RIS319857 Bijlage Staat van de organisatie 2024

#4

Er wordt over je geroddeld

#5

Een collega stelt als inwoner een vraag

E-learning integriteit en dilemma's Presentatie integriteit Dilemmatrainingen Training Moreel beraad/ oordeelsvorming Integriteitsmodule Eed en belofte Introductiedag integer handelen Training Integriteit voor leidinggevenden Verrijkingssessie Gedragscode Intakegesprek en advies E-learning omgangsvormen voor leidinggevenden

7 8

12

20 61

23 24 39 27

758

Bescherming, bewustwording, handhaving Jaarverslag Bureau Integriteit 2023 5

5

Twee opties:

4

Advies Bureau Integriteit

6

Geen onderzoek nodig

Gesprek in de lijn*

(adviseur, feitenonder­

met mogelijk maatregel

zoeker en arbeidsjurist)

3

Meldgesprek

8

5

Onderzoek nodig

6

Opdracht feitenonderzoek

Uitvoering onderzoek

intern of extern

7

2

Ontvangstbevestiging

1

Melding

Rapport naar Algemeen

Plan van aanpak

Directeur en betrokkene

Advies van Bureau Integriteit over afdoening aan

9

10

Algemeen Directeur

Het meldproces

Cijfers

Handhaving Geen onderzoek, gesprek in de lijn* 29 schendingen vastgesteld Feitenonderzoeken 5 schendingen vastgesteld

72 8

209 meldingen in 2023

* Leidinggevende van de melder of betrokkene gaat in gesprek met de medewerker(s) over de melding

Oriënterende onderzoeken

6

1 schending vastgesteld

17

Nog in behandeling

43

Onvoldoende concreet

58

Niet voor Bureau Integriteit

5

Naar de Gemeentelijke Klachtencommissie Ongewenste Omgangsvormen

Totaal 35 schendingen: 14 ongewenste omgangsvormen

Bestuurlijke integriteit

6 misbruik van informatie 4 ongeoorloofde privégedragingen 3 misbruik middelen, voorzieningen of regelingen

Advies Advies aan burgemeester en wethouders

3 misbruik van bevoegdheden/positie 3 financiële schendingen 2 ongepaste communicatie

6

< INHOUD

3 taken

Vertrouwenspersonen Vertrouwenspersonen

1. Ondersteuning en begeleiding

verdeeld over de 7 diensten

24

2. Voorlichting

1

1

3. Advies aan management Externe

Centrale

vertrouwenspersoon

vertrouwens­ persoon

Doel

Leren van...

Veilig, gezond en

Anonieme brief heeft geleid

integer werkklimaat

tot samenwerking met het nieuwe medewerkersloket

Vertrouwenswerk Cijfers

293 293 in in consulten consulten benoemde benoemde van ongewenste ongewenste omgangsvormen omgangsvormen

314 consulten

12 Seksuele intimidatie

16

222

76

20 Discriminatie 20 Agressiegeweld 47 Pesten

Sparren over het

Ongewenste

Doorverwezen:

vermoeden van een

omgangsvormen

andere situaties

integriteitsschending

dan ongewenste omgangsvormen en/ of vermoeden van een integriteitsschending

48 Intimidatie arbeidsconflict 67 Intimidatie 79 Anders

Jaarverslag Bureau Integriteit 2023

INHOUD Voorwoord

3

Inleiding

8

Leeswijzer

9

Zichtbaarheid en communicatie

10

Zichtbaarheid

10

Communicatie

10

Haags Leerproces Integriteit Gemeentebrede introductiedagen

Beleidsthema’s

11 11

12

Een nieuwe gedragscode

12

Een weerbaar ambtenarenapparaat

12

Screeningsbeleid

12

Meldproces

12

Bestuurlijke integriteit

13

Integriteitsmeldingen en onderzoek

14

Meldingen

15

In vergelijking met 2022

18

Vertrouwenswerk

19

Taken vertrouwenspersonen

19

Netwerk vertrouwenspersonen

19

Centrale vertrouwenspersoon

20

Externe vertrouwenspersoon

20

Consulten

21

Consulten ongewenste omgangsvormen

21

Begeleiden betrokkenen en getuigen

21

7

8

< INHOUD

INLEIDING Bureau Integriteit is het expertisecentrum op

bureau, dat nog volop in ontwikkeling is, is dat

het gebied van integriteit binnen de gemeente

van groot belang.

Den Haag. Zowel de ambtelijke als de bestuurlijke integriteit valt binnen de scope van het bureau.

In 2023 hebben we dan ook een organisatie­

Binnen het bureau is er deskundigheid op onder

aanpassing gedaan; we zijn gaan werken in

meer het gebied van intern onderzoek, training en

twee taak­accenten: ‘bescherming en bewust­

advies. Door de bundeling van diverse expertises

wording' en ‘handhaving’. Deze indeling maakt

biedt het bureau alle medewerkers en leiding­

dat medewerkers, vanuit hun eigen expertise,

gevenden van de gemeente ondersteuning bij

ambtenaren en bestuurders beter kunnen

de integriteitsaspecten van hun dagelijks werk.

ondersteunen­bij een integere uitvoering van

Hierbij richten we ons op drie verschillende

hun werk. In onderstaande figuur zijn de

pijlers: bescherming­, bewustwording en hand­

belangrijkste­aandachts­gebieden binnen de

having. Binnen alle pijlers geldt dat er aandacht is

taakaccenten­ weergegeven.

voor evalueren, leren en bijsturen. Voor een jong

Bescherming

Bewustwording

• Duidelijke en vindbare regels en procedures

• Integriteit is onderdeel van het dagelijks werk

• Zicht op risico’s, kansen en weerbaarheid in processen en functies

• De leidinggevende in positie

• Helderheid over rollen en verantwoordelijkheden

• Aanbod van gevarieerd en op maat beschikbare instrumenten

Handhaving • Vrijmoedigheid om zaken bespreekbaar te maken, stimuleren • Consequent optreden en zorgvuldig onderzoek • Rechtvaardige afhandeling en duidelijke communicatie

Evalueren, leren en bijsturen

Jaarverslag Bureau Integriteit 2023

LEESWIJZER Met dit jaarverslag biedt Bureau Integriteit inzicht in de activiteiten van het jaar 2023. We zullen ingaan op de zichtbaarheid van het bureau en de daarmee gepaarde communicatieactiviteiten. Vervolgens beschrijven we ons Haags Leerproces Integriteit, dat de basis vormt voor al onze leer­ activiteiten. We bespreken de beleidsthema’s waaraan is gewerkt in 2023 en we lichten toe wat we gedaan hebben op het gebied van bestuurlijke integriteit. Hiernaast geven we een overzicht van de binnen­ gekomen meldingen en de opvolging daarvan. Ten slotte bespreken we het vertrouwenswerk; informatie over de vertrouwenspersonen, de cijfers met betrekking tot het aantal consulten en de thema's die we in deze consulten voorbij hebben zien komen.

9

10

< INHOUD

ZICHTBAARHEID EN COMMUNICATIE Zichtbaarheid Het is belangrijk dat Bureau Integriteit zichtbaar, laagdrempelig en vindbaar is. Dat vergroot de

Hoe reageer jij?

#1

Je leidinggevende vliegt uit de bocht

#2

Een ongepaste opmerking

#3

Een negatieve post van een collega

#4

Er wordt over je geroddeld

#5

Een collega stelt als inwoner een vraag

bekendheid van het bureau en maakt concrete dilemma’s en vraagstukken over integriteit inzichtelijk­. Deze dilemma’s en inzichten worden gebruikt om de trainingen die worden gegeven door de adviseurs integriteit nog beter aan te laten

Meest bekeken

sluiten op de werkpraktijk van de medewerkers.

Communicatie De communicatie van het bureau is gericht op het informeren over regels en kaders, zoals de gedragscode. En op hoe je in de praktijk met dilemma’s kunt omgaan. Een voorbeeld hiervan zijn de kaders rondom demonstreren door ambtenaren­.

Naast de dilemma’s van de maand is

Het gesprek aangaan over actualiteiten ziet het

op Werknet aandacht besteed aan de

bureau als een goede mogelijkheid voor leiding­

volgende onderwerpen:

gevenden om integriteit binnen hun teams bespreekbaar te maken.

• Nieuwe vertrouwenspersonen • Pesten

Een goed voorbeeld hiervan was in 2023 het

• Bureau Integriteit jaarverslag 2022

‘Dilemma van de maand’. Deze dilemma's, die als

• Demonstreren en ambtenaar zijn

video’s werden gepubliceerd op Werknet, waren

• Dilemmaspel Speel Open Kaart

erop gericht om het gesprek te faciliteren over onderwerpen die niet zwart-wit zijn. Waar kaders voor zijn, maar waarover ook verschillend wordt gedacht binnen de organisatie. Verschillen die er ook mogen zijn. Met deze filmpjes wil Bureau Integriteit stimuleren dilemma’s bespreekbaar te maken in bijvoorbeeld werkoverleggen en team­bijeenkomsten. Gemiddeld werden de video’s in 2023 meer dan 2.200 keer bekeken.

Jaarverslag Bureau Integriteit 2023

HAAGS LEERPROCES INTEGRITEIT Om de organisatie goed te ondersteunen op het

Deelnemers hebben de trainingen als leerzaam

gebied van bewustwording rondom integriteit

ervaren en vonden de uitwisseling met collega’s van

is het Haags Leerproces Integriteit ontwikkeld.

andere afdelingen van toegevoegde waarde.

Iedere ambtenaar komt bij de uitvoering van zijn werk immers weleens voor lastige beslissingen

Gemeentebrede introductiedagen

te staan. Om hier structureel aandacht voor

De gemeente Den Haag is in de zomer van 2023

te hebben worden er vanuit Bureau Integriteit

gestart met gemeentebrede introductiedagen

verschillende trainingen en ondersteunings­

voor nieuwe medewerkers. Tijdens de introductie­

materiaal voor medewerkers­en leidinggevenden

dagen geeft Bureau Integriteit een workshop over

aangeboden. Zoals de training integriteit voor

integriteit­, genaamd ‘Op het juiste spoor’, waarin

leidinggevenden en trainingen rondom het omgaan

alle nieuwe medewerkers de basisinformatie krijgen

met dilemma’s. Ook is er een aanbod rondom

over wat integriteit inhoudt en waar je terecht

morele oordeels­vorming. Het aanbod was via

kunt met vragen. Daarnaast gaan de deelnemers in

open inschrijving beschikbaar. Ook zijn er diverse

gesprek over dilemma’s. Een grote stap voorwaarts

maatwerk trainingen­gegeven. In 2024 wordt het

in de bewustwording voor de gehele organisatie.

aanbod en de leeractiviteiten verder ontwikkeld.

Grafiek: Overzicht leeractiviteiten 2023

7 8

12

Totaal soorten leeractiviteiten: 979

20

Totaal 4163 deelnemers (geen unieke deelnemers)

61

23 24 39 27

758

E-learning integriteit en dilemma's Presentatie integriteit Dilemmatrainingen Training Moreel beraad/oordeelsvorming Integriteitsmodule Eed en belofte Introductiedag integer handelen Training Integriteit voor leidinggevenden Verrijkingssessie Gedragscode Intakegesprek + advies E-learning omgangsvormen voor leidinggevenden

11

12

< INHOUD

EEN NIEUWE GEDRAGS CODE

EEN WEERBAAR AMBTENARENAPPARAAT

BELEIDSTHEMA’S Ook in 2023 heeft Bureau Integriteit bijgedragen

Een weerbaar ambtenarenapparaat

aan de ontwikkeling van een aantal brede beleids­

Een ander onderwerp waar Bureau Integriteit

thema’s. Integriteitsbeleid dient aan te sluiten bij

aandacht aan heeft besteed, is de weerbaarheid van

de maatschappelijke ontwikkelingen. Het is een

gemeenteambtenaren. In samenwerking met de

onderwerp van de lange adem, van mee blijven

afdeling Ondermijning van de Directie Veiligheid

bewegen en goed blijven kijken en luisteren naar

is een project gestart om de weerbaarheid tegen

wat er nodig is.

ondermijning en het misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke producten en diensten

Een nieuwe gedragscode

tegen te gaan. Dit jaar is de risicoanalyse afgerond

In 2023 is gestart met het vernieuwen van de

en op basis van die uitkomsten wordt de aanpak

gedragscode. De huidige gedragscode is ruim

in 2024 verder uitgerold.

vijf jaar oud en er zijn een aantal maatschappelijke ontwikkelingen geweest die om aanpassing van

Screeningsbeleid

de gedragscode vragen. Denk aan de komst van

Samen met andere disciplines binnen de

artificiële­intelligentie en het maatschappelijk debat

organisatie­is gestart met de ontwikkeling van het

over omgangsvormen.

nieuwe screeningsbeleid en een nieuw screenings­ instrument. Het nieuwe screeningsbeleid draagt

We willen als organisatie dat de gedragscode

bij aan de identificatie of uitsluiting van beroeps­

aansluit bij wat er bij de medewerkers en binnen de

relevante integriteitsrisico's. Door op functieniveau

samenleving speelt. Daarom wordt de gedragscode in

de aanwezige­kwetsbaarheden te beoordelen, kan

nauwe samenhang met de medewerkers opgesteld­.

het meest passende screeningsinstrument worden

Er zijn sessies georganiseerd, waarin mooie

ingezet.

gesprekken ontstonden over dilemma’s en over wat we van elkaar als collega’s mogen verwachten.

Meldproces

De input van deze gesprekken wordt meegenomen in

Een belangrijke taak van Bureau Integriteit is het

de tekst van de nieuwe gedragscode.

behandelen van meldingen. Dit is een proces dat vraagt om veel zorgvuldigheid. Met de onder­

De nieuwe gedragscode zal aansluiten op de

steuning van een specialist op het gebied van

‘Haagse waarden’: ‘betrouwbaar’, ‘oplossings­

integriteit en (on)gewenste omgangsvormen, is ons

gericht’, ‘vrijmoedig’ en ‘samen Haags’. Daarnaast

meldproces nader onder de loep genomen en is

vormt de nieuwe gedragscode de basis voor

er gekeken naar hoe dit verbeterd kan worden.

de bijpassende eed en belofte, die elke Haagse

Belangrijke aandachtspunten zijn het belang van

gemeente­ambtenaar moet afleggen. De contouren

communicatie gedurende het proces en de voort­

van de nieuwe gedragscode zijn ontwikkeld en de

gang. In 2024 worden de verbeterpunten verder

implementatie zal in 2024 en 2025 plaatsvinden.

geïmplementeerd.

Jaarverslag Bureau Integriteit 2023

BESTUURLIJKE INTEGRITEIT Het afgelopen jaar heeft Bureau Integriteit de burgemeester geadviseerd over bestuurlijke integriteitskwesties. Verder ondersteunde het bureau de burgemeester bij de risicoanalyses van de kandidaat-wethouders en heeft het meldingen over leden van het college afgehandeld. Er zijn twee meldingen rondom bestuurlijke integriteit behandeld.1 Melding was niet concreet genoeg om verder op te pakken en omdat de melder niet meer reageerde is deze afgesloten. De andere melding betrof een melding over nevenwerk­ zaamheden Deze melding is in de lijn opgepakt. De melder is over de afdoening geïnformeerd. Ook dit jaar voerde het college, met behulp van een hoogleraar integriteit, gesprekken over dilemma's en thema's rondom bestuurlijke integriteit. Daarnaast heeft het bureau het afgelopen jaar advies verstrekt aan de leden van het college over diverse vraagstukken. Twee keer is vanuit het bureau advies gegeven over nevenactiviteiten. Conform het bestuurlijke integriteitsplan hebben ondersteuners van het college een training gevolgd over regelgeving en integriteitsdilemma's. Jaarlijks betreft het een andere groep ondersteuners.

13

14

< INHOUD

INTEGRITEITSMELDINGEN EN ONDERZOEK Iedereen kan een (vermoeden van een) integriteits­

en welke verbetermaatregelen de organisatie zo

schending melden bij het Meldpunt Integriteit.

nodig dient te nemen.

Op de website denhaag.nl is dit voor burgers duidelijk gemaakt. Intern geeft Werknet voor

Het is zeker niet altijd nodig om een feitenonder­

medewerkers en leidinggevenden aan waar ze

zoek te doen. Als feiten bijvoorbeeld al duidelijk zijn,

terechtkunnen met een melding.

kunnen gesprekken door leidinggevenden in de lijn gevoerd worden of kan direct worden overgegaan

In veel gevallen wordt een melder uitgenodigd voor

tot het treffen van (disciplinaire) maatregelen,

een gesprek, zodat de melding verder kan worden

zoals een formele waarschuwing of ontslag.

onderbouwd. Wanneer een melding is gedaan, wordt op basis van het advies van Bureau Integriteit

In 2023 is de Stuurgroep Ambtelijke Integriteit een

bepaald, of er sprake is van een vermoeden van een

aantal keer bijeengekomen voor meldingen, lopende

integriteitsschending en of een integriteitsonderzoek

onderzoeken en afgeronde onderzoeken. De stuur­

wordt gestart. In het meldproces is geborgd dat de

groep bestaat uit de wethouder Dienstverlening

melder op geen enkele wijze mag worden benadeeld

(voorzitter), de gemeentesecretaris, het hoofd van

als gevolg van het doen van een melding bij het

Bureau Integriteit en het plaatsvervangend hoofd

Meldpunt Integriteit. Ook wordt bij de behandeling

van Bureau Integriteit (secretaris). De burgemeester

van de melding de privacy van degene over wie de

is agenda-lid en is lid van de stuurgroep wanneer

melding is gedaan in acht genomen.

impactvolle zaken behandeld worden. De directeur Concernontwikkeling is lid van de stuurgroep

Als er opdracht tot onderzoek wordt gegeven, krijgen de feitenonderzoekers van Bureau Integriteit of een externe onderzoeker de opdracht dit onder­ zoek te doen. Zij stellen een plan van aanpak met de voorgenomen onderzoekstappen op. De aan­leiding van het onderzoek, de onderzoeksv­ragen, -methoden en -resultaten, de gesprekverslagen, de regelgeving en de bevindingen­worden opgenomen in een rapport. De betrokkene ontvangt het rapport, om daar een eventuele zienswijze op te geven. Vervolgens bepaalt de algemeen directeur van de dienst, geadviseerd door de arbeidsjurist en de adviseur integriteit of, en zo ja welke, maatregel gerecht­vaardigd is om aan betrokkene op te leggen

wanneer een (algemeen) directeur, betrokkene is.

Jaarverslag Bureau Integriteit 2023

De Stuurgroep Ambtelijke Integriteit heeft de

integriteitsschending en of verder persoonsgericht

volgende taken:

onderzoek nodig is. In 5 gevallen bleek er geen concreet vermoeden van een schending, waarmee

1. De stuurgroep monitort de behandeling van ambtelijke integriteitsonderzoeken. 2. De stuurgroep heeft instemmingsrecht bij de

de meldingen werden afgerond. Binnen 1 onderzoek is er een schending vastgesteld, dit ging om een financiële schending.

afdoening van impactvolle zaken. Er is sprake van een impactvolle zaak als: ° een (algemeen) directeur (oftewel een lid van de top 36) betrokkene is en/of;

Naar 10 meldingen is een feitenonderzoek gestart. Daarvan zijn er 8 in het verslagjaar afgerond waarbij in 5 gevallen een schending is vastgesteld.

° grote financiële gevolgen of aanzienlijke beleidseffecten­te verwachten zijn. 3. De stuurgroep bespreekt twee keer per jaar de voortgang van het integriteitsbeleid.

In 2023 zijn er in totaal 35 integriteitsschendingen­ vastgesteld. Dat is 41% van de afgeronde meldingen. Het merendeel van de schendingen ging over ongewenste­omgangsvormen (14 keer), gevolgd

Meldingen

door misbruik van informatie (6 keer), ongeoor­

Het Meldpunt Integriteit ontving in 2023 209

loofde privégedragingen (4 keer), misbruik van

nieuwe meldingen. Bureau Integriteit heeft alle

middelen, voorzieningen of regelingen, misbruik

meldingen bekeken en beoordeeld. Daarnaast

van bevoegdheden of positie en financiële

werden er 44 meldingen uit 2022 afgerond.

schendingen­(alle drie 3 keer) en tot slot ongepaste

17 Meldingen zullen in 2024 worden afgerond en

communicatie (2 keer). De meeste schendingen

vallen dus buiten de scope van dit jaarverslag.

gingen over ongewenste omgangsvormen. Dit kan mogelijk verklaard worden door de maat­

In 2023 werden 103 meldingen (49%) behandeld

schappelijke aandacht voor grensoverschrijdend

door het Meldpunt Integriteit, daarvan werden

gedrag.

er 86 afgerond in hetzelfde jaar. 106 Meldingen werden om verschillende redenen niet verder

In totaal zijn 106 van de 209 meldingen (51%)

behandeld door het Meldpunt Integriteit.

om verschillende redenen niet verder behandeld

Dit wordt later toegelicht.

door het Meldpunt Integriteit:

Er zijn 72 meldingen na advies van Bureau

• 43 meldingen waren on­voldoende concreet om

Integriteit­­­­­­­­‘in de lijn’ opgepakt. In de lijn houdt in

opgepakt te worden door het Meldpunt Integriteit,

dat er door de leidinggevende met de betrokken

dat is 21% van de meldingen die zijn binnen­

medewerker is gesproken, zonder dat er onderzoek

gekomen. De melder reageerde bijvoorbeeld

nodig was. Bureau Integriteit en de adviseur

niet meer op vragen ter verduidelijking van de

arbeidsrelaties ondersteunen leidinggevenden bij

melding.

dit proces. Naar aanleiding van het gesprek tussen

• Bij 58 meldingen (28%) was het Meldpunt

leidinggevende en medewerker wordt gekeken of er

Integriteit niet het juiste loket. Het betrof

sprake is van een schending en of er een maatregel

bijvoorbeeld­een klacht of er was sprake van

passend is en of nadere werkafspraken moeten

een medewerker van een andere organisatie.

worden gemaakt. In 29 gevallen was er sprake van

Waar mogelijk zijn de meldingen doorgezet naar

een schending.

de juiste instantie voor verdere afhandeling. • 5 meldingen (2,4%) zijn doorgezet naar de GKOO

In 2023 zijn in totaal 8 oriënterende onderzoek

(gemeentelijke klachtencommissie ongewenste

gestart, waarvan er 6 ook in 2023 zijn afgerond.

omgangsvormen). In 2 gevallen bleek er geen

In een oriënterend onderzoek wordt bekeken of er

concreet vermoeden van een schending, waarmee

sprake was van een concreet vermoeden van een

de meldingen werden afgerond.

15

16

< INHOUD

Binnen 1 onderzoek is er een schending vast­ gesteld. 2 onderzoeken zijn eind 2023 nog niet afgerond. In de lijn* 29 schendingen vastgesteld

Daarnaast zijn er 44 meldingen uit 2022 afgerond­ in 2023, bij 10 meldingen is een schending

Feitenonderzoeken

vast­gesteld.

5!schendingen vastgesteld

6

103

Oriënterende onderzoeken 1 schending vastgesteld

Nog in behandeling

Onvoldoende concreet Niet voor Bureau Integriteit Naar de Gemeentelijke Klachtencommissie Ongewenste Omgangsvormen * Leidinggevende van de melder of betrokkene gaat in gesprek met de medewerker(s) over de melding

In 2023 zijn er in totaal 35 schendingen vastgesteld

14 ongewenste omgangsvormen

3 misbruik van bevoegdheden/positie

6 misbruik van informatie

3 financiële schendingen

4 ongeoorloofde privégedragingen

2 ongepaste communicatie

3 misbruik middelen, voorzieningen of regelingen

106

Jaarverslag Bureau Integriteit 2023

Tabel: Overzicht van vastgestelde schendingen

Schending

Aantal vastgesteld

Maatregel

3

• Ontslag • Ontslag • Betrokkene onbekend

Lekken en/of misbruik informatie

6

• Waarschuwing • Excuusbrief • Onbekend • Waarschuwing • Inleenovereenkomst beëindigd • Waarschuwing

Misbruik van gemeentelijke middelen, voorzieningen of regelingen.

3

• Waarschuwing • Excuusbrief • Brief

Misbruik van bevoegdheden en/of positie

3

• Onbekend • Waarschuwing • Betrokkene met pensioen

Ongeoorloofde privé-gedragingen

4

• Brief • Waarschuwing • Ontslag • Waarschuwing

Ongepaste communicatie

2

• Waarschuwing • Goed gesprek

Ongewenste omgangsvormen

14

• Waarschuwing • Gesprek, vastgelegd in p-dossier • Cursus • Waarschuwing • Voorwaardelijke demotie, overplaatsing en traject bedrijfsmaatschappelijk werk. • Waarschuwing • Waarschuwing • Betrokkene aangesproken op gedrag • Herplaatsing • Waarschuwing • Ontslag • Waarschuwing • Medewerker heeft ontslag genomen • Medewerker heeft ontslag genomen

Totaal

35

Financiële schending

17

18

< INHOUD

Tabel: Meldingen uit 2022, afgerond in 2023 Schending

Aantal

Geen schending vastgesteld

34

Intimidatie, agressie en geweld

1

Lekken en misbruik van informatie en misbruik bevoegdheden

1

Lekken en/of misbruik informatie

1

Misbruik bevoegdheden

1

Misbruik positie en belangenverstrengeling

1

Ongepaste gedraging in privésfeer

1

Ongepaste gedraging in de privésfeer en overtreding interne regels

2

Ongewenste omgangsvormen

2

Eindtotaal

44

In vergelijking met 2022

Bij elke melding wordt gekeken wat de meest

In 2022 zijn er 31 integriteitsschendingen vast­

passende reactie is. Hierbij wordt meegewogen dat

gesteld en afgerond. In 2023 zijn 44 meldingen

een feitenonderzoek een zwaar middel is en alleen

afgerond­uit 2022, waarbij in 10 gevallen sprake

wordt ingezet als dat proportioneel is. Wanneer dit

was van een schending. In totaal zijn er dus

het geval is hangt af van de casus en het kan dus

41 schendingen vastgesteld in 2022. In 2024 zullen

jaarlijks verschillen. Bureau Integriteit heeft bij elke

17 meldingen worden afgerond uit 2023. Het eind­

afhandeling de regie.

totaal aantal schendingen in 2023 is nog niet vast te stellen, maar zal waarschijnlijk niet veel verschillen

Tabel: Meldingen in vergelijking met 2022

met het eindtotaal van 2022. 2022

Meldingen

2023

In vergelijking met 2022 zijn er in 2023 minder

31

Vastgestelde schendingen

35

feitenonderzoeken gedaan.

44

Nog in behandeling

17

52

In de lijn zonder onderzoek

72

26

Feitenonderzoeken

10

5

Oriënterende onderzoeken

8

83

Behandelde meldingen

103

Jaarverslag Bureau Integriteit 2023

VERTROUWENSWERK De gemeente Den Haag vindt het belangrijk

Netwerk vertrouwenspersonen

om te zorgen voor een veilig, gezond en integer

De gemeente Den Haag beschikt over een

werkklimaat­. Vanuit de Arbeidsomstandighedenwet

netwerk van vertrouwenspersonen, bestaande

is iedere werkgever verplicht om een arbeids­

uit één centrale vertrouwenspersoon, 24 interne

omstandighedenbeleid te ontwikkelen en uit te

decentrale vertrouwenspersonen en één externe

voeren. Op grond van deze wet heeft de gemeente

vertrouwenspersoon. Samen vormen zij het

Den Haag een zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in

gemeentelijk netwerk van vertrouwenspersonen en

dat de werkgever de werknemer in staat stelt zijn

zijn zij beschikbaar voor alle Haagse medewerkers.

of haar werk veilig en gezond te doen. Hieronder

De interne vertrouwenspersonen worden centraal

valt ook het voorkomen van psychosociale arbeids­

aangestuurd. Dit helpt om een uniforme, kwalitatief

belasting (PSA).

hoogwaardige dienstverlening op te bouwen.

Soms kan de werkomgeving als onveilig worden

Het streven is maximale aansluiting bij de werk­

beleefd. Bijvoorbeeld wanneer een medewerker

vloer. Daarom is het van belang dat de medewerkers

ongewenste­omgangsvormen ervaart, zoals

de vertrouwenspersonen weten te vinden en dat

discriminatie­, agressie, pesten of (seksuele)

de vertrouwenspersoon de taal spreekt van de

intimidatie­. Of bij een vermoeden van een

betreffende dienst. Tegelijkertijd wordt er voorzien

integriteits­schending, zoals het lekken van

in een persoonlijke behoefte, doordat medewerkers

informatie­, belangenverstrengeling of diefstal.

zelf mogen kiezen wie ze willen benaderen voor

De vertrouwenspersoon biedt in deze situaties een

een consult. Naast de vindbaarheid die drempel­

luisterend oor, denkt mee over de mogelijkheden

verlagend kan werken, is soms ook gezonde afstand

of eventuele vervolgstappen en ondersteunt de

van de lokale situatie nodig om vertrouwd het

medewerker hierbij. De vertrouwenspersoon draagt

verhaal te kunnen doen. Dit biedt ruimte voor zowel

daarmee bij aan een veilige werkomgeving.

de medewerker als de vertrouwenspersoon.

Taken vertrouwenspersonen

De interne vertrouwenspersonen worden deels

Naast de ondersteuning en begeleiding van

vrijgesteld van hun reguliere functie om hun rol

medewerkers­, heeft de vertrouwenspersoon ook de

in te kunnen vullen. In 2023 lag de focus op het

taak om voorlichting te geven. Voorlichting draagt

begeleiden van de nieuwe vertrouwens­personen

bij aan de zichtbaarheid van de vertrouwenspersoon

in het zich eigen maken van hun rol. In 2023

en maakt duidelijk waar een medewerker met welke

heeft het netwerk een verloop gekend van twaalf

kwestie terechtkan. Doorgaans werkt dit drempel­

vertrouwenspersonen. Gevraagd naar de reden van

verlagend. Verder geeft de vertrouwenspersoon het

uitstroom werd het meeste genoemd: het verlaten

management (on)gevraagde adviezen over sociale

van de organisatie, de combinatie van de rol met de

veiligheid en integriteit.

reguliere functie en/of privéomstandigheden.

19

20

< INHOUD

Het gehele netwerk vertrouwenspersonen bestaat

De vertrouwenspersonen hebben tijdens de training

uit vertrouwenspersonen die benaderbaar

morele oordeelsvorming kennis en vaardigheden

zijn voor een consult over zowel ongewenste

aangereikt gekregen, waarmee zij tijdens consulten

omgangsvormen als integriteit. Een consult is een

met medewerkers de morele juistheid van het

vertrouwelijk­gesprek met een vertrouwenspersoon

handelen en beslissingen op een nauwkeurige en

over als ongewenst ervaren omgangsvormen

methodische wijze kunnen onderzoeken.

op de (digitale) werkvloer. Het kan ook gaan om (het vermoeden van) een integriteitsschending.

Het vertrouwenswerk wordt de afgelopen jaren steeds belangrijker. Er is op diverse

Een gesprek met een vertrouwenspersoon staat

locatie­voorlichting­gegeven over de rol van de

niet gelijk aan een melding of klacht van een

vertrouwens­persoon. Het tweewekelijks spreekuur

kwestie op de werkvloer. Gesprekken kunnen wel

op twee verschillende locaties werd voortgezet en

leiden tot een klacht of melding, als de medewerker

verlaagde de drempel contact te zoeken met een

daartoe wil overgaan.

vertrouwenspersoon.

Centrale vertrouwenspersoon

De anonieme brief van begin juli 2023 van

De centrale vertrouwenspersoon is werkzaam bij

gemeente­ambtenaren aan vakbonden en de

Bureau Integriteit. Deze functionaris coördineert en

gemeentesecretaris zorgde voor een beweging

stuurt de pool van vertrouwenspersonen aan, zorgt

van medewerkers richting het vertrouwenswerk.

voor hun deskundigheidsbevordering zoals scholing

Ook werd duidelijk dat medewerkers soms andere

en intervisie, is adviseur voor de gemeente­secretaris

verwachtingen hebben van een vertrouwens­

en het management en sparringpartner bij

persoon, namelijk dat die de situatie op de

complexe kwesties. De centrale vertrouwenspersoon

werkvloer oplost. De voorlichting over de rol van de

is daarnaast vertrouwenspersoon voor het hogere

vertrouwenspersoon is aangepast en vertrouwens­

management en voert vertrouwelijke gesprekken

personen vertellen bij aanvang van ieder gesprek

met medewerkers wanneer een hogere lijnmanager

wat de kaders zijn.

hierbij betrokken is of wanneer er andere redenen zijn om niet naar een decentrale vertrouwens­

Het medewerkersloket is per 1 september jl.

persoon te gaan.

geopend voor alle medewerkers. Het medewerkers­ loket overlegt regelmatig (met goedkeuring van de

De centrale vertrouwenspersoon verzorgt de

medewerker) met de (centrale) vertrouwenspersoon

jaarlijkse registratie van het vertrouwenswerk en

over casussen en de mogelijkheden van begeleiding

het jaarverslag van het concern. Naar aanleiding

en de-escalatie. Er is een supportgroep opgezet die

daarvan stelt de centrale vertrouwenspersoon

de werking van het medewerkersloket bespreekt

adviezen op voor het gemeentelijk management­

en monitort. De centrale vertrouwenspersoon

team (GMT) en de centrale ondernemingsraad

vertegenwoordigt hierin het vertrouwenswerk.

(COR). Ter ondersteuning van de centrale vertrouwens­ De centrale vertrouwenspersoon organiseert

persoon vanaf 2024 is een werving gestart voor

netwerk- en intervisiebijeenkomsten voor de

een tijdelijke coördinator vertrouwenswerk/

interne vertrouwenspersonen. In 2023 zijn

senior vertrouwenspersoon.

vijf netwerk­bijeenkomsten georganiseerd. Onder leiding van een externe intervisiebegeleider zijn

Externe vertrouwenspersoon

vier bijeenkomsten gehouden voor de vier intervisie­

De externe vertrouwenspersoon heeft 16 mede­

groepen van vertrouwenspersonen.

werkers ondersteund, afkomstig uit verschillende diensten. Hij werd ook benaderd voor overleggen

Jaarverslag Bureau Integriteit 2023

met interne professionals en het adviseren van

Daarnaast zijn de vertrouwenspersonen 76 keer

managers en de gemeentesecretaris.

benaderd over andere situaties dan ongewenste omgangsvormen en/of vermoeden van een

Consulten

integriteits­schending. Er wordt dan wel een beroep

De vertrouwenspersonen werden door 222 mede­

gedaan op de vertrouwenspersonen, maar zij

werkers­benaderd over ongewenste omgangs­

hebben de medewerkers veelal kunnen door­

vormen. Dat zijn twee medewerkers meer ten

verwijzen naar de juiste professional.

opzichte van 2022. In totaal maakten daardoor 314 medewerkers 16 medewerkers hebben met een vertrouwens­

gebruik van een vertrouwenspersoon.

persoon gespard over een vermoeden van een integriteitsschending. Dat is een daling van

Consulten ongewenste omgangsvormen

10 medewerkers ten opzichte van 2022.

Er zijn in totaal 293 uitingen (zogenaamde categorieën) van ongewenste omgangsvormen besproken met de vertrouwenspersonen.

Tabel: Ongewenste omgangvormen besproken met de vertrouwenspersonen per jaar Ongewenste omgangsvormen/jaar

2019

2020

2021

2022

2023

Seksuele intimidatie

16

6

11

15

12

Discriminatie

20

14

15

12

20

Agressie en geweld

14

13

8

20

20

Intimidatie

118

81

79

81

67

Intimidatie in relatie tot een arbeidsconflict

70

50

37

39

48

Pesten

52

32

26

41

47

Andere ongewenste omgangsvormen

54

46

42

62

79

Totaal

344

242

218

270

293

In de categorie ‘andere ongewenste omgangs­ vormen’ worden alle consulten van ervaren ongewenste­omgangsvormen opgenomen die niet in de daarboven genoemde categorieën thuishoren, zoals liegen en disrespectvolle bejegening.

Begeleiden betrokkenen en getuigen Net als in 2022 zijn in 2023 13 medewerkers door een vertrouwenspersoon ondersteund als betrokkene­of getuige bij een integriteitsonderzoek en/of andere situatie op de werkvloer.

21

< INHOUD

Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Den Haag Bestuursdienst Bureau Integriteit Vormgeving en productie Dienst Bedrijfsvoering Mei 2024