RIS320010 Beantwoording SV Seniorenvriendelijke woingen en andere signalen Morgenstond

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

3 december 2024 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid de heer Thepass en de heer Ahraoui, luidend: ‘Senioronvriendelijke woningen en andere signalen Morgenstond’

DSO/10824193 RIS320010

De raadsleden Thepass en Ahraoui hebben op 23 september 2024 een brief met daarin 17 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. In de seniorenflat van Haag Wonen aan de Tinaarloostraat hebben bewoners last van valgevaar en hitte als gevolg van de (sterk losliggende) zwarte kunststoffen betegeling in de gallerijen. Als gevolg daarvan is het na regen en in de winter zeer glad en is het op warme zomerdagen zeer heet om buiten te zitten, terwijl de behoefte aan verkoeling dan juist extra groot is. Hittestress en valgevaar zouden in seniorenflats extra moeten worden voorkomen, maar hier is juist het tegenovergestelde het geval. 1.

Is het college bekend met de signalen met betrekking tot het seniorencomplex van Haag Wonen aan de Tinaarlostraat?

Ja. 2.

Deelt het college de mening van GroenLinks en de PvdA dat de problemen met valgevaar en hitte in de gallerijen niet in lijn zijn met de beleidsdoelen van een seniorvriendelijke en klimaatadaptieve stad?

Ja. 3.

In de prestatieafspraken met Haag Wonen zijn geen afspraken gemaakt met betrekking tot het seniorvriendelijke karakter van woningen. Zijn er andere geldende afspraken, overeenkomsten of beleidskaders die normen voor de seniorvriendelijkheid van wooncomplexen bevatten en zo ja, kunnen deze benoemd en gedeeld worden?

Het college neemt in de Woonzorgvisie uitgangspunten op voor seniorvriendelijke wooncomplexen. We sluiten hierbij aan bij de definities gehanteerd door het Rijk. Er zijn drie categorieën seniorenwoningen; nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen. De woningen die bij Haag Wonen zijn gelabeld voor senioren hebben volgens de sterrenclassificatie minimaal één of twee sterren, wat betekent dat ze traploos zijn (nultreden) en geschikt zijn voor rollatorgebruik. Daarnaast zijn de toegangsdeuren naar algemene ruimtes of de lift in de meeste gevallen uitgerust met deurautomaten. Haag Wonen geeft aan een goed overzicht te hebben van de toegankelijkheid van de woningen in haar bezit. Bij nieuwbouwprojecten is aanpasbaar bouwen altijd het uitgangspunt voor Haag Wonen, zodat de woningen kunnen worden aangepast aan de specifieke doelgroepen.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10824193

In de prestatieafspraken over 2024 zijn onder andere afspraken gemaakt over de aanpak van hittestress en ook in de prestatieafspraken voor 2025 worden hier afspraken over opgenomen. Naast dit voor met name senioren belangrijke thema, worden ook afspraken gemaakt over de verduurzaming van bestaand corporatiebezit. Bij het sluiten van de vijfjarige raamovereenkomst met de corporaties en hun huurdersorganisaties, zal op basis van de nog vast te stellen Woonzorgvisie ook ingegaan worden op fysieke kenmerken van woningen ten behoeve van ouderen en zorgbehoevenden. De prestatieafspraken over 2024 zijn bij u bekend. De afspraken over 2025 worden na afronding naar u toegezonden. De raamovereenkomst 2026 tot en met 2030 wordt naar verwachting uiterlijk het tweede kwartaal van 2025 gesloten. Ook hiervoor geldt dat deze na afronding naar u wordt toegezonden. 4.

Is het college bereid met Haag Wonen in gesprek te gaan over dit probleem en hen aan te sporen om dit probleem zo snel mogelijk op te lossen?

De gemeente is structureel met Haag Wonen in gesprek en heeft hen ook over deze situatie gesproken. Haag Wonen neemt het signaal serieus en werkt actief aan een structurele oplossing voor het probleem. 5.

Is het college bereid om in de woonzorgvisie uitgangspunten op te nemen voor seniorvriendelijke wooncomplexen, en hier ook uitgangspunten over klimaatadaptief wonen en valpreventie in de complexen mee te nemen? Graag een toelichting.

Het college neemt in de Woonzorgvisie uitgangspunten op voor seniorvriendelijke wooncomplexen. We sluiten hierbij aan bij de definities gehanteerd door het Rijk. Er zijn drie categorieën seniorenwoningen; nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen. Er worden geen specifieke uitgangspunten over valpreventie en klimaatadaptief wonen in opgenomen. Het 0nderwerp klimaatadaptatie is wel onderdeel van de (ontwerp) Woonvisie. Valpreventie richt zich primair op het verminderen van de risico's op vallen door met name ouderen door het beter leren inschatten van de ontstane beperkingen als gevolg van het ouder worden. Dat is een belangrijk onderwerp, maar minder gericht op de fysieke eigenschappen van een complex. Tijdens deze gesprekken hebben meerdere bewoners van Morgenstond ook hun zorgen en ongenoegen geuit over de staat van beheer, onderhoud en de handhaving in de gedeelde binnentuinen van woningcorporaties. Met name hebben bewoners zorgen geuit over het onderhoud van de groenvoorzieningen, de veiligheid van speelruimtes voor kinderen, en de overlast door ongepast gedrag van (ongewenste) bezoekers in de binnentuinen. 6.

Is het college bekend met signalen van bewoners over het beheer en onderhoud van gedeelde binnentuinen van woningcorporaties in Zuidwest? Zo ja, welke signalen zijn er ontvangen en op welke manier is hier tot nu toe op gereageerd?

Corporaties en gemeente zijn bekend met de signalen over slecht beheer en onderhoud van binnentuinen in Morgenstond. Daarom is begin 2024 het project Challenge Binnentuinen gestart, om de problemen zoals met betrekking tot afval, onveiligheid en te weinig speelplekken in de binnentuinen aan te pakken en te zorgen dat de binnentuinen beter benut worden. De gemeente streeft ernaar ook maatschappelijke opgaven te betrekken, zoals klimaatmaatregelen om waterberging te vergroten en hittestress aan te pakken. Andere voorbeelden zijn het vergroten van de biodiversiteit, de mogelijkheden om te spelen en de plekken om voedsel te verbouwen.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10824193

Daarnaast wordt verkend hoe bewoners meer en beter betrokken kunnen worden bij het beheer en onderhoud van binnentuinen. In Morgenstond is hiervoor een binnentuin aangewezen, te weten de Valthestraat van Haag Wonen. Een ontwerpteam is in gesprek gegaan met bewoners die huis-aan-huis geïnformeerd zijn over de aanpak. De inzet is om hier op korte termijn maatregelen te nemen zoals het repareren van een glijbaan, het aanleggen van een vogelhuisje en moestuintjes en het opruimen van afval. De participatie moet leiden tot een gedragen ontwerp waar de corporatie in 2025 uitvoering aan kan geven. Op 7 september heeft ook een Festival voor Binnentuinen plaatsgevonden georganiseerd vanuit de corporaties Hof Wonen, Haag Wonen en Staedion, de gemeente en het Nationaal Programma Zuidwest. De doelstelling hiervan was om meer bewoners te betrekken bij de aanpak van de binnentuinen. Naast het reguliere onderhoud investeren de corporaties ook in het verbeteren van de binnentuinen tijdens of voorafgaand aan onderhoudsprojecten. Ook gebeurt dit op aangeven van bewoners met goede ideeën voor het verbeteren van hun tuin. Het doel hiervan is om de tuinen hun gebruikswaarde terug te geven en de leefbaarheid te verbeteren.

Het gaat, naast het opknappen van het groen, juist ook om de aanleg van ontmoetings- en speelmogelijkheden voor bewoners, programmeren van activiteiten en klimaatadaptieve maatregelen voor wateroverlast en hitte. Het bestrijden van overlast van plaagdieren is onderdeel van de aanpak. Voorbeelden van deze aanpak zijn te vinden in de binnentuinen aan De Gaarde, Wolweversgaarde, Valthestraat, Anna Bijnslaan/Rederijkestraat, Pieter Langendijkstraat/Erasmusweg. Er vindt regulier onderhoud van de tuinen van corporaties plaats. De groenaannemers zorgen dat de tuinen er cf. afspraak goed onderhouden uitzien. Ook worden de speeltoestellen jaarlijks gekeurd. De corporaties zien graag meer participatie in de binnentuin en zijn daarover met bewoners in gesprek. 7.

Deelt het college de mening dat goed beheer en onderhoud van gedeelde binnentuinen cruciaal zijn voor de leefbaarheid en veiligheid in de wijken? Welke maatregelen zijn er binnen de huidige prestatieafspraken met woningcorporaties opgenomen om de kwaliteit van deze tuinen te waarborgen?

Het college deelt deze mening, daarom wordt er actief bijgedragen vanuit de gemeente aan de initiatieven die in het antwoord op vraag 6 zijn genoemd. In de prestatieafspraken zijn onder meer afspraken vastgelegd over grootschalige renovatie van binnentuinen, de participatie rond binnentuinen, de leefbaarheid van binnentuinen en het inzetten van binnentuinen voor klimaatadaptieve maatregelen. 8.

Zijn er specifieke afspraken tussen het college en woningcorporaties over het gebruik van gedeelde binnentuinen door jongeren als ontmoetingsplek? Hoe wordt er invulling gegeven aan de balans tussen speel- en recreatieruimtes voor jongere en oudere bewoners in gedeelde tuinen?

Er zijn geen specifieke afspraken hierover. Het is van belang dat binnentuinen voor alle bewoners een toegankelijke en prettige plek zijn. Hier is aandacht voor.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10824193

9.

Hoe waarborgt het college dat de binnentuinen van woningcorporaties voldoende onderhouden worden en voldoen aan de veiligheids- en toegankelijkheidseisen voor bewoners van alle leeftijden? Worden hier periodieke inspecties voor uitgevoerd, en zo ja, hoe vaak?

Het college maakt afspraken over de aanleg van binnentuinen, al dan niet met gemeentelijke ondersteuning. Het college vertrouwt op de woningcorporaties om de kwaliteit van hun binnentuinen te waarborgen. Indien er signalen worden ontvangen dat dit niet het geval is, wordt contact opgenomen met de betreffende woningcorporatie om te bespreken op welke wijze tot een verbetering van de situatie kan worden gekomen. 10. Is het college bereid om met woningcorporaties in gesprek te gaan over extra handhaving of toezicht in gedeelde binnentuinen, met name om ongewenst gedrag zoals geluidsoverlast en vervuiling tegen te gaan? Zijn er mogelijkheden voor het inzetten van buurtbeheerders of extra handhavers om overlast te beperken? Het college is bereid om met woningcorporaties hierover in gesprek te gaan wanneer daar aanleiding toe is. De mogelijkheden zullen per geval op basis van maatwerk moeten worden bezien. 11. Hoe worden bewoners betrokken bij de inrichting, het beheer en het gebruik van de gedeelde binnentuinen? Zijn er initiatieven waarbij bewoners inspraak hebben in de inrichting van de tuinen of het gebruik ervan, bijvoorbeeld voor gezamenlijke activiteiten of tuininrichting die beter aansluit bij de behoeften van de buurt? Het college verwijst voor het antwoord op deze vraag graag naar het antwoord op vraag 6.

Ook bleek tijdens gesprekken met jonge en oudere bewoners in de wijk het signaal over het gebrek aan ontmoetingsplekken voor jongeren in de wijk. Als gevolg hiervan hangen jongeren vaak in portieken en openbaar groen, wat tot overlast en spanningen leidt met andere bewoners, waaronder ouderen. Dit leidt tot gevoelens van onveiligheid en druk op de onderlinge verhoudingen in de wijk. 12. Is het college bekend met de signalen van bewoners in Zuidwest over het gebrek aan ontmoetingsplekken voor jongeren? Wat zijn de bevindingen van het college over de huidige situatie en hoe worden deze signalen momenteel opgepakt? Het college is bekend met de signalen, met name ook in Bouwlust. Binnen het werk van de wijkmanagers, medewerkers Welzijn, Jeugd en Participatie en community builders van stadsdeel Escamp is er blijvende aandacht voor deze situatie. Verder ligt de focus in het Nationaal Programma Zuidwest op gelijke kansen voor Zuidwest en het perspectief van huidige en toekomstige jonge bewoners van Zuidwest. Zo zijn er binnen het Nationaal Programma Zuidwest 14 ontmoetingscentra aangewezen als ontwikkelplekken voor diverse doelgroepen. Er zijn specifieke activiteiten gericht op jongeren in het Vierhuis, Ons pandje (inclusief een buurt preventie team), Block33, buurtkamer Vrederust (tot 12 jaar), Buurtconnect (tot 12 jaar), Sterrenhoek (tot 12 jaar) en Heeswijkplein160.

Er worden activiteiten aangeboden voor o.a. kinderen en jongeren op de Krajicek Playgrounds en er zijn jongerenwerkers actief rondom de speeltuinen in Zuidwest. De komende 2,5 jaar wordt de ontwikkeling van de ontmoetingscentra en de inzet op doelgroepen zoals jongeren actief gemonitord en uitgebreid. Daarnaast is er vanuit het welzijnswerk aanbod voor de jeugd (Creative Muslim Club), Museum Lab, MEHR, Buurtmoeders en Gewoon Sociaal.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10824193

13. Hoe beoordeelt het college de relatie tussen het gebrek aan voorzieningen voor jongeren en de overlast die zij veroorzaken door in portieken en openbaar groen te hangen? Is het college van mening dat er voldoende laagdrempelige ontmoetingsplekken en activiteiten voor jongeren zijn in Zuidwest? Het college onderkent een relatie tussen het tekort aan passende voorzieningen en de overlast die jongeren kunnen veroorzaken door in portieken en groenvoorzieningen te hangen. De toestroom van jonge studenten vanuit de Meppel leidt tot een grotere behoefte aan laagdrempelige en toegankelijke ontmoetingsplekken. De huidige voorzieningen in Morgenstond, zoals de Bamboe en de Buurtkamer, zijn onvoldoende geschikt om op te vangen. Het welzijnswerk is daarom actief op zoek naar een betere locatie en is in gesprek met de Meppel over hoe de jongeren bewust gemaakt kunnen worden van de overlast. De ontmoetingscentra en het welzijnswerk (via WijkZ) in Den Haag Zuidwest zetten actief in op activiteiten om jongeren van de straat te houden. Denk daarbij aan game-avonden, samen voetbal kijken, speciale activiteiten voor jonge meiden en pubermeiden maar ook allerlei leerlijnen die in het kader van het project Skillschool in samenwerking met Preventie&Gezag worden opgezet in Heeswijkplein 160, binnen de Maatschappelijke Diensttijd (MDT) gelden. Dit zal het komende jaar effect sorteren.

De financiering van de 14 ontmoetingscentra binnen de Regiodeal 4e tranche is er ook op gericht om ruimere openingstijden te creëren en nieuwe doelgroepen te bereiken. Het beoogde effect daarvan is dat jongeren worden gefaciliteerd en gestimuleerd om hun vrije tijd positief in te vullen en dat dit resulteert in minder overlast door jongeren. 14. Welke concrete stappen heeft het college de afgelopen jaren ondernomen om het aantal ontmoetingsplekken en voorzieningen voor jongeren in Zuidwest te vergroten? Zijn er recente of geplande projecten waarin extra voorzieningen worden gecreëerd, en zo ja, welke locaties komen hiervoor in aanmerking? Er wordt continu gewerkt aan het verbeteren van voorzieningen in Zuidwest, in goede samenwerking met alle bij Zuidwest betrokken partijen. Onderdeel hiervan is het creëren van voorzieningen voor jongeren. Onlangs zijn er bijvoorbeeld nog twee nieuwe speelvelden gerealiseerd. Verder is er in 2023 in het Zuiderpark een openbare fitplaats heringericht. Hier maken niet alleen veel volwassen en senioren gebruik van maar ook veel jongeren. 15.

Hoe worden jongeren betrokken bij de ontwikkeling van nieuwe ontmoetingsplekken of activiteiten in de wijk? Worden er bijvoorbeeld participatietrajecten georganiseerd waarin jongeren zelf kunnen aangeven wat zij nodig hebben of waar zij behoefte aan hebben? WijkZ heeft een actieve rol in het ondersteunen van activiteiten en het aanwijzen van ontmoetingsplekken voor jongeren. Momenteel zijn er voor deze doelgroep in Morgenstond twee ontmoetingsplekken beschikbaar: Bamboe en de Buurtkamer. Helaas voldoen deze voorzieningen niet volledig aan de behoeften van de jongeren in de wijk. Daarom wordt er gezocht naar een geschikte locatie die wél aansluit bij de wensen en behoeften van deze doelgroep. Het jeugdwerk is actief betrokken bij jongeren via outreachende rondes, waarbij zij in gesprek gaan met jongeren en hen motiveren om gebruik te maken van de bestaande voorzieningen of deel te nemen aan activiteiten. De streetsportmedewerkers van de stichting WSDH werken op playgrounds verdeeld over de hele stad en staan in nauw contact met jongeren. De input over de wensen van jongeren wordt besproken tussen de vertegenwoordigers van de verschillende diensten en waar mogelijk gerealiseerd.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10824193

Zo is in Escamp een urban dance ground voor meisjes gerealiseerd. Daarnaast is de vraag naar basketbalpalen op het Heeswijkplein gehonoreerd. Verder staan de sportconsulenten van OCW in goed contact met sportverenigingen waarbij de wensen en behoeftes van hun leden kenbaar zijn gemaakt. Zo heeft bijvoorbeeld de basketbalvereniging De Jumpers de wens voor nieuwe belijning en junior baskets voor de playground Moerwijk doorgegeven. 16. Wat doet het college om te zorgen dat ontmoetingsplekken voor jongeren aantrekkelijk, veilig en goed bereikbaar zijn? Worden bestaande sport- en speelvoorzieningen in de openbare ruimte voldoende onderhouden en zijn er plannen voor uitbreiding van deze voorzieningen? Het college zet zich in om ontmoetingsplekken voor jongeren aantrekkelijk, veilig en goed bereikbaar te maken. Hierbij worden bestaande sport- en speelvoorzieningen in de openbare ruimte goed onderhouden en uitgebreid waar nodig. Een voorbeeld hiervan in de wijk Morgenstond is de voetbalkooi aan het Melis Stokepark, die in 2024 volledig vernieuwd wordt. Het asfalt in deze kooi wordt voorzien van kunstgras en naast het voetballen wordt het ook mogelijk om te basketballen.

Daarnaast is in 2020 het speelgedeelte in hetzelfde gebied grondig aangepakt en is er een inclusieve speelplaats gerealiseerd, waarmee er meer ruimte is gecreëerd voor kinderen met en zonder beperking om samen te spelen. In 2025 worden de speeltoestellen op de speelplaatsen Oosterhesselenstraat en Buinerveenstraat vervangen. Met deze aanpassingen blijft het college streven naar een gevarieerd en toegankelijk aanbod aan speelen sportvoorzieningen voor alle bewoners in alle wijken van het stadsdeel. Hiernaast is er een veiligheidsoverleg in Escamp waaraan verschillende betrokken partijen deelnemen. In dit overleg worden de hotspotlocaties waar overlast is besproken en waar nodig wordt daar de inzet op bepaald. 17. Worden er in de openbare ruimte specifieke maatregelen genomen om ongewenst gebruik van portieken en groenvoorzieningen tegen te gaan? Denk bijvoorbeeld aan het verbeteren van verlichting, toezicht, of het herinrichten van deze plekken zodat ze minder aantrekkelijk zijn voor het hangen. De leefbaarheid en veiligheid in de wijken wordt vanuit de gemeente, politie, handhaving, woningcorporaties en welzijnspartners voortdurend gemonitord. Bij overlast en misstanden treden politie en de Handhavingsorganisatie direct op. Tegelijkertijd worden ook maatregelen genomen om gedrag of de beleving in een gebied positief te beïnvloeden waar dat nodig is.

Denk hierbij aan de volgende maatregelen: − − −

−

De portieken zijn onderdeel van een VVE, of woningcorporatie, zij dienen te zorgen voor het beheer en onderhoud, inclusief bijbehorende verlichting; Voor verlichting van de openbare ruimte wordt vanuit de gemeente (DSB) het beheer en onderhoud gedaan. Zij hebben richtlijnen waaraan de lichtopbrengst moet voldoen; Het snoeien van beplanting wordt uitgevoerd volgens bestek (gestuurd door DSB) en wordt afhankelijk van het gebied en de soort beplanting gemiddeld 1 x per jaar uitgevoerd. Indien nodig kan vanuit het beheer van het stadsdeel extra werkzaamheden worden uitgevoerd; Het weghalen van afval en opruimen van zwerfafval wordt uitgevoerd conform het geldend beleid dat door DSB wordt vastgesteld;

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10824193

− −

Voor situaties waarin handhavend moet worden opgetreden ligt de verantwoordelijkheid bij Handhaving; De gemeente benoemt hoe leefbaarheid en veiligheid in brede zin verbetert kunnen worden in de wijkagenda's.

Voor herinrichting zijn beperkt middelen aanwezig en dient onder andere rekening gehouden te worden met de vervangingstermijn. Hiernaast worden via WijkZ knelpunten in de wijk gesignaleerd en onder de aandacht gebracht van relevante partijen, zoals woningcorporaties en gemeentelijke beheerafdelingen. Daarnaast ondersteunt WijkZ het Buurt Interventie Team (BIT) om samen met bewoners overlast te verminderen. De focus daarbij ligt op het versterken van sociale structuren en het bieden van alternatieven voor jongeren door middel van activiteiten en voorzieningen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de locoburgemeester, Ilma Merx

Robert van Asten

7/7