RIS319504 Meerjarige subsidieregelingen Wijkbedrijven en Instapeconomie

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

SZW/10756278 RIS319504 Contactpersoon

Job Nilsen Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

9 juli 2024

E-mailadres

job.nilsen@denhaag.nl Onderwerp

Meerjarige subsidieregelingen Wijkbedrijven en Instapeconomie

Aanleiding Den Haag wil een inclusieve stad zijn waarin zoveel mogelijk mensen aan het werk zijn. Voor diegenen waarbij dat (nu) niet haalbaar is, streven we ernaar hen te laten participeren en perspectief te bieden. Voor veel mensen is werken een vanzelfsprekendheid. Ze zijn gezond, hebben een goed sociaal netwerk en voldoende persoonlijke vaardigheden om positief in het leven te staan. Dat geldt niet voor onze stadsgenoten voor wie participatie in de samenleving ver weg is. Sociale uitsluiting en eenzaamheid vormen een dagelijkse realiteit in het leven van te veel Haagse inwoners. We zien het als onze (brede) maatschappelijke opgave om deze Haagse burgers een duurzaam perspectief te bieden op het gebied van wonen, werk, zorg, scholing en maatschappelijke participatie. Het tot stand komen van zowel de wijkbedrijven als de Instapeconomie komen tevens voort uit de beweging die ingezet is uit het beleidsplan Werk en Participatie(RIS315004). In Den Haag Zuidwest kampen bewoners relatief vaker met problemen op verschillende leefgebieden. Om deze bewoners nieuw perspectief te bieden is het Nationaal Programma Zuidwest in het leven geroepen. Twee projecten die vanuit de regiodeal middelen 1e tranche ontwikkeld zijn, zijn de Wijkbedrijven en de Instapeconomie.

Waar de Wijkbedrijven de fysieke ontmoetingsplekken in de wijk zijn, waar alle wijkbewoners kunnen deelnemen aan activiteiten in de wijk, is de Instapeconomie een instrument om bijstandsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt bij een organisatie in de wijk instapwerk uit te laten voeren, waarbij ze daarnaast werken aan hun eigen ontwikkeling en mogelijke problematiek met een coach. De kracht van zowel de Wijkbedrijven als de Instapeconomie ligt in het feit dat beide initiatieven voortkomen uit de wijkbewoners zelf, of dat zij daar actief bij betrokken zijn. De Wijkbedrijven en organisaties die de Instapeconomie uitvoeren staan dichter bij de wijkbewoners. Dit helpt om de kloof te overbruggen tussen de gemeente en de wijkbewoners, waar de gemeentelijke dienstverlening soms minder goed toe in staat is. De Wijkbedrijven en de Instapeconomie sluiten goed aan op de informele netwerken in de verschillende wijken van de stad. De afgelopen jaren zijn beide projecten succesvol doorontwikkeld en jaarlijks gesubsidieerd.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10756278

We hebben geleerd van de kennis die we de afgelopen jaren opgedaan hebben met het Wijkbedrijf AlleKanten en de uitvoerders van de Instapeconomie, Wijk vol Waarde, Gewoon Sociaal en stichting Lichtpuntjes van Mariahoeve. Om door te kunnen bouwen aan zowel de Wijkbedrijven als de Instapeconomie is ervoor gekozen beide initiatieven meerjarig te financieren. Voor u treft u daarom deze raadsbrief met informatie over de Wijkbedrijven en de Instapeconomie, en zowel de Driejarige subsidieregeling Wijkbedrijven als de Tweejarige subsidieregeling Instapeconomie. Wat is een Wijkbedrijf Een Wijkbedrijf is een fysieke plek in de wijk die opgebouwd is uit de vijf pijlers, de zogeheten vijf O’s: ontmoeting, ontspanning, ondersteuning, ontwikkeling en onderneming. Bij een Wijkbedrijf ligt de focus op de laatste drie: ondersteuning, ontwikkeling en ondernemen binnen de wijk. Ontmoeting en ontspanning zijn voor een Wijkbedrijf een middel om in te zetten op ondersteuning, ontwikkeling en ondernemen. Het Wijkbedrijf is (van en) voor de inwoners van een wijk. Het Wijkbedrijf realiseert op verschillende thema’s activiteiten en voorzieningen en werkt daarin samen met wijkbewoners, gemeente, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Ook helpt het Wijkbedrijf de gemeente om beter in contact te komen met de wijkbewoners en de kloof tussen inwoners en gemeente te overbruggen.

Wijkbedrijven zijn een instrument om samen met wijkbewoners en gemeente achterstanden in de wijk tegen te gaan. Wijkbedrijven dragen daarmee bij aan vier maatschappelijke opgaven in Den Haag Zuidwest. Dit doet een Wijkbedrijf op de volgende manier: • Sociale samenhang en participatie: een Wijkbedrijf organiseert en faciliteert ontmoeting tussen wijkbewoners en activeert hen om mee te doen in de samenleving. • Leefbaarheid: een Wijkbedrijf draagt bij aan het ervaren eigenaarschap van buurtbewoners en/of aan een veilig en prettig gevoel in de wijk. • Gezondheid en vitaliteit: een Wijkbedrijf draagt bij aan de verkleining van gezondheidsverschillen. • Werk en economie: een Wijkbedrijf ondersteunt bewoners om hen naar eigen kunnen te laten participeren en leren. Het Wijkbedrijf is het middel waarmee deze opgaven in de wijk aangepakt worden. Dit doet een Wijkbedrijf door aan te sluiten bij het DNA van de wijk en een verbindende en aanjagende rol te pakken. Met de subsidieregeling wil de gemeente stimuleren dat Wijkbedrijven kunnen ontstaan en/of bestaande organisaties zich kunnen ontwikkelen naar het gewenste sociaal en/of maatschappelijk ondernemerschap van een Wijkbedrijf. Sinds 2019 is er in Den Haag 1 Wijkbedrijf. Dat is AlleKanten in Bouwlust.

Vanaf het begin werkte AlleKanten al samen met andere initiatieven in de wijk en bood het plaats aan verschillende initiatieven om hun activiteiten uit te voeren binnen de muren van het Wijkbedrijf. AlleKanten is een plek geworden van de wijkbewoners waar ze laagdrempelig mee kunnen doen aan de maatschappij en terecht kunnen met hun vragen. Doordat het Wijkbedrijf onderdeel van de wijk is en geen onderdeel van de overheid, is het Wijkbedrijf voor iedereen laagdrempelig toegankelijk. De gemeente Den Haag is ook vertegenwoordigd bij AlleKanten met o.a. een loket van Helpdesk geldzaken. Wekelijks worden er bij AlleKanten rond de vijftig activiteiten georganiseerd door de partners, of op initiatief van bewoners zelf, gericht op de vijf O’s. Daarnaast zijn er veel niet-structurele en geregistreerde vergaderingen, (werk-) besprekingen, één op één begeleiding en gesprekken, mensen die binnenlopen voor hulpvragen, koffiemomenten en/of andere ontmoetingen. Er komen wekelijks tussen de 500 en 700 mensen binnen. Wijkbewoners ervaren dat het Wijkbedrijf van hen is.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10756278

Het succes van het Wijkbedrijf willen we verstevigen met een meerjarige subsidieverlening. Door een meerjarige garantie af te geven, bieden we de kans aan het Wijkbedrijf om door te bouwen zonder terugkerende onzekerheid of het Wijkbedrijf het jaar erop nog bestaat. Dit is goed voor het Wijkbedrijf, maar toont daarnaast ook de overheid als betrouwbare partner om mee samen te werken. Aangezien de Wijkbedrijven bijdragen aan verschillende doelen van het Haags coalitieakkoord, is besloten om vijf Wijkbedrijven te financieren door middel van een driejarige subsidie. Er is voor Den Haag Zuidwest gekozen omdat de financiering voor de helft komt vanuit de middelen van de Regio Deal Zuidwest. Wat is de Instapeconomie Naast de wijkbedrijven is er ook het initiatief van de Instapeconomie. Er is een grote groep uitkeringsgerechtigden in Den Haag met een grote afstand tot de reguliere arbeidsmarkt; inmiddels gaat het om ruim 80% van de Haagse bijstandsgerechtigden. Voor een deel van hen is de afstand (nagenoeg) onoverbrugbaar. Mensen vinden onvoldoende aansluiting bij de bestaande voorzieningen die meer gericht zijn op werk, waardoor veel mensen nu niet kunnen deelnemen aan de maatschappij. In het Beleidsplan Werk en Participatie Den Haag 2023-2026 (RIS315004) hebben we onze doelen daarom verbreed naar het bevorderen van ontwikkeling en maatschappelijke participatie in brede zin.

De Instapeconomie draagt daar in belangrijke mate aan bij. Anders dan bij de Wijkbedrijven is de Instapeconomie gericht op mensen met een bijstandsuitkering die willen participeren in de wijk. Deelnemers van de Instapeconomie voeren instapwerkzaamheden uit in de eigen wijk. Dit gaat om werkzaamheden die maatschappelijke waarde toevoegen en die anders niet uitgevoerd zouden worden. De Instapeconomie wordt uitgevoerd vanuit een wijkinitiatief. Deelnemers ontvangen een vrijwilligersvergoeding naast hun uitkering. De Instapeconomie verbindt twee elementen in de wijk aan elkaar: • Er zijn laagdrempelige taken in de wijk uit te voeren die maatschappelijke waarde toevoegen aan de wijk. Het gaat om taken die anders niet uitgevoerd zouden worden, omdat ze niet rendabel zijn om vanuit regulier werk op te pakken. Er is echter wel behoefte aan. • Er is een grote groeiende groep mensen die al lange tijd een bijstandsuitkering ontvangt en een grote/onoverbrugbare afstand tot de reguliere arbeidsmarkt heeft. Zij willen vaak wel participeren in de maatschappij, maar kunnen de stap naar werk (nu) niet maken. Uit deze behoefte is in 2021 de Instapeconomie voortgekomen die in pilot vorm gestart is bij het Wijkbedrijf AlleKanten. Deelnemers voeren instapwerk uit en werken daarnaast aan hun persoonlijke ontwikkeling en eventuele problemen onder begeleiding van een coach.

Vormen van instapwerk zijn o.a.: • Verse soep maken en langsbrengen bij kwetsbare wijkbewoners. • Aanschuiftafels organiseren (voor een kleine bijdrage samen eten). • Kleine klusjes uitvoeren bij mensen thuis in de wijk. • De wijk (extra) schoonhouden. • Ondersteunen bij het verduurzamen van woningen. • Ontmoetingen faciliteren voor wijkbewoners. In 2022 is de Instapeconomie geëvalueerd en met de raad gedeeld (RIS311530).

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10756278

Bij deze evaluatie is er gekeken welke invloed deelname aan de Instapeconomie heeft op het leven van de deelnemers. Daarbij is gekeken naar de volgende impactgebieden: • • • • • •

Opleiding en taalniveau. Dagelijks leven en thuissituatie. Sociaal netwerk. Financiële, lichamelijke en mentale gezondheid. Zingeving. Vertrouwen in de overheid.

Deelnemers lieten op vrijwel alle impactgebieden een positieve ontwikkeling zien. Op dit moment voeren drie organisaties de Instapeconomie uit: • Stichting Wijk vol Waarde (onder het dak van AlleKanten in Bouwlust). • Stichting Gewoon Sociaal (Moerwijk). • Stichting Lichtpuntjes van Mariahoeve (Mariahoeve). Een groep van 115 Haagse inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt voert instapwerk uit waarbij ze iets terug doen voor de wijk en daarnaast werken aan hun persoonlijke ontwikkeling. Per 1 januari 2025 start de tweejarige subsidie voor de Instapeconomie waarmee er plek is voor 6 organisaties om de Instapeconomie uit te gaan voeren in de stad. De financiering komt deels uit het Nationaal Programma Zuidwest waarmee er 4 initiatieven voor de Instapeconomie in Den Haag Zuidwest gerealiseerd kunnen worden. Daarnaast is er subsidie beschikbaar voor 1 initiatief in Mariahoeve en 1 in Transvaal en Schilderswijk. Deze wijken komen qua problematiek gedeeltelijk overeen met de wijken in Den Haag Zuidwest maar hebben niet de extra aandacht die de wijken in Zuidwest hebben dankzij het Nationaal Programma. Verschillen tussen Wijkbedrijven en Instapeconomie: Wijkbedrijven Instapeconomie Fysieke plekken in de wijk.

Activiteiten voor alle wijkbewoners. Verschillende activiteiten gericht op de vijf O’s (ondersteuning, ontwikkeling, onderneming, ontmoeting en ontspanning). Deelname aan activiteiten is vrijblijvend.

Driejarige subsidieregeling (2025-2027). Financiering vanuit het Nationaal Programma Zuidwest, programma 7, programma 8 en programma 14. Alleen in Den Haag Zuidwest (5x).

Voorziening uitgevoerd door een organisatie in de wijk die deelnemers kan begeleiden in hun ontwikkeling (hoeft geen Wijkbedrijf te zijn). Voor wijkbewoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt (maximaal aantal plekken). Gericht op het activeren en maatschappelijk laten participeren van deze wijkbewoners (instapwerk), met een focus op persoonlijke ontwikkeling en ondersteuning. (Vrijwilligers)overeenkomst tussen wijkbewoner en organisatie in de wijk en deelnemers krijgen een vrijwilligersvergoeding. Tweejarige subsidieregeling (2025-2026). Financiering vanuit het Nationaal Programma Zuidwest en programma 7. Den Haag Zuidwest (4x), Mariahoeve (1x) en Transvaal en Schilderswijk (1x).

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10756278

Huidige situatie: Alleen AlleKanten (Bouwlust) is Huidige situatie: drie organisaties in de wijk voeren een Wijkbedrijf. de Instapeconomie uit, waarvan 2 in Den Haag Zuidwest (Wijk vol Waarde onder het dak van AlleKanten en Gewoon Sociaal) en 1 in Mariahoeve (Lichtpuntjes van Mariahoeve). Financiering De afgelopen jaren hebben zowel het Wijkbedrijf als de uitvoerders van de Instapeconomie jaarlijks een subsidie ontvangen voor het uitvoeren van hun taken. Door dit jaarlijks te evalueren/bekijken is het voor de initiatieven lastig om zich door te kunnen ontwikkelen in de toekomst, omdat de subsidie voor het volgende jaar nog niet vaststaat. Beide initiatieven werken in een kwetsbare wijk met mensen die begeleiding krijgen. De persoonlijke band die vanuit de organisaties opgebouwd wordt met de deelnemers zorgt voor het succes van de initiatieven en maakt het daarom ook niet mogelijk om hier generieke gemeentelijke dienstverlening op in te zetten. Daarom kiezen we ervoor om zowel de Instapeconomie als de Wijkbedrijven meerjarig te subsidiëren. Met de subsidieregeling faciliteren we organisaties en besteden we dienstverlening uit. We blijven echter wel betrokken bij zowel de deelnemers als de initiatieven.

Gezamenlijk werken de deelnemende organisaties samen met de gemeente Den Haag aan het doorontwikkelen van zowel de Wijkbedrijven als de Instapeconomie gedurende de looptijd van de subsidie. Deelnemers uit de Instapeconomie worden geworven door gemeentelijke consulenten en als blijkt dat een deelnemer een stap richting werk kan maken, dan speelt de dienstverlening van Den Haag Werkt daar een grote rol in. Tendersystematiek De subsidies worden verstrekt op basis van een tendersystematiek. De keuze voor een subsidietender biedt alle bekende en onbekende partijen een gelijk speelveld om met een goed plan te komen. Deze plannen worden vervolgens beoordeeld op kwaliteit. Met een subsidietender zijn we in staat om een goed uitgebalanceerde pilot te starten met verschillende typen Wijkbedrijven en/of uitvoerders van de Instapeconomie. We maken onderscheid tussen drie soorten aanvragers: 1. Een bestaand initiatief in de wijk en uitgevoerd door bewoners van de wijk; 2. Een nieuw initiatief in de wijk en uitgevoerd door bewoners van de wijk; 3. Een initiatief van een persoon en/of organisatie buiten de wijk en/of Den Haag, maar wel gericht op de wijk. Het is wenselijk dat alle drie de vormen (dit moeten wel rechtspersonen zijn) subsidie aan kunnen vragen. In een aantal wijken zijn voldoende potentiële initiatieven. Echter geldt dit niet voor alle wijken.

Er is dus een brede groep van initiatieven nodig die een aanvraag kunnen doen om een mix van verschillende Wijkbedrijven en/of uitvoerders van de Instapeconomie te realiseren. Aanvragers kunnen ondersteuning krijgen van PEP Den Haag bij het schrijven en indienen van de aanvraag. Met de ondersteuning van PEP Den Haag zorgen we ervoor dat we de drempel voor het indienen verlagen en daardoor ook kleinere organisaties in staat zijn een aanvraag in te dienen zoals geleerd uit het rekenkameronderzoek naar het subsidiebeleid van de gemeente Den Haag (RIS315975). Na het indienen van de aanvraag worden de indieners tevens uitgenodigd om hun aanvraag te pitchen.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10756278

Door de worteling in de wijk stevig te waarderen zetten we waar dat kan in op continuering c.q. versterking van bestaande, succesvolle initiatieven in de wijken. Lessen uit het verleden en monitoring Vanuit de gemeentelijke dienstverlening houden we intensief contact met zowel de uitvoerders van de Wijkbedrijven als de Instapeconomie. De belangrijkste resultaten van deze initiatieven worden opgenomen in de voortgangsrapportage van het beleidsplan Werk & Participatie, die twee keer per jaar met de gemeenteraad wordt gedeeld, en in de jaarlijkse voortgangsrapportage van het Nationaal Programma Zuidwest. We maken gebruik van de geleerde lessen uit het verleden. Door de ervaringen die we afgelopen jaren hebben opgedaan met zowel de Wijkbedrijven als de Instapeconomie weten we dat de business case staat en valide is. Daarnaast maken we concrete samenwerkingsafspraken met onze partners en de gemeentelijke dienstverlening met betrekking tot het aanmelden en begeleiden van kandidaten. Organisaties die subsidie aanvragen, worden getoetst om ervoor te zorgen dat ze bonafide partijen zijn en dat de governance goed geregeld is. Als gemeente zijn we er trots op dat we samen met belangrijke partners in de stad deze initiatieven kunnen ontwikkelen en op deze innovatieve manier de wijk en haar bewoners met elkaar kunnen verbinden.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6