RIS319462 Bijlage 1 Updaterapport Veiligheid ADO Den Haag April 2024 Definitief

VISIE OP VEILIGHEID STADION EN ORGANISATIE ADO DEN HAAG

Update na audit Juli 2022

Opdrachtgever Versie & datum Adviseurs Kenmerk

ADO Den Haag Den Haag Definitief, 26 april 2024 F. Wijnveld & Ben Jan van der Klis CP-676-1251-001

CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 1 van 15

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

4.

Inleiding

3

1.1

Aanleiding onderzoek

3

1.2

Hernieuwde vraagstelling CrowdProfessionals vanuit ADO Den Haag

3

1.3

Onderzoeksmethode en looptijd

3

CrowdProfessionals en uitkomsten audit 2022

4

2.1

Over ons

4

2.2

Expertise en achtergrond onderzoekers

4

2.3

Uitkomsten audit 2022

4

Update veiligheidsorganisatie ADO Den Haag

5

3.1

Interne organisatie

5

3.2

Operationele inzet bij wedstrijden en borging kwaliteit organisatie

7

3.3

Oefenen en opleiden

9

3.2

Handhaven huisregels en stadionverboden

9

3.3

Volgen ticketverkoopvoorwaarden

10

Update stadion ADO Den Haag in relatie tot veiligheid

11

4.1

Entreeconstructies

11

4.2

CCTV-installatie

13

4.3

Overige risico’s: belasting tribune elementen door massaal samenkomen en springen

14

Copyright 2024 © Niets van deze rapportage mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder de voorafgaande toestemming van ADO Den Haag. Exoneratiebeding CrowdProfessionals sluit iedere vorm van aansprakelijkheid uit voor eventuele schade of letsel, door welke oorzaak ook ontstaan, die zouden kunnen voortvloeien uit enige regeling, aanbeveling of omissie die uit dit document zou kunnen voortvloeien.

CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 2 van 15

1. Inleiding 1.1

Aanleiding onderzoek

In Juli 2022 leverde CrowdProfessionals aan de gemeente Den Haag een auditrapport op betreffende de veiligheidssituatie in het stadion van ADO Den Haag en de (integrale) veiligheidsorganisatie bij wedstrijden. Aanleiding voor die audit waren de serieuze incidenten die zich in het stadion afspeelden na de finale play-off wedstrijd tegen Excelsior Rotterdam op 29 mei 2022. De audit werd verricht op verzoek van de gemeente en ADO Den Haag verleende volledige medewerking. De lokale driehoek van Den Haag verzocht CrowdProfessionals destijds om de volgende opdracht te vervullen: 1. Het verrichten van een QuickScan naar de veiligheidsorganisatie van ADO Den Haag en de veiligheidssituatie binnen het stadion. 2. Betrekken van de gebeurtenissen voor en tijdens de wedstrijd ADO - Excelsior. 3. Het voorstellen van een duidelijke fasering in de uitvoering van de voorgestelde maatregelen. Het ging destijds om de vraag welke personele, technische en fysieke maatregelen voorafgaande aan het nieuwe voetbalseizoen uitgevoerd dienden te worden (korte termijn maatregelen). Anderzijds diende uit het onderzoek naar voren te komen welke (meer ingrijpende) maatregelen in de daaropvolgende periode geïmplementeerd konden worden (lange termijn maatregelen). Uit de audit kwamen diverse korte- en lange termijn adviezen naar voren.

1.2

Hernieuwde vraagstelling CrowdProfessionals vanuit ADO Den Haag

ADO Den Haag heeft aangegeven dat sindsdien veel van de destijds geformuleerde aanbevelingen doorgevoerd zijn en dat er ook andere ontwikkelingen te melden zijn. Teneinde een actueel beeld te schetsen wat ook gepresenteerd kan worden richting de lokale driehoek, heeft de directie van ADO Den Haag CrowdProfessionals verzocht een update te doen van de audit uit 2022, maar dan mono, dus louter op de onderwerpen en destijds gedane aanbevelingen die ADO Den Haag en het stadion zelf betreffen. Dit rapport ziet dan ook niet op de andere ketenpartners (gemeente, politie en OM).

1.3

Onderzoeksmethode en looptijd

In het kader van dit onderzoek werden de volgende methoden gehanteerd: 1. Interviews met betrokken stakeholders binnen ADO Den Haag; 2. Een bezoek aan het stadion inclusief schouwronde en 3. Toets van de actuele situatie aan de destijds geformuleerde korte- en lange termijn adviezen aan het adres van ADO Den Haag in relatie tot het stadion en de veiligheidsorganisatie.

CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 3 van 15

2. CrowdProfessionals en uitkomsten audit 2022 2.1 Over ons CrowdProfessionals is de deskundige partner voor organisaties en overheden die zich bezighouden met het managen van drukke plaatsen. Het werkgebied van CrowdProfessionals omvat onder meer festivals, betaald voetbal en andere sportevenementen, binnensteden, markten, musea en onderwijslocaties. De adviseurs van CrowdProfessionals onderscheiden zich door hun expertise in het omgaan met crowds en hun praktische instelling. Veiligheidsorganisaties van Betaald Voetbal Organisaties en bonden en de veiligheidssituatie binnen voetbalstadions vormen een nadrukkelijk expertisegebied binnen CrowdProfessionals. De adviseurs van CrowdProfessionals verrichten met regelmaat werkzaamheden binnen dit domein voor UEFA en KNVB, stadions en clubs, maar ook voor gemeenten. 2.2 Expertise en achtergrond onderzoekers Binnen het team van CrowdProfessionals en zusterbedrijf Event Safety Institute (ESI) zijn meerdere senior-adviseurs werkzaam die expertise hebben op het gebied van voetbalveiligheid en op het gebied van strategisch- en tactische politie-inzet. UEFA, KNVB, clubs en stadions worden geadviseerd op het gebied van de veiligheidsorganisatie en stadionveiligheid. Vanuit deze brede expertise en achtergrond werd ook dit updaterapport geschreven.

2.3 Uitkomsten audit 2022 Zoals hiervoor werd aangegeven beperkt deze updaterapportage zich tot de onderwerpen die louter ADO Den Haag en het stadion betreffen. In de auditrapportage uit Juli 2002 werden in relatie tot ADO Den Haag en het Bingoal Stadion1 genoemd als aandacht- en verbeterpunten: Veiligheidsorganisatie • Zorgdragen voor structurele inrichting en bemensing van de veiligheidsorganisatie. • De operationele inzet bij de wedstrijden én het nakomen/uitvoeren van afspraken laten auditen, ten behoeve van het verbeteren van de kwaliteit en kwantiteit van de gehele veiligheidsorganisatie. • Iedere wedstrijd integraal en multidisciplinair evalueren en de concrete leer- en verbeterpunten voor de volgende wedstrijd duiden (en implementeren). • Actief handhaven van huisregels en het actief en zonder aanziens des persoons ALTIJD uitsluiten van supporters die zich misdragen (stadionverbod opleggen). • Te allen tijde houden aan de opgelegde ticketverkoopvoorwaarden. Stadion • De entreeconstructies van het stadion van ADO Den Haag zijn niet robuust. De entreepoortjes zijn verouderd, werken niet afdoende om zeker te stellen dat alleen de juiste (één) supporter binnenkomt en zij zijn in excessen ook overklimbaar.

1

In 2022 heette het stadion nog het Cars Jeans stadion. CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 4 van 15

•

Het advies in 2022 was om op langere termijn over te gaan tot vervanging van de huidige entreepoortjes middels plaatsing van manshoge tourniquets zoals veel andere stadions die ook gebruiken, mede vanwege de gebrekkige operationele veiligheidsorganisatie. Ten aanzien van de CCTV-installatie werd vastgesteld dat deze voldeed, maar dat er verbeteringen mogelijk waren. Als extra overwegingen werden destijds meegegeven: o Door ook de camera-oplossing in de tourniquets op te nemen wordt van iedere bezoeker die het stadion in gaat een unieke foto genomen, zodat die kan dienen als referentie materiaal. Deze aanpassingen zullen een serieuze investering behoeven, maar ingebruikname verhoogt de veiligheid sterk. o Als innovatie werd tot slot nog genoemd de inzet van bodycams voor stewards of beveiligers (gekoppeld aan het CCTV-systeem in de commandoruimte.

3. Update veiligheidsorganisatie ADO Den Haag In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de interne organisatie van veiligheid bij ADO Den Haag op basis van de aanbevelingen uit 2022. Zoals gezegd is deze update mono zodat er niet gekeken wordt naar de (samenwerking met) veiligheidspartners als gemeente en politie.

3.1

Interne organisatie

Zorgdragen voor structurele inrichting en bemensing van de veiligheidsorganisatie was de eerste aanbeveling in de auditrapportage 2022. In verband met deze aanbeveling vermelden wij de volgende toelichting: Voor de organisatie van voetbalveiligheid is het van belang om ervaring op te bouwen met het stadion, de diverse supportersgroepen (en hun risicoprofiel) en het functioneren van de interne organisatie en de interne processen. Hier hoort bij dat functionarissen die werkzaam zijn in het veiligheidsdomein langdurig betrokken zijn bij de organisatie zodat zij de ervaring en kennis kunnen opdoen die nodig is en deze adequaat kunnen gebruiken. Bij veel BVO’s vormt met name de continuïteit in bezetting een uitdaging. Wij stellen vast dat binnen het Nederlands voetbal er een groot verloop is van veiligheidscoördinatoren bij clubs. Vaak is de reden dat de beloning niet conform de belasting is (lees: veel werken versus een relatief lage beloning). Effect van “steeds een andere wind” is dat het beleid van de club en de operationele uitvoering niet meer herkenbaar is voor supporters, stewards en andere betrokkenen. Dit leidt vaak tot onbegrip en niet zelden tot (onnodige) conflicten en incidenten. ADO Den Haag heeft in de laatste jaren met name wijzigingen op managementniveau gekend.

In het najaar 2023 is een veiligheidsmanager aangenomen die nu het team aanstuurt dat werkzaam is met veiligheid. Dit team bestaat bij ADO Den Haag momenteel uit: o VC (Timo de Vreede) o 1 stagiair IVK (nog aanwezig tot eind van de maand April) o Begin 2024 werd afscheid genomen van de medewerker veiligheidszaken. Deze functie is nog niet opnieuw opgevuld. De SLO (Koos Roeg) heeft een onafhankelijke positie en valt onder de verantwoordelijk van Stichting Wijkz, gemeente Den Haag.

CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 5 van 15

In relatie tot de aanbeveling uit 2022 geeft de update in 2024 het volgende beeld: De club heeft een Veiligheidsmanager in dienst genomen in de persoon van Emilië van Duijn. Zij heeft vele jaren gewerkt bij de politie in diverse functies2 en in het gesprek bleek ons dat zij een goede visie heeft op de organisatie van voetbalveiligheid en oog voor de uitdagingen die daarbij optreden. In het najaar zal zij ook de KNVB-opleiding Veiligheidscoördinator Betaald Voetbal gaan volgen3. De manager veiligheidszaken is aanwezig bij wedstrijden en is ook actief op de werkvloer doende met het veiligheidsproces en de organisatie. De veiligheidscoördinator van ADO Den Haag is al jaren aan de club verbonden. Hij heeft de opleiding gevolgd en met goed gevolg afgerond. Daarmee voldoet hij aan de kwalificaties die door de KNVB gesteld worden (licentie eis!). Hij werkt 36 uur per week op basis van een vastgelegd functieprofiel en heeft momenteel nog een tijdelijk contract, maar wij begrepen dat de doelstelling is om hem in vaste dienst van de club te nemen. De veiligheidscoördinator heeft naar eigen zeggen (en dit werd bevestigd door manager en directie) alle mandaat om besluiten te nemen dit nodig zijn tijdens wedstrijden (o.a. stilleggen van de wedstrijd). Dit is nu formeel en goed geregeld geven alle partijen aan.

De veiligheidscoördinator legt verantwoording af aan- en heeft continu contact met de veiligheidsmanager. Hoewel de Algemeen Directeur niet in eerste lijn het aanspreekpunt is, is de ervaring van de veiligheidscoördinator dat de Algemeen directeur wel heel toegankelijk is. Omdat de veiligheidsmanager nieuw is in het “voetbal-veiligheid-domein” is het soms even zoeken en uitleggen omdat de nieuwe manager nog aan het “ingroeien” is. Dit vormt in de praktijk volgens geïnterviewden echter geen belemmering en is logisch gezien de termijn dat de veiligheidsmanager in dienst is. De Supporters Liaison Officer (SLO) is, via de Stichting Wijkz van de gemeente, al lang verbonden aan ADO Den Haag. Hij is niet in dienst van ADO Den Haag, maar (op basis van een overeenkomst tussen gemeente en ADO Den Haag) van de Stichting Wijkz. De SLO werkt fulltime en volgt momenteel ook de nieuwe SLO-opleiding vanuit de KNVB. Binnen ADO Den Haag doet de SLO in beginsel zaken met de veiligheidsafdeling, andere afdelingen binnen ADO Den Haag en de supporters(verenigingen). Indien nodig is er ook contact met de algemeen directeur. De inzet van de jongerenwerker(s) rond ADO Den Haag werd jaren geleden beëindigd door de gemeente. Post-Corona zijn er echter jongerengroepen die zich steeds vaker misdragen en zich ook niet aan de natuurlijke hiërarchie op de tribune houden4.

De oudere supporters weten niet wie de jongeren zijn en andersom interesseert het de jongeren niet wie de ouderen zijn. Er is geen enkel ontzag bij de jongeren voor de waarden en normen en de oudere kern. Dit leidt soms ook bij uitwedstrijden tot problemen. Vandaar dat inmiddels weer teruggegaan is door ADO Den Haag naar het model dat alleen SCC-houders bij uitwedstrijden welkom zijn; hiermee worden diverse groepen geblokkeerd. De SLO wees in het interview op het feit dat er vroeger ook een of meerdere gemeentelijke jongerenwerkers betrokken waren. Dat is niet meer het geval en dat vormt een stevig verbeterpunt 2

Dit is relevant omdat er nauw samengewerkt moet worden met politie en gemeente en politiemensen de benodigde achtergrond hebben om dit goed in te richten en uit te voeren. 3 Dit is weliswaar niet verplicht voor de functie (alleen de VC moet dit doen volgens de licentie eisen van de KNVB), maar zeer positief én van belang omdat middels de opleiding niet alleen de benodigde inzichten en kennis verkregen en verbreed worden, maar ook het voetbalnetwerk uitgebreid wordt. 4 Een probleem wat zich bij vrijwel alle BVO’s voordoet en gezien kan worden als bijzonder gevolg van de Covidperiode. CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 6 van 15

omdat, net als bij alle andere BVO’s, de jongerenkernen (groepen jongeren die zich verenigen binnen een eigen entiteit en groepscultuur) zich steeds nadrukkelijker manifesteren, zich weinig tot niets aantrekken van de “oudere harde kern” en/of de organisatie en vaker problemen/incidenten veroorzaken. Het aandachtspunt is dat de bezetting van de veiligheidsafdeling enigszins beperkt is, zeker na het vertrek van de medewerker veiligheidszaken. Ons advies in deze is: • Definitief vastleggen van de huidige veiligheidscoördinator in een vast dienstverband zodat de kennis en ervaring die opgedaan is over de laatste jaren geborgd blijft binnen de organisatie. • Breid de afdeling uit met een medewerker veiligheidszaken die tenminste 3 dagen (wedstrijddag + 2 dagen) werkzaam is op de afdeling en ondersteuning kan bieden. Dit biedt meer continuïteit in bezetting en voorkomt niet alleen overbelasting op termijn van de veiligheidscoördinator1, maar zorgt er ook voor dat er taken verdeeld kunnen worden en beter geborgd zijn. • Bespreek met de SLO en gemeente de mogelijkheden om de gemeentelijk jongerenwerker(s) weer te betrekken bij ADO Den Haag, met name voor de jongerenkernen. Het risico op langere termijn is dat deze jongerenkernen steeds nadrukkelijker een stempel gaan drukken op de situatie op de tribunes en binnen de supportersrangen.

De huidige SLO heeft geen aansluiting bij deze groepen. Jongerenwerkers werken ook “door de week” in de wijken en komen deze jongeren wel tegen.

3.2

Operationele inzet bij wedstrijden en borging kwaliteit organisatie

Een 2e aanbeveling uit de rapportage in 2022 was: De operationele inzet bij de wedstrijden én het nakomen/uitvoeren van afspraken laten auditen, ten behoeve van het verbeteren van de kwaliteit en kwantiteit van de gehele veiligheidsorganisatie. De 3e aanbeveling houdt hier verband mee: Iedere wedstrijd integraal en multidisciplinair evalueren en de concrete leer- en verbeterpunten voor de volgende wedstrijd duiden (en implementeren). Momenteel is er een goede, stabiele overlegstructuur; zowel intern als extern/integraal: • Na iedere thuiswedstrijd, dus gemiddeld 1 x per 2 weken, vindt er veiligheidsoverleg plaats met de gemeente en de politie. Daar worden ook de aankomende wedstrijden besproken. • Daarnaast worden de vooroverleggen voor wedstrijden structureel ingericht en uitgevoerd, een en ander conform de voorschriften in het Handboek Competitiezaken KNVB. • Intern vindt 1,5 week voor de wedstrijd intern overleg plaats met alle ADO-afdelingen. Dit zorgt ervoor dat er op tijd zicht is op (commerciële) acties en activiteiten die zullen plaatsvinden zodat er ook tijdig een mening gevormd kan worden, er eventueel bijgestuurd en overlegd kan worden met gemeente en politie en tijdig de benodigde voorbereidingen getroffen kunnen worden. • De geïnterviewden geven voorts aan dat er een goede communicatie ontstaan is met supporters.

Ook de sociale controle onder supporters is de laatste tijd hoog. Wangedrag wordt actief gecorrigeerd onderling. Er is tegenwoordig ook wedstrijdoverleg met supportersclubs en 1 x per maand overleggen de directeur en veiligheidsmanager met Haagse Bluf.

CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 7 van 15

•

ADO Den Haag heeft, in overleg met de supportersvereniging, bezoeken laten uitvoeren door “mysterie guests” zodat ook vanuit de bezoekersbeleving feedback komt aangaande de ontvangst en processen. Dit heeft een uitgebreid rapport opgeleverd vanaf de zijde van de supportersvereniging. Daarnaast zijn er nu en dan auditoren vanuit de KNVB die audits/controles uitvoeren van de wedstrijdorganisatie.

Als het gaat om de operationele inzet bij wedstrijden is er een stevige verbetering doorgevoerd sinds 2022. Als gekeken wordt naar de afspraken die ondermeer zijn vastgelegd in de Veiligheidsverklaring (2024-2025) dan zien wij dat de volgende inzet overeengekomen is:

Momenteel heeft ADO Den Haag 62 stewards (versus 15 stewards in 2022) en 16 eigen servicemedewerkers. Dit is dus een sterke verbetering in een tijd waar BVO’s nauwelijks aan vrijwilligers (en stewards) kunnen komen. ADO Den Haag heeft voorts 10 à 12 supervisors waarvan er tenminste 7 ingezet worden per wedstrijd. De inzet vindt plaats op basis van een stewardinzetplan. Dat plan was er in 2022 niet. De servicemedewerkers zijn momenteel in opleiding om steward te worden (waardoor het totaal op 78 stewards zal komen). Naast de stewardinzet is er ook nog steeds een overeenkomst met het Mondriaan College. Dit college levert gemiddeld 60 studenten aan ADO Den Haag tijdens wedstrijden. Zij worden begeleid door hun mentoren. Deze studenten verrichten tegenwoordig geen beveiligingstaken meer (dit was de kritiek in 2022 omdat dit niet toegestaan is), maar servicetaken. Het gegeven dat deze studenten 2 à 3 x per jaar afwezig zijn (vanwege de schoolvakanties) wordt tegenwoordig opgevangen door de inzet van eigen personeel en andere vrijwilligers. Waar nodig wordt extra beveiligingsinzet ingehuurd. Er is door de veiligheidscoördinator van ADO Den Haag een goed overzicht gemaakt van alle beveiligingsposities en stewardposities. Dit is vastgelegd in een bezettingsplan. Als het gaat om de inzet van extern ingehuurde beveiliging is er een wijziging van leverancier in vergelijking tot 2022.

De nieuwe hoofdaannemer is nu Westland Security. Het grote voordeel is dat deze nieuwe partij de “bekende gezichten” uit Den Haag niet kent en er dus geen mensen zonder ticket meer binnengelaten worden (een risico dat in het verleden wel meermaals opgeld deed). De standaard inzet in het hoofdgebouw betreft 18 Westland Security beveiligers naast 3 ervaren stewards. Bij hoog risicowedstrijden wordt dit aantal opgehoogd naar 25 beveiligers. Dit zal ook het geval zijn bij eventuele play-off wedstrijden. SMG levert de aanvulling op het benodigd aantal stewards voor in het stadion zodat altijd voldoende inzet gegarandeerd is. SMG ondersteunt ook met inzet van stewards voor uitwedstrijden. Tot slot levert RFL Security inzet van beveiliging voor in het stadion. Zij leveren meerdere flexteams en opschaling. ABR levert 35 verkeerregelaars per wedstrijd. Ook deze inzet is stabiel.

CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 8 van 15

De conclusie na de interviews is dat de huidige operationele organisatie van ADO Den Haag op dit moment wel voldoet aan de eisen en aan de afspraken binnen de Veiligheidsverklaring. Dit was zeker niet het geval in 2022. Ook zijn taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden nu goed geregeld en belegd. Dit zorgt ervoor dat studenten niet meer “oneigenlijk” ingezet worden, maar alleen doende zijn met servicetaken. Daarmee is dat risico weggenomen.

3.3

Oefenen en opleiden

SMG (Security Management Group, het beveiligingsbedrijf dat ook voor Feyenoord de beveiliging levert) verzorgde de voorbije periode de stewardopleidingen. Vier van de voornoemde ADOsupervisors worden in Mei 2024 nu ook opgeleid door SMG in Rotterdam om zelf de stewardopleiding te gaan geven binnen ADO Den Haag. Vanaf dat moment is dus ook het eigen opleidingskader gereed en kan binnen ADO Den Haag de stewardopleiding in eigen beheer verzorgd worden. Er is echter meer te doen rond oefenen en opleiden bij ADO Den Haag. Voorbeelden van reeds verrichtte oefeningen en opleidingen zijn: • De gezamenlijke oefening met de VBE van politie o.l.v. politie en gebruik van 40 figuranten. • Training gebruik verbindingen voor stewards (portofonie) • BHV trainingen voor supervisors • Reanimatie training voor stewards • Eindoefening (ontruiming) op 1 mei gericht op ontruiming (BHV) o.l.v. Edusafe. Hiermee neemt niet alleen het niveau toe, maar de opleidingen zijn voor stewards ook een soort van “extraatje”. Zij verkrijgen meer kennis en ervaring middels de opleidingen en door de integrale oefeningen ontstaat ook meer cohesie met politie. 3.2 Handhaven huisregels en stadionverboden Een volgende (4e) aanbeveling in 2022 betrof: Actief handhaven van huisregels en het actief en zonder aanziens des persoons ALTIJD uitsluiten van supporters die zich misdragen (stadionverbod opleggen).

In de interviews werd ons duidelijk dat er de afgelopen periode (eigenlijk sinds de bewuste play-off wedstrijd tegen Excelsior in 2022) geen grote incidenten meer voorgevallen zijn. Er was nog 1 geval waarbij er ca. 20 fakkels afgestoken werden, maar verder is er niets grootschaligs meer gebeurd. Dit betekent dat er sindsdien ook geen grote aantallen stadionverboden meer opgelegd zijn. De lijn die sindsdien vanuit ADO Den Haag gevoerd wordt is duidelijk voor supporters: “Fout is fout en dergelijk gedrag resulteert in een stadionverbod”. De stadionverbodencommissie is dit jaar dan ook nog niet bijeengeweest omdat de casussen die er geweest zijn direct een stadionverbod opleverden en niet besproken hoefden te worden. Er waren tot op heden geen “bespreekcasussen”. Binnenkort komt de commissie echter wel bijeen omdat er een paar casussen zijn waarbij minderjarigen zich tijdens uitwedstrijden misdragen hebben. De commissie nodigt de ouders en de minderjarigen die zich tijdens uitwedstrijden misdragen hebben nu uit om hun “casus” te bespreken en te bepalen welke maatregelen passend zijn.

CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 9 van 15

3.3 Volgen ticketverkoopvoorwaarden Het laatste aandachtspunt uit de audit van 2022 ten aanzien van de organisatie was: Te allen tijde houden aan de opgelegde ticketverkoopvoorwaarden. Wij zagen al dat er intern bij ADO Den Haag tegenwoordig 1,5 week voorafgaand aan iedere thuiswedstrijd een ADO-breed overleg is met alle afdelingen over de organisatie van de wedstrijd. Voordeel hiervan is dat bijzonderheden, commerciële acties en andere voornemens die afwijken van het normale, tijdig besproken worden en er nog risicoanalyse en overleg (bijv. met politie en gemeente) plaats kan vinden. Indien nodig kan er ook tijdig “nee” gezegd worden. Hier worden ook nadrukkelijk de risico’s en risicogradatie (A, B of C) besproken en als onderdeel daarvan ook de ticketverkoopvoorwaarden. Een clubkaart (CC) geeft geen toegang tot wedstrijden, maar is bij ADO Den Haag nodig voor iemand die een kaartje voor een wedstrijd of een seizoenkaart wil kopen. Clubs zijn verplicht bij te houden wie een clubkaart koopt. Om goede identificatie te kunnen uitvoeren moesten supporters zich voorheen bij de club identificeren of scans van identiteitsbewijzen opsturen. Dat is veranderd. De club gebruikt nu ter verificatie het iDIN systeem (zie onder voor toelichting).

Identity Based Access (IBA), de verdergaande vorm van Identity check voor toegang, is zeker de toekomstwens van ADO Den Haag, maar de club heeft 3 jaar achter elkaar verschillende systemen gehad, dus alle supporters moesten ieder jaar opnieuw alle registratiehandelingen doen. De club is nu wat huiverig om (weer) voorop te lopen (NB: IBA is zeker nog niet volledig geaccepteerd als “proven concept”. Er wordt getest op meerdere locaties in het land bij BVO’s en er moet duidelijk beleid komen op gebruik van biometrische kenmerken) en nu al WEER over te gaan op een nieuw systeem. ADO Den Haag wil op termijn wel over naar IBA, maar pas als alles aantoonbaar goed werkt. Komend seizoen wordt de tijd genomen om het volledig te verkennen en als het een aangetoond goed systeem is wat ook door de KNVB gedragen wordt is implementatie in het seizoen erna zeker een optie. iDIN als verificatiemethode In de ticketverkoop bij ADO Den Haag is enige tijd geleden de iDIN-technologie geïntegreerd als verificatiemethode. iDIN is een dienst van de Nederlandse banken waarmee consumenten gemakkelijk online gegevens kunnen delen. iDIN gebruikt de veilige inlogmethode van de eigen bank. Zo kan online identificatie nu plaatsvinden op betrouwbare wijze.

Met de iDIN check wordt gecontroleerd of de gegevens van het ticketaccount (naam, adres, geslacht en geboortedatum) overeenkomen met de gegevens die bij de bank bekend zijn. Steeds meer webwinkels maken gebruik van de iDIN Check. Een aantal Nederlandse clubs gebruikt dit systeem inmiddels voor de online verkoop van tickets en seizoenkaarten. De geïnterviewden geven aan dat de iDIN-methode prima werkt, maar tegelijk ook remmend werkt voor bepaalde groepen mensen die de club wel zou willen ontvangen. Denk hierbij ondermeer aan mensen die laaggeletterd zijn en moeite hebben met het systeem, geen internet access of bankrekening hebben, een en/of rekening hebben en daarom geen gebruik kunnen maken van het systeem. In goed overleg met gemeente en politie wordt daarom, bij wijze van pilot, soms ook kaartverkoop ingericht voor deze groepen op andere wijze. Deze pilot leverde al best veel nieuwe bezoekers op en dat is positief. De pilot is mogelijk omdat het al langere tijd rustig is bij de wedstrijden van ADO Den Haag. Tegelijkertijd worden er door de samenwerkingspartners ook geen onnodige risico’s genomen. CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 10 van 15

4. Update stadion ADO Den Haag in relatie tot veiligheid Met name 2 onderdelen werden in relatie tot het stadion behandeld in de audit in 2022: • Entreeconstructies en • CCTV-installatie. Wij gaan hierop in binnen dit hoofdstuk.

4.1

Entreeconstructies

Destijds (2022) werd de volgende conclusie geformuleerd in het onderzoek: “De entreeconstructies van het stadion van ADO Den Haag zijn niet robuust. De entreepoortjes zijn verouderd, werken niet afdoende om zeker te stellen dat alleen de juiste (één) supporter binnenkomt en zij zijn in excessen ook overklimbaar”. Het bijbehorende advies was om op langere termijn over te gaan tot vervanging van de huidige entreepoortjes middels plaatsing van manshoge tourniquets zoals veel andere stadions die ook gebruiken. Dit advies werd in 2022 zo robuust geformuleerd omdat: • Er veel van de toegangspoortjes kapot waren en • Er bij storing -en dat kwam in die tijd erg veel voor- handmatig poortjes geopend moesten worden door Mondriaan College studenten (bij gebrek aan stewards) die daarmee zelfstandig verantwoordelijk werden voor het toelaten of weigeren van personen (die naast hun loket stonden), mede omdat • Er geen goede veiligheidsorganisatie was die zorgde voor: o Voldoende stewards en beveiligers bij ingangen om deugdelijke kaartcontroles uit te voeren of individuele gevallen af te handelen als de ticket niet werkte of het poortje disfunctioneerde; o Voldoende stewards of beveiligers waren om supporters die door wilde dringen af te stoppen; o Voldoende stewards of beveiligers waren om de privaatrechtelijke oppervlakkig veiligheidsfouillering (POV) uit te voeren en o Er onvoldoende

supervisors waren om direct leiding te geven aan de operatie (stewards, beveiligers en studenten) Daarmee was de gehele toegangsverlening zeer kwetsbaar. Uitgaande van deze zeer gebrekkige veiligheidsorganisatie en het technisch falen van toegangssystemen werd geadviseerd om overal hoge tourniquets te plaatsen, teneinde op die wijze een hogere mate van zekerheid te bereiken ter compensatie van het organisatiegebrek. De vraag die nu onderzocht is, is of hier nu verandering in is gekomen. In relatie tot dit punt hebben wij, op basis van interviews en locatiebezoek, de volgende inzichten verkregen: • Alle toegangspoortjes werken tegenwoordig naar behoren, met worden wat anders gebruikt dan bij de bouw/oplevering ooit bedacht was: o Het 1e poortje staat open omdat het crowd management technisch (te lage doorstroming) niet werkt. Wij begrijpen dit en ondersteunen de ADO-visie in deze. o Het 2e poortje stopt de supporters en daar verricht de supporter de ticketcheck door het aanbieden van de ticket aan de scanner. Pas dan opent het toegangspoortje Dit werkt allemaal naar behoren.

CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 11 van 15

•

• •

Achter deze toegangspoortjes staat nu voldoende steward en beveiligingscapaciteit om de visitatie daadwerkelijk uit te voeren. Bij elke toegang staan zowel mannelijke als vrouwelijke beveiligers en stewards zodat dit ook snel, netjes en conform eisen uitgevoerd kan worden. Op Midden-Noord wordt 100% van het publiek gevisiteerd. Elders is het beleid selectief. Echter, als de uitkomst van de risicoanalyse dat aangeeft gaat de visitatiegraad ook elders omhoog.

Wij hebben de veiligheidscoördinator gevraagd naar de huidige operatie en ervaringen en zijn mening omtrent de noodzaak voor het aanbrengen van hoge tourniquets. Hij gaf aan dat, indien er een goede organisatie is die op sterkte is en de veiligheid kan garanderen op (bijna) alle momenten, er volstaan kan worden met lage tourniquets of toegangspoortjes. Zijn stelling is dus: Lage tourniquets volstaan mits er voldoende personeel is om het toelatingsbeleid goed uit te kunnen voeren en uitgaande van werkende camera’s en scansystemen. De keuze voor toegangsconstructies (hoog-laag) hangt mede samen met de keuze voor toegangssystemen (scannen-gezichtsherkenning etc.). Parallel aan de uitrol van IBA (Identity Based Access) binnen het Nederlands voetbal is ook de keuze voor het meest passende toegangssysteem onderwerp van gesprek. Bij NEC Nijmegen zijn er bijvoorbeeld lage tourniquets geplaatst die gekoppeld zijn aan gezichtsherkenning en openen. Zie onder:

Nieuwe toegangssystemen bij NEC Nijmegen, gebaseerd op IBA

Vanuit onze visie ondersteunen wij de visie van de veiligheidscoördinator van ADO Den Haag. Dat komt met name omdat wij in het onderzoek ervaren hebben dat er sinds de zomer van 2022 serieus gewerkt is aan de veiligheidsorganisatie, er geoefend en opgeleid wordt, er nu (nieuwe) voldoende beveiliging ingezet wordt en de samenwerking met politie sterk verbeterd lijkt te zijn (wij hebben dit laatste niet kunnen laten bevestigen door de mono-audit). Daarnaast is er ADO-intern meer alertheid en scherpte voor veiligheid, ondermeer door interne vergaderingen 1,5 week voorafgaand aan de thuiswedstrijd.

CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 12 van 15

Indien de veiligheidsorganisatie van ADO Den Haag op sterkte blijft, zich blijft ontwikkelen en het onderwerp veiligheid een serieus onderwerp binnen ADO Den Haag blijft (ook als het lange tijd goed gaat) zodat - er steeds voldoende middelen beschikbaar zijn om externe inhuur van beveiliging mogelijk te maken als aanvulling op het eigen (groeiende) stewardcorps, - alle systemen werken en - alle camera’s werken, zal de veiligheidscoördinator in staat gesteld worden om steeds voldoende personeel in te zetten op de instroom en de toegangscontroleprocessen. In dat geval is het ons inzien niet langer nodig om het gehele stadion te voorzien van hoge tourniquets. Wij kunnen ons voorstellen dat er in gezamenlijk overleg (gemeente, politie en ADO Den Haag) gesproken wordt over de vraag of het noodzakelijk geacht wordt om Midden-Noord wel uit te rusten met hoge tourniquets, maar meest ideaal gesproken is die entree soortgelijk als de andere, mede om de populatie op Midden-Noord niet te bevestigen in hun perceptie dat zij “anders” zijn en “anders” behandeld moeten worden. Het is een feit dat lage tourniquets bestormd kunnen worden en supporters er overheen kunnen klimmen. Landelijk zien wij echter dat steeds meer clubs naar een vriendelijker vorm van toelating gaan en lage oplossingen installeren. De motivatie is dat er gemanaged moet worden op het grotere geheel en niet op incidenten.

De kans dat dergelijke grootschalige bestormingen voorvallen is klein. Het bij voortduring hebben van een goede organisatie en technisch werkende installaties verkleind het risico. Daarnaast is binnen veiligheid en preventie de informatiepositie van belang en dat benadrukt de grote waarde van contact en overleg met supporters(groepen).

4.2

CCTV-installatie

Ten aanzien van de CCTV-installatie werd in 2022 vastgesteld dat deze voldeed, maar dat er verbeteringen mogelijk waren. Meegegeven werd: o Door ook de camera-oplossing in de tourniquets op te nemen wordt van iedere bezoeker die het stadion in gaat een unieke foto genomen, zodat die kan dienen als referentie materiaal. Deze aanpassingen zullen een serieuze investering behoeven, maar ingebruikname verhoogt de veiligheid sterk. o Als innovatie werd tot slot nog genoemd de inzet van bodycams voor stewards of beveiligers (gekoppeld aan het CCTV-systeem in de commandoruimte. Het installeren van camera’s in de tourniquets zal samenhangen met de toekomstige keuze van het toegangssysteem. Als doorgeschakeld wordt naar IBA zal een camera hoogstwaarschijnlijk onderdeel worden van toelating (afhankelijk van de opties die gekozen worden). De audit in April 2024 leerde in relatie tot het aandachtspunt CCTV-installatie: - Boven alle ingangen hangen camera’s die de binnenkomst van supporters vastleggen. - In de Commandoruimte zitten een eigen goed opgeleide operator en een vervanger. In de operatie is de pakkans nu heel hoog gebleken (voorbeeld bekergooier die binnen 2 minuten geïdentificeerd was) omdat de operators erg goed zijn in het werken met het CCTV-systeem.

- Een extra camera op de hoofdtribune is nog een wens vanuit veiligheid voor het CCTV-systeem en wij begrepen dat deze extra camera er op afzienbare termijn gaat komen. CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 13 van 15

- De overige CCTV-posities zijn goed en volstaan. - De systeem-update die 2 jaar geleden gedaan moest worden is gedaan. Alles werkt nu. - Ook de camera’s boven de toegangspoorten werken nu allemaal. - Daarnaast zijn er 2 nieuwe servers besteld. Deze worden op korte termijn geïnstalleerd. Er is nu dus bij voortduring goed aandacht voor de CCTV-installatie. De geluidskoppeling met camera’s (lokaliseren en opsporen startpunt van spreekkoren) werken ook. (Systeem AVEQ).

4.3

Overige risico’s: belasting tribune elementen door massaal samenkomen en springen

Tot slot werd in het auditrapport van 2022 nog kort gesproken over het risico van het massaal staan op Midden-Noord. Het zal in de praktijk niet mogelijk zijn voor de veiligheidsorganisatie om dit (massaal staan) te voorkomen. Ook het samentrekken van supporters op Midden-Noord5 is een lastig gedragselement wat moeilijk voorkomen kan worden. ADO Den Haag en de stadioneigenaar moeten zich bewust zijn van het feit dat massaal samenkomen van supporters in een klein gebied en het massaal springen in deze dichtheden leidt tot een hoge drukbelasting op de tribuneconstructie. Testen in Nederland hebben aangetoond dat de druk op tribune-elementen soms wel op kan lopen tot 10 kN (1.000 kilo per m2) terwijl er in Nederland gebouwd wordt op 4,5 kN per m2. In Nijmegen leidde dit enkele jaren geleden tot het afbreken van een tribunedeel. Gelukkig raakte niemand ernstig gewond. Teneinde meer zekerheid te krijgen kan overwogen worden door de stadioneigenaar om testen uit te laten voeren en zodoende meer zekerheid en inzicht te krijgen in de risico’s op dit gebied.

5

Zogenaamde interne migratie (externe migratie is migratie uit andere sectoren). CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 14 van 15

CrowdProfessionals Europalaan 100 3526 KS Utrecht 085-4018122 info@crowdprofessionals.nl

CrowdProfessionals BV | Update Veiligheid ADO Den Haag | concept 0.1

Pagina 15 van 15