RIS319650 Bijlage Evaluatie proef doneerrekjes

Evaluatie effectiviteit doneerrekjes Pilot december 2023 - april 2024

Datum

Status

mei 2024

definitief

Auteurs

Max Schreuder Eva Sprinkhuizen

Evaluatie effectiviteit doneerrekjes Pilot december 2023 - april 2024

Inhoudsopgave 1. Doel pilot

3

2. Monitoring pilot

3

3. Resultaten

4

4. Aanbevelingen

5

Bijlage 1. Foto’s doneerrekjes

6

Bijlage 2. Vragen en resultaten enquête

7

Bijlage 3. Foto’s afvalvoorlichters

9

2/10

Evaluatie effectiviteit doneerrekjes Pilot december 2023 - april 2024

1. Doel pilot In december is de pilot doneerrekjes officieel van start gegaan in aanwezigheid van wethouder Kapteijns en enkele raadsleden. Dit was naar aanleiding van een toezegging in het college van juli 2023 (RIS315758). Voor de pilot zijn er 32 rekjes gemonteerd op afvalbakken op de Korte en Lange Poten, bij het Centraal Station en op de Turfmarkt gedurende de periode van 5 december 2023 tot 5 april 2024. Het hoofddoel van de pilot is voorkomen dat statiegeldzoekers op zoek gaan naar statiegeldflesjes en -blikjes in de afvalbakken, omdat deze uit de rekjes kunnen worden gehaald. Zo wordt er voorkomen dat er zwerfafval ontstaat bij het doorzoeken van de bakken en zakken. Ook is de gedachte dat wordt voorkomen dat afvalbakken worden opengebroken door mensen die op zoek zijn naar statiegeldflesjes en -blikjes. Daarnaast zijn er aanvullende doelstellingen: 1. 2. 3.

Zien of de doneerrekjes worden gebruikt om (in drukbezochte gebieden) statiegeldflesjes en blikjes te deponeren. Dat het gebruik van de doneerringen geen negatieve effecten heeft op de omgeving, denk aan ander vuilnis in de rekjes dan waar ze voor bedoeld zijn. Bewustwording bij bewoners en bezoekers vergroten over het onderwerp statiegeld.

2. Monitoring pilot In andere steden waar pilots hebben plaatsgevonden met doneerrekjes, is naar voren gekomen dat de communicatie richting bewoners en bezoekers van belang is en dat het monitoren van de proef een uitdaging vormt. De resultaten in andere steden vielen meestal tegen. Breda, de eerste Nederlandse stad die een proef deed met doneerringen heeft ze inmiddels verwijderd. Om deze reden is er veel contact geweest met de gemeente Rotterdam en gemeente Utrecht over hun bevindingen en leerpunten. Deze leerpunten (zoals het belang van goede communicatie) zijn meegenomen in de uitvoering van de pilot in Den Haag. De grootste uitdaging van een pilot met doneerrekjes is het monitoren en evalueren van de rekjes. Een leeg rekje hoeft namelijk niet te betekenen dat er geen gebruik van wordt gemaakt. In verschillende steden wordt bijvoorbeeld gemerkt dat er mensen zijn die een vaste route lopen langs de afvalbakken op zoek naar statiegeldflesjes en -blikjes, waardoor het rekje vaak leeg is. In gemeentes zoals Rotterdam en Utrecht werd daarnaast gezien dat de doneerrekjes juist veel ander afval aantrekken. Om het gebruik van de rekjes goed in beeld te krijgen is ervoor gekozen om de pilot op drie manieren te monitoren: 1. Haagse Straat Organisatie (HSO), verantwoordelijk voor de schoonmaak van de afvalbakken en het in de gaten houden van de doneerrekjes. 2.

Sociaal Traject in Perspectief (STIP), wie zicht hielden op het gebruik van de rekjes door er gedurende de pilot gemiddeld 4 dagen in de week op 3 verschillende tijden per dag langs te lopen. Tijdens de route werd een enquête ingevuld met het aantal statiegeldflesjes en -blikjes en de hoeveelheid verkeerd aangeboden afval dat er gevonden werd in de rekjes. 3. Afvalvoorlichters, die 3 keer per maand gedurende de pilot voorlichting hebben gegeven op de locaties van de doneerrekjes. Het doel was om het gesprek aan te gaan met voorbijgangers over het concept van de doneerrekjes. Ook vulden ze een enquête in met aanvullende vragen over bijvoorbeeld

3/10

Evaluatie effectiviteit doneerrekjes Pilot december 2023 - april 2024

de bekendheid van de rekjes en over de meerwaarde van de doneerrekjes als inleverpunt voor statiegeldflesjes en -blikjes. In totaal hebben 2128 bewoners en bezoekers deelgenomen aan deze enquête. De vragenlijst en resultaten per vraag zijn opgenomen in de bijlage.

3. Resultaten Gedurende de pilot is er door de STIP medewerkers op 41 dagen, gemiddeld 3 keer per dag een route langs de doneerrekjes gelopen (in totaal 120 +/- keer). De volgende resultaten zijn naar voren gekomen: Statiegeldflesje/-blikje in de rekjes Totaal

269

Ander afval (zie voorbeeldfoto’s bijlage) 373

Veel bewoners en bezoekers leveren statiegeldflesjes en -blikjes in, maar de rekjes trekken vooral het verkeerde afval aan, ondanks de sticker die op de afvalbak zit en de extra inzet van afvalvoorlichters. Gezien de resultaten van de enquête is dit niet verrassend: 73% van de 2128 enquête deelnemers geven aan niet bekend te zijn met het concept van de doneerrekjes. Wel gaf 88% van de respondenten aan de meerwaarde te zien van de rekjes. Kosten Voor de pilot zijn er diverse kosten gemaakt, zie het overzicht hieronder: Type uitgave Inzet afvalvoorlichters Monteerkosten doneerrekjes Social media advertentie Doneerrekjes Doneerrekjes sticker Totaal

Kosten €4.681 €2.000 €2.000 €4.878 €1.000 €14.559

Evaluatie De onbekendheid van de rekjes maakt dat voorbijgangers vaak niet de juiste verpakkingen, dus verpakkingen en producten zonder statiegeld, in de rekjes zetten. Deze bevinding wordt bevestigd door medewerkers van de Haagse Straat Organisatie, die aangeven dat ze regelmatig verkeerd aangeboden afval moeten verwijderen uit de rekjes. Ook andere gemeentes zoals Rotterdam en Utrecht geven aan dat de rekjes veel afval aantrekken dat er niet in hoort. Naast het feit dat de rekjes veel afval aantrekken, komt het regelmatig voor dat statiegeldzoekers alsnog de afvalbakken doorzoeken naar statiegeldblikjes en -flesjes. Dit gedrag loont momenteel omdat er nog veel statiegeldflesjes en -blikjes te vinden zijn in de afvalbakken. Deze bevinding wordt gedeeld door andere gemeentes. Het hoofddoel van deze proef: voorkomen dat de afvalbakken worden doorzocht, is dan ook niet bereikt. De enquêteresultaten laten zien dat respondenten positief zijn over de rekjes, maar de tellingen laten weer zien dat er vooral ander afval in de rekjes belandt (273 juist aangeboden versus 373 onjuist). De tweede doelstelling van de pilot; geen negatieve effecten op de omgeving, wordt dus ook niet behaald. Tegelijkertijd kunnen deze resultaten, zoals het verkeerde afval in de rekjes (vaak milkshakebekers of ijsbakjes) duiden op een gebrek aan kennis van de bedoeling van de rekjes.

Het is daarom lastig om te zeggen of de bewustwording over het onderwerp statiegeld tijdens de pilot is

4/10

Evaluatie effectiviteit doneerrekjes Pilot december 2023 - april 2024

gegroeid. Naar verwachting is de 15 cent aan statiegeld niet voldoende motiverend om statiegeldflesjes en -blikjes op de juiste manier in te leveren, waardoor deze alsnog in de afvalbak eindigen.

4. Conclusie Aangezien de doneerrekjes die er nu hangen wel worden gebruikt en de benodigde inzet om ze schoon te houden minimaal is, zullen we de huidige 32 doneerrekjes laten hangen. Dit aantal zal echter niet worden uitgebreid, omdat de gestelde hoofddoelstelling van de pilot niet is behaald. Een uitbreiding zal op dit moment dan ook niet het gewenste resultaat opleveren. Eventuele updates over de rekjes zullen worden meegenomen in de voortgangsrapportage van het Aanvalsplan Afval.

5/10

Evaluatie effectiviteit doneerrekjes Pilot december 2023 - april 2024

Bijlage 1. Foto’s doneerrekjes

6/10

Evaluatie effectiviteit doneerrekjes Pilot december 2023 - april 2024

Bijlage 2. Vragen en resultaten enquête

7/10

Evaluatie effectiviteit doneerrekjes Pilot december 2023 - april 2024

8/10

Evaluatie effectiviteit doneerrekjes Pilot december 2023 - april 2024

Bijlage 3. Foto’s afvalvoorlichters

9/10

Evaluatie effectiviteit doneerrekjes Pilot december 2023 - april 2024

10/10