RIS319466 Bijlage eindevaluatie pilot dagkaarttarief

Bijlage I - eindevaluatie pilot dagkaarttarief Inleiding Sinds 1 mei 2023 is de pilot dagkaarttarief in het Oude Centrum en in de Kuststrook Scheveningen actief. De pilot is gestart om straatparkeren door bezoekers te ontmoedigen, en het voor bewoners makkelijker te maken om hun auto dichter bij huis te parkeren. Dit document bevat een analyse van een bewoners- en ondernemersenquête en van data van de scanvoertuigen om de vraag te beantwoorden. Voorafgaand aan de start van de pilot is stilgestaan bij de communicatie naar inwoners en bezoekers. De media-aandacht rondom de invoering van de pilot was echter onderschat, waarbij bovendien de beperkte omvang van de pilotgebieden onderbelicht bleef. Bewoners en ondernemers gaven aan dat hiermee het beeld ontstond dat in het gehele Centrum en Scheveningen deze tarieven zouden gelden. Hierna zijn gesprekken gevoerd over het verloop van de communicatie en lessen die hieruit getrokken kunnen worden. De raad heeft in de motie Effectieve evaluatie (RIS315653) opgeroepen om tijdens de evaluatie van de pilot rekening te houden met de parkeerduur van bezoekers, en hoeveel bewoners buiten het pilot gebied, maar binnen het vergunningsgebied, in het pilotgebied hebben geparkeerd.

Voor de parkeerduur geldt dat het slechts voor een klein deel van de parkerende auto’s, namelijk de bezoekers met een parkeerapp, de parkeeractie tussentijds gestopt wordt. Echter, omdat voor de hele dag betaald is, is er voor straatparkeerders geen reden om direct ter plaatse de parkeeractie te stoppen. Gezien het geringe aantal parkeeracties dat op deze wijze wordt geregistreerd, levert deze analyse geen representatieve resultaten op, en daarom is gekozen dit buiten beschouwing te laten. Het is wel aannemelijk dat de gemiddelde parkeerduur toeneemt. Herkomstonderzoek om vast te stellen of bewoners buiten het pilotgebied in het betreffende gebied parkeren, is niet met terugwerkende kracht mogelijk omdat kentekengegevens niet worden opgeslagen bij de controles van parkeerrechten. Voor de eindevaluatie is wel een herkomstonderzoek in maart 2024 ingepland en uitgevoerd. Er is ook aan de beheerders/eigenaren van de parkeergarages in het centrum gevraagd naar cijfers van hun bezetting. Deze cijfers zijn echter niet met de gemeente gedeeld, en kunnen daarom niet worden meegenomen in deze evaluatie. Tot slot dient te worden vermeld dat gelijktijdig met de invoering van het dagkaarttarief in het Oude Centrum er ook een herinrichting van de Gedempte Burgwal en Gedempte Gracht, evenals de Boekhorststraat is voltooid.

Door deze werkzaamheden is het aantal parkeerplaatsen in de omgeving gedaald, wat de parkeerdruk zal hebben verhoogd. Om de effectiviteit van de pilot te kunnen beoordelen, worden een aantal zaken onderzocht. Als eerste wordt gekeken naar de ervaringen van in- en omwonenden en ondernemers van de pilotgebieden die uit de enquêtes naar voren kwamen. Deze ervaringen zijn subjectief en geven voornamelijk weer hoe omwonenden en ondernemers de pilot hebben ervaren en wat hun bevindingen hierbij zijn. Vervolgens wordt de betalingsbereidheid in de gebieden geanalyseerd. Hiermee kan worden beoordeeld of bezoekers ook daadwerkelijk het dagkaarttarief betalen, of in plaats daarvan een naheffing (boete) riskeren. Vervolgens wordt steekproefsgewijs gekeken naar het parkeerrecht dat parkeerders in deze gebieden hadden. Hierbij is gekeken naar de wijze waarop men een parkeerrecht had. Dit kan door middel van een (bezoekers)vergunning of betalen bij de parkeerautomaat of via een app. Dit is uitgevoerd om vast te kunnen stellen of het aandeel geparkeerde voertuigen is afgenomen.

Tot slot wordt door middel van een herkomstonderzoek bekeken of de geparkeerde voertuigen met name bewoners van het pilotgebied of directe omwonenden zijn. Ervaringen van bewoners en ondernemers Kuststrook Scheveningen Voor de evaluatie van de parkeermaatregelen in de Kuststrook zijn een aantal vragen over het dagkaarttarief gesteld aan 856 bewoners. Van de bewoners die aangaven in het pilotgebied te wonen, vond 48% dat de parkeerdruk is afgenomen, en 36% dat de parkeerdruk gelijk is gebleven en 7% vond dat het is toegenomen (7% weet het niet). Volgens bewoners buiten het pilotgebied wist 75% niet zeker wat er door deze maatregel aan de parkeerdruk is veranderd, maar van de 25% die het wel wist, vond bijna de helft (48%) dat de parkeerdruk is afgenomen, en 31% vond dat het gelijk is gebleven. 20% vond dat de parkeerdruk is toegenomen. Als toelichting gaven voorstanders aan dat het makkelijker is geworden voor bewoners om te parkeren. De verkeersdrukte is volgens anderen niet afgenomen. Ook geven mensen aan dat het tarief niet hoog genoeg is om bezoekers te stimuleren elders te parkeren, en dat parkeergarages op drukke dagen al vol zitten. Ook vinden een aantal bewoners de maatregel niet duidelijk genoeg voor bezoekers. Bewoners van het pilotgebied zijn overwegend voor de uitbreiding van het gebied.

63% geeft aan (helemaal) eens te zijn met de stelling “Het dagkaarttarief is een goede manier om parkeren voor bewoners mogelijk te maken en mag wat mij betreft in meer woonstraten in Scheveningen worden ingevoerd”. 30% is het (helemaal) oneens, en 8% heeft geen mening. Scheveningers buiten het pilotgebied zijn meer verdeeld: 37% is het (helemaal) eens met de stelling, 42% (helemaal) oneens, en 20% heeft geen mening. Bewoners geven verder aan dat zij ervaren dat auto’s langer geparkeerd staan. Ook wijzen ze op de mogelijkheid dat bewoners hun bezoekersvergunning beschikbaar stellen aan toeristen. Tot slot wordt door bewoners in het pilotgebied vaak aangegeven dat parkeren gemakkelijker is geworden, terwijl een aantal bewoners erbuiten aangeven dat het in de omliggende straten drukker is geworden. Er zijn ook vragenlijsten verspreid onder instellingen en ondernemers in Scheveningen. De vragenlijst voor instellingen had helaas onvoldoende respons (van de 52 aangeschreven instellingen reageerden maar 6 verschillende instellingen op de vragenlijst) voor een kwantitatieve analyse. Van de respondenten die de vragenlijst hadden ingevuld, ervaren alle instellingen dat de parkeerdruk is afgenomen dan wel gelijk gebleven.

Ook is het merendeel het oneens met de stelling dat “Het dagkaarttarief is een goede manier om parkeren voor bewoners mogelijk te maken en mag wat mij betreft in meer woonstraten in Scheveningen worden ingevoerd”. In de vragenlijst voor ondernemers zijn respondenten stelliger dan bewoners in de verandering in de parkeerdruk. Van de 55 respondenten geeft 48% aan dat de parkeerdruk is afgenomen, en 50% zegt dat de parkeerdruk gelijk is gebleven. Slechts 2% denkt dat de parkeerdruk is toegenomen. Ondernemers zijn significant minder tevreden over de stelling “Het dagkaarttarief is een goede manier om parkeren voor bewoners mogelijk te maken en mag wat mij betreft in meer woonstraten in Scheveningen worden ingevoerd” dan bewoners. Slechts 13% is het (helemaal) eens met de stelling, 11% heeft geen mening, en 76% is het (helemaal) oneens. Een aantal ondernemers geven aan dat het aantal bezoekers sterk is afgenomen en dat er nu veel parkeerplaatsen leeg blijven. Ook wordt een aantal keer gesteld dat klanten van de ondernemers denken dat in heel Scheveningen de dagkaart geldt. Men zegt veel klachten van bezoekers te krijgen, en dat de foutieve communicatie door de (buitenlandse) media een ongewenst negatief effect op bezoekersaantallen heeft gehad.

Oude Centrum In en rondom het pilotgebied in het Oude Centrum is ook aan bewoners en ondernemers gevraagd naar hun ervaringen betreffende het parkeren en de pilot dagkaarttarief.

Op deze vragenlijst kwamen 375 unieke reacties. Van de personen die in het pilotgebied wonen of ondernemen, gaf 25% aan dat de parkeerdruk is afgenomen, 44% dat de parkeerdruk gelijk is gebleven, en 17% dat de parkeerdruk is toegenomen (13% weet het niet of gaf anders aan). Van de bewoners en ondernemers buiten het pilotgebied gaf 24% aan het niet te weten. Van de overige respondenten buiten het pilotgebied gaf 20% aan dat de parkeerdruk is afgenomen, 40% dat de parkeerdruk gelijk is gebleven, en 40% dat de parkeerdruk is toegenomen. Als toelichting worden verschillende verklaringen gegeven. Zo stellen mensen dat er minder verkeer op zoek naar een parkeerplaats is, en dat het gemakkelijker is om te parkeren als bewoner. Andere respondenten merken op dat het nog steeds erg lastig is om te parkeren. Als verklaring wordt vaak genoemd dat er gelijktijdig een aantal parkeerplekken zijn verdwenen, onder andere bij de Gedempte Burgwal en Gedempte Gracht. Hierdoor is volgens respondenten het effect van de dagkaart op de parkeerdruk minder goed te bepalen. Respondenten buiten het pilotgebied spreken van een waterbed-effect. Zo worden de Stationsbuurt en de Rivierenbuurt genoemd als gebieden waar de bezoekers nu meer parkeren.

Op de stelling: “Het dagkaarttarief is een goede manier om parkeren voor bewoners mogelijk te maken en mag wat mij betreft in meer woonstraten in het Centrum worden ingevoerd” gaf 54% van de respondenten binnen het pilotgebied aan (helemaal) eens te zijn, 39% (helemaal) oneens te zijn, en 7% had geen mening. Buiten het pilotgebied zijn de respondenten meer verdeeld. 44% van hen is het (helemaal) eens met de stelling, 49% is het (helemaal) oneens, en 6% heeft geen mening. Voorstanders noemen de parkeergarages als alternatief voor bezoekers. Ook stellen ze dat met uitbreiding het waterbed-effect kan worden tegengegaan. Men noemt ook de toegenomen parkeerruimte voor bewoners als reden. Zowel voor- als tegenstanders van de pilot noemen parkeren voor alleen vergunninghouders als wens, en wijzen op het belang van handhaving op de naleving. Tegenstanders geven aan dat ze weinig verandering in de parkeerdruk merken. Ook is het tarief volgens inwoners te hoog en heeft het nadelige gevolgen voor ondernemers in het gebied. Tot slot wordt ook het parkeren van visite door sommigen als problematisch ervaren. Betalingsbereidheid De betalingsbereidheid toont hoeveel bezoekers een geldig parkeerrecht hebben, zoals een kaart uit de betaalautomaat, via een parkeer-app, of met een bezoekersvergunning. Bewonersvergunningen worden niet meegeteld als bezoekers.

Aangezien de dagkaartgebieden voor mei 2023 niet bestonden, zijn hier geen gegevens van met betrekking tot de betalingsbereidheid. Vanaf mei 2023 zijn deze gegevens er wel. De twee gebieden in het Centrum en op Scheveningen worden vergeleken met het gemeentebrede percentage. In het dagkaartgebied in het Centrum is de betalingsbereidheid lager dan het gemeentebrede percentage. Met name in de mei lag het percentage aanmerkelijk lager, maar is daarna opgeklommen naar ongeveer 80%. Het gebied in Scheveningen zag met name in de zomermaanden juli, augustus en september een hoger dan gemiddelde betalingsbereidheid. Gebied Centrum Dagkaart Scheveningen Dagkaart Gemeente Den Haag

Mei 2023

Juni 2023

Juli 2023 80,4 %

Augustus 2023 82,2 %

September 2023 80,1 %

Oktober 2023 82,3 %

74,5 %

80,1 %

83,4 %

84,0 %

87,7 %

90,2 %

89,3 %

78,8 %

86,0 %

86,3 %

85,8 %

85,9 %

86,2 %

86,4 %

Steekproef data scanauto Op drie dagen zijn voor zowel 2022 als 2023 data van de scanauto’s met elkaar vergeleken. Deze dagen zijn zondag in week 21 (mei), dinsdag in week 29 (juli) en dinsdag in week 38 (september).

Op deze dagen reed de scanauto in hetzelfde deel van de dag door het gebied waar nu de dagkaart geldt. Voor deze steekproef-methodiek is gekozen vanwege de grote hoeveelheid scangegevens. Kuststrook Scheveningen In het dagkaartgebied in Scheveningen is het straatparkeren significant afgenomen sinds mei 2023. In mei is er nog wel sprake van een toename, deze is in de volgende maanden verdwenen. Dit kan komen door de gewenning aan het nieuwe tarief. In juli, tijdens de zomervakantie, is er een afname van het straatparkeren en een hoger aandeel van bewoners en bedrijven, terwijl in andere periodes relatief meer auto’s met een bezoekersvergunning geparkeerd hebben. Daarbij dient gezegd te worden dat de weersomstandigheden slechter waren in juli 2023 dan in 2022. % Soort parkeerder Bewonersvergunning Bezoekersvergunning Bedrijvenvergunning Overige vergunningen Straatparkeren Geen parkeerrecht

Mei 2022

Mei 2023

Juli 2022

Juli 2023 79,0

September 2022 78,1

September 2023 77,1

80,9

76,3

66,7

4,1

6,9

6,3

3,4

2,6

5,6

6,8

4,9

4,9

11,7

8,3

9,0

0

2,5

2,9

2,6

4,2

3,4

5,4

6,6

15,6

1,8

4,2

1,4

2,7

2,9

3,7

1,6

2,7

3,4

Oude Centrum In het dagkaartgebied in het Centrum is gelijk aan Scheveningen het straatparkeren significant gedaald. Dit leidt in het geheel tot een hoger aandeel van geparkeerde auto’s met een bewoners- of bezoekersvergunning. Overige vergunningssoorten namen ook enigszins toe, terwijl parkeren met een bedrijvenvergunning per dag wisselt. % Soort parkeerder Bewonersvergunning Bezoekersvergunning Bedrijvenvergunning Overige vergunningen Straatparkeren Geen parkeerrecht

Mei 2022

Mei 2023

Juli 2022

Juli 2023 73,7

September 2022 65,6

September 2023 69,4

72,0

70,3

68,1

8,1

10,8

6,4

6,1

3,0

6,2

8,2

11,4

14,5

14,2

18,1

16,7

1,0

2,2

2,2

2,2

2,7

4,0

6,7

1,1

7,1

1,4

8,4

1,1

3,9

4,3

1,7

2,5

2,3

2,5

In algemene zin lijkt de dagkaart effectief in het ontmoedigen van straatparkeren. In vrijwel ieder gebied en periode is het aandeel straatparkeren van de geparkeerde auto’s afgenomen. Het effect op bewonersparkeren is positief, maar de verandering is kleiner, omdat andere vergunningssoorten, waaronder bezoekers- en bedrijvenvergunningen, hier ook van profiteren.

Met name in het dagkaartgebied in Scheveningen zijn er duidelijke stijgingen in het aandeel van de bedrijven- en bezoekersvergunningen te zien.

Herkomstonderzoek Gedurende één week in maart 2024 is er met behulp van data van de parkeerhandhaving door scanauto’s onderzoek gedaan naar de herkomst van geparkeerde auto’s. Voor de auto’s die met een bewonersvergunning of een bezoekersvergunning geparkeerd waren, is aan de hand van het kenteken gekeken of de vergunninghouder geregistreerd staat in de omgeving van het dagkaartgebied. Er is onderzocht of de vergunninghouder geregistreerd staat op een postcode die zich binnen het dagkaartgebied bevindt, en op een postcode binnen de buurt waarin het dagkaartgebied is. De kaart hieronder toont deze gebieden, met de dagkaartgebieden in blauw, en de buurten waarin de gebieden zich bevinden in rood.

In het pilotgebied in de Kuststrook, in blauw op de kaart rechtsboven, was 77% van de geparkeerde voertuigen met een bewonersvergunning gekoppeld aan een postcode in het blauwgekleurde pilotgebied. 98% van de voertuigen die in het blauwe gebied gescand zijn met een bewonersvergunning kwam uit de buurten Belgisch Park of Scheveningen Badplaats, het rode gebied op de kaart. Voor de auto’s die geparkeerd waren met een bezoekersvergunning geldt dat 61% was gekoppeld aan een postcode in het blauwe dagkaartgebied, en 73% aan een postcode in één van de twee buurten in rood. In het pilotgebied in het Oude Centrum is een vergelijkbare verdeling te zien. De meeste auto’s met een bewonersvergunning komen uit de omgeving (81% in het blauwe pilotgebied, en 95% in de roodgekleurde buurt Zuidwal), terwijl de percentages bij de bezoekersvergunning lager liggen (67% in het pilotgebied, en 82% in de buurt). Deze cijfers tonen aan dat de bezoekersvergunning in dat gebied in hogere mate gebruikt wordt door vergunninghouders die niet in de omgeving van het pilotgebied wonen, terwijl de bewonersvergunning in veruit de meeste gevallen door omwonenden wordt gebruikt. Scheveningen: Vergunningssoort Bewonersvergunning Bezoekersvergunning

% Vergunninghouders in pilotgebied (blauw) 77 % 61 %

% Vergunninghouders in buurt (rood) 98 % 73 %

Centrum: Vergunningssoort Bewonersvergunning Bezoekersvergunning

% Vergunninghouders in pilotgebied (blauw) 81 % 67 %

% Vergunninghouders in buurt (rood) 95 % 82 %

Het herkomstonderzoek toont aan dat de bewonersvergunning voornamelijk door omwonenden wordt gebruikt. De bezoekersvergunning wordt in iets hogere mate door vergunninghouders van buiten het pilotgebied gebruikt. Het aandeel van geparkeerde voertuigen dat met een bezoekersvergunning parkeert is dermate laag en dit heeft geen groot effect op de parkeerdruk.

Conclusie De bewoners van de Kuststrook Scheveningen en het Oude Centrum denken verschillend over het effect van de pilot op de parkeerdruk. Bewoners in het pilotgebied in Scheveningen vinden overwegend dat de parkeerdruk is afgenomen. In het Oude Centrum wordt dit minder geconstateerd. Het is aannemelijk dat de herinrichtingen van onder andere de Gedempte Burgwal, Gedempte Gracht en de Boekhorststraat hieraan bijdragen, gezien het verminderde aantal parkeerplaatsen. Dit bemoeilijkt het bepalen van het effect van de pilot op de parkeerdruk. Bewoners van het pilotgebied in Scheveningen geven aan positief te staan tegenover de pilot en voor eventuele uitbreiding te zijn. Overige bewoners van Scheveningen zijn verdeeld over de pilot. In het pilotgebied in het Centrum zijn bewoners in het pilotgebied ook positiever over de dagkaart dan bewoners erbuiten, maar de verschillen zijn hier kleiner. Ondernemers stellen daarentegen in grote mate dat de parkeerdruk is afgenomen, en zijn tegenstander van de pilot. De meest genoemde reden is de afname van het aantal bezoekers aan hun ondernemingen. Steekproefdata van de scanauto’s toont aan dat er sinds de pilot significant minder straatparkeren plaatsvindt. Uitzondering hierop is de maand mei 2023 in Scheveningen, de eerste maand van de pilot.

In het algemeen lijkt in wisselende mate het aandeel van de bewonersvergunning, de bezoekersvergunning, en de bedrijfsvergunning te zijn toegenomen. Er zijn geen indicaties dat er in grote mate niet wordt betaald. Hieruit valt af te leiden dat het straatparkeren is afgenomen, en tot meer parkeermogelijkheden voor vergunninghouders heeft geleid. Herkomstonderzoek toont aan dat de bewonersvergunning vrijwel uitsluitend door omwonenden wordt gebruikt, terwijl de bezoekersvergunning in iets hogere mate door vergunninghouders van buiten het pilotgebied. Het aandeel van geparkeerde voertuigen dat met een bezoekersvergunning parkeert is echter dermate laag, dat dit geen groot effect op de parkeerdruk heeft. Een vergelijking van de parkeerdruk voor en tijdens de pilot in het gebied is helaas niet mogelijk, omdat er geen gegevens zijn verzameld van de situatie voor de invoering van de pilot. Daarnaast is het door het gelijktijdig nemen van verschillende maatregelen niet mogelijk om te stellen wat de invloed van het dagkaarttarief op de parkeerdruk is. Alles overwegend is de dagkaart een effectieve maatregel om straatparkeren te ontmoedigen en meer parkeerruimte voor vergunninghouders te creëren. Wel zijn er signalen van inwoners over een verplaatsing van parkeerdruk naar de gebieden grenzend aan de pilotgebieden, met name in de Rivierenbuurt en Stationsbuurt.

Ook geven ondernemers aan minder klanten te ontvangen door het dagkaarttarief. Een mogelijk alternatief voor de dagkaart om ondernemers tegemoet te komen is een zogenaamd progressief parkeertarief. De invoering van een progressief tarief wordt momenteel voorbereid. Hiervoor dienen de Verordening en Regeling Parkeerregulering en Parkeerbelasting aangepast te worden.