RIS319815 Bijlage 4b - Stikstofanalyse (22-8-2024) Geredigeerd

Stikstof analyse Steenzicht, Den Haag

Ontwerp & Engineering Duurzaam Bouwen Paraaf

Auteur

Roan Buis

Verificatie

Caroline Koks

Onderwerp

Stikstof analyse

Documenttype

Analyse

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Datum

22-08-2024

Versie

4.3

Bouwfase

Definitief Ontwerp (DO)

Status

Definitief

Aan

Heijmans Vastgoed, Fabrizio Rigutto

Heijmans Utiliteit B.V. • Graafsebaan 65, 5248 JT Rosmalen • Postbus 246, 5240 AE Rosmalen • Nederland Telefoon +31 (0)73 543 51 11 • www.heijmans.nl Niets van dit rapport en/of ontwerp mag worden vermenigvuldigd, openbaar gemaakt en/of overhandigd aan derden, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de samensteller.

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

3 van 22

Samenvatting Dit rapport behandelt de stikstofuitstoot voor het project Steenzicht, waarbij 48 woningen in Den Haag worden gesloopt en vervangen worden door twee appartementencomplexen met in totaal 210 woningen. Het onderzoek heeft als doel de mogelijke negatieve effecten van dit project op Natura 2000-gebieden te beoordelen volgens de Wet natuurbescherming. Er is een berekening en evaluatie gedaan van de depositie op omliggende Natura 2000-gebieden om te bepalen of het plan aanzienlijke negatieve effecten veroorzaakt. Het rapport verschaft informatie over het wettelijk kader, de gebruikte rekenmethodiek, de emissies in de huidige situatie, de emissies tijdens de gebruiksfase en de emissies tijdens de bouwfase. Tevens worden de conclusie en de berekende resultaten gepresenteerd. Voor de berekeningen wordt gebruikgemaakt van de AERIUS Calculator, een rekenmodel dat de verspreiding en depositie van stikstof berekent. Hierbij wordt rekening gehouden met verkeersgeneratie, emissies van cv-installaties en gasverbruik, en emissies van bouwmaterieel. De resultaten laten zien dat de nieuwbouwappartementen gasloos worden uitgevoerd en verwarmd zullen worden door middel van een warmtepomp. Het verkeer zal tijdens de gebruiksfase zorgen voor een toename in stikstofuitstoot. Tijdens de bouwfase zal stikstof worden uitgestoten door het gebruik van bouwmaterieel.

Voor sommige onderdelen is de impact verlaagd door het gebruik van elektrisch materieel. De conclusie van het rapport is dat de hoeveelheid stikstofuitstoot die vrij komt bij de realisatie van de appartementen op basis van de huidige planning niet leidt tot een stikstofdepositie in een natuurgebied. Ook zorgt de toekomstige uitstoot bij de gebruiksfase ook niet voor een toename in depositie. Uit de berekende resultaten blijkt dat er geen significante negatieve effecten zijn op de instandhoudingsdoelstellingen van de Natura 2000-gebieden.

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

4 van 22

Inhoudsopgave Inleiding

2

Samenvatting

3

1 1.1 1.2 1.3

Algemeen Revisiehistorie Referenties Verificatie

5 5 5 5

2 2.1 2.2 2.3

Wettelijk kader Natura 2000-gebieden Beoordeling significant negatieve gevolgen Rekenmodel

6 6 6 6

3 3.1 3.2 3.3

Emissies bestaande situatie Verkeersgeneratie Emissies cv-installatie Emissie ammoniak

7 7 8 8

4

Emissies gebruiksfase

9

5 5.1 5.2

Emissies realisatiefase Bouwverkeer Stationaire draaiuren

11 12 13

6

AERIUS berekeningen

14

7

Conclusie

15

Bijlage 1: AERIUS-berekening realisatiefase 2023

16

Bijlage 2: AERIUS-berekening realisatiefase 2024

17

Bijlage 3: AERIUS-berekening realisatie & gebruiksfase 2025

18

Bijlage 4: TNO berekende liter verbruiken

19

Bijlage 5: Verkeersonderzoek Antea Group

20

Bijlage 6: Stationaire draaiuren

21

Bijlage 7: Rapporten literverbruik

22

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

5 van 22

1

Algemeen

Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de revisiehistorie, de relevante getoetste documenten en de gehanteerde normen. De uitgangspunten en inhoudelijke bevindingen worden in de opvolgende hoofdstukken beschreven en daar waar e.e.a. te kort schiet, met aanbevelingen aangevuld. Aan deze rapportage hebben de volgende personen van O&E een bijdrage geleverd: Tabel: Bijdrage collega’s O&E Collega

Bijdrage

Roan Buis

AERIUS Calculatie en stikstof rapport

1.1

Revisiehistorie

Tabel: Revisiehistorie Versie

Datum

Omschrijving

4.3

22-8-2024

4.2 4.1 4.0 3.0

9-7-2024 9-1-2024 5-6-2023 30-5-2023

2.0 1.0

22-08-2024

AERIUS berekening referentie aanpassing rekendatum naar 2025, extra onderbouwing uitgangspunten berekeningen in hoofdstuk 4 & 6. AERIUS berekening 2025 realisatie en gebruiksfase samen Bijlage 3 AERIUS rekendatum 9-1-2024 Referentiesituatie verwerking opmerking gemeente. Verwerking opmerkingen gemeente: literverbruik, NH3 en verkeersbewegingen Stikstof onderzoek - Rapport Stikstof onderzoek – Memo

1.2

Referenties

23-03-2023

Tabel: Referenties #

Bron

Documenttype

Omschrijving

Datum

1 2 3

AERIUS RIVM AERIUS

Excel/sheet RAP RAP

05-07-2018 14-11-2019 19-04-2023

4

Bij12

RAP

5 6

RVS HEIJ

Uitspraak PDF

Ruimtelijke plannen – Emissie factoren Methode inschatting depositie woningbouwprojecten Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2022.1 v2 Instructie gegevensinvoer voor AERIUS Calculator 2022 Uitspraak 202101020/1/R1 Uitvoeringsplanning-Steenzicht-2023 10 12 JS G105687 Steenzicht 1A 1B-DO UVPL-Def-start 2308-2023

1.3

Verificatie

Jan-2023 6-6-2022 13-10-2023

Vanuit de kwaliteitsbeheersbaarheid van onze documenten voor Ontwerp & Engineering, is dit document intern geverifieerd en geautoriseerd. Daarom is op het voorblad een checkprint aangebracht die geparafeerd dient te worden door de daarop vermelde personen.

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

6 van 22

2

Wettelijk kader

In het kader van de toets aan de Wet Natuurbescherming wordt bepaald of een project of plan (mogelijk) tot significant negatieve effecten leidt ten aanzien van de instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden. Voor plannen en projecten dient getoetst te worden of significant negatieve effecten op gevoelige habitattypen die gelegen zijn binnen omliggende Natura 2000gebieden kunnen optreden. De beoordeling van plannen, projecten en andere handelingen is uitgewerkt in paragraaf 2.3 van de Wet natuurbescherming. Met het verdwijnen van het Programma Aanpak Stikstof is de ontwikkelingsruimte en de standaard grenswaarde voor projecten niet meer beschikbaar.

2.1

Natura 2000-gebieden

Voor het uitvoeren van de stikstofdepositieberekening moet rekening gehouden worden met de gevolgen voor Natura 2000-gebieden. AERIUS toetst automatisch aan alle Natura 2000-gebieden in Nederland en in het bijzonder aan nabijgelegen buitenlandse Natura 2000-gebieden. Het meest nabijgelegen en maatgevende Natura 2000-gebied voor dit plan is Solleveld & Kapittelduinen een Habitatrichtlijngebied. Dit gebied ligt hemelsbreed op een afstand van circa 3 kilometer van het plangebied. Het daaropvolgend nabijgelegen Natura 2000-gebied is Westduinpark & Wapendal voor dit plan is een Habitatrichtlijngebied. Dit gebied ligt hemelsbreed op een afstand van circa 3,7 kilometer van het plangebied. Beide natura 2000 gebieden hebben referentiedatum 7 december 2004.

2.2

Beoordeling significant negatieve gevolgen

Indien op voorhand kan worden uitgesloten dat een plan, rekening houdend met alle effecten hiervan, significant negatieve effecten heeft op gevoelige habitattypen die gelegen zijn binnen omliggende Natura 2000-gebieden, dan is géén toestemming op grond van de Wet natuurbescherming nodig. Met het opstellen van een AERIUS-berekening middels AERIUS Calculator wordt berekend of er sprak is van toename in stikstofdepositie. Als de uitkomst van de AERIUS-berekening 0,00 mol/hec/jaar of geen resultaat geeft dan zijn significante gevolgen ten gevolge van stikstofemissies uit te sluiten.

2.3

Rekenmodel

De rekenkern van AERIUS wordt gevormd door het Operationeel Prioritaire Stoffen model (“OPS”). Dit model berekent de verspreiding van stikstof door de lucht en de depositie. OPS houdt verschillende factoren die de verspreiding en depositie van stikstof beïnvloeden, bijvoorbeeld de kracht, de ruwheid van het terrein en de hoogte van de vegetatie. Voor wegverkeer wordt daarbij gebruik gemaakt van Standaard Rekenmethode. Daarmee sluit AERIUS aan op de modellering Samenwerkingsverband Luchtkwaliteit.

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

7 van 22

3

Emissies bestaande situatie

De te slopen woningen zijn nu bewoond en worden gebruikt. De woningen zijn voorzien van gasgestookte verwarmingsinstallaties die ook warm tapwater leveren en stikstofemissies veroorzaken. In de AERIUS-berekening is rekening gehouden met de emissies die komen te vervallen door de nieuwbouw welke zijn verwerkt in tabel 1 en 2. Volgens paragraaf 10.1 uit het document -Instructiegegevensinvoer-voor-AERIUS-Calculator-januari-2022 mag met deze emissie worden gerekend. Binnen de AERIUS calculator wordt dit gezien als de “Referentiesituatie”.

Figuur 2, foto te slopen woningen Steenzicht Den Haag

3.1

Verkeersgeneratie

Er is gekeken naar de verkeersgeneratie op basis van het verkeersonderzoek van Antea Group. In de onderstaande tabellen zijn de resultaten overgenomen en zijn gemodelleerd als referentiesituatie in de AERIUS Calculator. De resulterende verkeersaantallen zijn 251 bewegingen per etmaal. De verkeersaantallen worden vervolgens verdeeld over de categorieën licht verkeer (248 / 98,8%), middelzwaar verkeer (3 / 1%) en zwaar verkeer (1 / 0,2%). Deze verkeersaantallen zijn in AERIUS Calculator gemodelleerd. Tabel 1 Verkeersgeneratie huidig blok A Steenzicht (bron: verkeersonderzoek AG bijlage 6)

Tabel 2 Verkeersgeneratie huidig blok B Steenzicht (bron: verkeersonderzoek AG bijlage 6)

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

8 van 22

3.2

Emissies cv-installatie

De NOx die komen te vervallen door de nieuwbouw is op verschillende manieren te bepalen. Volgens de Instructie-gegevensinvoer-voor-AERIUS-Calculator-januari-2018 mag met standaard emissie waarde voor oudere woningen worden gerekend. Een andere manier is op basis van gasverbruik. Volgens de verhuurder Staedion is het gemiddelde gasverbruik van de woningen in Steenzicht 2000 kuub gas per jaar, wat hoger ligt dan het gemiddelde van 1350 kuub gas per jaar. Dit verbruik is vastgesteld doordat de woningen bewoond zijn door grote gezinnen (4+ bewoners). Daarnaast zijn deze woningen bijzonder slecht geïsoleerd. Emissieberekening op basis van gasverbruik per woning geeft de minst gunstige emissies ten opzichte van de standaard emissies oudere woningen volgens de instructie-gegevens invoer. Met de minst gunstigste emissies is gerekend voor een zo robuust mogelijk berekening. Omrekening gasverbruik naar emissie NOx Het gasverbruik kan omgerekend worden naar de emissie NOx. Deze omrekening vindt plaats aan de hand van de volgende formule: Totale emissie [NOx] = energie * emissiefactor/ 1000 Energie [GJ/jaar] = gasverbruik [m3/jaar] * stookwaarde/ 1000 Stookwaarde = 31,65 Emissiefactor = 20,0

3.3

Emissie ammoniak

De emissiewaarden van oude woningen worden vermeld in de factsheet "Ruimtelijke plannen emissiefactoren" (bron: AERIUS1). Volgens de bron bedraagt de uitstoot van deze oude woningen 0,47 kg NH3 per jaar per woning. Deze kengetallen worden tevens vermeld in het handboek "Instructie gegevensinvoer voor AERIUS Calculator 2022" van Bij12 op pagina 49, dat gepubliceerd is in Januari 2023. De ammoniakuitstoot kan worden toegeschreven aan het gebruik van sfeerverwarming in de oude woningen. Deze woningen zijn uitgerust met schoorstenen en bieden de mogelijkheid tot het gebruik van een open haard. Voor de berekening van de ammoniakuitstoot is rekening gehouden met 24 woningen (50%). Tabel 3, NOx en NH3 emissies referentie situatie. Bron: RIVM2, AERIUS3 Type

Woningverwarming Sfeerverwarming Totaal

Gasverbruik per

Emissie NOx

Aantal te

Emissie

Emissie

Emissie

woning (Bron:

kg/jaar per

slopen

NOx kg/jaar

NH3 kg/jaar per

NH3 kg/jaar

Staedion)

woning

woningen

2000

1,266

48

woning

60,8

24

0,47 60,8

AERIUS1 Ruimtelijke plannen - emissiefactoren | AERIUS RIVM2 Methode inschatting depositie woningbouwprojecten (rivm.nl) AERIUS3 Ruimtelijke plannen - emissiefactoren | AERIUS Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

11,28 11,28

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

9 van 22

4

Emissies gebruiksfase

De nieuwbouwappartementen moeten vanuit de geldende wetgeving gasloos worden uitgevoerd. De appartementen worden verwarmd door een warmtepomp en aangesloten op een warmte- en koudeopslag. De nieuwe appartementen krijgen geen sfeerverwarming en er worden hiervoor geen voorzieningen, zoals afvoerkanalen aangebracht. De oplevering van de appartementen start in juli 2025 en zal verlopen tot en met oktober 2025. Dan resteert de stikstofuitstoot van het toekomstige verkeer door het woninggebruik. De verkeersgeneratie is overgenomen vanuit het verkeersonderzoek voor Steenzicht en Ruimzicht dat is uitgevoerd door Antea Group. Dit is te vinden in bijlage 6. Tabel 4 Verkeersgeneratie blok A Steenzicht (bron: verkeersonderzoek AG bijlage 6)

Tabel 5 Verkeersgeneratie blok B Steenzicht (bron: verkeersonderzoek AG bijlage 6)

Situatie beoogd Het onderzoek resulteert in een verkeersintensiteit van 1053 verkeersaantallen per etmaal in totaal van beide appartement blokken. De verkeersaantallen worden vervolgens verdeeld over de categorieën licht verkeer (1040 / 98,8%), middelzwaar verkeer (11/ 1%) en zwaar verkeer (2 / 0,2%). Deze volledige verkeersaantallen zijn in AERIUS Calculator gemodelleerd en toegevoegd in Bijlage 3: AERIUS-berekening realisatie & gebruiksfase 2025. Referentiesituatie Voor de referentie situatie worden de huidige verkeersgetallen van Antea’s onderzoek gehanteerd. Deze resulteren in een verkeersintensiteit van 251. De verkeersaantallen worden vervolgens verdeeld over de categorieën licht verkeer (247 / 98,8%), middelzwaar verkeer (3/ 1%) en zwaar verkeer (1 / 0,2%). Deze volledige verkeersaantallen zijn in AERIUS Calculator gemodelleerd en toegevoegd in Bijlage 3: AERIUS-berekening realisatie & gebruiksfase 2025.

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

10 van 22

Verkeersrouting Op basis van het verkeersonderzoek van Antea Group is vastgesteld dat 25% van het verkeer gebruik maakt van de Hengelolaan, de overige 75% maakt gebruik van de Vrederustlaan. De routing is weergegeven op figuur 3.

Figuur 3 Routing gebruiksfase

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

11 van 22

5

Emissies realisatiefase

Tijdens de realisatiefase van een bouwproject wordt er stikstof uitgestoten als gevolg van het gebruik van bouwmaterieel. Om de impact hiervan in kaart te brengen, heeft Heijmans een inschatting gemaakt van het materieel dat gedurende de drie jaar durende realisatiefase (20232025) zal worden ingezet. Hierbij is het brandstofverbruik van zowel het eigen wagenpark van Heijmans als dat van onderaannemers meegenomen in de berekeningen. Er is een zorgvuldige inschatting gemaakt van het verbruik van het materieel van Heijmans en dat van haar onderaannemers. In basis wordt hiervoor het eigen monitoringssysteem van Heijmans gebruikt, waarin van vele projecten het literverbruik per uur per type materieel is vastgelegd. Voor een terdege aantoonbaarheid, zijn deze waardes geverifieerd met rapporten van de leveranciers en waar nodig aangepast naar een minder gunstige waarde. De rapporten zijn bijgevoegd in blijage 8. Indien er van een type materieel geen rapportage beschikbaar is, zijn deze praktische verbruikswaarden vervangen door theoretische waarde benaderd via de rekenmethode van TNO. Op deze wijze is er voor de aangehouden verbruiksgegevens een realistische en veilige inschatting gemaakt. In bijlage 5 zijn de berekening van de verbruiken bijgevoegd, waar gebruik wordt gemaakt van het TNO Excel rekenblad conform rapport kenmerk R12305.

Om het gebruikte materieel en de emissies ervan inzichtelijk te maken, zijn de gegevens verzameld en gesommeerd in de onderstaande tabellen. Deze zijn gemodelleerd in de AERIUS calculator om de emissies te berekenen.Tijdens de bouwfase zal er gebruik worden gemaakt van een mix uit klasse Stage IV, Stage V en elektrisch materieel. Dit is een bewuste keuze van Heijmans om de uitstoot van stikstof en andere schadelijke stoffen zoveel mogelijk te beperken. Tabel 6, Materieel inzet 2023 Materieel

Klasse (KW)

Bouwjaar

Bron

Diesel

Draaiuren

Diesel totaal

(l/uur)

Rupsgraaf Dumper/ shovel Kieper 8x8 Telekraan Laadschop Betonmixer Torenkraan Groutpomp Graafmachine Heistelling f3500 + powerpack

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Adblue totaal

Stage IV/ 180kW Stage V/ 145kW

2018

Heijmans Volvo CE EC300EL

10

415

5026

302

2019

11,7

22

257

15

Stage IV/ 260 kW en 30% belasting Stage IV/ 260 kW met 37% belasting Stage IV/ 200kW Elektrisch

2018

Odijk LWLS Cummins TNO

21,30

220

4686

281

2018

TNO

25,74

274

7052

423

2015

Heijmans Volvo L120H

9

213

1917

115

2018

Odijk

8

234

1870

112

25,2

278

7005

420

Elektrisch Elektrisch Stage IV/ 97kW

900 excavator Stage IV 515 kW

F 3500 = 2015 Powerpack = 2020

Heijmans F3500 + FPP515

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

12 van 22

Tabel 7 Materieel inzet 2024 Materieel

Klasse (KW)

Telekraan

Stage IV/ 260 kW met 37% belasting Stage IV/ 200 kW Elektrisch Elektrisch Elektrisch

2018

TNO

2015

Stage IV/ 97kW

2018

Heistelling f3500 + powerpack Verreiker

Stage IV/ 515 kW

F 3500 = 2015 Powerpack = 2020

Stage V/ 55 kW met 37% belasting

Betonpomp

Stage IV/ 240

Laadschop Torenkraan Betonmixer Groutpomp Graafmachine

Bouwjaar

Bron

Diesel (l/uur)

Draaiuren

Diesel totaal

Adblue totaal

25,74

345

8880

533

Heijmans Volvo L120H

9

137

1233

74

Odijk

8

150

1202

72

Heijmans F3500 + FPP515

25,2

178

4485

269

2019

TNO

5,81

316

1836

110

2018

TNO

23,8

185

4403

264

Draaiuren

Diesel totaal

Adblue totaal

900 excavator

kW met 37% belasting

Tabel 8 Materieel inzet 2025 Materieel

Klasse (KW)

Torenkraan

Elektrisch

Telekraan

Stage IV/ 260 kW met 30% belasting Stage V/ 55 kW met 37% belasting Stage V/ <=7 kW met 30% belasting Stage IV/ 240 kW met 37% belasting Stage IV/ 200kW

Verreiker Trilplaat Betonpomp Laadschop

5.1

Bouwjaar

Bron

Diesel (l/uur)

2018

TNO

25,74

177

4556

273

2019

TNO

5,81

330

1917

115

2019

TNO

1,21

126

152

2018

TNO

23,8

266

6331

380

2015

Heijmans Volvo L120H

9

433

3897

234

Bouwverkeer

Gedurende de bouwfase zullen er diverse verkeersbewegingen plaatsvinden op en rondom de bouwplaats. Hierbij kan gedacht worden aan het bouwplaatspersoneel dat dagelijks naar en van de bouwplaats reist, alsmede aan de vrachtverkeersbewegingen die nodig zijn om bouwmaterialen en -apparatuur naar de bouwplaats te transporteren. Voor het komende rekenjaar 2023 wordt verwacht dat er in totaal 2266 verkeersbewegingen zullen zijn voor het bouwplaats personeel, 5135 voor middelzwaar verkeer en 732 voor zwaar verkeer per jaar. De route voor het bouwverkeer is uitgestippeld tot aan de N211 (Lozerlaan). Deze wordt bereikt via de Hengelolaan. Vanaf hier zal het bouwverkeer opgaan in het huidige heersende verkeersbeeld. Volgens de Raad van State is dit het geval op het moment dat het aan en afrijdende verkeer zich door zijn snelheid en rij- en stopgedrag nog niet dan wel niet meer onderscheidt van het overige verkeer dat zich op de betrokken weg bevindt. Het percentage van het totale verkeer dat wordt ingenomen door het bouwverkeer is te vinden in de onderstaande tabellen.

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

13 van 22

Tabel 9 Verkeersintensiteit volgens Centraal instrument Monitoring Luchtkwaliteit kruispunt Lozerlaan en Hegelolaan Verkeersintensiteit

Lichtverkeer (p/24U)

Lozerlaan Verkeersintensiteit

Lozerlaan

Middelzwaar verkeer (p/24U)

14878 Lichtverkeer (p/jaar)

884

356

Middelzwaar verkeer (p/jaar)

5.430.470

Zwaar verkeer (p/24U)

322.660

Zwaar verkeer (p/jaar)

129.940

Tabel 10 Verwachte verkeersbewegingen bouwverkeer 2023 Verkeersintensiteit

Lichtverkeer (p/jaar)

Bouwverkeer Percentage t.o.v. verkeersintensiteit

Middelzwaar verkeer (p/jaar)

2266 0,04%

5135 1,59%

Zwaar verkeer (p/jaar)

732 0,56%

Tabel 11 Verwachte verkeersbewegingen bouwverkeer 2024 Verkeersintensiteit

Lichtverkeer (p/jaar)

Bouwverkeer

6021

Middelzwaar verkeer (p/jaar)

334

Zwaar verkeer (p/jaar)

889

Percentage t.o.v. verkeersintensiteit

0,11%

0,10%

0,68%

Tabel 12 Verwachte verkeersbewegingen bouwverkeer 2025 Verkeersintensiteit

Lichtverkeer (p/jaar)

Bouwverkeer Percentage t.o.v. verkeersintensiteit

5.2

Middelzwaar verkeer (p/jaar)

4597 0,08%

108 0,03%

Zwaar verkeer (p/jaar)

398 0,31%

Stationaire draaiuren

Binnen de strategie van Heijmans wordt op allerlei vlakken gestreefd de uitstoot van schadelijke stoffen zo veel mogelijk terug te dringen. Een van de beleidspunten van Heijmans is daaropvolgend dat materieel niet onnodig stationair draait op de bouwplaats. Dit komt terug in diverse toolboxen die gelden voor onze realisatieteams en zijn toegevoegd in de bijlage. Om toch een conservatieve benadering aan te houden, wordt in de berekening meegenomen dat al het vrachtenverkeer één minuut stationair draait op de bouwplaats. Op basis van dit uitgangspunt zijn de emissies bepaald van de stationaire draaiuren en weergegeven in bijlage 7. De resultaten hiervan zijn terug te vinden in tabel 13. Tabel 13 Stationaire draaiuren en uitstoot

2023 2024 2025

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Vervoersbewegingen

Vervoersbewegingen

middelzwaar verkeer

zwaar verkeer

5135 334 108

732 889 398

Uitstoot NH3

Uitstoot NOx

0,06 0,02 0,01

7,45 1,54 0,6

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

14 van 22

6

AERIUS berekeningen

In dit rapport zijn de volgende berekeningen gemaakt: 1. Realisatie fase 2023 2. Realisatie fase 2024 3. Realisatie en gebruiksfase 2025 Ter onderbouwing van de AERIUS berekeningen is hieronder een opsomming gemaakt van de ingevoerde input per “Beoogde situatie” en “Referentie situatie”. Berekening realisatie fase 2023 • Beoogd o Bouwmachines inzet 2023. (Tabel 6, Materieel inzet 2023) o Bouwverkeer verwachting 2023. (Tabel 10 Verwachte verkeersbewegingen bouwverkeer 2023) • Referentiesituatie o Emissies gesloopte bebouwing 2023. (Tabel 3, NOx en NH3 emissies referentie situatie. Bron: RIVM, AERIUS) Berekening realisatie fase 2024 • Beoogd o Bouwmachines inzet 2024. (Tabel 7 Materieel inzet 2024) o Bouwverkeer verwachting 2024. (Tabel 11 Verwachte verkeersbewegingen bouwverkeer 2024) • Referentiesituatie o Emissies gesloopte bebouwing 2023 (rekenjaar 2024). (Tabel 3, NOx en NH3 emissies referentie situatie. Bron: RIVM, AERIUS) Berekening realisatie en gebruiks- fase 2025 • Beoogd o Bouwmachines inzet 2025. (Tabel 8 Materieel inzet 2025) o Bouwverkeer verwachting 2025. (Tabel 12 Verwachte verkeersbewegingen bouwverkeer 2025) o Het volledige woon / werk verkeer blok A & B (oplevering van Juli tot en met okt 2025). (Tabel 4 & Tabel 5) • Referentiesituatie o Emissies gesloopte bebouwing 2023 (rekenjaar 2025). (Tabel 3, NOx en NH3 emissies referentie situatie.

Bron: RIVM, AERIUS) o Emissies woon/werk verkeer oude bebouwing 2023 (rekenjaar 2025). (Tabel 4 & Tabel 5)

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

15 van 22

7

Conclusie

De uitkomsten van alle AERIUS-berekeningen voor zowel de bouwfase als gebruiksfase tonen aan dat er geen toename is in stikstofdepositie. De berekeningen zijn te vinden in bijlage 1 t/m 4. Het uitvoeren van een voortoets of passende beoordeling is niet nodig omdat er geen toename is in stikstofdepositie. Er is geen toestemming Wet natuurbescherming nodig voor de stikstofemissies. Omdat er geen sprake is van een voortoets en geen passende beoordeling is het niet vereist om te kijken naar andere projecten of plannen in verband met cumulatie. Aandachtspunt is dat elk jaar de AERIUS-calculator een update krijgt waarvoor geen overgangsrecht geldt. Vertrouwende u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet,

Ing. R. (Roan) Buis Projectadviseur Duurzaam Bouwen

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

16 van 22

Bijlage 1: AERIUS-berekening realisatiefase 2023

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

17 van 22

Bijlage 2: AERIUS-berekening realisatiefase 2024

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

18 van 22

Bijlage 3: AERIUS-berekening realisatie & gebruiksfase 2025

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

19 van 22

Bijlage 4: TNO berekende liter verbruiken

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

20 van 22

Bijlage 5: Verkeersonderzoek Antea Group

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Verkeersonderzoek Steenzicht en Ruimzicht

datum aan van kopie project projectnr. betreft

1

12 oktober 2021 C. da Silva Lobo Gemeente Den Haag Jaap Bout Antea Group W.J. Daggenvoorde Antea Group De Zichten Den Haag 0470926.100 Verkeersonderzoek Steenzicht en Ruimzicht in Den Haag

Inleiding In de wijk Zichten te Den Haag is een renovatie annex herontwikkeling gepland van bestaande woningen. Het project bestaat uit twee delen (zie figuur 1), namelijk de herontwikkeling van de woningen langs Het Zicht (Steenzicht A en B) en de renovatie van twee flatgebouwen tussen Het Zicht, Vijverzicht en Ruimzicht (Ruimzicht). Voor deze herontwikkeling is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk, met daarin onder anderen ook een verkeersonderzoek. Het verkeersonderzoek gaat in op de volgende punten: • • •

berekenen van de verkeersgeneratie van de huidige en toekomstige functies; beoordelen van de effecten op het huidige verkeersnetwerk; inzicht geven in de parkeerbehoefte van de nieuwe ontwikkeling.

Figuur 1: locatie ontwikkelingen Steenzicht en Ruimzicht

blad 1 van 8

betreft: Verkeersonderzoek Steenzicht en Ruimzicht in Den Haag

Voor het deelproject Steenzicht worden de bestaande 48 rijtjeswoningen vervangen door 119 appartementen in blok A en 112 appartementen in blok B. Deze nieuwe appartementen krijgen eigen parkeerplaatsen op de begaande grond in het gebouw (in de huidige situatie wordt geparkeerd in de openbare ruimte) en worden ontsloten via Het Zicht. Binnen de renovatie van Ruimzicht wordt het bestaande gebouw uitgebreid van 66 appartementen naar 74 appartementen. Ook de huidige functies op de onderste etage van het gebouw worden uitgebreid van 2.100 m² bvo naar 3.800 m² bvo. Dit gebouw krijgt geen eigen parkeerfaciliteit en maakt gebruik van de parkeerplaatsen die al aanwezig zijn in de openbare ruimte (zoals in de huidige situatie al het geval is). Hiervoor dient onderzocht te worden of de parkeerdruk niet te hoog is om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen. Beide deelontwikkelingen worden ontsloten via Het Zicht, Ruimzicht en Vijverzicht (zie figuur 1). Vanaf deze straten kan via de Vrederustlaan en de Hengelolaan het centrum van Den Haag en het hoofdwegennet bereikt worden. Hoofdstuk 2 van deze memo beschrijft de verkeersgeneratie van de huidige situatie en het plan. Vervolgens wordt ingegaan op de afwikkeling op kruispuntniveau. Hoofdstuk 3 behandelt de toekomstige parkeerbehoefte van Steenzicht en Ruimzicht. De memo wordt afgesloten met een korte conclusie.

2

Verkeersgeneratie De ontwikkeling bestaat uit het renoveren van Ruimzicht en het herontwikkelen van Steenzicht. Voor beide deelprojecten is verkeersgeneratie berekend evenals het cumulatieve effect door de ontwikkelingen. Dit houdt in dat de verkeersgeneratie van de verdwijnende functies is weggestreept tegen de nieuwe functies. De verkeersgeneratie is berekend op basis van de kengetallen uit de CROWpublicatie 381: “Kencijfers parkeren en verkeersgeneratie” (december 2018). Voor de berekening van de verkeersgeneratie zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • • • • •

blad 2 van 8

Op basis van de omgevingsadressendichtheid en de parkeernormen van de gemeente Den Haag is de stedelijkheidsgraad ‘zeer sterk stedelijk’; Aan de hand van de parkeernormen valt het plangebied onder het gebied ‘rest bebouwde kom’; Voor de berekeningen is uitgegaan van de maximale verkeersgeneratie, waardoor er geen sprake is van onderschatting van de verkeersgeneratie; De generatie wordt gegeven in weekdaggemiddelden; Voor verkeerskundige beoordelingen dient uit te worden gegaan van werkdaggemiddelden Hiervoor is de voorgeschreven omrekenfactor (CROW-publicatie 381) van 1,11 voor woningen toegepast in dit onderzoek. Voor winkels geldt deze omrekenfactor niet, omdat winkelbezoek zich gelijkmatig over de gehele week verspreidt.

betreft: Verkeersonderzoek Steenzicht en Ruimzicht in Den Haag

Uit de kruispuntberekeningen blijkt dat voor zowel de referentiesituatie als de plansituatie de doorstroming voldoende is. Op kruispuntniveau is de verwachting dat de ontwikkeling niet zorgt voor nieuwe doorstromingsproblemen.

blad 5 van 8

5

Conclusie Door de herontwikkeling van Steenzicht en Ruimzicht nemen het aantal voertuigbewegingen en de parkeervraag toe. In totaal neemt de verkeersgeneratie (werkdaggemiddelde) van beide deelplannen toe van 1.730 motorvoertuigbewegingen per etmaal tot 3.371 motorvoertuigbewegingen per etmaal. Uit de kruispuntbeoordelingen blijkt dat de kruispunten in de omgeving van het plangebied deze toename van het aantal verkeersbewegingen kunnen verwerken. De parkeerbehoefte van Steenzicht en Ruimzicht is in totaal 292 parkeerplaatsen (bij dubbelgebruik en saldering in totaal 185 parkeerplaatsen). Voor de ontwikkeling Steenzicht A en B kunnen aan de parkeerbehoefte voldoen indien er wordt ingezet op deelmobiliteit (3 deelauto’s voor Steenzicht A en 6 deelauto’s voor Steenzicht B). Het plan voorziet niet in de extra parkeerbehoefte van 44 parkeerplaatsen voor Ruimzicht op eigen terrein. Het advies is om in het plan rekening te houden met deze extra parkeervraag.

blad 8 van 8

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

21 van 22

Bijlage 6: Stationaire draaiuren

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering

Stationair Emissie stationair

Verkeerscategorie

Voertuigtype

Wegtype

Bussen

autobussen

stad stagnerend

NOx

g/uur

46,16

Bussen

autobussen

stad stagnerend

NH3

g/uur

0,08

Licht wegverkeer

personenauto's, bestelauto's en motoren

stad stagnerend

NOx

g/uur

4,52

Licht wegverkeer

personenauto's, bestelauto's en motoren

stad stagnerend

NH3

g/uur

0,25

Middelzwaar wegverkeer

vrachtauto's < 20 ton GVW en bussen (niet voor niet-snelweg)

stad stagnerend

NOx

g/uur

75,42

Middelzwaar wegverkeer

vrachtauto's < 20 ton GVW en bussen (niet voor srm1)

stad stagnerend

NH3

g/uur

0,62

Zwaar wegverkeer

vrachtauto's > 20 ton GVW en trekkers

stad stagnerend

NOx

g/uur

81,67

Zwaar wegverkeer

vrachtauto's > 20 ton GVW en trekkers

stad stagnerend

NH3

g/uur

0,87

laad/ los bewegingen middelzwaar

5135

per jaar

Aanname stationair tijd

1

minuten

uren totaal

86

uren

laad/ los bewegingen zwaar

Component

Eenheid

NOx

6,45 kg

NH3

0,05 kg

732

per jaar

Aanname stationair tijd

1

minuten

uren totaal

12

uren NOx

1,00 kg

NH3

0,01 kg

Totaal 2023 NOx

7,45

NH3

0,06

2023

Stationair Emissie stationair

Verkeerscategorie

Voertuigtype

Wegtype

Bussen

autobussen

stad stagnerend

NOx

g/uur

43,07

Bussen

autobussen

stad stagnerend

NH3

g/uur

0,08

Licht wegverkeer

personenauto's, bestelauto's en motoren

stad stagnerend

NOx

g/uur

4,17

Licht wegverkeer

personenauto's, bestelauto's en motoren

stad stagnerend

NH3

g/uur

0,24

Middelzwaar wegverkeer

vrachtauto's < 20 ton GVW en bussen (niet voor niet-snelweg)

stad stagnerend

NOx

g/uur

70,45

Middelzwaar wegverkeer

vrachtauto's < 20 ton GVW en bussen (niet voor srm1)

stad stagnerend

NH3

g/uur

0,65

Zwaar wegverkeer

vrachtauto's > 20 ton GVW en trekkers

stad stagnerend

NOx

g/uur

77,23

Zwaar wegverkeer

vrachtauto's > 20 ton GVW en trekkers

stad stagnerend

NH3

g/uur

0,89

laad/ los bewegingen middelzwaar

334

per jaar

Aanname stationair tijd

1

minuten

uren totaal

6

uren

laad/ los bewegingen zwaar

Component

Eenheid

NOx

0,39 kg

NH3

0,00 kg

889

per jaar

Aanname stationair tijd

1

minuten

uren totaal

15

uren NOx

1,14 kg

NH3

0,01 kg

Totaal 2024 NOx

1,54

NH3

0,02

2024

Stationair Emissie stationair

Verkeerscategorie

Voertuigtype

Wegtype

Bussen

autobussen

stad stagneren

NOx

g/uur

39,9888

Bussen

autobussen

stad stagneren

NH3

g/uur

0,0720

Licht wegverkeer

personenauto's, bestelauto's en motoren

stad stagneren

NOx

g/uur

3,8220

Licht wegverkeer

personenauto's, bestelauto's en motoren

stad stagneren

NH3

g/uur

0,2376

Middelzwaar wegverkeer

vrachtauto's < 20 ton GVW en bussen (niet voor niet-snelweg)

stad stagneren

NOx

g/uur

65,4840

Middelzwaar wegverkeer

vrachtauto's < 20 ton GVW en bussen (niet voor srm1)

stad stagneren

NH3

g/uur

0,6768

Zwaar wegverkeer

vrachtauto's > 20 ton GVW en trekkers

stad stagneren

NOx

g/uur

72,7920

Zwaar wegverkeer

vrachtauto's > 20 ton GVW en trekkers

stad stagneren

NH3

g/uur

0,9132

laad/ los bewegingen middelzwaar

108

per jaar

Aanname stationair tijd

1

minuten

uren totaal

2

uren

laad/ los bewegingen zwaar

Component Eenheid

NOx

0,12 kg

NH3

0,00 kg

398

per jaar

Aanname stationair tijd

1

minuten

uren totaal

7

uren NOx

0,48 kg

NH3

0,01 kg

Totaal 2025 NOx

0,60

NH3

0,01

2025

Datum

22-08-2024

Kenmerk

105330-HV-BER-ST-DB-007

Pagina

22 van 22

Bijlage 7: Rapporten literverbruik

Heijmans Utiliteit B.V. Ontwerp & Engineering