RIS319389 Beantwoording SV Toegang tot armoederegelingen arbeidsmigranten

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

3 september 2024

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid de heer Thepass, luidend: ‘Toegang tot armoederegelingen arbeidsmigranten’

SZW/10785166 RIS319389

Het raadslid de heer Thepass heeft op 28 juni 2024 een brief met daarin negen vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. GroenLinks maakt zich zorgen over de gebrekkige toegang van arbeidsmigranten tot armoederegelingen waar ze wel recht op hebben. Armoederegelingen zoals de bijzondere bijstand kunnen in veel gevallen (bijvoorbeeld bij ontslag) broodnodige financiële hulp bieden die voorkomt dat zij (gelijk) door het ijs zakken. Voorwaarde hiervoor is om ingeschreven te staan, maar veel arbeidsmigranten zijn niet BRP-geregistreerd. Dat kan verschillende oorzaken hebben, maar niet ingeschreven staan heeft er vaak ook mee te maken dat werkgevers / huisvesters het niet toestaan. Bovendien zijn er ook gevallen bekend waarbij de gemeente een BRP-inschrijving blokkeert omdat nog een ander gezin op het adres ingeschreven staat, terwijl dat gezin er niet meer woont. Wat GroenLinks betreft moet niet de papieren werkelijkheid, maar zoveel mogelijk de reële situatie centraal staan bij armoederegelingen, sociale zekerheid en andere vormen van hulp voor arbeidsmigranten. 1.

Is het college bekend met de hierboven beschreven signalen? Kan het daarop reflecteren?

Het college onderschrijft het belang van een juiste registratie in de Basisregistratie Personen (BRP). Het college herkent de signalen m.b.t. de niet ingeschreven arbeidsmigranten in de BRP. Het is lastig goed zicht te krijgen op arbeidsmigranten, omdat zij vaak als niet-ingezetene staan ingeschreven in de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI). Arbeidsmigranten kunnen als ingezetene of als niet-ingezetene ingeschreven staan. Dit is afhankelijk van de verwachte duur van hun verblijf in Nederland. Bij een verwacht verblijf van vier maanden binnen een periode van zes maanden moeten zij verplicht aangifte van verblijf doen bij de gemeente waar zij (gaan) wonen. Bij een (verwacht) verblijf van korter dan vier maanden kunnen zij zich op vrijwillige basis als niet-ingezetene laten registreren bij een RNIloket. Veel arbeidsmigranten laten zich registreren in het register niet-ingezetenen (RNI). 2.

Kan het college een update geven met betrekking tot de inzet om meer bewoners zich te laten inschrijven bij de BRP?

Den Haag informeert EU-arbeidsmigranten over het belang van een goede registratie. Via o.a. veldwerkers in de wijk, stichting ClickJongeren, brugfunctionarissen op scholen, welzijnsorganisaties en voorlichters van het mobiel informatiepunt bereiken we veel EU-arbeidsmigranten. Bij gesprekken met EU-arbeidsmigranten komen, naast een goede registratie zelf, wonen, onderwijs, financiën en zorg ter sprake. Bij veel van deze thema’s is een goede registratie belangrijk. De voorlichters staan in direct contact met Burgerzaken voor vragen over registratie en het maken van afspraken.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10785166

Vanuit Burgerzaken loopt een onderzoek om de dienstverlening aan EU-arbeidsmigranten rond de RNI en BRP-registratie te verbeteren, o.a. via groepsinschrijvingen en afspraken met werkgevers en huisvesters. Het college verwacht in Q4 de resultaten van dit onderzoek. 3.

Kan het college reageren op het praktijkvoorbeeld dat nieuwe inschrijvingen van een familie niet worden goedgekeurd omdat er nog een oud huishouden op het adres ingeschreven staat? Hoe gaat de gemeente hier volgens de huidige regels mee om en hoe wordt er rekening gehouden met ‘spookbewoners’ die wel vertrekken maar zich niet uitschrijven?

Het college herkent zich niet in dit signaal. Soms geven mensen hun adreswijziging niet op tijd door en blijven ze ingeschreven staan op hun oude adres. Wanneer blijkt dat een familie/persoon feitelijk op een adres verblijft wordt deze ingeschreven op het verblijfadres in de BRP. Als blijkt dat de oude bewoners zich nog niet hebben uitgeschreven (verhuizing/emigratie) start de gemeente een adresonderzoek. Inschrijving van de nieuwe bewoner(s) op het feitelijk adres in de BRP is niet afhankelijk van de nog ingeschreven oude-bewoner(s). Dit is dus geen belemmering voor een inschrijving van de nieuwe bewoner op het (nieuwe) adres. 4.

Kan het college toezeggen dat het de inschrijving van een nieuwe bewoner / gezin bij een adres waar nog een oud huishouden op staat ingeschreven niet blokkeert zonder eerst adresonderzoek te doen, zodat de inschrijving van daadwerkelijke bewoners niet wordt verhinderd?

Het inschrijven van een nieuwe bewoner staat per definitie niet in de weg wanneer sprake is van een nog ingeschreven oude bewoner op het adres. Het college benadrukt dat dit de inschrijving van de nieuwe bewoner op zijn nieuwe adres niet tegenhoudt. Bij sommige vormen van gemeentelijke armoederegelingen, zoals de bijzondere bijstand of de Ooievaarspas, is inschrijving bij de gemeente een voorwaarde om daar aanspraak op te kunnen maken. Los van de onbekendheid van de mogelijkheden, lopen arbeidsmigranten die rechten dus mis wanneer zij niet in de BRP ingeschreven (mogen) staan (van hun werkgever). Tegelijkertijd zijn er andere manieren om vast te stellen dat iemand in Den Haag / Nederland woont, zoals het hebben van in Haagse scholen ingeschreven kinderen of een zorgverzekering. 5.

Deelt het college de mening van GroenLinks dat arbeidsmigranten er niet voor mogen opdraaien dat zij sociale rechten, zoals sociale zekerheid en hulpverlening, mislopen omdat hun werkgever hen verbiedt om zich in te schrijven? Wat doet het om dergelijke situaties tegen te gaan?

Het college onderschrijft het belang van een goede registratie en acht het niet wenselijk als iets of iemand deze registratie onmogelijk maakt. Zie ook het antwoord bij vraag 2 en 6. 6.

Via welke kanalen worden arbeidsmigranten specifiek geïnformeerd over hun recht op armoederegelingen en sociale zekerheid? Wat is het jaarlijkse bereik daarvan?

Voor het zomerreces bent u geïnformeerd over het bereik van EU-arbeidsmigranten in de Voortgangsrapportage 2023, programma Arbeidsmigratie in goede banen Gemeente Den Haag (RIS319002). Arbeidsmigranten worden via verschillende kanalen geïnformeerd. In algemene zin is voor inwoners de brede brede campagne ‘Niemand verdient geldzorgen’ gestart waarbij op verschillende manieren inwoners worden gewezen op de minimaregelingen van de gemeente. Zo rijdt er een tram rond die verwijst naar de Helpdesk Geldzaken, is communicatiemateriaal beschikbaar voor partners in de stad, en worden sleutelfiguren getraind om door te verwijzen naar Helpdesk Geldzaken.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10785166

Specifiek voor arbeidsmigranten is bijvoorbeeld Helpdesk Geldzaken actief op LOKAAL Informatiepunt in Transvaal en loopt elke week mee met het mobiel informatiepunt. Veldwerkers en voorlichters bereiken veel EU-arbeidsmigranten en kunnen hen ter plekke informeren over regelingen of maken afspraken met specialisten. Stichting Barka en FairWork ondersteunen veel kwetsbare arbeidsmigranten. Sinds 1 juli is bij het Juridisch Loket een meertalig team voor EU-arbeidsmigranten actief en worden personen bijgestaan als iemand zijn recht niet krijgt. 7.

Kan het college aangeven hoe de gemeente er nu mee om gaat als een Haagse arbeidsmigrant een beroep doet op armoederegelingen zoals de bijzondere bijstand en bewijs kan aanleveren dat de arbeidsmigrant in Den Haag woont maar geen BRP-registratie heeft? Graag een toelichting.

Het recht op een minimaregeling ontstaat alleen als een persoon staat ingeschreven als inwoner van Den Haag. Zoals beschreven bij vraag 1 kan een arbeidsmigrant zich inschrijven in de BRP, of in de RNI als deze tijdelijk in Den Haag verblijft. Een minimaregeling toekennen aan personen die tijdelijk in Den Haag verblijven, of die niet staan ingeschreven in de BRP, acht het college niet wenselijk. Daarnaast dient het college de wet te volgen. Bijvoorbeeld in het geval van Bijzondere Bijstand dat de wettelijke grondslag in de Participatiewet heeft. Het college is van mening dat moet worden gezorgd dat iemand goed staat ingeschreven in de BRP. Iemand die aangeeft niet ingeschreven te kunnen worden in de BRP zal daarbij geholpen worden. 8.

Is het college bereid om in de toegang tot armoederegelingen, zoals de bijzondere bijstand, voortaan ook andere bewijzen voor woonachtig zijn in Den Haag te hanteren (wanneer de arbeidsmigrant buiten de schuld om niet ingeschreven staat, bijvoorbeeld door dwang werkgever), zoals basisschoolgaande kinderen of het hebben van een zorgverzekering vanaf een bepaald adres te erkennen? Zo nee, waarom niet?

De grondslag voor bijzondere bijstand is de Participatiewet. Hier kan het college niet van afwijken. Lokale regelingen zoals de Ooievaarspas zijn vastgelegd in de beleidsregels minimabeleid. Voor de personen die in de BRP staan ingeschreven zijn de minimaregelingen beschikbaar, mits aan de inkomens- en vermogenstoets en eventueel andere voorwaarden is voldaan. Het college is niet bereid hier van af te wijken en benadrukt dat niets of niemand mag belemmeren dat een persoon zich inschrijft in de BRP. Zie hiervoor de antwoorden bij de vragen 1 t/m 4. 9.

Op welke manieren draagt het college er zorg voor dat arbeidsmigranten bekend zijn met de armoederegelingen waar zij recht op hebben?

Zie het antwoord bij vraag 6. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3