RIS320024 Beantwoording SV Wachtrijen bij taallessen voor nieuwkomers

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

10 december 2024

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid de heer Ahraui, luidend: ‘Wachtrijen bij taallessen voor nieuwkomers’

OCW/10805892 RIS320024

Het raadslid de heer Ahraui heeft op 7 oktober 2024 een brief met daarin twaalf vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. 1)

Kan het college een overzicht geven van het huidige taalaanbod voor nieuwkomers in Den Haag? En kan een overzicht gegeven worden van de verschillende taalcursussen die worden aangeboden, gespecificeerd per doelgroep (statushouders, asielzoekers, gezinsherenigers, arbeidsmigranten, etc.)?

Inburgeringsplichtige nieuwkomers volgen taalles via een inburgeringstraject. Statushouders die onder de Wet inburgering 2021 vallen krijgen in het kader van hun inburgering taallessen vanuit de gemeente aangeboden. De taallessen gericht op inburgering in de zogenaamde B1 en Z route zijn ingekocht bij Sagènn. Aanvullend is Taal in de praktijk voor beide routes ingekocht bij Sagènn, waardoor een geïntegreerd inburgeringstraject wordt aangeboden. De taallessen in het kader van de Onderwijsroute en de B1 Entree route zijn ingekocht bij een samenwerkingsverband van de Haagse Hogeschool, Hogeschool Leiden, Universiteit Leiden en bij ROC Mondriaan. Gezinsmigranten worden geïnformeerd over het taalaanbod dat er is in de stad. Met taalpartijen in de stad die voldoen aan het Blik op Werk keurmerk is een convenant opgesteld zodat een betrouwbaar netwerk van taalaanbieders aan de gezinsmigranten kan worden aangeboden. Gezinsmigranten zijn zelf verantwoordelijk voor het inkopen van hun inburgering. Het COA biedt asielzoekers taallessen via voorinburgering. Daarnaast zijn er organisaties in de stad, zoals Stichting Taal aan Zee, die door de gemeente gesubsidieerde taalactiviteiten aanbieden voor deze groep. Bijstandsgerechtigden die worden begeleid naar werk en participatie, krijgen een brede intake wanneer ze instromen in de bijstand.

Als uit de intake blijkt dat ze onvoldoende de taal beheersen worden ze aangemeld voor een taaltraject, ingekocht door de gemeente bij Capabel. Capabel biedt taalles op vier niveaus van alfabetisering tot B1. De lessen vinden klassikaal plaats in de wijk of extern bij een werkgever. Mensen die niet inburgeringsplichtig zijn (o.a. EU-migranten en Oekraïense ontheemden) kunnen gebruik maken van het taalaanbod dat wordt gesubsidieerd door de gemeente. Het grootste deel van dit aanbod wordt georganiseerd door de Taal+ school van ROC Mondriaan, op de centrale locatie en in de wijken. Ander laagdrempelig aanbod (groepsles, taalmaatjestrajecten, conversatie-activiteiten) wordt aangeboden door de bibliotheek en verschillende organisaties en stichtingen. Dit informele aanbod is deels ook beschikbaar voor inburgeringsplichtige nieuwkomers en asielzoekers.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10805892

In de bijlage vindt u een overzicht van het huidige aanbod aan taalactiviteiten dat beschikbaar is voor de verschillende doelgroepen nieuwkomers. 2)

Hoe worden nieuwkomers momenteel geïnformeerd over hun recht op taalcursussen en de beschikbaarheid van deze cursussen?

Asielzoekers worden door het COA en door de sociaal beheerders van de opvanglocaties geïnformeerd over de mogelijkheden om de taal te leren, bijvoorbeeld bij Stichting Taal aan Zee. Inburgeringsplichtige statushouders worden in het kader van hun inburgering geïnformeerd over het beschikbare taalaanbod. Dit gebeurt via de verschillende gesprekken die plaatsvinden met casemanagers inburgering. EU-migranten worden geïnformeerd over taallessen door voorlichters van het mobiele informatiepunt, bij LOKAAL informatiepunt of Wijkz-IDHEM. Iedereen (18+) die de Nederlandse taal wil leren kan ook terecht bij het Taalhuis in de Centrale Bibliotheek en de wijkbibliotheken. Het Taalhuis is het centrale informatiepunt voor het taalaanbod in Den Haag, houdt het overzicht over het taalaanbod en verwijst mensen door naar aanbod op maat. Medewerkers van het Taalhuis houden ook inloopspreekuren in de wijken: in wijkbibliotheken en bij servicepunten XL. De website taalhuisdenhaag.nl is een belangrijk middel om informatie over taalaanbod te vinden en mensen door te verwijzen. De website wordt momenteel vernieuwd en wordt naar verwachting eind 2024 gelanceerd. Het Taalhuis geeft ook taaladvies aan gezinsmigranten als ze vragen hebben over taalcursussen, taalmaatjes, podcasts en apps om Nederlands te leren.

Het Taalhuis informeert hen ook over de mogelijkheden voor zelfstudie en geeft tips over geschikte boeken. Elke week krijgt een nieuwe groep gezinsmigranten een introductiebezoek in de Centrale Bibliotheek met een speciale rondleiding. Deze groep krijgt aan het eind een gratis bibliotheekpas. 3)

Wat zijn de gemiddelde wachttijden voor nieuwkomers om toegang te krijgen tot Nederlandse taalcursussen? Bestaan er verschillen in wachttijden afhankelijk van de doelgroep of het type taalcursus (bijvoorbeeld intensieve versus basiscursussen)?

Voor taalles bij de Taal+ school van ROC Mondriaan (gesubsidieerd door de gemeente) varieert de wachttijd van enkele weken tot enkele maanden. Dit verschilt per cursus (niveau, leerprofiel en voorkeur voor dag of avond). Een wachttijd van twee á drie maanden is gebruikelijk, zodat volle groepen kunnen worden gestart. Mensen uit de prioritaire doelgroepen (zoals genoemd in de Haagse Educatieve Agenda 2022-2026, RIS311077) worden met voorrang geplaatst. Hierdoor kan de wachttijd van deze doelgroepen lager zijn dan gemiddeld. Na de zomervakantie is de wachtlijst weer sterk toegenomen vanwege nieuwe instroom en deelnemers die na afronding van een taalcursus voor de zomer door wilden stromen naar een volgend niveau. Statushouders in de verschillende inburgeringsroutes moeten gemiddeld enkele weken wachten voordat zij kunnen starten bij een taalschool. In sommige gevallen is de wachttijd door externe factoren langer. Dit kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van het nog ontbreken van kinderopvang. Voor gezinsmigranten is er momenteel geen sprake van wachttijden.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10805892

4)

Kan het college aangeven hoeveel inburgeraars momenteel een taalcursus in Den Haag volgen en hoeveel er op een wachtlijst staan? Graag uitgesplitst per taalniveau (bijvoorbeeld A1, A2, B1, B2).

Het inburgeringsproces bestaat uit verschillende wettelijke leerroutes. Aan deze leerroutes zijn taalniveaus gekoppeld. Het gaat om de leerroutes: B1 route, onderwijsroute en de zelfredzaamheidsroute. De B1 route is gericht op het leren van de taal op B1 niveau met een mogelijkheid om af te schalen naar A2. De onderwijsroute is gericht op het leren van de taal op B1 niveau of hoger. Voor de zelfredzaamheidsroute is A1 het streefdoel. Op dit moment nemen 1516 inburgeraars deel aan de B1-route, 117 aan de onderwijsroute en 257 aan de zelfredzaamheidsroute. Er is sprake van een wachtlijst voor de zelfredzaamheidsroute en voor de B1 route. Er staan 50 mensen op de wachtlijst voor de B1 route en 38 mensen staan op de wachtlijst voor de zelfredzaamheidsroute. 5)

Welke maatregelen zijn er genomen of worden door het college overwogen om de wachttijden voor taalcursussen te verkorten? Zijn er specifieke obstakels die leiden tot lange wachttijden voor taalcursussen? Zo nee, is het college bereid dit te onderzoeken? Zo ja, wat zijn deze obstakels en hoe wordt er gewerkt aan het wegnemen ervan?

De vraag naar taalcursussen die gesubsidieerd worden door de gemeente is sinds het einde van de coronaperiode sterk gestegen en blijft onverminderd hoog. Dit betreft instroom van nieuwe deelnemers én doorstroom van cursisten die een vervolgtraject naar een hoger niveau willen doen na een afgeronde cursus. Naast de grote vraag naar taalactiviteiten is het een uitdaging voor de taalaanbieders om voldoende taaldocenten en vrijwilligers te werven. Door deze factoren is de wachtlijst opgelopen. Om de wachtlijst te verminderen zijn de afgelopen jaren oplopend meer middelen beschikbaar gesteld, ook voor 2024 (RIS316880). Met de aanvullende middelen kon de Taal+ school van ROC Mondriaan meer docenten aantrekken en is het taalaanbod uiteindelijk uitgebreid. Daarnaast hebben taalaanbieders in overleg met de gemeente naast het reguliere aanbod cursussen geïntroduceerd met minder contacturen en meer zelfstudie om de wachtlijst te verminderen. Voor 2025 stelt het college meer middelen beschikbaar dan voor 2024 (zie RIS318831) met als doel het aanbod uit te breiden, ook naar meer verschillende taalscholen en organisaties om zo de wachttijden zo veel mogelijk te verminderen. 6)

Welke regelgeving bepaalt de volgorde of samenhang tussen het verkrijgen van toegang tot een woning, het volgen van inburgeringscursussen en het vinden van werk voor nieuwkomers in Den Haag?

Er is voor inburgeringsplichtigen geen wettelijke volgorde bepaald tussen het verkrijgen van toegang tot een woning, het volgen van inburgeringscursussen en het vinden van werk. De Wet inburgering 2021 bevat de verplichting om in te burgeren. Het vinden van werk is hier een integraal onderdeel van. De Participatiewet bevat daarnaast verschillende bepalingen die gelden voor bijstandsgerechtigde inburgeraars.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10805892

7)

Is er sprake van een verband tussen wachttijden voor taalcursussen en de snelheid waarmee nieuwkomers kunnen integreren op de arbeidsmarkt?

Het spreken van de Nederlandse taal is in principe geen voorwaarde om aan het werk te kunnen maar we zien wel dat het spreken van de Nederlandse taal een voorsprong geeft op de arbeidsmarkt. Het is voor nieuwkomers die geen Nederlands of Engels spreken doorgaans complexer om toe te treden tot de Nederlandse arbeidsmarkt. De combinatie van het leren van de taal en zo snel mogelijk participeren is daarom een belangrijk onderdeel van de Wet inburgering 2021. Het is onduidelijk of de enkele weken wachttijd voor taalcursussen ook effect hebben op de toegang tot de arbeidsmarkt. 8)

Zijn er voor nieuwkomers verplichtingen of voorwaarden die hun toegang tot taalcursussen beïnvloeden (zoals huisvesting, inschrijving bij de gemeente, of inburgeringsverplichtingen)?

Voor asielzoekers die nog op de COA-locatie verblijven zijn er geen verplichtingen of voorwaarden bekend die hun toegang tot taalcursussen beperken. Zij vallen onder de verantwoordelijkheid van het COA. Het COA biedt via voorinburgering taallessen aan en er zijn organisaties in de stad die ook taalactiviteiten aanbieden voor deze groep. Voor asielzoekers met een status (statushouders) starten de taallessen vanuit inburgering zodra zij gehuisvest zijn. Het landelijk tekort aan woningen kan ervoor zorgen dat statushouders langer op de COA-locatie moeten blijven en dus nog niet kunnen starten met inburgeren. We onderzoeken momenteel hoe we de inburgering al kunnen starten op de COA-locatie. Het landelijk tekort aan NT2 docenten heeft daarnaast invloed op de toegang tot taallessen omdat hierdoor bijvoorbeeld wachtrijen ontstaan. De taallessen voor inburgeraars moeten verzorgd worden door bevoegde NT2 docenten. 9)

Kan het college aangeven welke rol de gemeente speelt in het coördineren van het taalaanbod voor nieuwkomers en hoe werkt de gemeente samen met lokale taalaanbieders om aan de vraag te voldoen?

Zoals in antwoord op vraag 1 aangegeven volgen inburgeringsplichtige nieuwkomers taalles via het inburgeringstraject. Statushouders die onder de Wet inburgering 2021 vallen krijgen in het kader van hun inburgering taal vanuit de gemeente aangeboden. Gezinsmigranten worden geïnformeerd over het taalaanbod dat er is in de stad. Met taalpartijen in de stad die voldoen aan het Blik op Werk keurmerk is een convenant opgesteld. De gemeente werkt nauw samen met lokale taalaanbieders in de Haagse taalketen, een netwerk van ruim 25 taalaanbieders, welzijnsorganisaties en de bibliotheek, aangestuurd door een kerngroep en gesubsidieerd door de gemeente. In netwerkbijeenkomsten, kerngroepoverleggen en taalplatforms in de wijken komen partners en diensten van de gemeente betrokken bij het taalaanbod bij elkaar om kennis en ideeën uit te wisselen, met name om vraag en aanbod aan elkaar te verbinden. Voor 2024 en 2025 heeft het college de middelen voor de taalketensamenwerking opgehoogd met als doel de infrastructuur en verbinding tussen de partners te versterken. Met deze middelen is een centrale taalnetwerker aangesteld en zijn meer uren beschikbaar gekomen voor taalcoördinatoren in de wijken.

Met deze extra capaciteit is er meer overzicht over het taalaanbod en meer inzicht in wensen en knelpunten in de wijken mogelijk waardoor beter op de vraag naar specifieke taalactiviteiten kan worden ingespeeld.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10805892

10) Hoe wordt door het college gemonitord of de huidige taalaanbieders voldoende capaciteit hebben om aan de vraag naar cursussen te voldoen, gezien de toename van nieuwkomers in de stad? De gemeente monitort de vraag naar taalaanbod en beschikbare capaciteit door middel van tussen- en jaarlijkse rapportages en voortgangsgesprekken met de subsidiepartners. De gemeente maakt ook deel uit van de kerngroep van de Haagse taalketen, waarin vraag en aanbod wordt gemonitord door de taalketenpartners. Met de taalpartners van inburgering wordt periodiek geëvalueerd en er worden voortgangsrapportages aangeleverd. 11)

Kan het college aangeven op welke manier de gemeente nieuwkomers ondersteunt in het combineren van taallessen met hun zoektocht naar werk of het opstarten van een baan? Zijn er specifieke initiatieven die nieuwkomers helpen om taallessen en werk beter te combineren?

Het inburgeringsproces is een duaal traject waarbij inburgeraars de taal leren en er vanaf het begin van het traject focus ligt op participatie. Er zijn verschillende wettelijke onderdelen van het inburgeringsproces die hieraan bijdragen en we hebben daarnaast het zogenaamde Taal in de praktijk toegevoegd aan het inburgeringsproces. Hier worden taal en participatie gecombineerd. We bezien momenteel ook wat we kunnen leren van het initiatief U-match uit Utrecht zoals benoemd in de afdoening van de motie ‘Maak werk van integratie’ (RIS318317). Asielzoekers die deelnemen aan het project ‘Nieuwkomers naar werk’ informeren we over het taalaanbod dat er is in de stad. In dit project worden nieuwkomers zoals asielzoekers begeleid naar werk en wordt via pilots onderzocht welke aanpak het beste aansluit bij deze groep. We onderzoeken momenteel wat we op het gebied van taal nog meer kunnen doen voor deze groep. Via de werkgever is het voor de niet-inburgeringsplichtige doelgroep ook mogelijk om een taalcursus op het werk te volgen. Middels de subsidieregeling Volwasseneneducatie zijn de middelen hiertoe voor 2025 uitgebreid om meer werkgevers te stimuleren gebruik te maken van dit aanbod voor hun werknemers (zie RIS318831).

12) Overweegt het college om alternatieven aan te bieden voor taalcursussen, zoals zelfstudieprogramma’s met ondersteuning door computerprogramma’s, of om bewoners de mogelijkheid te geven om met een persoonlijk budget zelf taallessen te organiseren? Alle nieuwkomers kunnen gebruik maken van gratis online oefenmateriaal op Oefenen.nl. De gemeente stelt subsidiemiddelen beschikbaar voor gebruikmaking van licenties door organisaties zodat zij de voortgang van deelnemers kunnen volgen en de begeleiding van organisaties hierbij. Het inburgeringsstelsel is een lerend stelsel dat we continu evalueren en daar waar nodig aanpassen. Voor inburgeringsplichtigen is er momenteel voldoende aanbod om de taal te leren. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de locoburgemeester, Ilma Merx

Robert van Asten

5/5