RIS319779 Bijlage 1
Tekst van het document
Jaarverslag
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
2
Inhoud Voorwoord
4
Deel I / Bestuursverslag
5
1.
De Haagse Scholen in het kort Inleiding 1.1 Onze missie 1.2 Onze sturingsvisie 1.3 Organisatiestructuur 1.4 Overzicht scholen 1.5 Organisatiestructuur 1.6 De (gemeenschappelijke) medezeggenschap 1.7 Het bestuurskantoor 1.8 Governance 1.9 Samenwerkingspartners en verbonden partijen 1.10 Gerechtelijke procedures en klachtenbehandeling
6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 17 19
2. 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
22 23 24 28 31 33
Ontwikkeling onderwijs Algemeen Onderwijskwaliteit Passend onderwijs Onderwijskansen Strategische prioriteiten
3. Ontwikkeling organisatie 3.1 Algemeen 3.2 HR 3.3 Huisvesting & facilitaire zaken 3.4 Informatiebeveiliging & privacy 3.5 ICT 3.6. Communicatie
37 38 39 42 44 46 47
4. 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
48 49 51 53 55 59
Financiële verantwoording Financieel resultaat 2023 Staat van baten en lasten meerjarig Balans in meerjarig perspectief Financieel beheer Risico’s en risicobeheersing
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
3
Inhoud Deel II / Jaarrekening
Balans Staat van baten en lasten Voorstel resultaatbestemming Kasstroomoverzicht Grondslagen voor de waardering van activa en passiva en de resultaatbepaling Toelichting op de onderscheiden posten van de balans Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen Toelichting op de onderscheiden posten van de staat van baten en lasten
Deel III / Overige gegevens
Verantwoording subsidies Model G Vaststellingsformat schoolbesturen subsidie 2023 Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen (WNT) Verbonden partijen Model E Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
62 63 64 65 66 67 74 85 87
96
97 108 130 135 136
Bijlagen
140
Nevenfuncties college van bestuur 2023 141 Hoofd- en nevenfuncties leden raad van toezicht 2023 142 Verslag raad van toezicht 144 Verslag gemeenschappelijke medezeggenschapsraad 149 Overzicht van de scholen 153
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
Voorwoord Dit jaar willen wij beginnen onze dank uit te spreken aan onze collega’s,
In het licht van deze uitdagingen en de toename van complexiteit op scholen
interne raden en samenwerkingspartners. Alleen met hen is het mogelijk
onderzoeken we in nauw overleg met onze schooldirecteuren hoe we hen
goed onderwijs te bieden aan onze leerlingen in de stad. Dat we in 2023
beter kunnen ontzorgen. We hebben al stappen gezet door het aantrekken
gefocust hebben gewerkt aan samenwerking en verbinding binnen onze
van een aantal nieuwe collega’s met expertise op het gebied van toepassing
eigen organisatie en met onze partners in de kinderopvang, zorg, welzijn,
van technologie in het onderwijs, HRM-beleid en de beweging naar
cultuur en sport was wenselijk en noodzakelijk. De tekorten in het onderwijs
inclusiever onderwijs. Interim bestuurder René Peeters was een belangrijke
lopen nog steeds op, met name in de grote steden als Den Haag.
aanjager rondom dit laatste onderwerp. Afgelopen mei namen we afscheid
Dankzij dit netwerk zijn we in staat geweest om zoveel mogelijk continuïteit
van hem en startte Karen Peters als nieuw lid van het college van bestuur.
in het onderwijs te bieden en realiseren we goede resultaten in de brede
Met haar komst hebben we ook een enorme hoeveelheid en diversiteit aan
ontwikkeling van onze leerlingen. Zo laten de eindtoetsresultaten in 2023
ervaring in het onderwijs en wereldburgerschap in huis. Samen zullen wij voor
ten opzichte van eerdere jaren een positief beeld zien, wat een enorm
de brede ontwikkeling van onze leerlingen blijven staan.
compliment verdient voor onze scholen. Wij kijken met veel vertrouwen naar de toekomst van De Haagse Scholen en Ondanks, of dankzij de personeelstekorten en een complexere instroom van
zetten ons ook dit jaar weer maximaal in om onze leerlingen goed voor te
leerlingen zijn veel van onze scholen versneld in ontwikkeling.
bereiden op de wereld van morgen.
In 2023 hebben zes van onze scholen aangegeven met ondersteuning en budget vanuit De Haagse Scholen versneld te werken aan een andere
Karen Peters en Wiely Hendricks
organisatie van het onderwijs. Een andere mooie ontwikkeling is dat wij de
College van bestuur
scholen een prominentere plek hebben gegeven in onze beleidsprocessen
De Haagse Scholen
om de praktische effectiviteit van het beleid te versterken. Zo neemt nu elke schooldirecteur deel in een van de beleidsgroepen, aan de hand van zes thema’s die we aan het begin van dit schooljaar samen hebben geformuleerd. Een van deze beleidsgroepen gaat aan de slag met het herijken van onze strategische koers. Het komende jaar gaan we de scholen, leerlingen, ouders en externe partners betrekken bij deze nieuwe koers. In dat proces gaan we ons ook bezinnen op een goede aanpak voor de uitdagingen van deze tijd en met het oog op de toekomst.
4
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
Deel I Bestuursverslag
5
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
1.
De Haagse Scholen in het kort
6
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
Inleiding
De Haagse Scholen is een stichting voor primair en speciaal openbaar onderwijs. Op onze 51 scholen verzorgen wij met zo’n 2.000 onderwijsprofessionals onderwijs aan ruim 15.000 leerlingen van 4 tot 18 jaar. De Haagse Scholen kenmerkt zich door haar openbare identiteit; ieder kind is welkom. Het bestuur heeft oog voor een goede spreiding van het openbaar onderwijsaanbod binnen de stad Den Haag. Op die manier kan elk kind naar een openbare school in Den Haag. De Haagse Scholen opereert in de grootstedelijke context van de stad Den Haag en kent een grote diversiteit aan leerlingen. Met ons brede aanbod aan SBO, SO en VSOscholen en expertise op dat vlak hebben we een regionale functie als het gaat om het speciaal onderwijs. Een aantal van onze reguliere basisscholen kent een bijzonder onderwijsconcept; Montessori, Dalton, OGO en IB-PYP.
7
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
1.1 Onze missie: we bereiden onze leerlingen voor op de wereld van morgen
Onderwijsinhoudelijke doelen zijn een brede ontwikkeling, grotere leermotivatie, onderzoekende houding en vaardigheden. De missie hebben wij vertaald in zes beloften aan kinderen en hun ouders: vaste waarden
Onze missie We bereiden onze leerlingen voor op de wereld van morgen
Onze beloftes 1. Wij kennen ieder kind. 2. Wij stimuleren verwondering en nieuwsgierigheid.
aan met drie pijlers van het ambitiestatement: onderwijsvernieuwing,
3. Wij leren onze leerlingen om samen te werken en samen te leven. 4. Wij leren onze leerlingen om verantwoordelijkheid te nemen voor hun leerproces. 5. Wij verbeteren de dialoog met ouders over de ontwikkeling van leerlingen.
professionalisering en profilering.
6. Wij onderzoeken en ontwikkelen onze kennis, houding en vaardigheden.
om te werken aan goed onderwijs voor iedere leerling. Hier werken we
Onze ambities Onderwijsvernieuwing Continue ontwikkeling naar toekomstgericht onderwijs, afgestemd op de behoeften van ieder kind. Dit betekent brede ontwikkeling, de leermotivatie vergroten en onderzoekende houding en vaardigheden. Professionaliteit Professionaliteit in mens en cultuur, we leren van en met elkaar en werken evidence based en evidence informed in alle onderdelen van de organisatie, gericht op onze ambities. Profilering Scholen hebben een sterk profiel en weten welke expertise we met elkaar in huis hebben. De Haagse Scholen is een krachtige partner en een aantrekkelijke werkgever.
8
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
1.2 Onze sturingsvisie: ‘Eenheid in verscheidenheid’
In 2023 hebben wij, na intern overleg en in samenspraak met onze interne stakeholders, ons sturingsprincipe op de organisatie aangepast. Het herziene sturingsprincipe vatten wij samen onder de noemer: “Eenheid in verscheidenheid”. In vergelijking met een aantal jaren terug zijn de omgevingsfactoren voor het geven van goed onderwijs ingrijpend gewijzigd; eind 2022 is met het oog op grote personeelstekorten, toenemende complexiteit rond de instroom van kinderen, dienstverlening vanuit welzijn en jeugdzorg die onder druk staat en in algemene zin de turbulente situatie in de wereld om ons heen een eerste aanzet gegeven tot een periodieke herijking van onze uitvoeringspraktijk. De gewenste richting is eind 2022 beschreven in een bericht aan de organisatie getiteld ‘Versterking van de organisatie van De Haagse Scholen’ in de vorm van een aantal ontwikkelrichtingen. De uitkomsten hiervan verwachten we medio 2024. In onze sturingsvisie creëren wij de voorwaarden voor scholen om het aanbod van hun school zo goed mogelijk af te stemmen op de schoolpopulatie. Even belangrijk vinden wij de ruimte van onze medewerkers bij de uitvoering van hun werk. Verantwoordelijkheid kunnen nemen biedt de beste kansen voor duurzame ontwikkeling. Bij die verantwoordelijkheid en ruimte hoort het nemen van eigenaarschap voor de eigen ontwikkeling, die van de school en die van de stichting als geheel.
Hierover wordt aan het bestuur en de omgeving verantwoording afgelegd. In samenwerking met elkaar bereiken wij de beste resultaten, het bestuur zal deze samenwerking stimuleren en de juiste voorwaarden daarvoor creëren.
9
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
1.3 Organisatiestructuur; komst van Karen Peters, lid college van bestuur
Binnen onze stichting zijn in het kader van de wet ‘Goed onderwijs, goed bestuur’ de
In 2023 is de werving en selectie van een tweede lid van het college van bestuur,
functies van bestuur en interne toezichthouder gescheiden. Deze functiescheiding is
volgens de hiervoor geldende interne regeling, succesvol afgerond. Per 15 mei 2023 is
gerealiseerd door de vorming van een apart orgaan voor intern toezicht, een raad van
mevrouw Peters gestart als lid van het college van bestuur. Het dienstverband met de
toezicht en een apart orgaan voor bestuur, een college van bestuur, het bevoegd gezag
bestuurder a.i., de heer Peeters, is per 1 juni 2023 beëindigd.
van De Haagse Scholen. . Het college van bestuur kent een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het geheel Het college van bestuur bestaat op grond van de statuten uit twee leden:
aan activiteiten en werkzaamheden binnen De Haagse Scholen. Binnen deze collegiale taakopvatting zijn de taken verdeeld op basis van expertise en achtergrond, jaarlijks
De heer mr. W. (Wiely) Hendricks
Voorzitter college van bestuur
(1 januari 2023– 31 december 2023) Mevrouw dr. C.M.T (Karen) Peters
Lid college van bestuur
(15 mei 2023 – 31 december 2023) De heer R. (René) Peeters (1 januari 2023 – 1 juni 2023)
Lid college van bestuur a.i.
vindt actualisatie hiervan plaats. Een overzicht van de nevenfuncties van de bestuurders is opgenomen in de bijlage. Nevenfuncties worden vooraf voorgelegd aan de voorzitter van de raad van toezicht. Er is geen sprake van conflicterende nevenfuncties in het kader van de code ‘Goed onderwijs, goed bestuur’. Het overzicht van de leden van de raad van toezicht en het rooster van aftreden is opgenomen in de bijlage.
10
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
1.4 Overzicht scholen; schoolsluiting Ypenburg definitief, personeelsleden en leerlingen vinden nieuwe plek
De Haagse Scholen kent 51 scholen, goed verspreid over de stad. Een overzicht van alle scholen is te vinden in de bijlage. Daarnaast zijn alle scholen ook te vinden op de website van De Haagse Scholen en op Scholenwijzer Den Haag. In 2022 is besloten obs Ypenburg te sluiten. Belangrijkste reden is het lage leerlingenaantal van de school in combinatie met de demografische ontwikkelingen in de wijk. In goed overleg met betrokken partijen, zoals de vakbonden en de medezeggenschapsraad zijn afspraken gemaakt over de schoolsluiting. Per 1 augustus 2023 is de school daadwerkelijk gesloten. Het personeel en de kinderen van de school zijn herplaatst, voor een substantieel deel op andere DHS-scholen.
11
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
1.5 Organisatiestructuur; nieuw toegevoegd de afdeling Bestuurssecretariaat
Raad van toezicht
GMR
College van bestuur
Bestuurssecretatiaat
Beleid & Advies
Control
Bedrijfsvoering
Bovenschoolse directeuren
51 Scholen
Organogram van De Haagse Scholen
12
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
1.6 De (gemeenschappelijke) medezeggenschap; onderzoek naar de staat van de medezeggenschap op decentraal niveau
Op onze scholen is de medezeggenschap geregeld door een eigen medezeggen schapsraad (MR). Taken en bevoegdheden zijn geregeld in de Wet medezeggenschap op scholen en het eigen medezeggenschapsreglement. De medezeggenschap is de ‘brug’ tussen ouders en leerkrachten. Goede medezeggenschap is van belang voor iedere school; in verband met een toename van bevoegdheden van de MR neemt het belang van een goed functionerende MR op schoolniveau toe. In 2023 is in opdracht van het college van bestuur een onderzoek gestart naar de staat van de medezeggenschap op decentraal niveau. De eerste fase van het onderzoek, een digitale enquête onder schooldirecties en leden van de MR is eind 2023 afgerond. Begin 2024 vinden verdiepende gesprekken plaats met betrokkenen, oplevering van het onderzoeksrapport staat gepland voor het tweede kwartaal van 2024. De medezeggenschap op bovenschools niveau verloopt via de gemeenschappelijke medezeggenschap (GMR). De GMR heeft in totaal zestien zetels. Van deze zetels worden er acht vervuld door ouders en acht vervuld door medewerkers van De Haagse Scholen. Binnen de personeels-en oudergeleding zijn twee zetels gereserveerd voor het speciaal onderwijs. De GMR vergadert maandelijks, het college van bestuur schuift op uitnodiging aan bij het overleg van de GMR voor het geven van een toelichting en het beantwoorden van vragen.
Het jaarverslag van de GMR van De Haagse Scholen is opgenomen in de bijlage.
13
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
1.7 Het bestuurskantoor; de realisatie van een nieuwe afdeling, het Bestuurssecretariaat
Het bestuurskantoor staat onder leiding van drie afdelingshoofden en bestaat uit de afdeling Beleid & Advies, de afdeling Bedrijfsvoering en het Bestuurssecretariaat. Het bestuurskantoor verricht ondersteunende werkzaamheden voor de scholen en het totaal van de organisatie op het gebied van bovenschoolse beleidsontwikkeling, advisering, ondersteuning van scholen bij de implementatie van beleid en de financiële-, personele- en salarisadministratie, verzuim, huisvestiging en facilitair. De afdeling Bestuurssecretariaat is per 1 januari 2023 gestart en richt zich op de secretariële en inhoudelijke ondersteuning van de organisatie en raad van toezicht, de afhandeling van klachten en de implementatie van AVG-voorschriften.
14
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
15
1.8 Governance; De Haagse Scholen voldoet aan de bepalingen uit de Code Goed bestuur
De Haagse Scholen voldoet aan de leidende principes en de verplichtende bepalingen
De raad van toezicht kent drie adviserende commissies; de Auditcommissie, de
uit de Code Goed bestuur van de PO-Raad, er zijn geen (meldingen over) afwijkingen
commissie Onderwijskwaliteit en HRM en de Renumeratiecommissie. In 2023 heeft
op de Code geconstateerd in 2023. De beginselen van deze code werken door in
de raad van toezicht zijn toetsingsvisie en kader geactualiseerd. Meer hierover is
richtinggevende documenten als het managementstatuut, het toezichtskader van de
te lezen in de bijlage bij het jaarverslag. Het college van bestuur is belast met het
raad van toezicht, het medezeggenschapsstatuut en het GMR-reglement. Op basis van
besturen van de organisatie en is bevoegd tot alle taken die niet krachtens de wet of
een periodieke toetsing door het college van bestuur in 2023 van de leidende principes
de statuten bij anderen zijn belegd. De invulling van horizontale verantwoording op
en verplichtende bepalingen uit de Code is een aantal accenten gezet; de bestaande
bestuurlijk niveau vindt in eerste instantie plaats in het overleg tussen het college van
klokkenluidersregeling is geactualiseerd in relatie tot Europese regelgeving. Met het
bestuur en de GMR. Op voorzittersniveau vindt regelmatig (in)formeel overleg plaats
oog op het belang van een goed functionerende medezeggenschap heeft het college
tussen het college van bestuur en de GMR. Het college van bestuur woont daarnaast
van bestuur een onderzoek ingesteld naar het functioneren van de medezeggenschap
de overlegvergaderingen van de GMR bij voor het geven van een toelichting op
op schoolniveau. Daarnaast is met het oog op de continue dialoog tussen college van
beleidsinitiatieven en het beantwoorden van vragen vanuit de raad van toezicht over
bestuur en raad van toezicht over de onderwijskwaliteit en -visie een aparte Commissie
voorliggende advies- en of instemmingsverzoeken. Het college van bestuur hanteert
Onderwijskwaliteit en HRM als onderdeel van de raad van toezicht ingesteld.
een open dialoog, waarbij naast de formeel verplichte documentatie de GMR breed
Naast de hiervoor genoemde code kent De Haagse Scholen een Gedragscode, met
geïnformeerd wordt over actuele ontwikkelingen en beleid, onder meer door het delen
bindende afspraken omtrent gedrag en integriteit en een privacyregeling met verplichte
van de interne managementrapportages. Parallel hieraan is ook sprake van horizontale
afspraken over het gebruik van persoonsgegevens.
verantwoording tussen afzonderlijke scholen en hun MR.
Binnen De Haagse Scholen is sprake van een functionele scheiding (two-tier) tussen
Naast de dialoog met de GMR voert het college van bestuur overleg met verschillende
het college van bestuur, tevens bevoegd gezag en de raad van toezicht, intern
stakeholders; op lokaal niveau met de schoolbesturen in de stad, de organisaties voor
toezichthouder. De raad van toezicht houdt op grond van wettelijke bepalingen, de
kinderopvang waarmee wordt samengewerkt, lerarenopleidingen, instellingen voor
statuten en interne reglementen toezicht op de gang van zaken binnen de stichting.
jeugdzorg en welzijn en de verschillende samenwerkingsverbanden.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
Een belangrijke gesprekspartner voor het college van bestuur is het gemeentebestuur en het ambtelijk apparaat van de gemeente Den Haag. Naast de statutair verplichte gespreksonderwerpen, zoals de begroting en de samenstelling van de raad van toezicht vindt periodiek overleg plaats over het lokaal onderwijsbeleid in Den Haag en de huisvestingssituatie van de scholen. In 2023 zijn daarnaast informele gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van lokale politieke partijen. Naast contacten op lokaal niveau is het college van bestuur nauw aangesloten bij de ontwikkelingen op landelijk niveau, in de contacten met de PO-Raad en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).
16
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
17
1.9 Samenwerkingspartners en verbonden partijen; organisatorische aanpassingen in de relatie met de samenwerkingsverbanden
De Haagse Scholen werkt structureel samen met andere onderwijsorganisaties en
Voor een overzicht van belangrijke samenwerkingspartners zie de onderstaande tabel:
schoolbesturen, samenwerkingsverbanden, kinderopvangorganisaties, hogescholen, Organisatie of groep
Beknopte omschrijving van de vorm van de dialoog of samenwerking en de ontwikkelingen hierin
Scholen een bestuurlijke samenwerking heeft of die zeggenschap hebben. Een
AanmeldenPO
Stedelijk, gemeente; aanmelden kinderen tot 4 jaar
belangrijke ontwikkeling binnen de verbonden partijen in 2023 was een wijziging
Andersom Den Haag
Ondersteunt onze scholen bij het vinden van externe professionals, die ‘anders bevoegd’ voor de klas mogen staan.
Bouwstenen voor sociaal
Participatie in de werkgroep onderwijs. Doel: werken aan ontwikkelingen en delen van ervaringen en kennis m.b.t. het verduurzamen van schoolgebouwen
BOVO Haaglanden
Stedelijk; overstap leerlingen van basis- naar voortgezet onderwijs
CultuurSchakel
Implementeren van kunst- en cultuurarrangementen in onze scholen
DUO
Overleg data leerlinggegevens, deelname aan de landelijke werkgroep doorontwikkeling bron/PO ketendag
Gemeente Den Haag
Samenwerking met andere besturen m.b.t. Kopklassen (begeleidingscommissie), HEA-aanvragen, lerarentekort, onderwijsachterstandenbeleid, onderwijshuisvesting, Veiligheidsregio, Leerplicht
Bazalt groep
Voor trainingen, begeleiding en leerlingonderzoek
gemeenten, rijksoverheid en kennisplatformen om uitvoering te geven aan onze missie en ambities. Hierbinnen is een aantal verbonden partijen waarmee De Haagse
van de samenwerkingsrelatie met de verschillende samenwerkingsverbanden; de samenwerkingsverbanden hebben een organisatorische wijziging doorgevoerd waarbij de “oude” bestuursleden van het samenwerkingsverband opgaan in een zogenaamde raad van aangeslotenen, die op basis van omschreven advies- en instemmingsrechten invloed kunnen uitoefenen op het strategisch beleid van het samenwerkingsverband. Voor het toezicht op de samenwerkingsverbanden zijn daarnaast (interne) raden van toezicht geïnstalleerd, bestaande uit onafhankelijke leden. De Haagse Scholen maakt voor alle samenwerkingsverbanden deel uit van de raad van aangeslotenen. Zie ook de bijlage voor een overzicht van de verbonden partijen.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
18
Organisatie of groep
Beknopte omschrijving van de vorm van de dialoog of samenwerking en de ontwikkelingen hierin
Organisatie of groep
Beknopte omschrijving van de vorm van de dialoog of samenwerking en de ontwikkelingen hierin
IBo
Organisatie voor International Baccalaureate scholen i.v.m. lopende trajecten op onze IB-PYP scholen
Onderwijsregio Haaglanden
Iedereen een Meester
Vrijwilligersorganisatie die extra handen en gastlessen verzorgd op onze scholen
Samenwerking tussen schoolbesturen en lerarenopleidingen in de regio Haaglanden, met als doel het bevorderen van voldoende goed opgeleid onderwijspersoneel.
Samenwerkingsverbanden: • SPPOH • SPOW • Zuid Holland West • PPO Delflanden
Samenwerkingsverbanden voor passend onderwijs, die een passende plek en gelijke onderwijskansen bieden aan ieder kind
SIVON
Inkoopcoöperatie PO/VO
Stichting Brede Buurtschool
Samenwerking opzet integraal kindcentrum, organisatie rondom Studenten voor Educatie
Stichting Glaslokaal
Deelname aan het technisch comité, raad van aanbesteders
Stichting Leergeld
Gemeentelijk initiatief voor devices en leermiddelen
Universiteit Leiden
Onderzoek, inzet (vak)leerkrachten, Universitaire Lerarenopleiding Grootstedelijk Onderwijs
Inspectie van het Onderwijs, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Houdt toezicht op de bestuurlijke verantwoordelijkheid dat de kwaliteit van onze scholen voldoende is, en onderzoekt of scholen voldoen aan wet- en regelgeving en of de financiën op orde zijn.
Kennisnet (incl. CERT en Dienst Verwerkersovereenkomsten)
Ontwikkeling Nationaal Diensten Centrum, centrale security en compliance oplossing voor het PO (samen met Glaslokaal en SIVON), afsluiten eb beheren verwerkersovereenkomsten
Kinderopvangorganisaties in de regio Den Haag
Samenwerking m.b.t. voor- en vroegschoolse educatie (vve) en beter passend onderwijs/ passende opvang voor kinderen met een extra ondersteuningsbehoefte en kindcentrumontwikkeling.
KOO Den Haag
Samenwerking in kunstonderwijs op scholen
Lerarenopleidingen pabo
Haagse Hogeschool (Stuurgroep Opleidingsschool Zuid-West Holland), Hogeschool Inholland (Stuurgroep Hogeschool Inholland Ad PEP) en Hogeschool Leiden
Platform PO Den Haag
Stedelijk platform schoolbesturen voor PO
Platform VO
Regionaal platform schoolbesturen voor VO
Platform KO
Stedelijk platform voor kinderopvanginstellingen
PO-Raad
Landelijk overleg met andere schoolbesturen over allerhande direct en indirect onderwijs gerelateerde kwesties
Opleidingsschool Zuid-west Holland
Samenwerking tussen schoolbesturen en de Haagse Hogeschool om basisschoolleerkrachten op te leiden in de regio.s
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
19
1.10 Gerechtelijke procedures en klachtenbehandeling; continue aandacht en blijvende inzet is nodig
Het kan voorkomen dat een ouder en/ of medewerker ontevreden is over de gang
Tegelijkertijd is in een klein aantal gevallen sprake van ernstig verstoorde verhoudingen
van zaken op school. De eerste stap is altijd om de klacht te bespreken op school. De
tussen school en klager, inclusief een opeenstapeling van klachten en (gerechtelijke)
meeste klachten kunnen in goed overleg op school worden opgelost. Op het moment
procedures. De aard en onderliggende oorzaak van de klachten is divers; voor een aantal
dat een klacht in de ogen van klager niet naar tevredenheid wordt afgedaan, kan een
klachten is de onderliggende oorzaak buiten de school gelegen (gescheiden ouders,
klacht worden ingediend. Een ouder en/ of medewerker kan op verschillende manieren
probleemgezinnen, ruziënde ouders). We zien ook dat maatschappelijke ontwikkelingen
een klacht indienen. De meest voorkomende manier is om een klacht in te dienen bij
zich vertalen in klachten (Paarse Vrijdag, Week van de Lentekriebels). 2023 Kende een
het bestuur. In geval een ouder en/ of medewerker de klacht eerst wil bespreken met
substantiële toename van het aantal klachten over het onderwijsaanbod (passend
een onafhankelijk persoon, kan contact worden opgenomen met een van de twee
onderwijs, zorgplicht, schorsing en verwijdering). Andere observatie is dat vanuit de
onafhankelijke vertrouwenspersonen. Voor de afhandeling van klachten hanteert De
scholen meer dan voorheen en regelmatig een beroep wordt gedaan op (juridische)
Haagse Scholen een klachtenregeling.
ondersteuning vanuit het bestuur bij situaties op school, ter voorkoming van klachten.
In 2023 zijn 45 klachten ingediend bij het bestuur (in 2021 en 2022 respectievelijk 54 en
Mede met het oog op bovenstaande ontwikkelingen is in 2023:
64). Het aantal meldingen bij de onafhankelijk vertrouwenspersonen bedroeg in 2021 en 2022 respectievelijk 54 en 92. De rapportage van de vertrouwenspersonen wordt
•
Als handreiking richting de scholen een notitie opgesteld over zorgplicht, mede in
een keer in de twee jaar opgesteld, cijfers over 2023 zijn nog niet bekend.
relatie tot toelating, verwijdering en een schorsing van leerling. De notitie is tijdens
De bovenstaande cijfers geven in absolute zin een vertekend beeld van het totaal aantal
een management dag gepresenteerd aan de directies van de scholen.
klachten en meldingen; een formele klacht bij het bestuur is regelmatig ook bekend bij
Ook is personele capaciteit op het bestuurskantoor vrijgemaakt om scholen en
de vertrouwenspersonen en omgekeerd.
ouders te ondersteunen bij hulpvragen op dit gebied; •
Voor het merendeel van de klachten geldt dat na toepassing van hoor- en wederhoor en met een of twee gesprekken met partijen een passende oplossing getroffen wordt.
In overleg met het samenwerkingsverband is de aanmeldroute voor het speciaal onderwijs aangepast en verduidelijkt;
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
• • •
De informatie over klachten en juridische zaken zijn gebundeld op een aparte
•
Commissie Bezwaarschriften DHS. In het kader van de Algemene Wet
pagina op het intranet;
Bestuursrecht kan een ouder een bezwaar indienen tegen een besluit van
De huisadvocaat is twee dagen in de week werkzaam op het bestuurskantoor om
De Haagse Scholen bij de Commissie Bezwaarschriften DHS. In de praktijk betreft
vragen van scholen en het bestuurskantoor te beantwoorden;
het hier met name bezwaren over besluiten over toelating, verwijdering en
In urgente gevallen is beoogd een integrale oplossing te vinden door middel van
schorsing van een leerling. In 2023 zijn 5 bezwaren ingediend bij de Commissie
mediation.
voor Bezwaarschriften DHS. In 4 van de 5 gevallen is De Haagse Scholen in het gelijk gesteld.
In 2024 wordt in samenwerking met het samenwerkingsverband (SPPOH) de (gewijzigde) aanmeldroute voor het speciaal onderwijs uitvoerig onder de
•
College voor de Rechten van de Mens. In 2023 heeft een ouder het College voor
aandacht gebrachte van de scholen. Tijdens de jaarlijkse studiebijeenkomst voor
de Rechten van de Mens ingeschakeld met een klacht over kledingvoorschriften
schooldirecteuren in 2024 staat het onderwerp polarisatie, culturele verschillen en hoe
tijdens de gymles. In deze situatie is de school in het gelijk gesteld.
hiermee om te gaan op de agenda. •
Gerechtelijke procedures. In 2023 is De Haagse Scholen 3 keer voor de rechter
Naast de mogelijkheid tot het indienen van een (formele) klacht bij het bestuur
gedaagd, tweemaal als belanghebbende vanwege de (ver)bouw van een van onze
zijn er nog verschillende andere instanties om een klacht in te dienen dan wel een
scholen, een maal voor een schadevergoeding in verband met een schorsing van
(gerechtelijke) procedure te starten:
een leerling. In alle gevallen is De Haagse Scholen in het gelijk gesteld.
•
Landelijke Klachtencommissie Onderwijs. Indien een klager ontevreden is met
In 2023 is De Haagse Scholen in 4 gevallen aansprakelijk gesteld naar aanleiding
de klachtafhandeling van het schoolbestuur, kan klager deze voorleggen aan de
van een ongeval op school met een leerling dan wel personeelslid. De behandeling
Landelijke Klachtencommissie Onderwijs. De Commissie bekijkt dan de zaak en
hiervan loopt via onze verzekeraar. Over de gegrondheid van de verschillende
brengt een advies uit aan het college van bestuur over de situatie. In 2023 is 1
aansprakelijkheidstellingen is nog geen uitspraak gedaan door de verzekeraar.
kwestie behandeld bij de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs, het bestuur is hierbij in het gelijk gesteld. •
Landelijke geschillencommissie Passend Onderwijs. In 2023 is in een geval door ouders een zaak aanhangig gemaakt bij de Landelijke Geschillencommissie Passend Onderwijs inzake een onterechte verwijdering. De ouders in kwestie zijn door de commissie in het gelijk gesteld.
20
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
Tabel; overzicht klachten- en bezwarencommissies en (gerechtelijke) procedures 2021 Aantal/Gegrond
2022 Aantal/Gegrond
2023 Aantal/Gegrond
Landelijke Klachtencommissie Onderwijs
2/0
3/1 (deels)
1/0
Landelijke Geschillencommissie Passend Onderwijs
0/0
1/0
1/1
Landelijke Commissie voor Geschillen WMS
0/0
0/0
0/0
Bezwaren personeel Commissie van Beroep
0/0
2/0
0/0
Commissie Bezwaarschriften
0/0
3/2
5/1
College voor de Rechten van de Mens
0,0
0/0
1/0
3/ nnb
4/ nnb
4/0
Gerechtelijke procedures
21
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
2.
2.
Verantwoording van het beleid Ontwikkeling onderwijs
22
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
2.1 Algemeen
In dit hoofdstuk verantwoordt het bestuur het gevoerde beleid op de beleidsterreinen van onderwijskwaliteit, passend onderwijs, onderwijskansen en onderwijs in transitie. De ambities en doelen uit het Bestuursplan 2023-2026 staan hierbij centraal. De wijze waarop hieraan wordt gewerkt, is in september 2023 veranderd als gevolg van de beweging ‘Versterking DHS’. Sinds het najaar 2023 werken in zes beleidsgroepen schooldirecteuren en beleidsmedewerkers samen aan de beleidsontwikkeling.
23
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
24
2.2 Onderwijskwaliteit
De Haagse Scholen streeft een brede onderwijskwaliteit na. Hiermee doen we meer dan
2.2.2 Onderwijsresultaten
de Inspectie van het Onderwijs van ons verwacht. In vergelijking met vorig schooljaar en het jaar ervoor laten de eindtoetsresultaten van
2.2.1 Wat waren onze doelen op bestuursniveau?
onze scholen in 2023 een positiever beeld zien, wat een enorm compliment verdient in deze tijden van tekorten. In 2022 hadden 3 scholen de norm voor signaleringswaarde 1F (85%) niet gehaald, dit jaar zijn dat nog 2 scholen. Daarnaast scoorden in 2022
Ten eerste hebben we het afgelopen jaar ons gericht op het verbeteren van de
7 scholen onder de norm voor 2F/1S, in 2023 waren dat 5 scholen.
basisvaardigheden. Met name gericht op referentieniveaus lezen, taalverzorging en rekenen en extra inzet (wereld)burgerschap. Daarbij:
Zoals we ook landelijk zien, zien we ook bij De Haagse Scholen achterblijvende resultaten voor rekenen. Daar besteden de scholen extra aandacht aan. Scholen maken
•
Streven we ernaar dat ieder kind het fundamentele niveau voor lezen,
hierbij onder andere gebruik van de subsidie basisvaardigheden (zie hieronder).
taalverzorging en rekenen (1F-niveau) haalt aan het einde van de basisschool. • •
Leerlingen met een extra uitdaging volgen een aangepaste leerlijn.
Ondanks het feit dat we trots zijn op de eindopbrengsten van onze scholen, zien we dat
Sluit de schoolambitie voor 2F/1S aan bij de ontwikkeling van de leerlingen en
de eindtoetsresultaten beperkt zicht geven op de leergroei van leerlingen ten opzichte
de school én is tegelijkertijd ambitieus.
van de referentieniveaus. Vooral de wijze waarop scholen de informatie vanuit de
Ondersteunen we scholen in het kader van (wereld)burgerschap om vanuit
kwaliteitscyclus gebruiken en vertalen naar hun aanbod en pedagogische-didactische
de eigen onderwijsvisie in relatie tot wat leerlingen nodig hebben te komen
aanpak, vraagt doorontwikkeling. Daartoe is inmiddels een belangrijke stap gezet
tot een congruent burgerschapsplan.
door actief te werken met schoolambities en leerjaarambities op de referentieniveaus. Ondanks de extra bestuurlijke ondersteuning zien we dat de doelstelling van 100% nog
Ten tweede hebben we ingezet op de doorontwikkeling van ons kwaliteitszorgsysteem. Zie verderop in deze paragraaf.
niet is bereikt. Ook in 2024 zal hier aandacht voor blijven,
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
•
Kortom we zijn op de goede weg en we zien verbetering in de eindopbrengsten.
25
2.2.3 Extra inzet op (wereld)burgerschap
Niettemin blijft, binnen de huidige grootstedelijke context met de enorme
•
personeelstekorten, extra aandacht voor de (sturing op de) basisvaardigheden
De burgerschapsopdracht schrijft basisscholen voor om bij te dragen aan actief
noodzakelijk.
burgerschap en sociale cohesie. In artikel 8, derde lid, van de Wet op het primair (2021)
Drie scholen komen voor wat betreft het 2F/1S niveau onder de correctiewaarde
onderwijs staat:
uit. Deze scholen lieten in 2023 ook verbeterde resultaten boven de •
signaleringswaarde zien.
Het onderwijs bevordert actief burgerschap en sociale cohesie op doelgerichte en
26 scholen scoren met hun driejaargemiddelde boven het landelijk gemiddelde
samenhangende wijze, waarbij het onderwijs zich in ieder geval herkenbaar richt op:
voor 1F, voor 1S/2F zijn dit 20 scholen. •
Bij scholen waar dit nodig was, zijn in de afgelopen jaren extra interventies ingezet.
a) Het bijbrengen van respect voor en kennis van basiswaarden van de democratische
Dit heeft resultaat gehad: alle scholen die onder de signaleringswaarde zaten in het
rechtsstaat, zoals verankerd in de Grondwet, en de universeel geldende
vorige schooljaar zitten daar nu boven.
fundamentele rechten en vrijheden van de mens, en het handelen naar deze basiswaarden op school; b) het ontwikkelen van de sociale en maatschappelijke competenties die de leerling
Indicatoren basiskwaliteit
2021
2022
2023
2023-2026 Streefwaarde (3-jaars gemiddelde)
1F: aantal scholen op of boven de signaleringswaarde 1F
37 84%
41 93%
42 95%
44 100%
2F/1S: aantal scholen op of boven de signaleringswaarde (afhankelijk van schoolweging en s(b)o niet meegerekend)
34 77%
35 80%
39 89%
44 100%
Alle (51) scholen hebben een schoolambitie passend bij hun populatie en visie
90%
in staat stellen deel uit te maken van en bij te dragen aan de Nederlandse democratische samenleving; en c) het bijbrengen van kennis over en respect voor verschillen in godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, afkomst, geslacht, handicap of seksuele geaardheid alsmede de waarde dat gelijke gevallen gelijk behandeld worden. De Haagse Scholen heeft in de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in (wereld) burgerschap. In 2023 hebben alle leerlingen van groep 7 de vragenlijst ‘meten burgerschap’ ingevuld. Deze vragenlijst geeft zicht op de resultaten van burgerschap en
90%
90%
100%
kan helpen bij het ontwikkelen van beleid, zowel op school- als bestuursniveau. Echter de stap naar het schrijven van een wereldburgerschapsplan dat voldoet aan alle eisen van de wet, is nog niet overal gemaakt. De ondersteuning wordt daarom versterkt en het streven is dat in 2024 alle DHS-scholen een integraal wereldburgerschapsplan hebben.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
2.2.4 Kwaliteitszorg is altijd in ontwikkeling
26
2.2.5 Voldaan aan herstelopdracht Inspectie van het Onderwijs
Het afgelopen jaar is de bovenschoolse kwaliteitszorg verder door ontwikkeld. N.a.v. het bestuurlijk inspectieonderzoek in 2022 is in 2023 gewerkt aan een •
• •
Het kwaliteitskader van De Haagse Scholen is geactualiseerd, onder andere aan
herstelopdracht van de inspectie. Hiertoe is met de scholen voor Speciaal onderwijs
de hand van het vernieuwde onderzoekskader van de Inspectie van het Onderwijs.
een kader voor de sturing op resultaten voor taal en rekenen van het SO ontwikkeld.
Dit kader vormt de onderlegger voor de interne audits en de schoolbezoeken van
Dit kader sluit aan bij de uitgangspunten en werkwijze voor het volgen van resultaten
de bovenschoolse directeuren. Ook de beloften van De Haagse Scholen hebben
in het regulier onderwijs. Hoofdlijnen zijn dat alle scholen gaan werken met het
expliciet een plek gekregen.
doelgroepenmodel, dat er vierjarige schoolambities worden gesteld voor de kernvakken
We maken gebruik van data-analyse om het kwaliteitsbeeld per school te verrijken
en jaarlijkse ambities voor de verschillende leerroutes. Hiermee verwachten we te
teneinde ook op bestuursniveau betere sturingsinformatie te hebben.
voldoen aan de herstelopdracht.
Samen met intern begeleiders is in 2023 een nieuwe richtlijn ontwikkeld voor het volgen en toetsen van leerlingen met een (facultatief) analyseformat en interventieplan om de kwaliteitscyclus op schoolniveau te ondersteunen.
•
Ook hebben we de ontwikkeling naar kwaliteitscoördinator en de bijbehorende beroepsstandaard opgepakt. De Landelijke Beroepsvereniging Begeleiders Onderwijs (LBBO) heeft in samenwerking met het onderwijsveld een herziene beroepsstandaard voor de intern begeleider uitgebracht. Belangrijke aanleidingen zijn de landelijke verscherpte focus op onderwijskwaliteit en de noodzakelijke ontwikkeling van curatief werken (kind centraal) naar preventief werken (leerkracht centraal).
De herziene beroepsstandaard biedt belangrijke aanknopingspunten voor onze scholen om de kwaliteit te blijven ontwikkelen door een aantal cruciale rollen goed en in samenhang met elkaar te ontwikkelen binnen het team. In november is met alle directeuren en intern begeleiders gesproken over de betekenis van de nieuwe beroepsstandaard IB voor onze scholen. Vanaf januari 2024 start een eerste leergang ‘ontwikkeling tot kwaliteitscoördinator’.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
2.2.6 Sociale veiligheid en schoolklimaat
2.2.8 Samenwerking onderzoek en praktijk
Bespreking van schoolklimaat en sociale veiligheid maken onderdeel uit van de
Binnen De Haagse Scholen gebruiken we kennis uit (praktijkgericht) onderzoek om
kwaliteitsgesprekken op de scholen. Input daarvoor is onder meer het veiligheidsplan
de kwaliteit van het onderwijs te vergroten. Op verschillende scholen wordt nauw
van de school en de jaarlijkse monitorresultaten ‘sociale veiligheid en welbevinden’
samengewerkt met universiteiten en hogescholen. Lopende initiatieven binnen
die scholen onder hun leerlingen afnemen. Lange tijd voerden we die monitor centraal
De Haagse Scholen zijn:
27
binnen De Haagse Scholen uit via de vragenlijst van Scholen met Succes. In 2023 maakten nog steeds veel scholen daar gebruik van, maar ongeveer een kwart van de
•
hier een vervolg op.
goedgekeurd) instrument om dit in beeld te brengen. Alle scholen leveren jaarlijks deze monitordata aan bij de Inspectie van het Onderwijs.
In 2023 is het onderzoek ‘Rondom het kind’ afgerond, waaraan met het lectoraat Jeugdhulp in transformatie (Haagse Hogeschool) is samengewerkt. Mogelijk komt
scholen koos voor een ander, voor hun school beter passend (gestandaardiseerd en •
In schooljaar 2023-2024 is op OBS de Wissel het eerste primoraat van De Haagse Scholen gestart, met een Primor die onderzoek doet rondom wereldburgerschap.
2.2.7 Samen beter omgaan met maatschappelijke dilemma’s die de school inkomen
•
Met een aantal leerkrachten met een master- of academische pabo-opleiding wordt verkend of en hoe ze zich kunnen inzetten binnen De Haagse Scholen in de verbinding tussen onderzoek en praktijk.
•
Voor borging van de verbinding tussen de onderwijspraktijk en het
Ook sociale veiligheid voor onze werknemers krijgt aandacht op schoolniveau.
(wetenschappelijke) onderzoek oriënteert een werkgroep zich op deelname aan
Daarnaast hebben wij naast de vertrouwenspersonen op de school ook bovenschools
´Ontwikkelkracht´. Ontwikkelkracht brengt onderwijspraktijk en -onderzoek
twee vertrouwenspersonen. In 2022 gaven diverse scholen aan ondersteuning te willen
samen. Met middelen uit het Nationaal Groeifonds worden scholen gefaciliteerd
bij de aanpak van lastige conflicten, dilemma’s, incidenten, gevoel van onveiligheid
om deel te nemen aan het programma.
en polarisatie. Diverse relevante sprekers hebben in 2023 informatie gedeeld binnen De Haagse Scholen. Kamel Essabane over burgerschapsonderwijs in een gekleurde samenleving en Bart Brandsma over polarisatie en inzicht in de dynamiek van wij-zij denken. De beleidsgroep ‘De Haagse Scholen en de maatschappij’ heeft dit vraagstuk in het laatste kwartaal van 2023 als opdracht aangenomen. Hierbij staat de behoefte van scholen om (te leren) beter om te gaan met maatschappelijke dilemma’s en inclusie (‘diversiteit mag zichtbaar zijn’) centraal.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
28
2.3 Passend onderwijs
In 2023 lag de bestuurlijke focus bij passend onderwijs op het op het versterken van
reguliere scholen in onder andere Haaglanden preventiever ondersteuning zodat meer
de basisondersteuning die op alle scholen beschikbaar is voor onze leerlingen.
leerlingen in het regulier onderwijs kunnen blijven.
Daarnaast hebben we de beweging ingezet om te komen tot inclusiever onderwijs.
2.3.1 Sterke positie interne begeleiders voor versterking basisondersteuning
2.3.3 Toename vragen omtrent zorgplicht Schoolbesturen en hun scholen moeten ervoor zorgen dat elk kind een passende plek krijgt. Deze verplichting voor scholen heet zorgplicht. De zorgplicht geldt voor kinderen
Om beter voorbereid te zijn op meer inclusief onderwijs, versterken we onze basis
die al op school zitten en kinderen die worden aangemeld. Het doel van de zorgplicht is
ondersteuning door de positie van de interne begeleiders te versterken. Dat gebeurde
dat de school samen en in overleg met ouders zoekt naar een passende onderwijsplek.
onder ander in de leernetwerken, waar interne begeleiders en specialisten kennis en
Vanwege de ingewikkelde regelgeving bij zorgplicht zien we een toenemende behoefte
ervaring uitwisselen en van elkaar leren. Dit krijgt in 2024 een vervolg binnen het leer-
bij onze scholen naar informatie en advies over zorgplicht en specifieke casuïstiek.
gang kwaliteitscoördinator. Zie hierboven.
Daarom is hier een nieuwe collega voor aangenomen, zodat we hiervoor structureel meer capaciteit hebben.
2.3.2 Stevige basis door preventieve inzet ambulante diensten
2.3.4 Een specifiek inspectie onderzoek in het kader van passend onderwijs
Om de basisondersteuning te verstevigen en scholen te helpen bij de beweging naar inclusiever onderwijs, zetten we onze ambulante diensten meer preventief in. Om zicht
De Inspectie van het Onderwijs heeft bij zowel De Haagse Scholen als bij Stichting
te krijgen op de professionaliteit van onze ambulante diensten is in 2023 een onderzoek
Primair Passend Onderwijs Haaglanden (SPPOH) een specifiek onderzoek uitgevoerd
uitgezet. Dit onderzoek is een startpunt voor een nadere verkenning van de rol, positio-
naar het handelen volgens wet- en regelgeving van De Haagse Scholen en SPPOH om
nering en samenwerking tussen de ambulante diensten binnen De Haagse Scholen en
passend onderwijs te realiseren en thuiszitters te voorkomen. In antwoord op de
de samenwerkingsverbanden. Door de inzet van de ambulante diensten willen we de
onderzoeksvragen is naar voren gekomen dat het bestuur veel zaken op orde heeft.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
Alleen het punt van de borging van het passend onderwijs was niet afdoende
model wordt nu gewerkt met een directeur-bestuurder, een onafhankelijke raad van
georganiseerd, omdat niet voldaan werd aan de ondersteuning die past bij de
toezicht en een raad van aangeslotenen. De Haagse Scholen maakt deel uit van
behoefte van de leerlingen. Volgens de wet moet het onderwijs gericht zijn op de
de raad van aangeslotenen.
individuele begeleiding, die is afgestemd op de behoefte van de leerlingen. Het bestuur heeft hiervoor een herstelopdracht gekregen. Voorafgaand aan de herstelopdracht hadden we al ingezet op het verbeteren van de afstemming als ook de borging.
2.3.7 Middelen uit het samenwerkingsverband SPPOH
Daar wordt, ook in samenwerking met SPPOH, in 2024 verder aan gewerkt. Elke school ontving in 2023 een geldbedrag ter ondersteuning van de basisonder
2.3.5 Inspecteur de Vriesschool heeft meer plek
steuning inclusief interventies. In kalenderjaar 2022-2023 betrof dat een vaste voet van € 8.500 plus € 106 per leerling. Voor een gemiddelde school met 200 leerlingen betekende dit een bedrag van € 149 per leerling. De basisondersteuningsgelden
Al langere tijd was duidelijk dat er binnen Den Haag een groot tekort was aan plaatsen
gaan volledig naar de scholen aan wie zij waren toegekend. De scholen gebruikten de
voor leerlingen die zeer moeilijk leren. SO Inspecteur de Vriesschool kon dit aanbod
middelen om de onderwijs ondersteuningsstructuur, beschreven in het school onder-
doen. Uiteindelijk duurde het tot eind 2023 voordat er ook fysieke ruimte was
steuningsprofiel of SOP, te bekostigen. De invulling daarvan verschilde per school. Veel
georganiseerd, waardoor twee nieuwe SO-groepen konden starten.
scholen gebruikten de middelen om personeel voor extra ondersteuning in te zetten.
2.3.6 DHS participeert in 4 samenwerkingsverbanden voor passend onderwijs
Daarnaast ontvingen de scholen middelen voor individuele (leerlinggebonden) arrangementen. Deze middelen werden ingezet per arrangement en verantwoord aan het samenwerkingsverband. De middelen werden meestal ingezet voor ambulante leerlingbegeleiding en begeleiding van de leerkracht.
De Haagse Scholen is vanwege de wettelijke regio-indeling aangesloten bij 4 samenwerkingsverbanden. Al onze primair onderwijs scholen en bijna alle speciaal onderwijsscholen maken deel uit van Stichting Passend Primair Onderwijs Haaglanden (SPPOH). De twee voortgezet speciaal onderwijs scholen maken deel uit van samenwerkingsverband Zuid Holland West (ZHW). Daarnaast maken twee locaties van SO de Strandwacht deel uit van Passend Primair Onderwijs Delflanden (PPO Delflanden) en samenwerkingsverband Primair Onderwijs Westland. (SPOW). Na de governance verandering in 2022 bij PPO Delflanden, gingen in 2023 ook SPPOH, SPOW en samenwerkingsverband ZHW over tot een nieuw governance model. In dit nieuwe
29
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
Ontwikkelingen binnen SPPOH Afspraak: samen werken aan inclusie In Haaglanden hebben schoolbesturen binnen SPPOH, samen met jeugdhulporgani saties, gemeenten, kinderopvangorganisaties en andere partners van het primair onderwijs, de ambitie uitgesproken om inclusiever onderwijs te realiseren. Dit in aansluiting op de landelijke koers van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Op 23 maart 2023 werden in het Nutshuis in Den Haag de belangrijke bestuurlijke uitgangspunten vastgesteld rond inclusie. Ook binnen samenwerkingsverband Zuid-Holland West, waarmee onze VSO-scholen samenwerken, PPO Delflanden en SPOW, worden vergelijkbare stappen gezet richting inclusiever onderwijs.
Minder kinderen naar het SBO in 2026 Alle schoolbesturen binnen SPPOH spraken af om te gaan werken aan een verlaging van het deelnamepercentage SBO van maximaal 2% in 2026. Dat betekent dat meer kinderen binnen het reguliere onderwijs gaan blijven. Gesprekken binnen De Haagse Scholen als ook binnen het samenwerkingsverband hoe we hier samen toe komen, leiden tot een aantal concrete stappen. Een van die concrete stappen is de ´startklas´, die vanaf het voorjaar 2024 kleuters in het reguliere onderwijs en met ondersteuning van de ambulante dienst opvangt.
Nieuwe TLV procedure SPPOH ontwikkelde, als herstelopdracht en in samenwerking met scholen, een nieuwe procedure voor het aanmelden, toeleiding en plaatsen van leerlingen binnen het speciaal onderwijs en speciaal basisonderwijs. Deze nieuwe procedure ging op 1 januari 2024 in werking.
30
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
31
2.4 Onderwijskansen
Met goed onderwijs werken we aan de onderwijskansen van onze leerlingen. Zeker in
2.4.2 Grip op wachtlijst nieuwkomers
relatie tot de uitdagingen in de stad en de kwetsbare omstandigheden waar te veel kinderen in opgroeien is op een aantal vlakken extra inzet nodig. In 2023 lag onze focus
In 2023 is er meer grip gekomen op de wachtlijst voor nieuwkomers: van 250-350
op het jonge kind (2 tot 6 jaar) en ons onderwijs aan de kinderen van nieuwkomers.
naar 10-20 kinderen. De georganiseerde overcapaciteit blijkt nog steeds nodig om
Daarnaast liep de uitvoering van het Nationaal Programma Onderwijs, gericht op het
het onderwijs aan nieuwkomers goed vorm te kunnen geven. In de herijking van het
tegengaan van de onderwijsachterstanden die door de corona-periode ontstonden,
nieuwkomersonderwijs, ingezet door de gemeente Den Haag, is een goede spreiding
op bovenschools en schoolniveau door.
over de stad een onderwerp. Het is een aandachtspunt om bovenbestuurlijk de (financiële) risico’s van overcapaciteit te dragen. Gezien het grote aandeel aan
2.4.1 We blijven investeren in het jonge kind in het kader van voor- en vroegschoolse educatie Goed onderwijs voor het jonge kind (kleuters/peuters) is cruciaal, maar het staat onder
nieuwkomersonderwijs dat door De Haagse Scholen wordt verzorgd is dit een belangrijk vraagstuk.
2.4.3 NPO voortgezet
grote druk door veel verschillende zaken. Denk daarbij aan complexe thuissituaties, personeelstekorten en het bereik van voorschoolse educatie. In de stad zijn er kleine
Om de effecten van de coronapandemie voor leerlingen op te vangen heeft het
en grote initiatieven:
ministerie van OCW het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) ingericht. Sinds 1 augustus 2021 ontvangt De Haagse Scholen middelen vanuit het Nationaal
•
•
De gemeente maakt voor een deel van de ouders de voorschool per 2024 gratis
Programma Onderwijs. Het Nationaal Programma Onderwijs is aanvankelijk ingericht
en de werving wordt (onder andere via peuterconsulenten) geïntensiveerd. Maar
voor 2 schooljaren: 2021-2022 en 2022-2023. Eind februari 2022 is bekend gemaakt
andere ontwikkelingen lopen traag, zoals het verbeteren van het aanbod voor jonge
dat het NPO met twee jaar wordt verlengd: er komen geen extra middelen beschikbaar
kinderen met een extra ondersteuningsbehoefte. Er zijn wachtlijstenen thuiszitters.
voor het programma, maar er is voor scholen meer tijd om de middelen in te zetten,
De expertise van het DHS-leernetwerk Jonge kind benutten we om intern de vele
namelijk tot en met schooljaar 2024-2025. De schoolprogramma’s zijn wat betreft
anders bekwamen in de onderbouw (als gevolg van de lerarentekorten) beter te
looptijd dus verlengd naar 2024/2025, maar inhoudelijk is in grote lijnen vastgehouden
kunnen begeleiden of bijscholen.
aan de in 2021 gekozen inhoudelijke insteek.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
De inzet van de NPO-middelen is gericht op het inhalen van leer- en ontwikkelvertraging bij leerlingen én op ontwikkeling van het onderwijs. Binnen De Haagse Scholen is bij
32
2.4.4 DHS-lab en STEAM: Science, Technology, Engineering, Arts and Mathematics
aanvang van het NPO gekozen om het in te zetten op een wijze die past bij onze visie op onderwijs, onze ambities en eigen ontwikkeling. In de 52 schoolprogramma’s krijgen
Binnen De Haagse Scholen kan men voor vragen over het concreet breder en rijker
alle ontwikkelgebieden aandacht, waarbij we zien dat het accent ligt op de basisvakken
maken van het onderwijs terecht bij de STEAM-specialist. Scholen worden gekoppeld
rekenen, begrijpend lezen en motorische ontwikkeling. Om de NPO-middelen ook een
aan een groeiend netwerk van organisaties en andere scholen binnen en buiten
duurzaam effect te laten hebben, kiezen onze scholen voor diverse vormen van profes-
De Haagse Scholen. Organisaties als Cultuurschakel, de Binckhorst kunstenaars,
sionalisering en voor ondersteuning en begeleiding door externe deskundigen en voor
KOO Den Haag, de Historische Vereniging Ypenburg, het Corbulo College, TU Delft,
individuele scholing op specifieke expertise (zoals leescoördinator, rekencoördinator).
Haagse Hogeschool, Maris College, Hotspots Techniek, ROC Mondriaan en diverse musea zijn betrokken bij STEAM-projecten op scholen. Om scholen te ondersteunen bij hun
Binnen De Haagse Scholen is aan de scholen gevraagd om een klein deel middels hun
ontwikkelingsvraag zijn in 2023 vijftien scholen begeleid door de STEAM-specialist.
schoolprogramma beschikbaar te stellen voor bovenschoolse activiteiten, zoals
STEAM is geborgd binnen het DHS-lab, waar samen innoveren en ontwikkelen wordt
professionalisering, verbetercultuur, evidence informed werken en ondersteuning voor
gestimuleerd. Hierdoor is synergie met de jaarlijkse ‘Innovatievonken’ die aan leerlingen,
scholen bij de uitvoering van het NPO-programma op hun school. Dit met instemming
leerkrachten en/of schooldirecteuren worden uitgereikt en met de pioniersscholen die
van de MR op school en de GMR. De focus van de inzet lag in 2023 op versterkte
eerder een Innovatievonk toegekend hebben gekregen.
ondersteuning van de bovenschoolse leernetwerken en op de inzet van STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts and Mathematics).
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
33
2.5 Strategische prioriteiten: Onderwijs in transitie
Het onderwijs is aan het veranderen. In het land en binnen onze stichting zien we dat steeds meer scholen ervoor kiezen om hun onderwijs fundamenteel anders in te
2.5.2 Versnellingsscholen
richten. Hieraan ten grondslag liggen verschillende redenen als hoger wordende
De versnellingsscholen gaan voorop in het anders organiseren
lerarentekorten, verwachtingen vanuit de overheid zoals ‘Route naar inclusief onderwijs
In het najaar van 2022 deed het college van bestuur een oproep aan de scholen om
2035’ en maatschappelijke ontwikkelingen.
voorop te gaan in het anders organiseren. Zes van onze scholen gingen in op deze oproep en organiseren versneld hun onderwijs anders - de versnellingsscholen. Zo doen
2.5.1 De veranderingen gaan verder dan een andere organisatievorm
we ervaring op met het omgaan met tekorten om voorbereid te zijn op de toekomst. De versnellingsscholen schreven een vernieuwend plan in voorjaar 2023. In schooljaar 2023-2024 startten de versnellingsscholen met de uitvoering van hun plannen. Zij krijgen meerjarig ondersteuning in hun verandertraject met extra financiële middelen
Tot nu toe zien we de volgende transitierichtingen binnen ons onderwijs: slimmer & slanker, breder & rijker, inclusiever en integraler. Verschillende richtingen kunnen tegelijk aanwezig zijn op een school. Denk aan slimmer en slanker organiseren door het samenvoegen van jaargroepen. Daarnaast bieden vakkrachten vaklessen aan op vaste momenten in de week. Dit maakt het onderwijs breder & rijker op inhoud. Zo is onderwijs in transitie meer dan alleen het anders organiseren van het onderwijs.
en extra ondersteuning vanuit het bestuur.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
De versnellingsscholen bereiden de weg naar anders georganiseerd en toekomstgericht onderwijs voor al onze andere scholen voor
De Kleine Keizer De Kleine Keizer zet in op intensieve samenwerking met kinderopvangpartner JongLeren. Onder andere door het inzetten van combinatiefunctionarissen die werkzaam zijn in opvang en onderwijs en het organiseren van kwalitatieve dagarrangementen. Daarnaast combineert De Kleine
De versnellingsscholen zijn gestart met de uitvoering van hun plannen. Alle vier de transitie
Keizer jaargroepen en zet de school vrijwilligers in van Iedereen een Meester. Op het gebied van
richtingen zijn vertegenwoordigd in de bewegingen van de versnellingsscholen. We volgen
techniekonderwijs vindt samenwerking plaats met het voortgezet onderwijs.
de scholen nauwgezet en leren van hun complexe verandertrajecten. Zo bereiden zij de weg naar anders georganiseerd en toekomstgericht onderwijs voor al onze andere scholen voor.
P.H. Schreuderschool
Hieronder een beknopt overzicht van de elementen die onderdeel zijn van de transities van de
De P.H. Schreuderschool beoogt een andere dag- en weekindeling door het aanbieden van 4,5
versnellingsscholen en de aandachtspunten daarbij.
dag les per klas, waarbij een deel van de leerlingen op woensdagmiddag en een deel op vrijdagmiddag naar school gaat. Binnen deze 4,5 dag staan onderwijsassistenten gemiddeld een halve
P.C. Hooftschool
dag per week zelfstandig voor de klas. Ook worden vakkrachten ingezet. Zo is het mogelijk om
De P.C. Hooftschool zet in op een andere dag- en weekindeling met een breed onderwijsaanbod
met minder benodigd bevoegd personeel het onderwijs te verzorgen.
onder begeleiding van vakkrachten, zodat er minder bevoegde leraren nodig zijn. Dit gebeurt vanuit een sterke onderwijsvisie en in vergaande samenwerking met vakkrachten, waarbij de
De Tweemaster
integratie van vaklessen het speerpunt is.
De Tweemaster werkt met clusteronderwijs en combinatieklassen, zodat er aan grotere clusters en gecombineerde klassen onderwijs kan worden verzorgd. Daarnaast zet de school
Maria Montessori
in op STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts & Mathematics) onderwijs. Er is een
Op de Maria Montessori wordt kernonderwijs en groepsdoorbroken werken gefaseerd ingericht.
schoolcoach voor de leerlingen die wat extra zorg nodig hebben en de school bouwt het werken
Na de transitie bestaat de school uit vier bouwen. Elke bouw wordt geleid door een team
met mini masterplannen (maatwerk per leerling) verder uit. Verder is er sprake van een andere
bestaande uit een leerkracht per stamgroep, ondersteuning per bouw en intern begeleider