RIS319440 Bijlage Rapportage Kwaliteitsbeoordeling Populieren Den Haag 2024
Tekst van het document
Kwaliteitsbeoordeling │ 2024 Populieren Den Haag
Wij staan voor een toekomst waarin we efficiënt en planmatig met onze bomen in de publieke ruimte omgaan.
Opdrachtgever: Gemeente Den Haag Projectcode: P22645 Status rapportage: Definitief Versie rapportage: PVP 4 Datum: 26 juni 2024
Projectteam: Y. van Woerkom, Projectleider R. van der Donk, Adviseur Bomen P. van Es, Adviseur Bomen E. van den Eijkel, Adviseur GIS en data N. de Haan, Adviseur Communicatie
Inhoud 1.
Inleiding .........................................................................................4
2.
Situatie ...........................................................................................5
3.
Onderzoeksmethode ....................................................................7 3.1 Kroonverval............................................................................................................. 7 3.2 Kwaliteit ................................................................................................................... 9
4.
Resultaten .................................................................................... 12 4.1 Mate van kroonverval .........................................................................................12 4.2 Conditie .................................................................................................................13 4.3 Veiligheid ...............................................................................................................14 4.4 Beheerbaarheid...................................................................................................15 4.5 Kwaliteitsbepaling ...............................................................................................17
5.
Conclusie en advies ..................................................................... 18 5.1 Conclusie ...............................................................................................................18 5.2 Advies .....................................................................................................................18
Bijlagen ................................................................................................... 20
Den Haag
3
1.
Inleiding
AANLEIDING, DOELSTELLING EN VERANTWOORDING De gemeente Den Haag wil graag inzicht in de huidige kwaliteit van de populieren die in eigendom zijn van de gemeente. In opdracht van de gemeente Den Haag, Dienst Stadsbeheer, Team Advies Buitenruimte en Groen, mevrouw M. van der Vegt, heeft Bomenwacht Nederland daarom een kwaliteitsbeoordeling uitgevoerd bij 4.218 bomen in de gemeente Den Haag. Deze kwaliteitsbeoordeling heeft de volgende doelen: 1. 2. 3.
Het vaststellen van de kwaliteit van de bomen in de huidige situatie, waarbij de conditie, veiligheid en beheerbaarheid worden beoordeeld. Het indelen van de bomen, op basis van de mate van kroonverval, in de klassen ‘ernstig’, ‘beperkt’ en ‘geen’. Het geven van een gericht advies over te nemen maatregelen.
De afgelopen jaren is het populierenvervangingsplan ten uitvoer gebracht en zijn de meeste bomen met een ernstig kroonverval verwijderd. Een nieuwe inspectieronde is nodig om de actuele kwaliteit en mate van kroonverval van de overgebleven populieren vast te stellen. De mate van kroonverval is vastgesteld via de methode zoals die tijdens de voorgaande inspectie is toegepast en ook is opgenomen in de ‘Richtlijn takbreuk populier, Wageningen Research, 2018’. Op basis van de onderzoeksgegevens kan de gemeente goed onderbouwde en rationele keuzen formuleren over het fasegewijs vervangen van populieren waarbij sprake is van kroonverval. De beoordeling is uitgevoerd door Simon van der Burg, Robbie van der Donk en Peter van Es, Boomadviseurs voor Bomenwacht Nederland in de periode januari tot en met mei 2024.
Den Haag
4
2.
Situatie
BESCHRIJVING VAN DE ONDERZOEKSLOCATIE ZOALS AANGETROFFEN. Het beoordeelde bomenbestand bestaat uit diverse soorten populieren van uiteenlopende afmetingen, leeftijden en cultivars. De bomen staan op diverse locaties in de gemeente Den Haag, zoals parken, plantsoenen en sportparken, maar ook als laan- en straatbomen langs wegen en bijvoorbeeld parkeerplaatsen. Ook de standplaatsen van de onderzoeksbomen zijn verschillend; de bomen staan in gazon, heesterbeplanting, bosplantsoen of elementen-verharding. De volgende grafieken geven weer hoe het beoordeelde bomenbestand is opgebouwd. Bij de weergave van aantallen zijn de bomen die als ‘Niet aanwezig’ zijn geregistreerd buiten beschouwing gelaten. Ook bomen die in bosvakken zijn gecontroleerd, maar niet als punt op de kaart zijn ingetekend, worden buiten de weergave van de aantallen gehouden.
Sortiment Populus x canadensis
1841
Populus x canescens
1060
Populus nigra 'Italica'
539
Populus x berolinensis
257
Populus alba
201
Populus tremula
150
Overig
170 0
500
1000 Aantal bomen
1500
2000
De categorie ‘Overig’ bestaat uit 170 bomen verdeeld over 10 soorten en/of cultivars.
Den Haag
5
Stamdiameter 0-10 cm
37
10-25 cm
447
25-50 cm
1708
50-75 cm
1566
75-100 cm
390
> 100 cm
70 0
Den Haag
500
1000 Aantal bomen
1500
2000
6
3.
Onderzoeksmethode
BESCHRIJVING VAN DE METHODIEK
3.1 Kroonverval Een belangrijk onderdeel van de beoordeling is de mate van kroonverval (kroonvervorming), een natuurlijk en onomkeerbaar aftakelingsproces dat kenmerkend is voor oudere populieren. Dit proces uit zich in het uitbuigen en (uiteindelijk) afbreken van dunne(re) en dikke takken. De mate van kroonverval hangt nauw samen met de veiligheid en beheerbaarheid van een boom, en is van groot belang bij het bepalen van de beheerbaarheid. Het kroonverval is beoordeeld conform de landelijke richtlijn, die is opgesteld in opdracht van de Intergemeentelijke Studiegroep Bomen (ISB): http://edepot.wur.nl/444237 Categorieën van kroonverval De onderzochte bomen zijn ingedeeld in 1 van de volgende 3 categorieën: geen kroonverval, beperkt kroonverval of ernstig kroonverval. Hieronder worden deze categorieën toegelicht. Geen kroonverval • De kroonrand is gesloten. • Er is sprake van een opgaande takstructuur. • Er zijn geen (noemenswaardige) gevolgen van takbreuk zichtbaar.
Den Haag
7
Beperkt kroonverval • De kroonrand is niet volledig gesloten. • Er is sprake van uitbuigende dunne(re) takken. • Lokaal zijn gevolgen van takbreuk zichtbaar bij de dunne(re) takken.
Ernstig kroonverval • De kroonrand is niet gesloten, er zijn (grote) openingen. • Er is sprake van uitbuigende dunne(re) en dikke takken. • Gevolgen van takbreuk zijn zichtbaar bij de dunne(re) en dikke takken. • Op de dikke takken ontwikkelt zich stamschot.
Samenhang met de aspecten conditie, veiligheid en beheerbaarheid Hieronder wordt toegelicht hoe de mate van kroonverval samenhangt met andere aspecten van de boom. De conditie heeft weinig samenhang met de mate van kroonverval. Bij een goede conditie vindt meer kroonaanwas plaats, waardoor takken eerder overbelast kunnen raken en uitbreken. Populieren hebben over het algemeen een sterke groeikracht. Een goede conditie (optimale groeikracht) kan de kans op het uitbreken van takken verhogen.
Den Haag
8
Voor de veiligheid brengt kroonverval vanzelfsprekend veiligheidsrisico’s met zich mee. Overbelaste en uitbuigende takken kunnen afbreken en hierdoor schade veroorzaken. De beheerbaarheid van een boom hangt nauw samen met de mate van kroonverval. Kroonverval is een beheerprobleem. Door snoeimaatregelen (het innemen van de overbelaste takken) kan tijdelijk iets aan de symptomen van het kroonverval gedaan worden indien er sprake is van beperkt kroonverval, maar hiermee wordt het probleem niet verholpen. De kroon van de boom blijft in verval en de snoeimaatregelen zullen herhaaldelijk uitgevoerd moeten worden. Kroonverval leidt tot een lagere waardering voor het aspect beheerbaarheid. Bij ernstig kroonverval wordt de beheerbaarheid als slecht (cijfer 2) beoordeeld. Bij beperkt kroonverval wordt de beheerbaarheid als onvoldoende aangemerkt (cijfer 4). Het ingrijpend snoeien van populieren moet worden ontraden vanwege de slechte resultaten. Het ingrijpende terugzetten van de kroon leidt in de praktijk tot spontane sterfte. De stam verliest plaatselijk zijn bast, gesteltakken sterven af en in een deel van de gevallen sterft de gehele boom af.
3.2 Kwaliteit De kwaliteit van de afzonderlijke onderzoeksbomen is vastgesteld op basis van 3 aspecten: conditie, veiligheid en beheerbaarheid. Conditie Bij de conditiebeoordeling is met name gekeken naar de scheutlengte, de kroonstructuur en de knopgrootte en -bezetting. Ook is gelet op symptomen die wijzen op een aantasting (door bijvoorbeeld een insect of bacterie). Veiligheid Bij de beoordeling van de veiligheid is gekeken naar biologische en mechanische aspecten die van invloed kunnen zijn op de stabiliteit en breukveiligheid van de boom. Voorbeelden hiervan zijn schimmelaantastingen, holten, scheuren, zware takken en plakoksels (slechte takaanhechtingen). Deze kunnen leiden tot een verhoogde kans op stambreuk, takbreuk en/of windworp.
Den Haag
9
De veiligheid van elke boom wordt gewaardeerd met een cijfer. De geadviseerde veiligheidsmaatregelen zijn gerelateerd aan dit cijfer. Onderstaande tabel geeft de samenhang weer tussen de beoordeling van de veiligheid en de geadviseerde veiligheidsmaatregelen.
Veiligheidsmaatregel
Cijfer veiligheid 6
4
Vellen (boom verwijderen) Tak(ken) innemen (snoei)
X
Tak(ken) verwijderen (snoei)
X
Kroonreductie (snoei) Grof dood hout verwijderen (snoei)
2
0
X
X
Niet te beoordelen
X X
Verankering aanbrengen
X
Verankering controleren en/of bijstellen
X
Nader onderzoek
X
Hercontrole Jaarlijkse inspectie
Nader onderzoek
X X
Beheerbaarheid De beheerbaarheid van een boom is de mate waarin de boom op zijn huidige standplaats duurzaam te handhaven is, zonder knelpunten voor de boom zelf of voor de omgeving, en zonder dat er buitenproportionele beheermaatregelen nodig zijn. De beheerbaarheid is beoordeeld aan de hand van diverse factoren, in de resultaten wordt hier verder op in gegaan. Naast de conditie en veiligheid zijn onder andere ook de standplaats, de boomsoort, de resterende levensduur en het beoogde eindbeeld bepalend.
Den Haag
10
Kwaliteitscategorieën Aan de conditie, veiligheid en beheerbaarheid worden waarderingscijfers toegekend (tussen 0 en 10). Vermenigvuldiging van deze 3 cijfers resulteert in een kwaliteitsgetal (tussen 0 en 1000). Op basis van dit getal wordt de boom ingedeeld in een kwaliteitscategorie. De volgende tabel geeft een overzicht van de gehanteerde categorieën en de bijbehorende omschrijvingen. Kwaliteitscategorie
Kwaliteitsgetal
Omschrijving
Slecht
< 75
De boom functioneert niet.
Matig
75 - 200
De boom functioneert niet naar behoren.
Voldoende
> 200
De boom functioneert naar behoren.
Nader onderzoeken
–
Om de kwaliteit te kunnen vaststellen, dient eerst een nader onderzoek te worden uitgevoerd.
Niet te beoordelen
–
De kwaliteit kan niet worden beoordeeld.
Naar aanleiding van de kwaliteitsbeoordeling hebben wij een advies opgesteld met veiligheids- en/of onderhoudsmaatregelen. Wanneer actieve veiligheidsmaatregelen noodzakelijk zijn om de risico’s voor de omgeving te minimaliseren, is de boom benoemd als risicoboom. Wanneer de afwijkingen in de huidige situatie (nog) geen actieve maatregelen vergen, maar er wel een jaarlijkse inspectie gewenst is, is de boom als attentieboom aangemerkt.
Den Haag
11
4.
Resultaten
4.1 Mate van kroonverval De volgende grafiek geeft aan hoe de mate van kroonverval is beoordeeld.’
Mate van kroonverval
Ernstig
369
Beperkt
1134
Geen
2715
0
500
1000
1500 2000 Aantal bomen
2500
3000
•
Bij 369 bomen is de mate van kroonverval als ernstig beoordeeld. Bij deze bomen zijn 1 of meerdere van de volgende kenmerken geconstateerd: de kroonrand is niet gesloten, er is sprake van uitbuigende dunne en dikkere takken, er zijn gevolgen van takbreuk zichtbaar bij dunne(re) en dikkere takken en/of op de dikkere takken ontwikkelt zich stamschot.
•
Bij 1.134 bomen is een beperkte mate van kroonverval zichtbaar. Hierbij zijn de volgende kenmerken geconstateerd: - de kroonrand is niet volledig gesloten, - er is sprake van uitbuigende dunne(re) takken en - eventueel zijn lokaal gevolgen zichtbaar van takbreuk bij dunne(re) takken.
• -
Bij 2.715 bomen is geen kroonverval gesignaleerd. Deze bomen kenmerken zich door: een gesloten kroonrand, er is sprake van een opgaande takstructuur en er zijn geen (noemenswaardige gevolgen van takbreuk zichtbaar.
Den Haag
12
De volgende grafiek laat de mate van kroonverval zien per afzonderlijke populierensoort.
Mate van kroonverval per populierensoort P. x canadensis P. x canescens
328
637
876 1003
38
P. nigra 'Italica'
535
P. x berolinensis
190
P. alba
197
P. tremula
143
Overig
142
58
0
500 Ernstig
1000 Aantal bomen Beperkt
1500
2000
Geen
4.2 Conditie De volgende grafiek geeft weer hoe de conditie van de bomen is beoordeeld.
Conditie Afgestorven
7
Slecht
27
Onvoldoende
316
Voldoende
3741
Goed
127 0
1000
2000 Aantal bomen
3000
4000
Bij een voldoende tot goede conditie is sprake van een jaarlijks toenemend kroonvolume.
Den Haag
13
Bij een onvoldoende conditie hebben de bomen te maken met een stagnerende groei. Door insterving van twijgen en een beperkte scheutontwikkeling neemt het kroonvolume per saldo niet meer toe. Bij een slechte conditie is er sprake van afstervingsverschijnselen. Door sterfte in de uiteinden van de gesteltakken is er sprake van een (langzame) afname van het kroonvolume. De bomen in de categorie afgestorven zijn geheel of voor het grootste deel afgestorven (waarderingscijfer 0).
4.3 Veiligheid De volgende grafiek geeft weer hoe de veiligheid van de bomen is beoordeeld.
Veiligheid
Slecht
28
Onvoldoende
284
Voldoende
1841
Goed
2037 0
500
1000 1500 Aantal bomen
2000
2500
Bij de bomen waarbij de veiligheid als slecht is beoordeeld (waarderingscijfer 2), is sprake van een gebrek dat in de huidige situatie leidt tot een ernstig veiligheidsrisico voor de omgeving. Dit risico is alleen weg te nemen door de boom te vellen. De veiligheid van bomen kan om 2 redenen als onvoldoende zijn beoordeeld (waarderingscijfer 4): • Er is sprake van een gebrek dat in de huidige situatie leidt tot een veiligheidsrisico voor de omgeving. Deze bomen zijn als risicoboom aangemerkt. Dit risico is weg te nemen via een niet-reguliere maatregel, zoals het innemen van de kroon. Dit hangt vaak samen met ernstig kroonverval, wat niet te verhelpen is met reguliere snoei. • Er is sprake van een gebrek dat in de toekomst kan leiden tot een veiligheidsrisico voor de omgeving. Voorbeelden zijn een rotting in de stamvoet of een omvangrijke
Den Haag
14
aanrijschade. De boom dient daarom jaarlijks visueel te worden geïnspecteerd. Vanwege het mogelijk gevaar in de toekomst zijn deze bomen als attentieboom aangemerkt. Bij de bomen waarbij de veiligheid als voldoende is aangemerkt (waarderingscijfer 6) is ook sprake van een gebrek dat in de huidige situatie leidt tot een veiligheidsrisico voor de omgeving. Het gaat bij deze categorie bomen voornamelijk om grof dood hout en dunnere overbelaste takken. Grof dood hout ontstaat veelal door lichtgebrek, dit is een natuurlijk proces van afsterving van takken in de binnenkroon. Dit risico is weg te nemen via een reguliere onderhoudsmaatregel (snoei van minder dan 20 procent van het kroonvolume). Bij de bomen waarbij de veiligheid als goed is beoordeeld (waarderingscijfer 8) zijn geen noemenswaardige gebreken in het kader van de veiligheid waargenomen.
4.4 Beheerbaarheid Vervolgens is beoordeeld in hoeverre de bomen in de toekomst nog duurzaam beheerd kunnen worden. De beheerbaarheid van een boom is de mate waarin de boom op zijn huidige standplaats duurzaam te handhaven is, zonder knelpunten voor de boom zelf of voor de veiligheid van de omgeving, en zonder dat er buitenproportionele beheermaatregelen nodig zijn. Een buitenproportionele maatregel is bijvoorbeeld kroonreductie waarbij de boomkroon door snoei rondom wordt ingenomen. De volgende grafiek geeft weer hoe de beheerbaarheid van de bomen is beoordeeld.
Beheerbaarheid Onhoudbaar
4
Slecht
352
Onvoldoende
1561
Voldoende
1292
Goed
981 0
500
1000 Aantal bomen
1500
2000
Bij de bomen waarbij de beheerbaarheid als voldoende tot goed is beoordeeld zijn geen beheerproblemen geconstateerd.
Den Haag
15
Bij de bomen waarbij de beheerbaarheid als onvoldoende is aangemerkt gaat het vooral om bomen met beginnende symptomen van kroonverval. Voor deze bomen is duurzaam beheer op langere termijn niet mogelijk.
Den Haag
16
Bij de bomen waarbij de beheerbaarheid als slecht is beoordeeld, betreft het voornamelijk bomen met ernstig kroonverval. Voor deze bomen is duurzaam beheer niet mogelijk. Daarom is het wenselijk de bomen binnen 2 jaar te verwijderen. Eventuele veiligheidsmaatregelen moeten bij deze bomen herhaald worden binnen de periode van de verwachte resterende levensduur.
4.5 Kwaliteitsbepaling Op basis van de conditie, veiligheid en beheerbaarheid is de kwaliteit van de onderzoeksbomen bepaald. De volgende grafiek laat zien hoe de bomen verdeeld zijn over de diverse kwaliteitscategorieën.
Kwaliteit
Slecht
355
Matig
1568
Voldoende
2267
0
Den Haag
500
1000 1500 Aantal bomen
2000
2500
17
5.
Conclusie en advies
CONCLUSIE EN ADVIES VOOR DE BOMEN OP BASIS VAN DE ONDERZOEKSRESULTATEN
5.1 Conclusie Kwaliteit Een deel van het populierenbestand van de gemeente Den Haag (9 procent) is van slechte kwaliteit. Deze bomen hebben voornamelijk te maken met ernstig kroonverval, waardoor ze niet duurzaam te behouden zijn. De bomen met een matige kwaliteit hebben een beperkt kroonverval. De bomen met de kwaliteit voldoende hebben geen kroonverval. Kroonverval Bij 369 bomen (9 procent) is ernstig kroonverval geconstateerd. Deze bomen vertonen duidelijke symptomen van het natuurlijke aftakelingsproces bij oudere populieren. 1.134 bomen vertonen beperkt kroonverval. Deze bomen zijn met eenvoudige snoeimaatregelen voorlopig nog te behouden. Bij 2.715 bomen is geen kroonverval gesignaleerd. Bij deze bomen is duurzaam behoud mogelijk.
5.2 Advies Voor de onderzoeksbomen in de categorie ‘ernstig kroonverval’ adviseren wij het besluit te nemen om deze binnen 2 jaar te vervangen. De betreffende bomen zijn niet duurzaam te behouden; het gaat om een onomkeerbaar aftakelingsproces dat niet met maatregelen kan worden gestopt. Vanuit veiligheids- en beheeroogpunt is vervanging daarom een logische keuze. Het kandelaberen (ingrijpend snoeien) van populieren wordt ontraden vanwege de slechte resultaten die hiermee in de achterliggende jaren zijn behaald. Vanuit het populierenvervangingsplan is deze maatregel op enkele locaties in Den Haag bij wijze van uitzondering toegepast. Het fors terugsnoeien van de kroon blijkt in de praktijk echter te leiden tot spontane afsterving van delen van de boom of het niet meer uitlopen van de gehele boom. Voorbeelden daarvan staan (of hebben gestaan) aan de Conradkade en in het Florence Nightingalepark. Het (deels) doodgaan van de populieren veroorzaakt veiligheidsrisico’s en heeft verhoogde beheerkosten tot gevolg. Daarnaast nemen de baten van de bomen (ecosysteemdiensten) af door de aanzienlijke verkleining van het kroonvolume.
Den Haag
18
Rijswijkse Waterweg Voor de 98 populieren aan de Rijswijkse Waterweg is een aparte notitie geschreven. Voor deze locatie is in 2020 een specifieke vervangingsstrategie opgesteld. De vervangingsstrategie bevat het fasegewijs vervangen van de Canadese populieren. De notitie is terug te vinden in bijlage A.
Den Haag
19
Bijlagen BIJLAGE A Notitie: Populieren Rijswijkse Waterweg
Den Haag
20
Bijlage A Populieren Rijswijkse Waterweg Bevindingen 2024 Bij de huidige beoordeling van de 98 populieren aan de Rijswijkse Waterweg is bij 13 bomen in de noordelijke rij de waardering ‘ernstig kroonverval’ toegekend conform de vastgestelde methodiek. Deze 13 bomen zijn in het recente verleden om die reden gesnoeid als tijdelijke oplossing om het risico van uitbreken van takken te verkleinen. De groenbeheerder geeft aan dat er ondanks het snoeien in het algemeen nog steeds veel populierentakken uitbreken. De bomen aan zuidzijde van de weg zijn inmiddels vervangen. Problematiek Voor de bomen op deze locatie kwam in 2020 de vraag of het hier werkelijk kroonverval betreft als verouderingsproces omdat het bomen zijn van slechts 24 jaar oud. Van de betreffende bomen is de cultivarnaam onbekend. Wel staat vast dat de bomen een aanzienlijke groeisnelheid hebben. De jaarlijkse lengtegroei bedraagt 1,5 meter en de jaarlijkse toename in diameter 2,5 cm. Geconcludeerd kan worden dat het een cultivar is die prima eigenschappen heeft voor de bosbouw, zoals een fijne takstructuur en een bovengemiddelde groeikracht. De bomen hebben een hogere groeisnelheid dan de veel toegepaste ‘Robusta’. Door de hoge groeisnelheid treden ‘ouderdomsverschijnselen’ in de vorm van kroonverval eerder op dan bij minder snelgroeiende cultivars.
De hoge groeisnelheid heeft tot gevolg dat de bomen gevoeliger zijn voor takbreuk. Dat er al op jonge leeftijd takbreuk optreed laat zien dat deze cultivar niet geschikt is als laanbeplanting langs een hoofdstructuur met een hoge verkeersintensiteit. Vervangingsstrategie 2020 Gezien de hiervoor geschetste problematiek en de bevindingen uit de beoordelingen is in 2020 aanbevolen om de populieren aan de Rijswijkse Waterweg in fasen te gaan vervangen. Het verwijderen van alleen bomen met ernstig kroonverval zou het risico van takbreuk bij de overgebleven bomen doen toenemen. Recent zijn enkele exemplaren spontaan omgewaaid ten gevolge van verwijdering van de zuidelijke bomenrij. Bij individuele verwijdering of bloksgewijze vervanging zijn risico’s van windworp in nog grotere mate aanwezig. In de tweede plaats is het niet mogelijk om tussen de bestaande bomen een nieuwe, duurzame laanstructuur te gaan herplanten. De ruime bermen langs de doorgaande weg lenen zich bij uitstek voor het aanplanten van forse, robuuste bomen van de eerste grootte. Een prima keuze zou zijn een langzaam groeiende cultivar van de zwarte populier (Populus nigra cv.).
Den Haag
21
De eerste fase van de vervanging is inmiddels uitgevoerd. De populierenrij aan de zuidzijde van de weg is verwijderd en nieuw geplante bomen zijn ervoor in de plaats gekomen.
Den Haag
22
Vervolg De conditie, veiligheid en beheerbaarheid bepalen samen de kwaliteit van de boom. Op basis van de kwaliteitsbeoordeling hebben wij voor de bomen passende veiligheids- en onderhoudsadviezen verstrekt. Wij ondersteunen u graag in het vervolgtraject, van het beslissen welke maatregelen moeten worden uitgevoerd tot boomtechnisch toezicht tijdens de uitvoering.
23
Den Haag Voor meer informatie kijk op www.bomenwacht.nl