RIS319892 Prognosekracht van de begroting

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur, Economische ontwikkeling

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de Rekeningencommissie

BSD/10791321 RIS319892 Contactpersoon

Arno Mingelen Dienst

Bestuursdienst Afdeling

BSD Middelen & Control Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

17 september 2024

arno.mingelen@denhaag.nl

Onderwerp

Prognosekracht van de begroting

Geachte voorzitter, De gemeente Den Haag heeft – net als het Rijk en veel andere gemeenten – al enkele jaren een behoorlijk positief jaarrekeningresultaat. Hierom is een intern onderzoek uitgevoerd naar de prognosekracht van de begroting. Hierbij is geanalyseerd hoe groot de verschillen tussen begroting en jaarrekening zijn, waardoor deze verschillen veroorzaakt worden en op welke manier deze verschillen voorkomen kunnen worden. Met deze brief informeer ik uw commissie over de uitkomsten van deze interne analyse. Inzicht in resultaten In de afgelopen 12 jaar fluctueerde het resultaat, uitgedrukt in percentages van de begroting, tussen een nadeel van 0,6% en een voordeel van 4,7%, met een gemiddeld een voordeel van 1,6%. Resultaat (x € 1 m ln)

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Resultaat saldo incl. reserv es

1 1 5,5

25,7

22,9

37 ,6

57 ,1

-1 3,7

8,5

1 ,4

84,4

69,9

55,1

2023 31 ,3

Resultaat in % v an lastenbegroting

4,7 %

1 ,1 %

1 ,0%

1 ,6%

2,4%

-0,6%

0,3%

0,1 %

2,9%

2,2%

1 ,7 %

1 ,0%

Dit ligt in lijn met het gemiddelde van de G4-gemeenten in de afgelopen 5 jaar: de resultaten uitgedrukt in percentage van de begroting liggen bij Amsterdam lager, bij Rotterdam vrijwel gelijk en bij Utrecht hoger dan die van Den Haag. Saldo resultaat incl reserves (% van lasten begroting)

2018

2019

2020

2021

2022

Gem iddeld 2018-2022

Amsterdam Utrecht Rotterdam Den Haag

0,5% 1,8% 1,6% 0,3%

-1,5% 0,3% 5,3% 13,2% 0,9% 2,1% 0,1% 2,9%

1,4% 3,5% 1,9% 2,4%

1,3% 2,1% 1,9% 1,8%

0,5% 5,1% 1,7% 1,6%

G4 totaal

0,9%

0,3%

2,0%

1,7 %

1,5%

2,7 %

Om bovenstaande cijfers in perspectief te kunnen plaatsen, is het belangrijk te beseffen dat de coronaen energiecrisis van de afgelopen jaren hebben bijgedragen aan de gerealiseerde resultaten. Daarnaast is het in de praktijk niet realistisch om te sturen op een exacte uitputting van het budget, aangezien niet alle factoren die invloed hebben op het resultaat exact te voorspellen of te sturen zijn.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10791321

Een voorbeeld hiervan is het late moment waarop de bijdrage van het Rijk via de september- en decembercirculaire bekend gemaakt wordt. Dit leidt in de jaarrekening tot hogere baten, terwijl er onvoldoende tijd over is om de nieuw toegewezen middelen nog in hetzelfde jaar uit te geven, wat automatisch leidt tot een voordeel in de jaarrekening. Uit de jaarrekeningen blijkt dat dit effect in de afgelopen drie jaren heeft geleid tot een voordeel van respectievelijk € 34,3 mln., € 9,8 mln. en € 6,0 mln. Ook bij de open-einde regelingen binnen het sociaal domein zijn de mogelijkheden om op de resultaten te sturen beperkt. Tenslotte draagt de regelgeving bij aan voorzichtigheid. Zo wordt binnen het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording, het stelsel van regelgeving rond financiële verslaglegging voor gemeenten) het budgetrecht gebaseerd op een maximum aan lasten en een minimum aan baten, waarmee vooral wordt beoogd om een negatief resultaat te voorkomen. Er wordt dus minder nadruk gelegd op het voorkomen van een positief resultaat. Oorzaken van het niet besteden van alle beschikbare middelen Uit de analyse blijkt dat positieve resultaten voornamelijk veroorzaakt worden door: • te hoge ramingen als gevolg van planningsoptimisme en, zoals hierboven beschreven, het laat beschikbaar komen van Rijksmiddelen en voorzichtigheid als gevolg van regelgeving.

• vertraging van projecten als gevolg van personeelstekort, langere trajecten voor onderzoek, vergunningen, participatie, politiek-bestuurlijke besluitvorming en afstemming met andere projecten. • onverwachte meevallers zoals een lager beroep op voorzieningen en de hogere Rijksbijdragen dan verwacht voor het verzachten van de gevolgen van de corona- en energiecrisis. Verbetering kwaliteit en voorspellende waarde van de informatievoorziening Voor een goede informatievoorziening over de prognosekracht van de begroting is van belang dat de P&C-producten die de informatievoorziening verzorgen, wat betreft inhoud en proces, goed aansluiten op de informatiebehoefte van de raad. Om de informatievoorziening via de P&C-producten beter te laten aansluiten op de informatiebehoefte van de raad wordt de opzet van de P&C-cyclus opnieuw beoordeeld. Dit maakt deel uit van het traject van de transparantere P&C-cyclus, als onderdeel van de uitwerking van de contourenbrief. Aanpassingen die overwogen kunnen worden zijn een extra begrotingswijziging aan het einde van het jaar, zodat de gemeente beter kan anticiperen op veranderingen zoals uitkeringen van het Rijk, en een herziening van de opzet van de tussentijdse rapportages. Via een gespreksnotitie en een gesprek met de commissie Bestuur wordt de raad betrokken bij deze mogelijke aanpassingen.

De prognoses in de P&C-producten komen tot stand aan de hand van informatie die wordt verzameld via rapportages en een interne gesprekscyclus. Om de prognosekracht van de P&C-producten verder te verbeteren wordt de interne gesprekscyclus aangescherpt en verrijkt door (historische) gegevens te combineren met beleidsinhoudelijke kennis. De verwachting is dat dit zal resulteren in een leereffect, waardoor de ramingen - die ten grondslag liggen aan de begroting en de tussentijdse rapportages realistischer worden. Het college verwacht dat de combinatie van de hierboven beschreven verbeteringen, namelijk een betere aansluiting op de informatiebehoefte - bijvoorbeeld met een extra begrotingswijziging - en een verbetering van de totstandkoming van de informatie, ertoe zal leiden dat de voorspellende waarde van de begroting en de tussentijdse rapportages wordt vergroot. Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

2/2