RIS319975 Analyse gemeentelijke congreslocaties in Den Haag

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

DSO/10797104 RIS319975 Contactpersoon

Lisa Bosscher (Economie), en Mark Feijt (CVDH) Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Economie Telefoonnummer Datum

14070

8 oktober 2024

E-mailadres

Lisa.Bosscher@denhaag.nl Bijlagen:

Onderwerp

2

Analyse gemeentelijke congreslocaties in Den Haag

Geachte voorzitter, Tijdens de vergadering van de gemeenteraad op 8 september 2022 is de motie “Visie op congreslocaties” (RIS313106) aangenomen. In de motie staat dat de raad meer inzicht wil in de kosten en baten van de congreslocaties die in bezit zijn van de gemeente. Daarnaast wil de raad een toelichting waarom de congresbranche niet in staat is om haar eigen vastgoed te bezitten en exploiteren. In de beantwoording van de motie (RIS316052) erkent het college het belang om de kosten en baten van congreslocaties in gemeentelijk bezit inzichtelijk te hebben. Aan de raad is daarom een portefeuillestrategie congreslocaties toegezegd als antwoord op de motie. Wat betreft de twee hoofdvragen uit de motie is het antwoord als volgt: 1. Wat betreft de kosten en baten leveren de gemeentelijke congreslocaties de stad ruim 42 keer (peiljaar 2019) aan directe bestedingen meer op dan dat we erin investeren. Dat is naast de positieve effecten voor de werkgelegenheid en het imago van de stad. 2. Wat betreft de exploitatie van de congreslocaties zelf is de winst te laag voor een exploitant om ook de kosten voor de ontwikkeling en het beheer van een gebouw te dragen. Dat komt mede omdat het merendeel van de economische en maatschappelijke baten ten goede komt aan de stad en niet direct aan de exploitant. In het navolgende volgt een uitgebreidere toelichting met de volgende elementen: 1.

Beschrijving van de zakelijke markt van Den Haag en het belang van congressen. 2. Beheer van congreslocaties in gemeentelijk eigendom. Den Haag heeft vier congreslocaties: Het World Trade Centre, The Hague Conference Centre (New Babylon, Het World Forum The Hague en de Fokker Terminal. World Forum The Hague en de Fokker Terminal zijn in eigendom van de gemeente. Conform het verzoek in de motie geven we een analyse van deze twee congreslocaties. Het World Forum The Hague is de grootste congreslocatie van Den Haag. Het heeft de meeste capaciteit en 20%-30% van het totaal aantal georganiseerde congressen in Den Haag vindt plaats in het World Forum The Hague. De congressen georganiseerd in het World Forum zijn goed voor maar liefst 50-65% van het totaal aantal aan congressen gerelateerde bestedingen in de stad.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10797104

Den Haag telt nog 34 andere (kleinere) locaties waar zakelijke bijeenkomsten kunnen worden gehouden, waarvan enkele in eigendom van de gemeente zijn. Deze locaties hebben niet als kernactiviteit de congres- en beursmarkt en deze nemen we daarom niet mee in deze analyse. In bijlage 1 treft u een overzicht aan van alle locaties waar zakelijke bijeenkomsten kunnen worden gehouden. Een aanpak voor de twee grote gemeentelijke congreslocaties is de vervolgstap. Voor het World Forum The Hague volgt deze uitwerking voor medio 2026. Dit in verband met het aflopende contract met de exploitant medio 2029. We houden daarbij rekening met de gebiedsontwikkelingen waar deze locatie onderdeel van is. De aanpak zal gepaard gaan met een investeringsvoorstel, op dit moment is er (nog) geen dekking voor gereserveerd. De plannen, kosten en gevolgen voor het behoud van de congres- en beursfunctie in de Fokker Terminal naast de nieuwe woningen die daar gebouwd worden en gepland zijn, is recent in een aparte commissiebrief verder toegelicht (zie RIS318699). 1. Beschrijving van de zakelijke markt van Den Haag Den Haag beschikt over een gevarieerd aanbod van 38 zakelijke evenementenlocaties. De zakelijke evenementenmarkt wordt internationaal onderverdeeld in vier segmenten: Meetings, Incentives, Conventions en Exhibitions (MICE).

Den Haag kan bijna alle onderdelen van de MICE-markt huisvesten, met name de Meetings (vergaderingen, bijeenkomsten en evenementen) en de Conventions (congressen). Dit zijn ook de belangrijkste segmenten van de MICE-markt. Op het segment Exhibitions (beurzen) scoren we met ons aanbod het laagst. Met uitzondering van de Fokker Terminal en Postillion hebben we hiervoor beperkte mogelijkheden. Grotere internationale (beurs)congressen die naast de congresruimte veel beursruimte nodig hebben kiezen voor locaties in andere steden, zoals Ahoy Rotterdam. In bijlage 1 treft u een uitgebreidere beschrijving van de zakelijke markt en het aanbod in Den Haag en regio. Het belang van congressen voor Den Haag Verschillende onderzoeken1 van de afgelopen jaren laten zien dat congressen goed zijn voor Den Haag. Congressen zorgen ervoor dat meer geld wordt uitgegeven in de stad, helpen bij het creëren van banen, trekken bedrijven aan en versterken, door het segment congressen waar we actief op werven, het beeld van Den Haag als internationale stad van vrede & recht. De onderzoeken geven daarnaast inzicht in overige positieve effecten: congressen stimuleren de samenwerking, creativiteit en kennisdeling in de stad. Daarnaast blijft er ook aandacht voor eventuele nadelige impact op de stad, zoals druk op de openbare ruimte.

De zakelijke bezoeker is goed voor 45% van het totaal aantal hotelovernachtingen in Den Haag. De zakelijke bezoeker besteedt gemiddeld € 390,- per dag in Den Haag. De baten van de congressen wordt beoordeeld aan de hand van de Estimated Economic Impact (EEI) die laat zien hoeveel extra geld deze congressen Den Haag opleveren. Het levert de stad jaarlijks ca. € 80 miljoen op (peiljaar 2019). De coronajaren 2020 en 2021 geven geen representatief beeld. Ontwikkelingen op de (inter)nationale congresmarkt laten zien dat de congresmarkt zich gelukkig herstelt van de coronacrisis. In Den Haag is dit herstel ingezet in 2022. Voor een realistische schatting van de opbrengsten houden we daarom peiljaar 2019 aan.

1

Decisio (2023) onderzoek naar de economische effecten van de internationale non-profitsector in Den Haag (RIS316044), NBTC (2021)

Visie op de toekomst van meetings en congressen (https://www.nbtc.nl/nl/site/download/nieuwe-visie-nbtc-op-de-toekomst-vanmeetings-conventions-.htm), Ecorys (2021) onderzoek naar bredere belang business events (publicatie-legacy-congressen-rapport.htm (nbtc.nl)) en de Monitor Toerisme.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10797104

Meerdaagse (internationale) congressen met meerdere deelnemersdagen leveren de stad het meeste op. De Haagse congreslocaties willen dit type congres vaker huisvesten. Den Haag heeft daarbij meer dan genoeg ruimte om te groeien. In bijlage 1 treft u de investeringen en de opbrengsten per jaar aan. 2. Beheer van congreslocaties in eigendom De internationale vergelijking door Deloitte van 2023 (zie geheime bijlage 3 – die op de gebruikelijke wijze is verspreid) laat zien dat de exploitant en de eigenaar van het vastgoed meestal niet dezelfde zijn. Geen enkel congrescentrum kan haar investeringen terugverdienen. Dat geldt minder voor gebouwen met mixfuncties waarbij de congresfunctie wordt gecombineerd met een kantoor en woonof hotelfaciliteit. Uit het onderzoek blijkt dat de winst vanuit congressen voor een exploitant vaak niet hoog genoeg is om een gebouw van te bekostigen en te onderhouden. De baten van een congrescentrum zijn vooral op economisch en maatschappelijk gebied van grote waarde voor een stad. Aangezien exploitatie van congreslocaties voor congresondernemers op zichzelf te weinig winst oplevert om te combineren met het eigendom kiest het college ervoor de congreslocaties Fokker Terminal en World Forum in gemeentelijk eigendom te houden.

Hiermee kan continuïteit van de congreslocaties worden gegarandeerd, wat cruciaal is gezien de economische en maatschappelijke baten voor de stad. Daarnaast liggen beide locaties in het midden van gebieden waar veel ruimtelijke ontwikkeling voorzien zijn: de Internationale Zone en de Binckhorst. Ook dit speelt mee in de beslissing om beide locaties in eigendom te houden. Internationale Zone & Ontwikkeling World Forum Gezien de ontwikkelplannen van de Internationale Zone en de ambities op de congresmarkt verwachten we forse ingrepen en investeringen voor de toekomstige (door)ontwikkeling van het World Forum. De exploitant GL-events is wereldwijd actief op de congresmarkt en heeft aangegeven dit netwerk in te willen zetten voor verdere ontwikkeling van het gebruik van het World Forum in Den Haag. Op de internationaal concurrerende markt zien zij dat het World Forum het kan afleggen tegen nieuwe meer up-to-date locaties. Met de exploitant voeren we gesprekken over welke aanpassingen nodig zijn om de locatie en het omliggende gebied toekomstbestendig te maken. Binckhorst & de Fokker Terminal De Fokker Terminal staat in het plangebied de Trekvlietzone van de Binckhorst, dat conform genomen besluiten wordt ontwikkeld tot een gemengd woon- en werkgebied met primaat Wonen.

We hebben in 2017 een tenderprocedure uitgezet voor het realiseren van woningbouw en een parkeergarage op de kavel direct naast de Fokker Terminal. Destijds is onvoldoende inzichtelijk geweest wat de potentiële geluidsuitstraling de Fokker Terminal kon zijn op basis van de vergunning. We leggen in een aparte brief aan de commissie uit welke stappen worden genomen en wat de gevolgen zijn van het combineren van de woningbouw met de congres- en beursfunctie in de Fokker Terminal in het gebied (RIS318699). De afspraken die we hierover maken met de exploitant verwerken we in een nieuwe huurovereenkomst met de exploitant. De financiële analyse van de verhuurexploitatie van de beide congreslocaties toont aan dat het jaarlijkse exploitatieresultaat voor de gemeente de laatste jaren gemiddeld negatief is. Dit komt door verschillende factoren, waaronder de huurinkomsten die niet (volledig) de kosten dekken om de noodzakelijke investeringen te doen om de gebouwen op het gewenste ruimtelijk-functionele en technisch niveau te houden. De internationale vergelijking van Deloitte laat zien dat bij alle locaties sprake is van (een vorm van) staatssteun. In het geval dat een hogere huur gevraagd wordt voor een locatie, zijn er subsidiestromen die het effect van de hogere huur weer opheffen.

We houden rekening met deze factoren bij het bepalen van het toekomstige huurbeleid en het plannen van toekomstige investeringen. In bijlage 2 treft u een uitgebreide analyse over het World Forum en de Fokker Terminal.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10797104

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10797104

Conclusie en vervolg Den Haag heeft de ambitie om te groeien als congresstad. We hebben deze ambitie meegenomen in de doelen van ons economisch beleid. Het college vindt congressen belangrijk voor Den Haag vanwege de positieve economische en maatschappelijke invloed op de stad. Congressen dragen bij via de directe bestedingen in de stad, het scheppen van nieuwe banen en de positieve invloed op de vestiging van bedrijven. Congressen helpen ook om het imago van Den Haag als internationale stad van vrede & recht te versterken. Bovendien bevorderen congressen de samenwerking in de stad, creativiteit en kennisdeling. Het World Forum The Hague en de Fokker Terminal zijn toonaangevende congreslocaties in eigendom van de gemeente. Beide locaties hebben (aanvullende) investeringen nodig om toekomstbestendig te blijven en liggen in gebieden die we herontwikkelen; de Internationale Zone (Word Forum) en de Binckhorst (Fokker Terminal). Den Haag heeft met het World Forum The Hague een uniek aanbod voor congresorganisatoren. In Europa is geen plek en gebouw zo goed beveiligd, dankzij haar ligging in de Internationale Zone en de aanpassingen die reeds in het gebouw zijn gedaan. Dit vormt, naast het profiel van Vrede en Recht, een grote aantrekkelijkheid voor congressen, zoals de komende NAVO-top.

Tegelijkertijd voldoet het gebouw zelf eigenlijk niet meer aan de huidige eisen op de congresmarkt. Het gebouw is verouderd, heeft een gedateerde uitstraling, en heeft onvoldoende expositieruimte. De Fokker Terminal draait al lange tijd mee in de top van de landelijke congres- en beursmarkt. Dit is onder andere te danken aan de stoere industriële uitstraling van de locatie. De Fokker Terminal is bovendien voor de 4e keer congreslocatie van het jaar geworden. Het college is van mening dat niet zozeer meer of andere locaties nodig zijn, maar is wel van mening dat de locaties die we hebben van topkwaliteit moeten zijn, willen we concurrerend blijven met andere steden. De exploitatie van dergelijke congreslocaties is niet winstgevend genoeg voor congresorganisaties /exploitanten om het eigenaarschap van een locatie te dragen. De economische en maatschappelijke baten komen immers ten gunste van de stad en niet ten gunste van de exploitant. Daarom is er voor behoud van deze congreslocaties geen andere optie, en is het zeer verdedigbaar, dat de gemeente zelf eigenaar is en blijft van de twee congreslocaties, en in enige vorm een huurderverhuurderrelatie onderhoud met de exploitant. We werken aan een aanpak met een investeringsvoorstel voor het World Forum The Hague in samenhang met mogelijke verdere gebiedsontwikkelingen in de internationale zone.

Het investeringsvoorstel voor het World Forum The Hague ontvangt u medio 2026. De commissiebrief over de oplossingsrichting voor de geluidsproblematiek rondom de Fokker Terminal heeft u reeds ontvangen (RIS318699). Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

5/5