Document · PDF

RIS319779 Bijlage 1

Commissie Samenleving 16 januari 2025, gemeente Den HaagBij agendapunt: Themadebat: Primair en voortgezet onderwijs31.367 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

12 alinea's met “openstaande”: 2369 2370 2420 2427 2434 2443 2525 2559 2863 2925 2926 2954

dag- en weekindeling. Vakkrachten via KOO worden structureel ingezet om ontwikkeltijd voor

per bouw. Binnen de bouw wordt er intensief samengewerkt en is er sprake van taak- en

de clusters te creëren.

functiedifferentiatie. Kernonderwijs bleek niet geschikt voor alle leerlingen. Daarom is er ook een zorggroep ingericht. Binnen de zorggroep wordt gewerkt met een multidisciplinair team,

Dr. Willem Drees

waaronder een externe pedagoog en een IB’er. In de ochtend zijn de leerlingen in de zorggroep,

De Dr. Willem Drees werkt in jaargroepen. Binnen de jaargroepen is sprake van teamgericht

in de middag in de stamgroep.

organiseren, waarbij verschillende mensen met verschillende functies met elkaar verantwoordelijk zijn voor het onderwijs binnen de jaargroepen. Ook is er een andere dag- en weekindeling op de Dr. Willem Drees. Zo worden net als op De Tweemaster via KOO-vakkrachten structureel ingezet in de school om ontwikkeltijd voor de jaargroepen te creëren.

2.5.3 De schoolleider als verandermanager

afstemming en oplossingen vinden voor systeemdrempels. In de ideale situatie komen we met kinderopvang tot een duurzame samenwerkingsvorm waarbij integraliteit op

Onderwijs in transitie vraagt veel van personeel. Immers de ‘winkel’ is open en veel nog

grotere schaal tot stand kan komen. Ook gezien de oplopende personeelstekorten en de

onbevoegd en startend personeel vraagt ook om specifieke aandacht voor de lespraktijk.

ambitie voor inclusiever onderwijs gaan we hier in 2024 met meer prioriteit aan werken.

Daar oog voor houden en tegelijkertijd een groot verandertraject inzetten is complex.

Kansen en uitdagingen door subsidies voor een rijke schooldag

Zo hebben leerkrachten vaak grotere groepen te ‘bedienen’ en moeten meer en anders

Meer scholen binnen onze organisatie organiseerden in 2023 met de subsidie School

samenwerken binnen een jaargroep, cluster, unit of kern. Hierdoor wordt de onderlinge

en Omgeving een langere en rijkere schooldag voor leerlingen. Deze subsidie riep

afhankelijkheid groter. Dit vraagt ook andere vaardigheden van schoolleiders, die naast

de Rijksoverheid in 2022 in het leven om kinderen die opgroeien in minder kansrijke

onderwijskundige inhoud ook veranderingen moeten managen.

thuissituaties een stimulerend naschools programma te kunnen bieden. Vijf scholen gingen in schooljaar 2022-2023 van start; nog eens 8 scholen startten in augustus

We hebben gemerkt dat het planmatig en in samenhang aanvliegen van een dergelijk

2023 of januari 2024. Voor 14 scholen bestaat de mogelijkheid om in april 2024 nog

traject van groot belang is. Zo geeft het lesgeven aan grotere units, ook huisvestings

subsidie aan te vragen. Elke school kiest eigen accenten in het programma en werkt

uitdagingen. Daarnaast kunnen er nieuwe functies ontstaan, omdat het vak van leer-

samen met vertrouwde samenwerkingspartners. Deze subsidie biedt mogelijkheden

kracht anders wordt ingericht. In 2023 hebben we veel geleerd van de stappen die de

om kansen voor kinderen te vergroten, maar door het vooralsnog tijdelijke karakter

eerste versnellingsscholen hebben gezet. Lessen die we het komende jaar zowel intern

en de versnippering in het naschoolse aanbod (met buitenschoolse opvang,

als extern delen. De versnellingsscholen zijn overigens slechts één van de manieren

activiteitenaanbod via andere subsidies) is laten aansluiten op- en/of integreren binnen

waarop we binnen De Haagse Scholen de beweging maken naar anders georganiseerd

het schoolprogramma een (te) grote uitdaging.

en toekomstgericht onderwijs (zie hieronder).

2.5.4 Onderwijs in transitie Samenwerking met kinderopvang kan nog meer opleveren

Binnenstadscholen in Samen10 zetten hun samenwerking voort De scholen van De Haagse Scholen in Schilderswijk en Transvaal (“Samen10”) hebben in 2023 voortgebouwd op hun in 2022 opgestelde plan. In dat plan verwoordden zij ambities om de onderwijskwaliteit op hun scholen te borgen en te verbeteren, ook gezien de toenemende personeelstekorten. Meer samen opleiden en delen van

Met onze belangrijkste kinderopvangpartners probeerden we ook in 2023 actief tot

personeel zien zij als één van de mogelijkheden om hieraan te werken. Verder stellen zij

intensievere samenwerking en andere organisatievormen van onderwijs en opvang

zich als doel om nog inclusiever te worden. Om kennis en inspiratie over dit onderwerp

te komen. We zien hier voordelen in voor leerlingen, ouders en personeel. Op enkele

op te doen, gingen zij in het najaar van 2023 op studiereis naar Canada waar inclusief

scholen werken collega’s zowel bij de kinderopvang (BSO) als in het onderwijs via

onderwijs de standaard is. Het streven is om in 2024 verdere stappen richting deze

een zogenoemde combinatiefunctie. Er liggen kansen om dit aantal uit te breiden

ambitie te zetten, in lijn met de visie van SPPOH en De Haagse Scholen.

en zo aantrekkelijkere contracten voor personeel te bieden, maar dit vraagt om veel

Belangstelling voor hybride onderwijs neemt toe

scholen buiten De Haagse Scholen tonen interesse voor het IB-PYP als raamwerk

De doelstelling was om met behulp van digitale technologie het lerarentekort te

voor het ontwikkelen en borgen van beter onderwijs en daarom onderzoeken de

dempen en te helpen opvangen. Inmiddels maken 5 scholen in de bovenbouw

IB-organisatie en De Haagse Scholen of Startpunt International opleidingsschool kan

gebruik van het digitale klaslokaal als format. Directeuren en leerkrachten gebruiken

worden. Bovendien zijn er verkennende gesprekken gaande rondom samenwerking met

dit format ter ondersteuning op de basisvaardigheden als er tijdelijk geen leraar

het VO over doorstroom IB-PYP naar IB-MYP (Middle Years Programme).

of onderwijsondersteuner beschikbaar is. We werken meestal vanuit het digitale klaslokaal met de leerlingen in de school onder pedagogische begeleiding van een

Pilot integrale curriculumverbreding van start

onderwijsassistent. Soms zetten we deze toepassing in om afstandsonderwijs te

Wij werken al langer samen met partners die kunst- en cultuur-, natuur- en milieu-,

verzorgen wanneer er geen onderwijsgevende beschikbaar is. Het gaat dan om een

wetenschap- en techniekeducatie verzorgen. Waar eerder kortdurende programma’s

dag per week of incidenteel een dag. Het aantal directeuren dat belangstelling heeft

werden ingezet in de scholen is de vraag naar de inzet van vakkrachten in het onderwijs

voor deze werkwijze groeit. In 2024 vindt de verdere doorontwikkeling van het digitale

nu vaker structureel. We zijn daarom samen in 2023 met KOO (Kunst Onderwijs

klaslokaal plaats.

Organisatie) een pilot gestart: Integrale Curriculumverbreding. Centraal staat de

Het International Baccalaureaat Primary Years Programme (IB-PYP)

wens het externe aanbod zo te organiseren dat dit naast verrijking en verbreding van het onderwijscurriculum ook integraal aangeboden wordt in het curriculum van de

Door de ontwikkeling van IB-PYP scholen binnen De Haagse Scholen vanaf 2020 komen

school. Dat wil zeggen: gekoppeld aan lesdoelen en jaarplan, door de lesweek heen

interessante en belangrijke speerpunten samen. Het duurzaam verbeteren (en borgen)

verweven, een bijdrage leverend aan het omgaan met lerarentekort en met behoud van

van kwalitatief hoogstaand en inclusief onderwijs door hoogopgeleide leerkrachten

onderwijskwaliteit. De uitkomsten van de pilot zijn in 2024 beschikbaar.

die onder leiding van een kundig leiderschapsteam staan, maakt het aanbod breder burgerschap actieve, levenslang lerende wereldburgers te worden. Bovendien biedt het

In 2024 maken alle scholen van De Haagse Scholen de beweging naar anders georganiseerd en toekomstgericht onderwijs

De Haagse Scholen de mogelijkheid op een andere manier personeel aan te trekken

In 2024 is het anders en toekomstgericht organiseren van ons onderwijs bestuurlijke

en te behouden, bijvoorbeeld uit het buitenland. Zij-instromers voelen zich vaak thuis

prioriteit één. Alle scholen moeten in 2024 voor de zomervakantie een protocol klaar

in deze manier van onderwijs geven en dat geldt ook voor de studenten van de Spring

hebben liggen voor ‘acute nood’. Daarnaast heeft in 2024 iedere school het proces om

pabo waarmee we samenwerken.

te komen tot een plan voor duurzaam anders organiseren ingezet. We hebben hierbij

en rijker. Leerlingen en schoolteams worden aangemoedigd om vanuit internationaal

aandacht voor de mogelijkheden van digitale ondersteuning en zetten stappen in de De Haagse Scholen heeft als enige stichting in Nederland twee Nederlandstalige

bovenschoolse ondersteuningsstructuur hierop. We ontsluiten ook andere interventies

geautoriseerde IB-PYP scholen: Startpunt International is in 2020 als eerste

en onderwijsconcepten die kansen bieden op anders georganiseerd en toekomstgericht

Nederlandstalige school ter wereld geautoriseerd en Springbok International voegde

onderwijs. Een van de doelen hierbij is om de aantrekkingskracht van ons onderwijs te

zich in 2022 hieraan toe. Obs Anne Frank is officieel kandidaat en hoopt hen snel te

vergroten, want interessante schoolconcepten trekken mensen aan om te komen en

volgen. Steeds meer van onze scholen, waaronder het Galjoen en de Baanbreker, en

blijven werken.

Verantwoording van het beleid Ontwikkeling organisatie

3.1 Algemeen

De ontwikkeling van de organisatie volgt het meerjarenbeleid dat op de onderliggende terreinen is vastgesteld. Parallel hieraan is in 2023 gestart met de beweging ‘Versterking DHS’. De beweging beoogt een versterking van de organisatie en de ondersteuning die aan scholen wordt geboden. In 2023 zijn daartoe de processen voor beleidsvorming aangepast, waardoor schooldirecteuren een sterkere positie in de beleidsvorming hebben. Dit betekent concreet dat sinds het laatste kwartaal van 2023 maandelijks met alle schooldirecteuren samen wordt gewerkt aan beleidvorming en de verbinding tussen praktijk en beleid fundamenteel verstevigd is. De volgende stap is om ook te bezien hoe we ook de verbinding met andere medewerkers kunnen verbreden. Ook is een versterking van de ondersteuning op de collectieve bewegingen gedaan wat betreft beleidscapaciteit. Eind 2023 is bovendien een stap gezet om in 2024 te komen tot nieuw strategisch beleid gericht op het formuleren van een organisatie brede agenda. Daarnaast zal in 2024 ook onderzocht worden hoe we de ondersteuning van schooldirecties op het vlak van de bedrijfsvoering kunnen versterken.

3.2 HR

3.2.1 Lerarentekort concentreert zich in achterstandswijken, stabiliseert op korte termijn, maar zal verder stijgen

3.2.2 Samenwerking onderwijsregio van start gegaan Vanuit de onderwijsregio’s nemen we met onze stakeholders verantwoordelijkheid voor een goed werkende regionale onderwijsarbeidsmarkt. Door meer samen te werken in de

Op dit moment kennen Almere, Amsterdam en Den Haag de hoogste totale

regio bij het werven, opleiden, begeleiden en professionaliseren wordt meer ingespeeld

lerarentekorten van Nederland. Naar verwachting stabiliseren de cijfers in 2024, maar

op de personeelstekorten. De Haage Scholen participeert in de Haagse onderwijsregio

zal het tekort in de komende jaren verder stijgen. Deze inschatting is gemaakt op basis

vanuit de opleidingsschool Zuid-Holland West. We bouwen in de onderwijsregio voort

van de ontwikkeling in de personeelsopbouw en tegelijkertijd zien we een lichte stijging

op de bovenbestuurlijke samenwerking binnen Den Haag die middels het Noodplan

van het aantal leerlingen. Bovendien trekken leerkrachten die geen woonruimte in de

Lerarentekort al sinds 2022 actief is.

stad kunnen vinden weg, wat het tekort versterkt. Den Haag is een van de meest gesegregeerde grote steden van Nederland. In de data

3.2.3 Meerjarige HR agenda in uitvoer

is zichtbaar dat het lerarentekort onevenredig groot is op scholen in de kwetsbare wijken van Den Haag. De 51 scholen van De Haagse Scholen zijn verspreid over de stad,

Ons strategisch personeelsbeleid is vastgelegd in de meerjarige HR-agenda 2022-

maar ten opzichte van de andere grote Haagse schoolbesturen is ons schoolbestuur in

2025. Hieronder een kort overzicht van de belangrijkste activiteiten die in 2023 zijn

kwetsbare wijken zoals Schilderswijk, Laakkwartier en Escamp meer vertegenwoordigd.

ondernomen.

Binnen De Haagse Scholen is het lerarentekort eind 2023 opgelopen naar 26,3%, waar

Werven en opleiden

het een jaar eerder 16,5% betrof. Deze ontwikkeling vraagt veel van schoolteams en zet

De Haagse Scholen werkt met andere schoolbesturen en de gemeente Den Haag

daarmee de onderwijskwaliteit steeds verder onder druk.

samen in de werving. We voeren hiervoor onder andere het penvoerdersschap van het stedelijk programma Zij-instroom tot en met december 2025. In de zoektocht naar nieuwe (zij-)instroom zijn ook in 2023 verschillende initiatieven ingezet. In navolging van Leiden is Expeditie Leerkracht voorbereid, waarbij mensen die een carrièreswitch

naar het primair onderwijs overwegen tijdens een 2-daagse expeditie in de basisschool

Alle interventies die ons personeelstekort kunnen mitigeren worden verkend. Zo zijn we

geënthousiasmeerd worden. De nieuwe samenwerking met de organisatie Echt

in 2023 ook op verzoek van het ministerie van OCW in gesprek gegaan over varianten

Onderwijs ontsluit exclusieve toegang tot een database met hbo en wo geschoolde

van een meerurenbonus. Onze variant -de mobiliteitstoeslag voor contractuitbreidingen

professionals die we voorheen nog niet wisten te bereiken.

ten gunste van een andere school- is, in samenspraak met de medezeggenschap en schooldirecties, in schooljaar 2024-2025 als pilot ingericht.

Het aantal zij-instromers (in opleiding) binnen De Haagse Scholen bedraagt eind 2023 totaal 67 medewerkers (55,3 fte).

Opleiden en ontwikkeling professionele cultuur Samen leren in (bovenbestuurlijke) leernetwerken

Waar landelijk een tekort is aan schooldirecteuren weten we binnen De Haagse Scholen

Wij stimuleren het leren tussen scholen vooral via bovenschoolse leernetwerken. Dit

de vacatures van schooldirecteuren nog goed te vervullen. Belangrijk instrument hierbij

werd in 2023 ondersteund met de NPO-middelen. In 2023 zijn, naast de bestaande

zijn de werkervaringsplaatsen die we toekomstige directeuren bieden.

leernetwerken, de leernetwerken Taal/ lezen en Hoogbegaafdheid gestart.

In aanvulling op de werving van medewerkers die in dienst komen, maken onze

In 2023 zijn vanuit de HEA-subsidie de volgende bovenbestuurlijke netwerken actief:

scholen ook gebruik van uitzendkrachten en ander tijdelijk personeel. In 2023 is

Urban Education, Gedragsspecialisten, Taalontwikkeling groep 1-2 en Meertaligheid. In

hiervoor samen met collega-schoolbesturen een aanbesteding uitgevoerd en afgerond.

2024 starten de leernetwerken Begeleiden van nieuwkomers, Talentgericht onderwijs

Schooldirecteuren maken sinds 1 april hiervan gebruik middels één centrale inhuurdesk.

en Rekencoördinatoren.

Anders organiseren ook ondersteund met personeelsbeleid

Ontwikkeling Onderwijsondersteuners extra aandacht

Onze scholen organiseren hun onderwijs steeds vaker anders en meer toekomstgericht

De toename van het aantal onderwijsondersteuners voor de klas maakt dat er

(zie ook paragraaf 2.5). Ook met ons personeelsbeleid ondersteunen we dit. In

bestuurlijk op verschillende wijzen extra aandacht is voor het verstevigen van hun

2023 is vooruitlopend op de nieuwe cao, beleid ontwikkeld gericht op een uniforme

professionaliteit. Zo werken we sinds 2022 samen met andere Haagse besturen

beloning van onderwijsondersteuners die regelmatig lesgevende taken uitvoeren

en de gemeente in het traject Ontwikkeldoor gericht op de professionalsering van

onder verantwoordelijkheid van een leerkracht. Een volgende stap in 2024 is om de

onderwijsondersteuners. Dit traject loopt in 2024 af en gekeken wordt hoe borging

professionalisering van deze groep medewerkers te versterken. Naast een andere inzet

plaatsvindt. Daarnaast is in 2023 voor onderwijsondersteuners een leertraject

van onze onderwijsondersteuners werken scholen ook steeds vaker samen met anders

‘Verdieping: Het Jonge Kind’ vanuit de Opleidingsschool Zuid-West Holland en de pabo

bekwamen op het vlak van bijvoorbeeld cultuur, kunst en sport. Een mooie aanvulling op

van de Haagse Hogeschool ontwikkeld. Bij succesvolle afronding van de modules levert

deze inzet is onze samenwerking met Iedereen een Meester. Inmiddels zijn op de helft

dit vrijstellingen voor de pabo op. In februari 2024 gaat het traject als pilot van start.

van onze scholen vrijwilligers van deze organisatie actief, met name als extra handen in

Mede door voorgenoemde initiatieven kiezen meerdere onderwijsondersteuners voor

de klas of als gastdocent.

de pabo of de opleiding Ad PEP.

Inzicht in ontwikkelingsmogelijkheden voor leerkrachten

3.2.4 AFAS live

Onze leerkrachten gaven middels een uitvraag in 2022 aan dat zicht op ontwikkelmogelijkheden voor hen van belang is om als leerkracht werkzaam te blijven.

Een belangrijke stap is dat de AFAS-applicatie voor onze personeels- en salaris

We maken deze horizontale doorgroeimogelijkheden voor leerkrachten inzichtelijk

administratie en andere HR-registratie per 1 januari 2023 in gebruik is genomen.

door het palet van uniforme rollen die een leerkracht naast de lesgevende taken

Hiermee hebben medewerkers meer mogelijkheden om zelf zaken te regelen. In de

kan vervullen te beschrijven. We verwachten dat dit voor de leerkracht zelf in het

tweede helft van 2023 zijn de gesprekkencyclus en exit-formulieren gedigitaliseerd.

ontwikkelgesprek met leidinggevende, in teamverband over de rollen in de school en

In de eerste helft van 2024 werken we naast verdere optimalisatie van AFAS eraan

voor interne mobiliteit behulpzaam is. Begin 2024 wordt dit project afgerond.

om de registratiemogelijkheid van personeel niet in loondienst, een gedeelte van het

Duurzame inzetbaarheid Duurzame inzetbaarheid heeft zich in 2023 gericht op reductie van het verzuim, het herzien van de gesprekscyclus en de peiling van de medewerkerstevredenheid. Hoewel

onboardingsprogramma en de werving en selectie in AFAS te integreren.

3.2.5 Uitkeringen na ontslag

het gemiddelde verzuimpercentage in 2023 ten opzichte van 2022 niet is gestegen, is sprake van een hoog verzuim (gemiddeld 7,4%). In 2023 is het Vervaningsfonds/

Besturen in het primair onderwijs zijn eigen risicodrager voor werkloosheidsuitkeringen.

Participatiefonds gevraagd om hierin te ondersteunen, waarbij we eerst risicogericht

Dit is wettelijk geregeld. Voor de dekking van het werkloosheidsrisico van (oud)

hebben ingezet op een aantal scholen. Daarnaast is AFAS (nieuwe e-hrm applicatie)

medewerkers is De Haagse Scholen verplicht aangesloten bij het Vervangingsfonds/

verder ingericht om ondersteunend te zijn in het verzuimproces en hebben

Participatiefonds.

schooldirecteuren een training daarin gekregen. Ook in 2024 blijft de aanpak van verzuim binnen het terrein van duurzame inzetbaarheid een belangrijk aandachtspunt.

Ieder schoolbestuur heeft de verantwoordelijkheid om de eigen werkloosheidskosten beperkt te houden. Door wijzigingen in het reglement van het Vervangingsfonds/

In 2023 is de gesprekkencyclus herzien naar een meer ontwikkelgerichte dialoog.

Participatiefonds wordt de eigen bijdrage vanaf augustus 2022 niet meer verrekend

Een belangrijke stap in het behoud van medewerkers. In dat opzicht heeft ook het

door DUO met de Rijksbekostiging, maar het Participatiefonds stuurt maandelijks een

medewerkerstevredenheidonderzoek inzicht gegeven in het behoud van medewerkers.

nota naar de werkgever.

De resultaten van de laatste meting kwamen begin 2023 beschikbaar en zijn toen besproken op schoolniveau. Sommige scholen hebben behoefte om na 1 jaar opnieuw

Het bedrag dat in 2023 bij ons in rekening is gebracht voor de uitkeringen na

een meting te doen. Bij wijze van proef is bij deze meting een aanvullend aanbod

ontslag bedroeg €163.995,-. In 2023 is een totaalbedrag van €223.737,- aan

gedaan om schooldirecties meer te ondersteunen bij het bespreken van de resultaten.

transitievergoeding uitbetaald. Een deel van deze transitievergoeding is uitbetaald in

De uitkomsten van deze pilot worden gebruikt bij de volgende meting van het

verband met beëindiging van het arbeidscontract na langdurige arbeidsongeschiktheid.

medewerkerstevredenheidonderzoek in januari 2025.

Voor dit deel is een compensatievergoeding aangevraagd bij het UWV. Deze aanvragen zijn in 2023 toegekend voor een bedrag van €76.918,-.

3.3 Huisvesting & facilitaire zaken

3.3.1 Prachtige nieuwe gebouwen voor de Annie M.G. Schmidtschool en de Galvanischool

3.3.3 Hobbels bij de renovatie van De Strandwacht en De la Reyschool

In de zomer van 2023 konden personeel en leerlingen van de Annie M.G. Schmidtschool

De renovatieprojecten van De Strandwacht aan het Paddepad en het monumentale

en van kinderopvangpartner 2Samen verhuizen naar hun nieuwe gebouw aan de

gebouw van De la Reyschool liepen om diverse redenen vertraging op. Voor De

Jacob de Graefflaan. Daarnaast vond in december 2023 de oplevering van de deels

Strandwacht ligt er een definitief ontwerp, naar tevredenheid van de school en

gerenoveerde, deels nieuwgebouwde Galvanischool plaats. Het geduld van alle

zonder wanklank van de buurt. Op basis daarvan vroegen we in december 2023 de

betrokkenen, en vooral van personeel, leerlingen en ouders, is bij beide projecten zwaar

omgevingsvergunning aan. Er bleken echter vervolgonderzoeken nodig vanwege de

op de proef gesteld, maar het resultaat mag er zijn. Onder andere bezwaarprocedures

fauna, de school grenst namelijk aan een duingebied. Om die reden kan de bouw pas

en een faillissement zorgden voor veel vertraging en ook voor extra kosten, met name

op zijn vroegst in september 2025 starten. Voor De la Reyschool heeft de projectleider

bij de Galvanischool. De extra kosten voor dit project deelde De Haagse Scholen met

eind 2023 het voorlopig ontwerp opgeleverd, waar de stuurgroep mee heeft ingestemd.

de gemeente.

Voordat we hiermee verder kunnen, moeten we met de gemeente onder andere knelpunten in de bekostiging en de vereisten vanwege de monumentstatus oplossen.

3.3.2 Eerste paal de grond in voor de Inspecteur W.P. Blokpoelschool

3.3.4 Meer scholen krijgen de komende 10 jaar nieuwbouw

In april 2023 startte de nieuwbouw van de Blokpoelschool. Het bouwproces verloopt

In 2023 actualiseerde de gemeente Den Haag het Integraal Huisvestingsplan

voorspoedig en de beoogde oplevering is eind april 2024. Een onzekere factor daarbij

Onderwijs (IHP) en voegde 5 scholen van De Haagse Scholen toe aan het

is de aansluiting van de elektra. Als dit volgens planning verloopt, kan de school

nieuwbouwprogramma voor komende 10 jaar. Daarmee komt het aantal geplande

waarschijnlijk na de zomervakantie van 2024 op haar nieuwe locatie van start.

nieuwbouw-/renovatieprojecten (exclusief de hierboven genoemde) in totaal op 10: de Leeuwerikhoeve, Springbok International (Pretoriusstraat), Startpunt International,

de Zonnebloem, de Erasmusschool, Anne Frankschool (Laagveen), de Bonte Vlinder

en deels herinrichten. Deze verbouwing zullen we in 2024 uitvoeren. Onze verwachting

(beide locaties), de Gelderlandschool en de Houtrustschool. We hebben in 2023 ook een

is dat dergelijke verbouwingen in de toekomst vaker nodig zijn om anders organiseren

schoolgebouw aan de gemeente terug geleverd, namelijk het gebouw van obs Ypenburg.

vanwege personeelstekorten en inclusiever onderwijs mogelijk te maken. Deze ingrepen

Deze school sloot aan het einde van schooljaar 2022-2023 haar deuren.

zijn kostbaar en daar voorziet de reguliere bekostiging niet in. Dit project beschouwen we intern als een pilot om het vraagstuk en de kosten inzichtelijk te maken en met

3.3.5 Extra investeringen in duurzamere schoolgebouwen De Haagse Scholen zette in 2023 verdere stappen in het verduurzamen van haar

stakeholders zoals de gemeente naar oplossingen te zoeken.

3.3.7 Belangrijkste ontwikkelingen op facilitair gebied

gebouwenvoorraad. Zo rondden we de grootschalige verduurzamingsrenovatie van de Van Ostadeschool af. Voor nog eens drie scholen (De Voorsprong, De Spoorzoeker

In 2023 kreeg De Haagse Scholen een nieuwe energieleverancier, eindigde de

en de Inspecteur de Vriesschool) hebben we deze in 2023 voorbereid om in 2024

gemeentelijke pilot Afvalscheiding en regelden we met de gemeente het beheer en

uit te kunnen voeren. Bij deze renovaties isoleren we ramen en/of dak, plaatsen we

onderhoud van de Haagse sporttuinen. De overstap naar een nieuwe energieleverancier

zonnepanelen en/of LED-verlichting en optimaliseren we de ventilatie in het gebouw.

was noodgedwongen, omdat De Vrije Energie Producent, waar we een contract

We bekostigen deze ingrepen deels met eigen middelen uit de (Duurzame) Meerjaren

mee hadden, om financiële redenen genoodzaakt was om de energielevering per

Onderhoudsplanning (DMOP) en deels met landelijke en gemeentelijke subsidies.

31 december 2023 te stoppen. Zij droegen het contract over naar ENGIE. De vier

Daarnaast gaven we in 2023 opdracht om in de eerste helft van 2024 op 9 scholen

scholen die deelnamen aan de pilot Afvalscheiding gaan daar na de pilotfase mee door.

zonnepanelen te plaatsen. Direct daarna bereiden we een nieuwe plaatsingsronde voor

Uitbreiding met nieuwe scholen is mogelijk, maar er hebben zich niet op grote schaal

op nog eens 10 scholen.

scholen bij dit initiatief aangesloten. Wat daarbij mogelijk meespeelt is dat de gemeente Den Haag op steeds meer plekken overstapt op nascheiding van afval. De onduidelijke

3.3.6 Gebouwaanpassing voorbereid voor les in grotere groepen

situatie rondom beheer en onderhoud van drie Haagse Sporttuinen losten we in 2023 met de gemeente op. Deze buitensportlocaties voor omliggende scholen en de wijk zijn verbonden aan onze scholen. In 2023 inspecteerden we de sporttuinen volgens NEN 2367, sloten we met de gemeente beheerovereenkomsten af en stelden we formats op

Voor De Maria Montessorischool hebben we in 2023 een herinrichtingsplan gemaakt om het werken in grotere groepen in de school beter mogelijk te maken. De reden hiervoor is dat de school vanwege toenemende personeelstekorten overstapt van een klassikaal systeem naar onderwijs in grotere groepen en groepsdoorbroken werken. Dit vraagt om andere les- en werkruimtes. Vandaar het plan voor een interne verbouwing waarbij we binnenwanden verwijderen, deuren vervangen en spreekruimtes creëren

voor het gebruik van de sporttuinen door derden.

3.4 Informatiebeveiliging & privacy

3.4.1 Het belang van een digital veilige schoolomgeving; Informatiebeveiliging & privacy

3.4.3 Projectplan De Haagse Scholen werkt stap voor stap naar het voldoen aan het landelijk normenkader. Daartoe ontwikkelen we in het eerste kwartaal van 2024 een projectplan.

Het is belangrijk dat leerlingen en medewerkers kunnen leren en werken in een

Hiermee kunnen onze scholen de doelstellingen vanuit het normenkader in een

digitaal veilige schoolomgeving. Het beschermen van persoonlijke gegevens is in het

realistisch tempo bereiken en kunnen we passende maatregelen nemen. We gaan

onderwijs van cruciaal belang. We werken immers met een minderjarige doelgroep.

scholen in 2024 ondersteunen met heldere informatie, voorbeelddocumenten en een

Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor een digitaal veilige omgeving voor leerlingen

concreet ondersteuningsaanbod zoals opleidingsmogelijkheden voor personeel.

en medewerkers. Het Normenkader Informatiebeveiliging en Privacy voor Funderend onderwijs (IBP FO) dat sinds april 2023 is gepubliceerd, beschrijft de normen voor

Prioriteiten binnen het projectplan zijn:

een digitaal veilige schoolorganisatie. Het is daarmee een belangrijk hulpmiddel

Actualiseren en communiceren IBP-beleid

om schoolomgevingen digitaal veilig te maken. Het normenkader zal naar alle

Opstellen bewustwordings- en voorlichtingsplan

verwachtingen vanaf 2027 juridisch verplicht worden.

Opstellen noodplan cybercrisis

3.4.2 Audit (0-meting) IBP; de basis op orde, doorontwikkeling is nodig

3.4.4 Relevante ontwikkelingen op een rij

In het vierde kwartaal van 2023 is een audit uitgevoerd naar hoe we als organisatie

Conform het advies van de accountant is een scheiding aangebracht tussen de taken

ervoor staan op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. De audit is gebaseerd

van Privacy Officer (PO) en Functionaris Gegevensbescherming (FG). De FG-taken zijn

op het bovengenoemde normenkader. De uitkomst van de Audit is dat de basis met

extern belegd.

betrekking tot IBP aanwezig is, maar dat het niveau op onderdelen nog onder de landelijke baseline van 2027 zit, dit vraagt een doorontwikkeling. Op gebied van privacy en ICT-beheer scoort De Haagse Scholen goed.

Scheiding taken

Oprichting ambtelijke security en privacy werkgroep + bestuurlijk overleg

Datalekken

In 2023 is een security en privacy overleg opgericht. Leden zijn de FG, PO en

het versturen van een verkeerd geadresseerde e-mail met een zeer beperkte set

beleidsadviseur ICT. Overleggen vinden wekelijks plaats, vaste agendapunten zijn o.a.

persoonsgegevens. Het datalek is gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). De

bewustwording, verwerkersovereenkomsten, datalekken, landelijke ontwikkelingen en

betrokkenen zijn geïnformeerd en de ontvanger van de e-mail heeft deze verwijderd.

actualiseren/ontwikkelen van beleid. Daarnaast vindt er vier keer per jaar een overleg

We hebben van de AP geen verdere vragen gekregen.

In 2023 is 1 datalek (2022 0 datalekken) geweest op een van de scholen. Het betrof

tussen FG/PO en het college van bestuur plaats en is er afstemming met de raad van toezicht en de Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad.

Landelijke regiegroep IBP

Als organisatie zijn we kritisch op het aantal datalekken wat wordt gemeld gezien de omvang van de organisatie. Dus naast de bewustwording waar we actie op ondernemen en het beveiligd mailen is een button geplaatst op het intranet, zodat elke medewerker

De Haagse Scholen heeft zitting genomen in de landelijke regiegroep van Informatie

op een laagdrempelige manier melding kan doen van een datalek. Deze meldingen

Beveiliging & Privacy (IBP). De regiegroep geeft sturing aan het Netwerk IBP (400

worden geautomatiseerd geregistreerd in YourSafetynet.

schoolbesturen). Ook geeft de regiegroep input voor andere activiteiten, waaronder netwerkbijeenkomsten, webinars of werksessies. Tevens dient de regiegroep als

Cyberverzekering

belangrijk klankbord voor medewerkers van de sectorraden (PO en VO Raad), Kennisnet,

In 2023 is een landelijke marktconsultatie uitgevoerd naar een cyberverzekering voor

SIVON en het ministerie van OCW. Hierdoor is De Haagse Scholen steeds goed op de

het funderend onderwijs. Deze marktverkenning heeft niet geleid tot veel optimisme.

hoogte van de laatste informatie en ontwikkelingen.

Momenteel is het bij een jaarbudget boven de 100 miljoen (wat bij De Haagse Scholen

Dienst verwerkersovereenkomsten

het geval is) überhaupt niet mogelijk een cyberverzekering af te sluiten.

De Haagse Scholen heeft zich aangesloten bij de Dienst Verwerkersovereenkomsten

Omdat we ons niet kunnen verzekeren zetten we de komende periode in op een aantal

van Kennisnet. De Dienst Verwerkersovereenkomsten is een beveiligde omgeving voor

zaken, namelijk:

schoolbesturen waar leveranciers en schoolbesturen verwerkersovereenkomsten met

Het opstellen van een noodplan

elkaar afsluiten en beheren.

Deelname aan de CERT (zie hierna);

Inschakelen van een externe partij om onze systemen door te lichten.

Aanschaf IBP software In vierde kwartaal van 2023 is er software (YourSafetynet) aangeschaft. De software

CERT

structureert het ontwikkelproces, omvat een incidenten registratie, een verwerkers

De Haagse Scholen heeft zich aangemeld voor het Computer Emergency Response

overeenkomsten register, en een dashboard met alle operationele informatie.

Team (CERT) van Kennisnet. Het CERT heeft twee doelen, namelijk effectief en efficiënt

De software faciliteert tevens de PCDA-cyclus van IBP. Vanuit de software is het

security incidenten te helpen voorkomen en als zich toch een cybersecurity incident

eenvoudig mogelijk om rapportages te maken voor de accountantscontrole en andere

voordoet, kan de CERT het oplossen daarvan coördineren.

stakeholders.

3.5 ICT

Mede vanuit de visie dat er voor leerlingen en medewerkers een flexibele, veilige en

De stand van zaken aan het einde van het jaar is dat 4 locaties zijn overgezet. Door

doelmatige ICT-schoolomgeving moet zijn, is in januari 2023 het ICT-beleid voor de

problemen met de configuratie op de scholen van de bestaande firewall gaat de

komende jaren vastgesteld. Het centrale ICT-beleid bestaat uit de volgende pijlers:

migratie door de dienstverlener minder snel dan eerder voorzien was. •

•

ICT als ondersteunend middel te gebruiken om het onderwijs te moderniseren,

naar de mogelijkheden om aan te sluiten bij de dienst NAAS (Netwerk als een

en de maatregelen die een oplossing moeten bieden aan het lerarentekort te

service) van SIVON. Hier is inmiddels een positief besluit over genomen. Dat

ondersteunen onder gelijktijdige ontwikkeling van onderwijskwaliteit.

betekent dat we op alle scholen stappen gaan zetten om de netwerkinfrastructuur

Aanscherpen van de beveiliging van gegevens, apparatuur, de toegang tot

verder te standaardiseren en te uniformeren.

systemen, en de bewustwording van medewerkers rond cyber security en

•

privacy volgens de norm ISO27002. De Haagse Scholen volgt hier de landelijke De scholen verder te ontzorgen rondom het beheer van de ICT-infrastructuur,

een bestelportal ingericht met een daaraan gekoppeld bestelproces. •

Om het versturen van (privacy) gevoelige informatie naar derden op een veilige

beheer en aanschaf van apparatuur en beveiliging. De ICT-omgeving en organisatie

manier te faciliteren hebben we het product Zivver aangekocht. De uitrol van dit

volgt de wensen van de scholen en bestuurskantoor binnen de geformuleerde

pakket is voorbereid in Q2 en Q3 2023. Een aantal scholen zijn als pilot voorzien

ambities en binnen de kaders van beveiliging, doelmatigheid, privacy en

van Zivver. Na de voorjaarsvakantie 2024 worden alle scholen voorzien van deze

compliance. Door verschuiving van taken en werkzaamheden ontstaat er op de

aanvullende software. Met het gebruik van deze software voorkomen we dat

scholen ruimte die kan worden benut voor de meer onderwijskundige kant van het

informatie verkeerd geadresseerd wordt en blijven we controle houden over de

gebruik van ICT-middelen. Door gebruik te maken van beschikbare technologie kan

verstuurde data.

de bedrijfsvoering efficiënter gemaakt worden. •

De aanbesteding ICT-hardware is in december 2023 afgerond en het contract is gegund aan Dustin. In Q1 2024 wordt in overleg met de leverancier voor de scholen

ontwikkelingen van cyber security voor het primair onderwijs. •

Vanuit de verdere centralisatie van het ICT-beheer is in het najaar 2023 gekeken

•

Kostenreductie door standaardisatie van internetverbinding, netwerkomgeving,

De toolkit afstandsonderwijs is ontwikkeld door de expertgroep Hybride onderwijs met Work21 en kan door de scholen worden gebruikt. De Microsoft Teams

apparatuur en beveiliging.

omgevingen zijn in de zomervakantie hierop ingericht. •

Glaslokaal netwerk. Uit deze aanbesteding is een nieuwe dienstverlener

Als uitvoering van het beleid zijn de volgende stappen gezet:

gekomen. De Haagse Scholen is betrokken bij de uitrol van de diensten van deze

•

dienstverlener.

Aansluiting scholen op de Dienst Veilig internet van SIVON is gestart op 1 juli 2023.

3.6 Communicatie

De afgelopen jaren is de basis voor communicatie op orde gebracht en gemoderniseerd.

gemaakt aan een samenwerkmatrix. Hiermee formuleren we heldere afspreken over

De Haagse Scholen kreeg een vernieuwde huisstijl, gevolgd door een nieuwe website en

hoe we samenwerken en communiceren en welke programma’s daarin ondersteunen.

werken-bij website. De basis voor onze communicatiemiddelen staat.

Sociale media groeit gestaag

Vooruitblik 2024: draagvlak creëren voor nieuwe strategische koers In 2024 gaan we de strategische koers vernieuwen en communicatie gaat daarin

In 2023 lag de focus van Communicatie op profilering van De Haagse Scholen, om onze

een belangrijke rol spelen. Alle belanghebbenden, zoals collega’s en leerlingen

successen te delen en beter zichtbaar te zijn bij werkzoekenden. Dit deden we met

worden meegenomen in dit proces om zo het draagvlak en verbinding met de

aantrekkelijke publicaties op onze sociale media kanalen en websites. Resultaat: een

nieuwe strategische koers te vergroten. De strategische koers biedt bovendien

groei van onze sociale media kanalen die nog steeds doorzet. Ook onze website laat

communicatiehandvatten, waarop De Haagse Scholen zich de komende jaren kan

mooie bezoekersaantallen zien, waarbij de meest gezochte informatie gaat over werken

profileren en onderscheiden.

bij De Haagse Scholen en schoolvakantiedata.

Interne communicatie blijft aandachtspunt Om de interne communicatie te verbeteren is er in 2023 veel aandacht en energie gestopt in het intranet. Het intranet is opgeruimd, geactualiseerd en er zijn schrijftrainingen gegeven aan collega’s van het bestuurskantoor om de kwaliteit van teksten te verbeteren. Ook is er nu standaard twee maal per jaar redactieoverleg om te zorgen dat de informatie op intranet actueel blijft. We zien een stijging (+ 20%) in het aantal unieke bezoekers van intranet, maar merken tegelijkertijd dat het lastig is onze medewerkers te bereiken. Er komt veel informatie op ze af. We moeten dus nog scherper keuzes maken wat we wel en niet delen en vraag en aanbod beter op elkaar aan laten sluiten. Daarvoor zijn richtlijnen nodig die in 2024 worden gemaakt en gedeeld. In het verlengde daarvan hebben we voor het bestuurskantoor een begin

Verantwoording van het beleid Financiële verantwoording

4.1 Financieel resultaat 2023: hoger dan begroot

Over 2023 heeft De Haagse Scholen een financieel resultaat behaald van € 3,7 miljoen. Begroot was slechts € 484.000. Meerjarig streven we naar negatieve resultaten, omdat de reserves van de organisatie boven de signaleringswaarde voor bovenmatig vermogen liggen. Dit is het gevolg van grote positieve resultaten in voorgaande jaren. Het hogere resultaat in 2023 heeft in deze context dus een negatieve betekenis. Er zijn meerdere verklaringen voor het hogere resultaat: •

De salariskosten stegen vanaf juli met 10% door de nieuwe cao, maar dat was lager dan de ontvangen loonbijstelling van het Rijk. Het overschot is nodig om in 2024 salarislasten te dekken die volgen uit de cao.

•

Extra doelsubsidies van Rijksoverheid werden door het lerarentekort en late toekenning niet (tijdig, volledig) uitgegeven. Denk aan Rijkssubsidies voor versterking basisvaardigheden, School en omgeving, Noodplan lerarentekort (G5) en bekostiging voor de opvang van asielzoekers.

•

De interest op onze banktegoeden en deposito’s nam door de hogere rentestand fors toe tot € 1,3 miljoen.

•

De dotatie aan de onderhoudsvoorziening was lager dan begroot.

•

De gemeentelijke overgangsregeling voor de afbouw van de subsidie ‘leerkansenprofiel’ was niet begroot.

•

De vergoedingen van het UWV voor zwangerschaps- en ouderschapsverlof zijn verder toegenomen.

Naast financiële meevallers ten opzichte van de begroting,

(*1.000,-)

2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

2024

2025

2026

Verschil 2023 -begr

Verschil 2022 2023

zijn er ook enkele posten waar de kosten hoger waren dan begroot. De belangrijkste daarvan waren stijgingen van de kosten voor externe inhuur/ uitzendbureaus en externe

Baten

begeleiding van leerlingen.

Rijksbijdragen

159.705

158.946

168.612

162.323

161.773

161.485

9.666

8.854

Naar verwachting zullen komende begrotingsjaren

Overige bijdragen overheid en subsidies

10.115

9.955

10.684

8.428

7.616

7.179

729

569

Overige baten

7.907

4.779

6.876

6.100

5.462

4.672

2.097

-1.031

komende jaren ingrijpende beleidskeuzes te maken waarin

Totaal baten

177.779

173.679

186.171

176.850

174.851

173.336

12.492

8.393

onderwijsactiviteiten en personeel noodgedwongen gaat

Lasten

worden afgebouwd. Het financieel bestuursbeleid wordt

Personeelslasten

132.560

141.610

152.741

156.872

155.541

150.339

11.131

19.969

Afschrijvingen

2.801

2.953

3.130

2.565

2.518

2.536

178

329

Huisvestingslasten

11.749

14.850

13.381

13.384

12.489

12.985

-1.469

1.694

Overige lasten

12.846

14.128

14.438

12.445

12.179

12.137

310

1.598

Totaal lasten

159.956

173.540

183.690

185.267

182.727

177.996

10.150

23.591

Saldo baten en lasten

17.770

139

2.481

-8.417

-7.876

-4.661

2.342

-15.198

Saldo financiële baten en lasten

131

345

1.267

922

1.137

17.900

484

3.749

-8.417

-7.876

-4.661

3.265

-14.061

financieel veel minder rooskleurig zijn door het wegvallen van de NPO-middelen. Dit dwingt bestuur en scholen om

hierop aangepast in 2024.

Saldo

Totaal resultaat

4.2 Staat van baten en lasten meerjarig: van positieve naar negatieve resultaten

4.2.1 Toelichting baten

Een andere belangrijke verklaring voor de hogere Rijksbaten, zowel in vergelijking met

De belangrijkste bepalende factor voor de bekostiging is het leerlingaantal. Deze

2022 als met de begroting 2023, was de indexatie. De begroting 2023 was opgesteld

fluctueert jaarlijks. In 2022 en 2023 nam deze in totaal enigszins af, komende jaren zal

op loon-/prijspeil 2022. Meerjarig nemen de Rijksbaten af door het wegvallen van de

deze naar verwachting weer wat toenemen. Op stedelijk niveau wordt een daling van

NPO-bekostiging. Doelsubsidies van het Rijk zijn juist toegenomen in 2023. Komende

het aantal leerlingen verwacht als gevolg van de demografische ontwikkeling in de stad

jaren verwachten we daarin geen verdere stijging.

(nieuwbouw e.d.), maar dit werd afgelopen paar jaar steeds gecompenseerd door de De gemeentelijke subsidies waren hoger dan 2022 en ook hoger dan begroot. Dit komt

komst van migranten.

vooral door een (niet begrote) overgangsregeling voor de afbouw van de subsidie voor het leerkansenprofiel. Deze valt vanaf 2024 weg.

Tabel: meerjarige ontwikkeling leerlingaantal (A1)

1-2-2022

1-2-2023

1-2-2024

1-2-2025

1-2-2026

13.627

13.519

13.634

13.734

13.495

SBO

555

552

565

541

SO/VSO

1007

999

1.034

1.050

15.189

15.070

15.233

15.333

15.086

Basisonderwijs

Totaal aantal LLN

De lagere Overige baten zijn het gevolg van een andere boekingswijze van de subsidie Noodplan lerarentekort G5 in combinatie met overlopende posten in 2022 die ook voor 2023 deels begroot waren. In de tweede plaats was er een forse groei van subsidies van het Jeugd Educatie Fonds.

4.2.2 Toelichting lasten

Onder de personeelslasten staat ook de inzet van externe inhuur. Deze nam aanzienlijk

De salarislasten zijn veruit de grootste kostenpost van De Haagse Scholen.

toe in 2023, onder andere worden veel (gesubsidieerde) onderwijsactiviteiten

De belangrijkste variabele die de omvang bepalen is het aantal fte in dienst.

uitbesteed aan bureaus.

Tabel: meerjarige ontwikkeling personeelsformatie (A1)

De afschrijvingslasten zijn redelijk stabiel door de jaren. De huisvestingslasten namen toe door hogere energielasten en ook duurdere schoonmaak. Ten opzichte van de begroting 2023 waren de dotaties aan de onderhoudsvoorziening lager (in begroting ten

2022

2023

2024

2025

2026

Directie/ MT

Onderwijs ondersteunend personeel

520

583

630

622

613

Onderwijzend personeel

935

922

896

880

876

De overige lasten stijgen vooral door de kosten van externe begeleiding van leerlingen.

Totaal fte

1539

1590

1611

1585

1562

Met de afbouw van de NPO-middelen, zal deze inzet weer teruglopen naar verwachting.

In de loop van 2023 is de personeelsformatie onder het ondersteunend personeel toegenomen, ook ten opzichte van de begroting. Op deze wijze vervullen scholen niet vervulde vacatures voor leerkracht en worden ook diverse subsidieactiviteiten uitgevoerd. Het aantal leerkrachten daalde echter en zal komende jaren (o.a. door pensionering) verder afnemen naar verwachting. Door het onderwijs anders te organiseren kunnen we volstaan met minder onderwijzend personeel. Vanaf 2024, als de NPO-middelen uitgeput zijn, zal de personeelsformatie ook in zijn geheel moeten gaan dalen. Dit heeft onvermijdelijk ook gevolgen voor het onderwijsaanbod. Een tweede bepalend factor voor de loonkosten is de cao primair onderwijs. Medio 2023 is een salarisstijging van 10% ingegaan. Ook de voorgaande cao (+4,75%) leidt in 2023 nog tot hogere lasten in vergelijking met vorig jaar, doordat deze pas halverwege 2022 is ingegaan. Premies voor het Vervangingsfonds/Participatiefonds en pensioenpremies (werkgeversdeel) zijn daarentegen gedaald. De komende jaren zijn begroot tegen het huidige loonpeil.

onrechte prijsstijgingen in MJOP verwerkt). Door de nieuwe systematiek fluctueren de onderhoudslasten in de komende jaren sterker dan voorheen.

4.3 Balans in meerjarig perspectief: reserves dalen door nieuwe onderhoudsvoorziening

Balans

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Begroot 2024

Begroot 2025

Begroot 2026

Begroot 2027

Materiële vaste activa

13.033

13.562

16.252

17.806

17.940

17.792

17.639

Totaal vaste activa

13.033

13.562

16.252

17.806

17.940

17.792

17.639

Vorderingen

12.809

13.433

23.212

17.212

Liquide middelen

35.293

53.903

56.210

64.453

58.283

54.405

54.286

Totaal vlottende activa

48.102

67.337

79.422

64.172

57.647

53.474

53.061

Totaal activa

61.135

80.899

95.674

81.978

75.587

71.266

70.699

Vaste activa

Vlottende activa

Balans

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Begroot 2024

Begroot 2025

Begroot 2026

Begroot 2027

Algemene reserves publiek

34.956

52.942

55.962

30.816

23.175

18.809

18.134

Algemene reserve publiek

24.943

41.722

46.340

29.238

23.175

18.809

18.134

Bestemmingsreserves publiek

9.482

10.277

9.438

1.518

Overige reserves en fondsen

532

Reserve privaat

390

812

1.033

35.346

53.246

56.995

31.849

24.208

19.843

19.167

Komende jaren dalen de reserves weer door begrote verliezen. De NPO

12.880

11.893

12.599

30.049

31.299

31.343

31.452

Langlopende schulden

Kortlopende schulden

12.909

15.759

26.080

20.080

Totaal vreemd vermogen

25.789

27.652

38.679

50.129

51.379

51.423

51.532

Totaal passiva

61.135

80.899

95.674

81.978

75.587

71.266

70.699

verliezen dalen ook de liquide middelen. De kortlopende schulden zijn aanzienlijk toegenomen in 2023. Dit komt door een toename van voorgeschoten doelsubsidies van het Rijk waar nog te verantwoorden prestaties tegenover staan en door een aantal lopende bouwprojecten. Tegenover deze projecten staan toegenomen vorderingen bij de

304

184

gemeente Den Haag. Met de afrekening van een aantal projecten in 2024 zullen beide posten weer dalen. Verder zijn deze posten meerjarig stabiel begroot,

Vreemd vermogen Voorzieningen

De reserves en liquide middelen stijgen in 2023 door het financieel resultaat. bestemmingsreserve raakt in de loop van 2024 grotendeels uitgeput. Met deze

Eigen vermogen

Totaal eigen vermogen

omdat ze moeilijk voorspelbaar zijn (en weinig betekenis hebben voor het financieel management). De materiële vaste activa nemen toe door investeringen van scholen in vooral ICT en leermiddelen en door bovenschoolse investeringen in verduurzaming van schoolgebouwen. In de balans van 2024 is de grootste mutatie de toepassing van een nieuwe methode voor de onderhoudsvoorziening. Dit is een structurele, meerjarig doorwerkende, stelselwijziging. Vanwege nieuwe regelgeving koos het bestuur ervoor om de oude egalisatiemethode, die niet langer meer is toegestaan, te vervangen voor de componentenmethode. Het gevolg is een stijging van de voorziening met € 17 miljoen per 1/1/2024 en een gelijktijdige daling van de algemene reserve. Hiervoor heeft het bestuur naast bovenschoolse reserves ook bovenmatige reserves van scholen moeten inzetten. Deze mutatie heeft een impact op de financiële kengetallen, waaronder het weerstandsvermogen en de signaleringswaarde voor bovenmatige reserves.

4.4 Financieel beheer

Deze paragraaf gaat in op aspecten van het financieel beheer waarover verantwoording

Begin 2024 bedroeg het totale publieke eigen vermogen van De Haagse Scholen € 56,0

moet worden afgelegd op basis van de regelgeving.

miljoen. Op grond van de formule van de Inspectie zou de bovengrens liggen bij € 25,5 miljoen. Dit overschot aan eigen vermogen is afgelopen drie jaar ontstaan door grote

4.4.1 Vermogenspositie meer dan voldoende

bedragen aan incidentele bekostiging die maar beperkt waren in te zetten als gevolg van het lerarentekort, zie voorgaande paragrafen.

Het weerstandsvermogen van De Haagse Scholen is meer dan toereikend. Dit getal

Een groot deel van het eigen vermogen bevindt zich echter in bestemmingsreserves.

is een indicator waarmee we berekenen in hoeverre we risico’s financieel op kunnen

In de eerste plaats zijn dat middelen voor het Nationaal Programma Onderwijs (€ 9,4

vangen. Het beschikbare weerstandsvermogen in de vorm van algemene reserves

miljoen).

(publiek en privaat, exclusief bestemmingsreserves) bedroeg eind 2023 € 47,6 miljoen. De laatste risicoanalyse in opdracht van De Haagse Scholen door AON in 2022, kwam

Corrigeren we het eigen vermogen hiervoor en brengen we de vastgestelde mutatie

uit op een minimaal benodigd weerstandsvermogen van € 17,8 miljoen (circa 12% van

in de onderhoudsvoorziening (€ 17 miljoen) in mindering op de reserve, dan resteert

de baten).

een algemene reserve van € 29,3 miljoen. Het bovenmatige deel van de algemene reserve begin 2024 bedraagt daarmee per saldo nog maar € 3,8 miljoen. In de begroting

De algemene indicator die de Inspectie van het Onderwijs hanteert voor het minimale

bouwen de scholen de bovenmatige reserves verder af. Naar verwachting is vanaf 2025

weerstandsvermogen geeft een blijvend positief beeld. Nu en in de toekomst (op basis

geen sprake meer van bovenmatigheid.

van de begroting) blijft de score ruim voldoende. Dat betekent dat de reserve >5% van de baten groot is. De Inspectie hanteert ook een signaleringswaarde om de aanwezigheid van bovenmatig eigen vermogen te bepalen. Schoolbesturen moeten eigen vermogen boven de signaleringswaarde verantwoorden.

Tabel: kengetallen vermogenspositie

Kengetal

Realisatie Realisatie 2022 2023

Signaleringswaarde ondergrens reserve (eigen vermogen/totale baten)

0,30

Signaleringswaarde bovengrens eigen vermogen

2,34

0,31

2,19

2024

2025 2026

Signalering

0,18

0,14

Ondergrens: < 0,05

1,16

0,87

0,11

0,71

Bovengrens: > 1,0

Liquiditeit is het vermogen om te kunnen voldoen aan alle betalingsverplichtingen op de korte termijn. Uit de tabel blijkt dat dat dit geen enkel risico is op basis van de verwachte kasstromen. De (operationele) inkomende kasstroom, die bijna volledig bestaat uit betaling van de Rijksbekostiging en vergoedingen van de gemeente, is genoeg om aan alle betalingsverplichtingen te voldoen. De uitgaande kasstroom wordt gedomineerd door de personeelslasten en (in mindere mate) betalingen aan crediteuren in de exploitatie. Kasstromen uit financieringsactiviteiten zijn er niet, op de rentebaten en -lasten van de rekening courant en (spaar)deposito’s bij de Nederlandse staat (Schatkistbankieren) na.

4.4.2 Kasstromen nemen toe

Eigen liquiditeit dekt volledig alle investeringsactiviteiten in materiële vaste activa. Omdat er geen leningen nodig zijn en het vreemd vermogen beperkt blijft tot

Per saldo namen de liquide middelen toe met € 2,3 miljoen, tot een bedrag van € 56,2

vooruitbetaalde bedragen van debiteuren (Rijk, gemeente), is en blijft de solvabiliteit

miljoen. De toename komt met name door het positieve resultaat (zie vorige paragraaf).

zeer hoog en geen enkel risico.

Het kasstroomoverzicht in de jaarrekening 2023 geeft nadere detailinformatie. De meerjarenbegroting in het bestuursplan geeft een dalende kasstroom, als gevolg van

Tabel: kengetal solvabiliteit

het negatief begrote resultaat. Ook in de jaren daarna zullen de liquide middelen jaarlijks

Kengetal

dalen. In de volgende tabel staan de financiële kengetallen voor liquiditeit. Tabel: kengetal liquiditeit

Kengetal

Liquiditeit (vlottende activa/kort vreemd vermogen)

Realisatie Realisatie 2022 2023 4,27

3,05

2024

2025 2026

Signalering

3,20

2,87

Ondergrens: < 0,75

2,66

Solvabiliteit (eigen vermogen +voorzieningen / totale passiva))

Realisatie Realisatie 2022 2023 0,81

0,73

2024

2025 2026

Signalering

0,76

0,73

Ondergrens: <0,30

0,72

4.4.3 Risicomijdend treasurybeleid levert (alsnog) veel rente op

4.4.4 Investeringsbeleid ongewijzigd In 2023 was sprake van € 5,8 miljoen aan investeringen, grotendeels op de scholen

Er waren in 2023 geen afwijkingen van de regels in het Treasurystatuut. In dit docu-

(2022: € 3,2 miljoen). Begroot was € 5,6 miljoen. De scholen beslissen over hun inves-

ment staat het beleid voor het aantrekken en wegzetten van liquide middelen, volgens

teringen als onderdeel van hun integraal management, zonder beperkingen vanwege de

de voorschriften in de Regeling beleggen, belenen en derivaten OCW (gewijzigd d.d. 19

impact op beschikbare liquiditeiten. Om het effect van de investeringen op de jaarlijkse

december 2018).

exploitatie van iedere individuele school te bepalen, maakt iedere school een meerjaren investeringsbegroting. Hierin zijn ICT, lesmethodes en meubilair de grootste posten. De

Een risicomijdend treasurybeleid staat centraal. Alleen beleggen in risicoarme financiële

komende jaren verwachten we jaarlijkse investeringen die variëren tussen afgerond € 2

producten, waaronder staatsobligaties en deposito’s, is mogelijk, na de raad van toe-

miljoen en € 3 miljoen.

zicht geïnformeerd te hebben. Belegging van overtollige liquide middelen in aandelen, opties, derivaten (of financiële instrumenten zoals renteswaps) is niet toegestaan. Het

De financieel-administratieve kaders voor de verwerking van investeringen liggen vast

aangaan van leningen vergt goedkeuring van de raad van toezicht.

in een beleidsnotitie “activeren en afschrijven”. Voor gebouwonderhoud is een voorziening gevormd, die is gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplan. Het onderhoudsplan

De enige toegepaste beleggingsvorm in 2023 waren spaardeposito’s bij het Schat-

bevat naast de onderhoudslasten (uit de voorziening) ook investeringen in materiële

kistbankieren (Nederlandse Staat). Op 31-12-2023 was € 25 miljoen aan liquiditeiten

vaste activa voor de verduurzaming van schoolgebouwen. Deze investeringen verdienen

van De Haagse Scholen belegd in spaardeposito’s met verschillende looptijden tot 12

zichzelf terug met lagere energielasten.

maanden. Een jaar eerder op balansdatum was dit € 31 miljoen. In de jaarrekening is een specificatie van de deposito’s opgenomen (o.a. omvang, vrijval van beleggingen en looptijden) conform artikel 10 van de Regeling beleggen, belenen en derivaten. De rest van de liquiditeiten stond op de centrale rekening courant van het Schatkistbankieren en (in beperkte mate) op betaalrekeningen van scholen bij ING. In 2023 was in totaal sprake van € 1,3 miljoen aan rente-inkomsten (in 2022: € 131k). De stijging is het gevolg van een toegenomen liquiditeit en hogere rentes, in combinatie met afgesloten deposito’s. Er zijn (en waren in 2023) geen uitstaande leningen, aangetrokken leningen en andere beleggingen, zoals afgesloten derivatenovereenkomsten binnen De Haagse Scholen.

4.4.5 Scholen dragen een kleiner deel van hun bekostiging af (allocatie van middelen)

De afdracht valt uiteen in een viertal bestemmingen: •

Bestuur en dienstverlening aan scholen (bestuurskantoor): hieronder vallen de

De Haagse Scholen wil dat zoveel mogelijk geld vloeit naar de scholen, ten gunste van

lasten van het college van bestuur, GMR en de (staf)afdelingen Beleid & Advies, Be-

het onderwijs aan leerlingen. Scholen ontvangen de Rijksbekostiging (per brin-nummer)

drijfsvoering en het Bestuurssecretariaat. Hier zijn naast de strategische beleidsvor-

integraal, waarna zij een percentage van deze bekostiging afdragen voor verschillende doelen. Dit afdrachtpercentage was in 2023 lager dan in eerdere jaren.

ming en control de centrale ondersteuning aan de scholen belegd. •

Exploitatie van de schoolgebouwen: de verantwoordelijkheid en daarmee het budget voor de schoolgebouwen (onderhoud, energie, schoonmaak, etc.) is centraal belegd, waarvoor de scholen een deel van de bekostiging afdragen.

Tabel: afdracht van de lumpsum Rijksbekostiging door scholen per bestedingsdoel

•

Personele risico’s: grote risico’s in het personeelsmanagement van de scholen zijn

2022

2023

2024

Bestuur en dienstverlening aan scholen

7,5%

6,9%

Exploitatie schoolgebouwen

7,1%

6,6%

Personele risico's

1,4%

1,0%

1,2%

Financiële knelpunten

1,8%

0,8%

1,4%

om binnen de beschikbare bekostiging basiskwaliteit in hun onderwijsaanbod te

Totale inhouding personele en materiële Rijksbekostiging

17,8%

15,3%

15,9%

realiseren ontvangen financiële steun.

•

Waarvan herverdeling tbv bestuur en bovenschoolse dienstverlening

7,5%

6,9%

Waarvan herverdeling tbv scholen onderling (solidariteit)

10,3%

•

op grond van het uitgangspunt van solidariteit centraal ‘verzekerd’. Dit betreft lasten als gevolg van hoog ziekteverzuim, boventalligheid van personeel, eigen risico uitkeringen Vervangingsfonds/Participatiefonds, overgangsregeling BAPO (extra lasten oudere medewerkers) en betaald ouderschapsverlof waarvoor scholen vergoedingen ontvangen. •

Financiële knelpunten: scholen die door (externe) omstandigheden niet in staat zijn

Deze herverdeelsystematiek past De Haagse Scholen alleen toe op de lumpsum Rijksbekostiging. Andere bekostigingen en subsidies (waaronder middelen voor basisondersteuning, arrangementen passend onderwijs, gemeentelijke subsidies, geoormerkte

8,8%

9,0%

Rijkssubsidies) vloeien volledig naar de scholen, zonder dat sprake is van afdrachten. Het afdrachtspercentage wordt ieder jaar door het bestuur vastgesteld, na een draagvlakpeiling waarin de schooldirecteuren hun stem uitbrengen. Het bestuur stemt in met wijziging van het percentage bij een draagvlak van minimaal 2/3e van de directeuren. De GMR heeft vervolgens nog een adviesrecht voorafgaand aan vaststelling door het college van bestuur.

4.5 Risico’s en risicobeheersing

4.5.1 Risicobeheerssysteem ongewijzigd voortgezet De Haagse Scholen heeft in het risicomanagement geen grote veranderingen doorgevoerd. Eens in de twee jaar stelt De Haagse Scholen een uitgebreide risicoanalyse op. Om en om voert de controller deze uit of besteden we de uitvoering extern uit. In het voorjaar van 2022 heeft AON Risk Consulting deze risicoanalyse uitgevoerd. In 2024 zal de controller deze actualiseren. In de risicoanalyses identificeren en wegen we de risico’s (kans en impact), bepalen we in hoeverre afdoende beheersmaatregelen zijn getroffen en berekenen we de benodigde omvang van het weerstandsvermogen (in euro’s) om risico’s af te dekken. De beschikbare reserveomvang van de stichting is groter dan noodzakelijk dan het totale risico, zie paragraaf 4.3. De grootste risico’s en hun beheersmaatregelen nemen we op in het bestuursplan. In het bestuursverslag evalueren we het optreden van de risico’s. In management rapportages benoemen we nieuwe risico’s, als deze tussentijds geïdentificeerd worden. Naast deze procedures heeft risicobewustzijn een belangrijke plaats in het dagelijks bestuur en management van de organisatie. De gehanteerde “risk-appetite” van het bestuur is risicoavers. Dit past bij een organisatie met publiek geld in een omgeving met hoge eisen aan ondermeer kwaliteit, rechtmatigheid en doelmatigheid.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14482089/1