RIS319441 Terugblik Europese Parlementsverkiezingen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

020

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DPZ/10772009 RIS319441 Contactpersoon

M. Mangert Dienst

Dienst Publiekszaken Afdeling

Verkiezingen Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

9 juli 2024

Arjan.brak@denhaag.nl

Onderwerp

Terugblik Europese Parlementsverkiezingen

Op 6 juni 2024 vond de Europese Parlementsverkiezingen plaats in Nederland. Van 6 tot en met 9 juni konden kiezers in 27 EU-landen stemmen voor het Europees Parlement. In deze raadsmededeling informeren wij u over het verloop van de verkiezing in de gemeente Den Haag en voor de Nederlandse kiezers in het buitenland. Kiesgerechtigdheid en opkomst Om te mogen stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen moet een kiezer de Nederlandse nationaliteit hebben en minimaal 18 jaar oud zijn. Daarnaast mochten ook Haagse inwoners van 18 jaar en ouder met de nationaliteit van één van de lidstaten van de Europese Unie in Nederland stemmen. Deze kiezers moesten zich uiterlijk op 23 april 2024 laten registreren als kiezer voor de Europese Parlementsverkiezingen in Nederland. Begin maart hebben we bijna 60.000 inwoners met een EU-nationaliteit geïnformeerd over deze mogelijkheid. Op dat moment stonden er al zo’n 2200 EU-inwoners geregistreerd als kiezer voor de Europese Parlementsverkiezingen in Nederland. In totaal waren 361.469 Haagse inwoners kiesgerechtigd voor deze verkiezing, waarvan ruim 4000 inwoners met een EU-nationaliteit. Voor deze verkiezing hebben 146.394 kiezers hun stem uitgebracht in één van de Haagse stembureaus. Dat is een opkomst van 40.5%. Daarmee ligt de opkomst in Den Haag bijna 6% onder het landelijk gemiddelde.

In 2019 was de opkomst in Den Haag 38,99%, ten opzichte van 41,9% landelijk. Own Your Stembureau Het jongerenproject Own Your Stembureau hebben we bij de Europese Parlementsverkiezingen voortgezet en uitgebreid. In totaal zijn vijf teams met stembureauleden gevormd in de wijken Bezuidenhout, Laak, Leidschenveen, Moerwijk en Schilderswijk. In Bezuidenhout en Laak zijn onder begeleiding van respectievelijk InHolland en de Haagse Hogeschool teams gevormd van studenten. Ook in Leidschenveen is een team gevormd van studenten van het ROC Mondriaan. In Moerwijk heeft het jongerenwerk van Wijkz wederom een team begeleid bestaande uit jongeren uit de wijk. En in Schilderswijk is een team gevormd onder begeleiding van het Stagehuis Schilderswijk. In de aanloop naar de verkiezing hebben we verschillenden activiteiten georganiseerd die in het teken stonden van democratie en verkiezingen. Zo hebben de jongeren met elkaar gedebatteerd in de raadzaal. Ook was er een stembureausimulatie in de vorm van een inspringtheater. De jongeren konden op deze manier oefenen met verschillende situaties die kunnen voorkomen op het stembureau.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoon : 14070 publiekszaken@denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10772009

Centrale Stemopneming Net zoals bij de verkiezingen in 2023 hebben we ook bij de Europese Parlementsverkiezingen de stemmen geteld tijdens de centrale telling, de zogeheten centrale stemopneming. Op donderdag 6 juni werden na de sluiting van de stembureaus de stemmen uitsluitend op partijniveau geteld. Dit gebeurde voor het grootste gedeelte op het stembureau zelf. Van de 249 stembureaus konden 12 stembureaus niet op de eigen locatie tellen. Deze stembureaus hebben op donderdagavond de stemmen op partijniveau geteld in het World Forum. Op vrijdag 7 juni zijn alle stemmen door 69 nieuwe telteams geteld op kandidaatsniveau in het World Forum. Het gemeentelijk stembureau heeft op maandag 10 juni tijdens een openbare zitting de uitslag voor de gemeente Den Haag vastgesteld. Stembureaus & toegankelijkheid Tijdens de Europese Parlementsverkiezingen konden kiezers stemmen op één van de 249 stembureaus in Den Haag. Op 4 locaties was een dubbel stembureau ingericht. En op 8 stembureaus, in ieder stadsdeel één, waren extra voorzieningen voor blinde en slechtziende kiezers. In het commissiedebat van 20 maart is u toegezegd het aantal niet rolstoeltoegankelijke stembureaus de komende drie verkiezingen steeds met een derde te verlagen.

In mei hebben we u geïnformeerd over de stembureaus die niet toegankelijk zijn, wat daarvan de reden is en waarom deze locaties toch zijn geselecteerd (RIS318660). Op dat moment waren 18 van de 240 geselecteerde stembureaus niet toegankelijk. Omdat de selectie toen nog niet was afgerond, hebben we aangegeven dat dit aantal mogelijk nog kon toenemen. Uiteindelijk waren 22 van de 249 stembureau niet toegankelijk. In alle gevallen waren de ontoegankelijke stembureaus nodig voor een betere spreiding in de wijk. Kiezers konden gemiddeld binnen 350 meter terecht bij een toegankelijk stembureau. In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen wordt de raad geïnformeerd over de (on-)mogelijkheden om de toegankelijkheid van stembureaus nog verder te verbeteren. Uitslag en nader onderzoek Anders dan bij andere verkiezingen, mogen gemeenten bij de Europese Parlementsverkiezingen en op verkiezingsavond geen voorlopige uitslag bekend maken. Dat komt omdat in andere EU- lidstaten nog tot en met zondag 9 juni 23.00 uur gestemd kon worden. Op zondag 9 juni 2024 om 23.00 uur hebben we de voorlopige uitslag bekend gemaakt via het ANP en de gemeentelijke website. De voorlopige uitslag was gebaseerd op de volledige telling op kandidaatsniveau dat is vastgesteld tijdens de centrale telling.

Op dinsdag 11 juni is tijdens een besloten zitting van het hoofdstembureau de uitslag van de Kieskring Den Haag, waar de gemeente onder valt, vastgesteld. In de periode tussen 11 juni t/m 17 juni 11.00 uur heeft de Kiesraad als centraal stembureau onderzoek gedaan naar de uitslagen van alle gemeenten. Ook heeft de Kiesraad in deze periode meldingen van kiezers ontvangen over eventuele fouten in de uitslagen. Het gemeentelijk stembureau heeft van de Kiesraad vier meldingen ontvangen om nader te onderzoeken. Dit onderzoek heeft plaatsgevonden tijdens een openbare zitting van het gemeentelijk stembureau op maandag 17 juni. Drie van de vier meldingen kwamen aan het licht door de data-analyse die de Kiesraad heeft uitgevoerd. In één geval had de Kiesraad een melding gekregen van een kiezer die zijn of haar stem niet kon terugvinden op het proces-verbaal van het stembureau waar hij of zij gestemd zou hebben. Na nader onderzoek bleek dat de stem abusievelijk bij de verkeerde kandidaat was opgenomen. Dit is allemaal hersteld door het gemeentelijk stembureau Kiezers Buiten Nederland Ook kiezers buiten Nederland konden via de gemeente Den Haag stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen. In totaal hebben 90.357 kiezers zich succesvol geregistreerd. Hiervan konden 2.641 kiezers hun stem uitbrengen bij de briefstembureaus op Aruba, Curaçao of Sint Maarten.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10772009

Van de geregistreerde Nederlandse kiezers in het buitenland, konden 518 kiezers hun stem uitbrengen met een kiezerspas. En 583 kiesgerechtigden lieten hun stem door iemand in Nederland uitbrengen via een schriftelijke volmacht. Deze stemmen konden worden uitgebracht bij de stembureaus van Nederlandse gemeenten en zijn dus niet terug te vinden in de uitslag van het nationaal briefstembureau. Ook kiesgerechtigden die tijdelijk in het buitenland verblijven konden zich bij de gemeente Den Haag registreren om per brief te stemmen. Dit hebben uiteindelijk 529 kiezers gedaan. In totaal hebben 44.388 kiesgerechtigden hun stem uitgebracht. Dat is 49% van het aantal geregistreerde kiezers. Het Nationaal Briefstembureau maakte de uitslag van de briefstembureaus Den Haag, Aruba, Curaçao en Sint Maarten bekend. Bij de Europese Parlementsverkiezingen in 2019 waren 63.517 kiezers geregistreerd. Toen brachten 35.690 kiezers hun stem uit. Nederlanders die in een andere EU-lidstaat wonen kunnen kiezen waar zij stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen. Zij konden ervoor kiezen in hun woonland voor de kandidaten van het woonland te stemmen, of voor de Nederlandse kandidaten in Nederland. Om dubbel stemmen te voorkomen wisselen de lidstaten van de EU onderling hun kiezersregistraties van EU-burgers met elkaar uit.

De gemeente heeft naar aanleiding van deze uitwisseling 7.956 kiezers geschrapt uit de Nederlandse registratie omdat zij geregistreerd stonden als kiezer in hun woonland. Actieplan Opkomstbevordering De eerstvolgende geplande verkiezingen zijn de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. Er is toegezegd om voor die verkiezing het Actieplan Opkomstbevordering op te leveren. Dat Actieplan zal spoedig naar de raad worden verzonden. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3