RIS319716 Aanbesteding cultureel-maatschappelijke functie De Helena

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder financiën, cultuur, Economische ontwikkeling

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10785231 RIS319716 Contactpersoon

Annemarie Quispel Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

16 augustus 2024

annemarie.quispel@denhaag.nl

Onderwerp

Aanbesteding cultureel-maatschappelijke functie De Helena

Geachte voorzitter, Er zijn in de afgelopen jaren diverse scenario's geschetst voor de mogelijke invulling van het pand ‘de Helena’ aan het Helena van Doeverenplantsoen. Deze scenario’s zijn verder uitgewerkt en inmiddels is duidelijk naar voren gekomen dat de (toekomstige) gebruikers, de omgeving en de gemeente de locatie uitermate geschikt vinden om meerdere culturele functies te huisvesten, gecombineerd met maatschappelijke functies. Er is een dringende wens om het pand snel in gebruik te laten nemen op een manier die de veiligheid van de omgeving vergroot. De Helena biedt interessante kansen om het culturele landschap van Den Haag te versterken en verbreden. Er is de afgelopen jaren herhaaldelijk interesse getoond vanuit de filmtheaterwereld in de ontwikkeling van de Helena. Grootste Cinevillesteden gesorteerd op grootte 1 Amsterdam 2 Rotterdam 3 Den Haag 4 Utrecht 5 Eindhoven 6 Groningen 7 Nijmegen 8 Arnhem 9 Haarlem 10 Leiden 11 Alkmaar 12 Delft 13 Hilversum 14 Wageningen

Inwoners 872.757 656.052 564.301 362.484 244.989 232.954 179.342 164.340 162.402 123.851 108.671 104.182 88.338 68.644

Cineville pashouders 39.563 9.118 3.301 8.500 1.768 1.884 1.674 1.532 4.991 5.687 2.184 1.235 1.079 1.052

% Cinevillers Filmtheaters 4,53% 18 1,39% 5 0,58% 3 2,34% 4 0,72% 2 0,81% 1 0,93% 3 0,93% 1 3,07% 2 4,59% 4 2,01% 2 1,19% 1 1,22% 2 1,53% 2

doeken 50 20 8 14 8 6 10 3 13 11 8 2 4 4

doeken p.10.000 inw 0,57 0,30 0,14 0,39 0,33 0,26 0,56 0,18 0,80 0,89 0,74 0,19 0,45 0,58

Bioscopen & filmtheaters 23 7 5 7 4 3 3 2 4 8 4 2 3 2

doeken 102 41 27 37 22 20 10 10 29 39 24 9 11 4

doeken Onafhankelijke p.10.000 inw filmtheaters 1,17 15 0,62 2 0 0,48 1,02 3 0,90 1 0 0,86 0 0,56 0 0,61 1,79 1 3,15 3 0 2,21 0 0,86 0 1,25 0,58 1

* Bronnen: Maccsbox (landelijke filmvakbond) en Cineville Den Haag heeft vergeleken met de andere G4 de minste doeken per 10.000 inwoners en geen enkel filmtheater dat niet gesubsidieerd is (zie ook Advies Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 20252028 RIS319115), waar de anderen er 2 (Rotterdam), 3 (Utrecht) en 15 (Amsterdam) hebben. Het aantal Cinevillepashouders blijft ook sterk achter, waarbij de gemiddelde leeftijd hoger ligt dan elders. Dat wijst erop dat er ruimte is voor een ander aanbod dan het huidige, gericht op een jongere en diversere doelgroep.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10785231

Toevoeging van dit type filmtheater verbreedt en versterkt het filmaanbod in Den Haag. Daarnaast is het voordeel van een filmtheater dat het overdag en ’s avonds open is en beheerd wordt, wat voor veiligheid zorgt, terwijl het een publiek trekt dat niet voor overlast zorgt. Uitgangspunt is dat – als de uitgifte van het recht van erfpacht en exploitatie aan een filmtheater wordt gegund - een groot deel van de Helena beschikbaar blijft voor verhuur aan kunstenaars, creatieve ondernemers (waaronder audiovisueel ontwerpers) en maatschappelijke functies, zoals in ieder geval een huiskamer voor de buurt. (Atelier)woningen zijn geen ‘must’, maar wel een optie voor de exploitant. In de aanbestedingscriteria zal ook aandacht worden besteed aan de manier waarop een toekomstige exploitant meerwaarde kan bieden voor de buurt. De gemeente Den Haag ontbeert momenteel de middelen om te investeren in De Helena en de tijd begint te dringen: het pand kampt met ernstig achterstallig onderhoud en de omgeving vraagt om actie vanwege overlast en onveiligheid. Met de ontwikkeling van De Helena door een externe partij kunnen de maatschappelijke doelen worden behaald en kan worden geleerd voor toekomstige projecten waarin wordt samengewerkt met de markt en meerdere functies in een object worden gehuisvest.

Deze nieuwe partijen kunnen (en moeten ook, zie Didam) middels een openbare tender worden geïnteresseerd voor de verdere ontwikkeling van de Helena. Met de herontwikkeling van De Helena wordt bijgedragen aan de volgende (maatschappelijke) doelen: 1. 2.

3. 4. 5. 6. 7. 8.

Ontwikkeling van een locatie met verschillende culturele- en maatschappelijke functies; Toevoeging in de Helena van een nieuwe culturele organisatie voor Den Haag met stedelijke impact welke niet afhankelijk is van structurele exploitatiesubsidie en de verbouwing en exploitatie van het hele pand kan realiseren; Uitbreiding van het aantal filmdoeken Den Haag, meer filmtitels en nieuwe doelgroepen, in combinatie met studio’s/werkplekken voor audiovisueel ontwerpers; Eventueel (afhankelijk van voorwaarden en wensen) huisvesting van drie bestaande broedplaatsen; Continuering Energiekas (voor ten minste 10 jaar); Toevoeging van een ontmoetingsplek voor de buurt; Optioneel kunnen als onderdeel van het project ook (atelier)woningen worden toegevoegd als onderdeel van de businesscase van de nieuwe exploitant; Betrekken van de programmering van de buitenruimte in het project, op een wijze die bijdraagt een sociale versterking van de buurt en klimaatdoelen.

Kaders De gemeente heeft niet de middelen om zelf te ontwikkelen, maar wenst wel grip te houden op de cultureel-maatschappelijke invulling van de locatie. Het college heeft daarom besloten om de Helena via een openbare aanbiedingsprocedure conform het Didam-arrest in erfpacht uit te geven aan een partij die de renovatie en exploitatie verzorgt en met voorwaarden aan de ruimte die geboden dient te worden aan de cultureel-maatschappelijke invulling en bijbehorende huurtarieven zoals door de gemeente in de tender zullen worden geformuleerd. De erfpachter en exploitant verbouwt het pand en verhuurt het deels aan cultureel-maatschappelijke organisaties. In dit geval is het uitgeven van een recht van erfpacht het meest voor de hand liggend, want het gunstigst voor geïnteresseerde investeerders in verband met afschrijving van verbouwingskosten.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10785231

De gemeente kan bij de uitgifte in erfpacht erfpachtsvoorwaarden opleggen aan de erfpachter en daarmee voorwaarden stellen aan een deel van de invulling en het gebruik van de locatie voor cultureel-maatschappelijke functies. De hoeveelheid vierkante meters die voorbehouden kunnen worden voor niet-commerciële culturele en maatschappelijke functies hangen af van de culturele en maatschappelijke huurprijzen die de gemeente wenst te hanteren en de gewenste invulling, maar het gaat om minimaal de helft van de oppervlakte van in totaal circa 7.808 m2. Indien nodig voor de business case is ook een gedeeltelijke invulling met (atelier)woningen nog een optie. In de uitgifteovereenkomst kan worden vastgelegd dat de gemeente altijd het eerste recht op terugkoop behoudt, waarmee doorverkoop kan worden tegengegaan en er tegen gunstige condities kan worden teruggekocht (aankoopprijs, vermeerderd met de investeringen en normale afschrijftermijnen). Ook kan hierin worden geregeld dat de gemeente toestemming moet verlenen voor nieuwe gebruikers, dat de gebruikers onder de huidige of vergelijkbare condities hun activiteiten kunnen doorzetten, dat de nieuwe exploitant geen gebruik kan maken van structurele (cultuur)subsidies en dat dit ook geldt voor de huidige gebruikers, etc.

De betrokkenen en omwonenden hebben dringend behoefte aan een snelle verandering in de situatie rond de Helena en staan sympathiek tegenover een exploitant die de culturele en maatschappelijke functies behoudt en uitbreidt. De precieze invulling (inclusief het al dan niet kunnen blijven van de huidige huurders) zal afhangen van de keuzes die de toekomstige exploitant gaat maken, maar de gemeente kan bij de aanbiedingsprocedre en uitgifte van het recht van erfpacht criteria stellen aan de invulling van het deel van het pand dat de exploitant niet zelf gebruikt. Dat betekent dat minimaal de helft van het pand gereserveerd kan worden voor niet-commerciële kunst en cultuur, voor creatieve ondernemers (onder andere audiovisueel ontwerpers) en maatschappelijke functies, zoals een huiskamer voor de buurt. Daarnaast gaan we uit van een aantrekkelijke horecavoorziening voor de gebruikers van het pand én de buurt. De Energiekas kan voor langere tijd op het dak blijven en werk maken van een verbinding met de buurt en het plantsoen. Bij voorkeur blijft er plaats voor de broedplaatsen Billytown, Ruimtevaart en Hgtomi Rosa en de bibliotheek, zij het met minder ruimte dan zij nu hebben. In de tender die wordt gepubliceerd kunnen inschrijvers punten winnen met de beschrijving van het concept, de businesscase, de trackrecord van de inschrijver, etc.

Proces Het uitgeven in erfpacht verloopt via een openbare aanbiedingsprocedure waarmee wordt voldaan aan de regels van het Didam-arrest. In deze aanbiedingsprocedure kunnen zowel kwalitatieve als kwantitatieve voorwaarden worden opgenomen. De tenderjury beoordeelt de inschrijvingen op de criteria die aan de voorkant zijn bepaald. De waarde van de opstal zal moeten worden bepaald nadat is vastgesteld welke functies behouden moeten blijven en hoeveel huur deze organisaties kunnen dragen en wat het effect wordt op de businesscase van de nieuwe eigenaar.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10785231

Planning -

Juli/augustus 2024: September 2024: Eind 2024:

Collegebesluit Tender publiceren Besluit tender

Uitgangspunt is dus een aanbesteding voor een exploitant die de gehele renovatie voor zijn rekening neemt, de beschreven functies behoudt en het aantal filmdoeken in Den Haag uitbreidt. Met vriendelijke groet, de wethouder van financiën, cultuur, Economische ontwikkeling Saskia Bruines

4/4