RIS319387 Bijlage 1 - Overkapping Grotiusplaats, toelichting voorontwerp maaiveldinrichting

Overkapping Grotiusplaats toelichting Voorontwerp Omgevingsvisie Den Haag 2050 2 6 junvan i 2 0de 2 4 Leefomgeving. Op weg naar een omgevingsvisie voor Den Haag. Staat

Colofon Voorontwerp Overkapping Grotiusplaats

Inhoudsopgave

26 juni 2024 Opdrachtgever:

Mathieu de Ruijter DSB/OG

Projectteam IbDH

Anko Grootveld Bert Veenstra Klaas Hilverda Almut Röwekamp Lucia Longoni Tim van der Helm Jeroen Marseille (extern) Menno de Jonge Climmy Schneider (extern) Erik Mentink April Kong Laurens van Zuilen

Projectnummer:

7001058

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer | Ingenieursbureau Den Haag Postbus 12651 2500 DP Den Haag T: 070 353 66 77 E: ingenieursbureau@denhaag.nl

2 Colofon 2 Inhoudsopgave 3 Inleiding 3 Ligging 4 Inventarisatie’s Visie op de A12 en Prins Clauslaan 5 6 Boomstructuur 7 Ruimtelijke visie 8 Constructie 10 PVE 11 Aanvullende eisen 12 Voorontwerp (VO) 14 Toelichting ontwerp op het dak 16 Padenstructuur 17 Verblijfsplekken 18 Aansluiting met omgeving 20 Bermen 21 Verkeer 22 Beplanting 24 Materialisering 25 Verlichting 26 Speelaanleiding 27 Beheer

Grotiuspla

ats

Prins Clau

slaan

Tijdelijke 2e kamer

Prins Clau

A 12 slaan

Maria Stu

artplein

Grotius I en II in aanbouw

Ligging

2

Inleiding

Ligging

De Grotiusplaats wordt uitgebreid door de verdiept gelegen A12 te overkappen ter plaatse van het Paleis van Justitie en het Maria Stuartplein. De overkapping is op korte termijn noodzakelijk als geluidswerende maatregel voor de nieuwe woontorens op het Maria Stuartplein. Om het project te kunnen realiseren zijn er gelijktijdig drie ontwerpen opgesteld: • Ontwerp voor de constructie (Arcadis) • Ontwerp voor veiligheid & installaties (Arcadis) • Ontwerp voor het Maaiveld (IbDH) De drie ontwerpen zijn onderling geïntegreerd en afgestemd.

Het plangebied ligt aan de Prins Clauslaan en maakt deel uit van het Central Innovation District (CID). De overkapping komt tussen het Paleis van Justitie en het Maria Stuartplein. Op het Maria Stuartplein zijn medio 2022 twee woontorens opgeleverd. Het maaiveld rondom de torens wordt in het voorjaar 2023 definitief ingericht. De tijdelijke vestiging van de Tweede Kamer (Bezuidenhoutseweg 67) ligt direct naast het Maria Stuartplein. Aan weerszijden van het te overkluizen deel van de A-12, langs de Juliana van Stolberglaan en de Theresiastraat, staan twee ‘bruggebouwen‘ over de A12 heen met kantoren voor het Paleis van Justitie.

Voor de maaiveld inrichting op de overkapping is in juni 2022 een schetsontwerp gemaakt gebaseerd op een constructie met beperkte draagkracht. Het SO is vastgesteld door de ACOR.

Te overkappen bak A12

Paleis van Justitie

In samenwerking met de constructeur is dit schetsontwerp verder uitgewerkt tot het concept voorontwerp (VO) september 2022. Dit VO is besproken in de ACOR en ter inzage gelegd. Het nu voorliggende maaiveld ontwerp (versie januari 2023) is tot stand gekomen aan de hand van de binnengekomen zienswijzen, de adviezen van de ACOR, een nader uitgewerkt constructie ontwerp, een nader uitgewerkt installatie ontwerp, samenwerking met afdeling stedenbouw, interactie met bewoners, vertegenwoordigers van het Paleis van Justitie, het Rijksvastgoedbedrijf en beheerders.

5 Prins Clauslaan

Opgeleverde woontorens

Bruggebouw

Hoofdingang tijdelijke Tweede Kamer

Het ontwerp voldoet aan: • Constructieve eisen • Veiligheidseisen en eisen vanuit de installaties • Gegeven de constructieve beperkingen: een maximaal groen ingericht maaiveld • Eisen vanuit beheer In dit boekje wordt het VO Maaiveld (versie januari 2023) toegelicht.

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

3

Inventarisatie locatie

Conclusie inventarisatie

Voor het ontwerp is een uitgebreide inventarisatie gemaakt van belangrijke aspecten die invloed hebben op de ontwerpkeuzen van de openbare ruimte van de overkapping Grotiusplaats. De belangrijkste conclusies zijn hiernaast in de tabel samengevat. Deze vormde het uitgangspunt voor het verdere ontwerpproces. Een aantal aspecten zijn hierna verder uitgediept. Naast de analyse van de ruimtelijke en programmatische context van het gebied, als onderdeel van de A12 zone en het Central Innovation District (CID) is vooral de specifieke situatie van de ligging boven op de overkapping zeer bepalend voor de keuzes in het ontwerp. De constructieve, veiligheids- en installatietechnische eisen worden daarom apart en uitgebreid toegelicht.

Constructie De inrichting van het maaiveld op de overkapping wordt sterk bepaald door de beperkte draagkracht van het dak en de benodigde ontlasting van de zijwanden van de bak. Het groen in de omgeving (Maria Stuartplein en Anna van Buerenplein) staat in verhoogde vakken met zitranden. De haalbaarheidsstudie heeft uitgewezen dat een dergelijk ontwerp (zoals het eerdere VO) niet past. Gebied in verandering Het plangebied van de Grotiusplaats ligt op de grens tussen twee stedelijke gebieden: de stationsomgeving en Bezuidenhout. Het ligt in het Central Innovation District dat de komende jaren steeds in verandering zal blijven met betrekking tot bebouwing, infrastructuur en groen. Gebouwen als kader Ruimte wordt gedefinieerd door hoge en heel diverse bebouwing. Het is een harde, stenige ruimte.

Fases Het plan voor het CID voorziet in een verandering voor mobiliteit, met voorkeur voor voetgangers en fietsers. Hiervoor zijn aanpassingen in de infrastructuur op een grotere schaal nodig dan de Grotiusplaats. Dit heeft tijd nodig en kan in het ontwerp voor de overkapping niet worden meegenomen. Belang van het Paleis van Justitie Alle gebouwen zijn van architectonische en stedenbouwkundige betekenis maar de rechtbank steekt er wat betreft maatschappelijke functie boven uit. Een verbouwing met aanpassing van de entrees is gepland maar gaat pas over enkele jaren van start. Haagse lijnen De lijnen Theresiastraat en Juliana van Stolberglaan worden in het kader van CID versterkt en beter aangesloten aan het Centraal Station. Het aantal voetgangers op deze Haagse lijnen neemt toe. Voor de huidige, enige looproute langs de rechtbank komen dus meer alternatieven. De eerste nieuwe route ligt op het Maria Stuartplein.

4

14

Visie

Inspiratie ontwerp

Veiligheid voor het dak is eerste prioriteit.

Veel beplanting zodat het verzamelen van mensen op het dak ontmoedigt wordt. Stevige randen die voertuig werend zijn en tegelijk ruimtelijk kader van het groene gebied.

Met het ontwerp van het maaiveld op de overkapping moeten geen toekomstige ontwikkelingen zoals de transformatie van de A 12 zone tot een groen gebied onmogelijk worden gemaakt.

Een aantrekkelijke groene inrichting die toonaangevend kan zijn voor meer groene ruimtes op de A12.

Geluidsdemping en vergroenen is op de korte termijn noodzaak. Inrichting moet ruimtelijk passen bij het Maria Stuartplein en de ontwikkelingen aan de zijde rechtbank.

Doorzetten principe Maria Stuartplein: groen reageert op de contouren voor de gebouwen.

Zo lang de verkeersfunctie op de Prins Clauslaan blijft gehandhaaft is een aantrekkelijk en continu wegbeeld van belang.

Zo veel mogelijk doorzetten van de inrichtingprincipes Prins Clauslaan. (Aanleg van een berm en vergelijkbare uitstraling van de afzetting.)

Een prominente uitstraling van het gebouw van de rechtbank. De ruimtelijke relatie tussen binnen en buitenruimte versterken.

Stramienmaat en richting van de aanpalende gebouwen doorzetten in de buitenruimte.

Toevoeging van een route over de overkapping is een optie maar geen dringende noodzaak.

Route om te onthaasten met verblijfskwaliteit. Verbetering looproute langs de Theresiastraat door de routes aan beide kanten het ‘Gispengebouw’ aantrekkelijk te maken.

Visie op de A12 zone en Prins Clauslaan

z

Be

t

aa

tr ias

z

12

an

t

aa

la

rg

be tol

Be

A

na ulia

tr ias

es

er

Th

n

lia

12

Ju

o

e uid

nS

a av

e uts

nh

es

er

Th

g

we

A

van

S

an

rgla

e tolb

J

A 12 A 12

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

o

nh

e uid

12

Naar aanleiding van een motie over de areaaluitbreiding voor de Stedelijke Groene Hoofdstructuur is een inventarisatie van kansrijke locaties gedaan. De Prins Clauslaan tussen de Bezuidenhoutseweg en de Juliana van Stolberglaan is hierin genoemd als één van de locaties. Op dit moment is deze laan ingericht als 50 km weg met verkeerslichten en opstelstroken. In de toekomst is aan de zijde van het Maria Stuartplein een tweerichting fietspad voorzien dat onderdeel uit gaat maken van een ring rondom het Centraal Station. Dit fietspad en een herinrichting van de Prins Clauslaan met bijvoorbeeld het opheffen van rijstroken maken geen onderdeel uit van dit project. Het toekomstige verkeersregime is niet bekend omdat wijzigingen op de Prins Clauslaan zullen afhangen van aanpassingen op stadsniveau. Toch zijn

e uts

A

Over de relatie van het plangebied met de omgeving zijn op dit moment de volgende gegevens bekend: De lijnen haaks op de A 12 zijn in de Structuurvisie CID (RIS307135) aangewezen als belangrijke verbindende (Haagse) lijnen. De toekomstige groene zone zal dus in het ritme van deze lijnen worden doorkruist. Over de A 12 staan gebouwen die deze sequentie van deelstukken accentueren. Naast de twee bruggebouwen langs de Grotiusplaats zijn dat de Malietoren, ‘the Bridge‘ en het gebouw van de Haagse Poort (Nationale Nederlanden). Vanwege deze gebouwen zal de toekomstige groene zone uit ‘kamers‘ bestaan. Of deze kamers wat betreft vormgeving op elkaar moeten lijken of juist van elkaar moeten verschillen is nog niet bekend. Er zijn verschillende concepten mogelijk.

g

we

12

Vanuit de structuurvisie CID is er een wens om de gehele A 12 zone een groene invulling te geven. Op verzoek van de gemeenteraad reflecteert de klankbordgroep op de vergroenings- en vertunnelingsonderzoeken voor de A12 / Utrechtsebaan.

A

In aanvulling op de gemaakte inventarisatie volgt hieronder een samenvatting van de invloed van de nu bekende visie op de A12 en de ontwikkelingen op en rond de Prins Clauslaan op het plangebied.

Verbindende lijnen dwars over de A 12 zone (uit structuurvisie CID)

er nu al de volgende stedenbouwkundige verwachtingen: • Het oppervlak van de verharding neemt af, ten gunste van groen • Toekomstige verbindingen in de lengte van de A 12 zone gaan langs de gevels. Dit is voor de (langzaam verkeers)ontsluiting van de gebouwen.

Mogelijke toekomstige groene structuur: groene ‘‘kamers” tussen de Haagse lijnen

Te overkappen tunnelbak (dit project) Huidige tunnelbak (niet dit project) Doorgaande route langs gebouwen (toekomstverwachting) Toekomstig tweerichtingfietspad (niet dit project)

Mogelijke doorgaande verbindingen onder de bruggebouwen

5

Boomstructuur De lijnen langs de A 12 zijn in de bomennota aangewezen als toekomstige boomstructuur met bomen van de eerste grootte. Tussen de Bezuidenhoutseweg en de Theresiastraat staan bomen van verschillende soorten in los verband in bermen naast de tunnelbak. Vanwege de ruimte voor opstelstroken bij de verkeerslichten loopt de berm aan de zijde van de tijdelijke Tweede Kamer niet door. Uit de inventarisatie voor kabels en leidingen en ondergrondse objecten rond de Grotiusplaats blijkt dat de ondergrondse ruimte beperkt is. Aan de zuidzijde ligt er naast het riool in het midden van de huidige rijbaan een regenwaterriool (duiker) vlak naast de bak. Andere beperkende factoren zijn de ondergrondse leidingen, constructie van de bruggebouwen, vluchtruimtes naast de A 12, ondergrondse pompkelders en de rijbaan aan de noordzijde. Dit maakt dat de ruimte voor nieuwe bomen beperkt is tot de strook direct langs de bak en dat dat deze strook niet helemaal kan doorlopen tot aan de bruggebouwen, maar iets eerder moet stoppen. Gerekend met de minimale hoeveelheid ondergrondse groeiruimte uit het HOR (20m3 per boom) is er langs de bak aan de zuidzijde ruimte voor 7 bomen van de eerste grootte en aan de noordzijde is er ruimte voor 8 bomen van de eerste grootte.

Conclusies voor de boomstructuur: • De 7 in het schema geprojecteerde bomen aan de zuidzijde is het maximum dat zonder verlegging van het regenwaterriool (duiker) gerealiseerd kan worden. • De lijnen die nu mogelijk zijn geven geen duidelijke laanstructuur, maar meer een singelstructuur Om het regenwaterriool te beschermen wordt er een wortelgeleidingsscherm aangebracht. De rioolbeheerder is onder bovenstaande voorwaarde akkoord met het planten van bomen zo dicht op de regenwaterriool.

Gemengd groen in de bestaande berm

A12 tussen Bezuidenhoutseweg en Theresiastraat

Bomen tussen Bezuidenhoutseweg en Theresiastraat

Rechtbank

Tunnelvak en funderingen Bestaande bomen (inclusief te planten 2023) Leidingtracé Rioolleidingen Mogelijke groeiplaats bomen

A12

A12

Tijdelijke 2e kamer Maria Stuartplein Ruimte voor bomen van de 1e grootte

6

Ruimtelijke visie

C Co on ns se eq qu ue en n tt ii e es s o on n tt w we e rr p p 1. Voertuig werende voorziening. 2. Geen constructies of leidingen in de Prins Clauslaan. 3. Geen nieuwe ‘richtingen‘ introduceren in het ontwerp. 4. Ruimte voor bermen langs de weg gaan ten koskoste ten verblijfsruimte. Geen nieuwe oversteken van van verblijfsruimte. Geen nieuwe oversteken over de Prins Clauslaan. 5. Risico dat verbouwing Rechtbank toch een andere de verbouwing van de Rechtbank toch vormgeving krijgt. een andere vormgeving krijgt. 6. Route van licht materiaal maken in verband met de beperkte draagkracht van het dak. Dit is geen standaardmateriaal van het Handboek Openbare Ruimte.

1. Constructie 1. Concstructie Veiligheid op het het dak dak is is eerste eerste prioriteit Veiligheid op prioriteit

2. Gebied 2. Gebied in in verandering verandering Met het ontwerp van het het maaiveld maaiveld tramsformatie transformatie Met het ontwerp van A12 niet onmogelijk maken A12 niet onmogelijk maken

3. Gebouwen als kader 3. Gebouwen als kader Vergroenen is noodzakelijk. De inrichting moet Vergroenen is noodzakelijk. De inrichting moet ruitruimtelijke passen bij de omgeving melijke passen bij de omgeving.

4. Fases Fases Zolang de verkeersfunctie verkeersfunctie op op de dePrins PrinsClauslaan Clauslaan blijft blijftisiseen een aantrekkelijk aantrekkelijken encontinu continuwegbeeld wegbeeld op op de de lijn lijnvan van belang. belang.

5. Belang Belang van van het het Paleis Paleisvan vanJustitie Justiie Een prominente prominente uitstraling uitstralingvan vanhet hetgebouw. gebouw. De De ruimtelijke ruimtelijkerelatie relatietussen tussenbinnen binnenen enbuitenruimte buitenruimte versterken.

6. Haagse Haagselijnen lijnen Toevoegen vaneen eenroute routeover overde deoverkapping overkappingisis Toevoegen van een optie. optie.

G R O T I U S P L A A T S sv co ho er ot sn ot w n tewr pe r p

15 7

Constructie Het toekomstige dak boven de A 12 zal uit verschillende delen met verschillende eigenschappen bestaan. Dit hangt samen met de constructieve eigenschappen van de bestaande bak waar het dak op wordt gebouwd. Bij de bruggebouwen zijn delen (moten) met een geringere draagkracht dan in het midden van de bak. In het ontwerp van het maaiveld moet rekening worden gehouden met deze beperkingen in draagkracht. Tijdens het opstellen van het VO heeft een uitgebreide afstemming tussen de constructeurs van het dak en de ontwerpers van het maaiveld plaatsgevonden. Het doel ervan was om maximaal de ruimte voor groen te vinden, gegeven de constructieve beperkingen. Naar aanleiding van de opmerking van stedebouw op de breedte van de stoep aan de Theresiastraat zijde, heeft de constructeur een nieuwe constructie ontworpen voor moot 60. In overleg met het Rijksvastgoedbedrijf vindt nog nadere detaillering plaats van de afwerking van het dek en de aansluiting met het bruggebouw aan de zijde van de Juliana van Stolberglaan.

Verschillen in draagkracht moten (de zwakste moten zijn roze)

Ve r d e l i n g i n g e w i c h t Het gehele dak zal worden bedekt met retentiekratten. Deze retentiekratten zijn nodig voor de watervoorziening van de beplanting. Hierop komt het pad en een laag daktuinsubstraat (grond). De zwakkere moten zullen worden voorzien van kratten van 8,5 centimeter dikte en 20 centimeter daktuinsubstraat. De sterkere delen worden voorzien van 15 centimeter dikke kratten en 30 centimeter daktuinsubstraat. Voor de berekeningen is uitgegaan van een licht substraat zoals op daktuinen wordt toegepast. 20 cm daktuinsubstraat is geschikt voor bodembedekkers en enkele vaste planten. 30cm daktuinsubstraat is voldoende voor vaste planten en bodembedekkers. 60 59 60 cenOp drie moten is incidenteel ruimte voor 60 timeter daktuinsubstraat waarop struiken kunnen 58 59 60 groeien. 60

8

60

59

59 58

55

54

56 54 Geschikt voor 15 cm57 krat en 20 cm55lichte grond 58 56 54 lichte grond Geschikt voor 20 cm krat en 30 cm 59 57 55 58Geschikt voor 56 20 cm krat en 30 cm lichte grond plus mx 5 kleine bomen per moot 54 57 55 Geschikt voor kleine bomen of struiken 56 54 Geschikt voor 57 grote bomen (1e orde) 55 58 56 57

Verdeling gewicht op het dak

Hoogtes maaiveld ontwerp De constructie van het dak komt zonder afwerking net onder het maaiveldniveau van de stoepen bij de bruggebouwen te liggen. Het afgewerkte maaiveld komt 10 tot 40 centimeter bovenop de constructie te liggen. Om dit hoogteverschil te overbruggen zijn hellingbanen nodig. Hiervoor is circa 30 centimeter bouwhoogte (leggers en planken van kunststof) nodig. Aan de Juliana van Stolberglaan zijde kan de hellingbaan niet op het dak worden ingepast. Daarom is ervoor gekozen om de hellingbaan naast de dakconstructie te leggen. De trappartij rond ‘het Eitje’ wordt in de DO fase, in samenwerking met het Rijkksvastgoedbedrijf en het Paleis van Justitie, nader uitgewerkt.

Hoogtes retentiekratten

Hoogtes daktuinsubstraat

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

9

Eisen voor de inrichting van de overkapping Eisen voor de inrichting van de overkapping

In In samenwerking samenwerking met met onder onder andere andere de de beleidsafbeleidsafdedelingen DSB BAS, beheerders van het stadsdeel lingen DSB BAS, beheerders van het stadsdeel en en van DSB is een programma van eisen opgesteld. van DSB is een programma van eisen opgesteld. Dit Dit samen de ruimtelijke eninput de input leidtleidt samen metmet de ruimtelijke visievisie en de van van bewoners en ondernemers tot het ontwerp. Met bewoners en ondernemers tot het ontwerp. behulp van de methode ‘Systems Engineering‘ is een van functies en eisen Met overzicht behulp van dedoelstellingen, methode ‘Systems Engenering‘ opgesteld. De hoofddoelstelling is het realiseren van is een overzicht van doelstellingen, functies en eisen de overkapping van de A12 en inrichting van het opgesteld. – Grotiusplaats maaiveld maakt gebruikt systems maaiveld er boven op binnen devan gestelde eisen.

der andere bij het op gestructureerde wijze bepalen van: De hoofddoelstelling is de overkapping van de A12 Het aanpassen van demaaiveld Prins Clauslaan de en inrichting van het er bovenvalt op.buiten Het aanscope ingrijpende op passenomdat van dehiervoor Prins Clauslaan valtaanpassingen buiten de scope den het stedelijke wegennet nodig zijn zoals het verandeomdat hiervoor ingrijpende aanpassingen op het ren van dewegennet buslijn ennodig het verminderen verkeer stedelijke zijn zoals hetvan veranderen van en naar de A 12. De overgebleven doelstellingen erinrichten weg. veilige weg. Een doelstelling van deDoelstelling: buslijn en het verminderen van verkeer van omeren weggebruikers) en functies worden vervult (zie blauwe kaders in de afbeelding) zijndoor gebaseerd en naar de A 12. op de principes voor ruimtelijke kwaliteit: De overgebleven doelstellingen (zie blauwetoekomstkaders waarde, gebruikswaarde en belevingswaarde. in de afbeelding) zijn gebaseerd op de principes voor e instantie) interne stakeholders zijn de doelstellingen van ruimtelijke toekomstwaarde, gebruikst gedefinieerd als eenkwaliteit: gewenste eindsituatie. In overzicht De gevraagde functies zijn in groen weergegeven. Ze waarde en belevingswaarde. we blokken.

zijn enerzijds gebaseerd op gemeentelijk beleid en van gesprekken met interne stakeholders staan benoemt in op deintechniek en de draagkracht het De zijn groen weergegeven. Ze zijnvan enerhalen vananderzijds eenfuncties doelstelling. dak. In de uitwerking naar een ontwerp (en eerder ullen. Hetzijds kiezen van bepaalde objecten is hetbeleid nemenen van gebaseerd op gemeentelijk anderzijds in de haalbaarheidsstudie) is gebleken dat er tegenase nog beperkt tot een relatief hoog abstractieniveau. op de techniek en de draagkracht van het dak. In strijdigheden in de functies zitten zoals de uitbreide uitwerking naar een ontwerp (en eerder in de ers worden tenvan slotte eisen opgehaald. Aan hand van de ding kroonoppervlak in dede stad de beperkte haalbaarheidsstudie) is gebleken daten er tegenstrijbeoordeeld. Eisen en de honorering van de eisen worden draagkracht van het dak dat geen boombeplanting digheden in de functies zitten zoals de uitbreiding project. toelaat. In oranje staan de concrete eisen. van kroonoppervlak in de stad en de beperkte draagkracht het dak dat geen boombeplanting voorgesteld aan van de Opdrachtgever. De opdrachtgever stelt toelaat. unnen gedurende het ontwerpproces wijzigen als er zich In oranje staan de concretere nen. De doelstellingen blijven echter staan eisen.

nadat deze zijn eheel aan doelen, functies en objecten zoals het nu staat ect en bijbehorende ontwerpactiviteiten. Wanneer in het ngebracht worden die direct of indirect niet bijdragen aan ie beargumenteerd afgewezen.

Hellingbaan

De eisen eisen zijn zijn verder verder met met de de gemeentelijke gemeentelijke beleidsbeleidsDe afdelingen, de beheerders van het stadsdeel en de de afdelingen, de beheerders van het stadsdeel en bewoners en en ondernemers ondernemers in in het het gebied gebied uitgewerkt uitgewerkt bewoners en aangescherpt. Daarnaast zijn er nieuwe wensen en aangescherpt. bijgekomen.

Kruisen Utrechtsebaan mogelijk maken

Voetpad

De naast de eisen en de resultaten van de haalbaar• Voertuig werende maatregel is eenvoor constructie van heidsstudie zijn de uitgangspunten het schets0,8 m hoog. Dit is een combinatie van een betonconontwerp: structie met een stalen buis aan de bovenkant.

Verzamelen afval mogelijk maken

Afvalcontainers / prullenbak

Groen uitzicht bieden vanaf Grotiustorens

Groenvoorziening

Substraat Dragen maaiveld

Opbouw maaiveld Grond

mpositie / scope afbakening htsebaan – Grotiusplaats - maaiveld

nomen in de decompositie. Het project moet hier uiteraard eam op toe. Het IPM team gebruikt daarvoor o.a. ormingscyclus.

Belanghebbenden

Handhaving huidige functionaliteit omliggende wegennet

Een gebruiksvriendelijke openbare ruimte

Toegankelijk maken voor mensen met een beperking

Wandelpad bereikbaar maken vanaf zijden bruggenbouw

• Voertuig werende maatregel is een constructie • Devan voertuig werende voorziening op mini1,20 meter hoog. Dit is een moet combinatie van maal 60 centimeter afstand van de rijweg van met de een 80 centimeter hoge betonconstructie Prins Clauslaan staan. een stalen buis aan de bovenkant. In de VO fase moet dit in samenwerking tussen ontwerper en • Opconstructeur het dak zouden heleworden lichte voertuigen mogen verder vormgegeven. komen (tot 1000 kg). Omdat dit niet te controleren • De voertuig werende voorziening moet op miniis zullen werende maatregelen zodanig maal de 60voertuig centimeter afstand van de rijweg van de zijnPrins dat erClauslaan geen enkel voertuig op kan. staan.

Rententiekrat Begroeing planten en bomen faciliteren Grond

Vergroten kroonoppervlak Den Haag

Openbare ruimte Utrechtsebaan – Grotiusplaats (maaiveld)

• Op het dak zouden hele lichte voertuigen mogen • Beheer moet afhankelijk zijn komen (totniet 1000 kg). Omdat ditvan nietwegafsluitinte controgen leren op deisPrins Clauslaan. zullen de voertuig werende maatregelen

Groenvoorziening

(Plaatselijk) dempen geluid Een toekomstbestendige openbare ruimte

Een beheerbare openbare ruimte

Bestrijden hittestres

Groenvoorziening

Vasthouden hemelwater

Retentiekratten

Afvoeren overtollig water rententiesysteem

Overstort

Afvoeren hemelwater

Hemelwaterafvoer

Beheren openbare ruimte mogelijk maken Vrije zichtlijnen bieden

Vluchten mogelijk maken

zodanig zijn dat er geen enkel voertuig op kan. •• Verbeteren vanover de oversteek verbreding van Een voetpad het dak isdoor gewenst. Veel bewode zebrapaden aan de zijde van de Theresiastraat. ners vragen om eenvoudige verblijfsplekken in het groen. looproutestoegangen faciliterennaar overhet hetpad dak.voor min•• Meer Obstakelvrije dervaliden. naar het pad voor minder•• Obstakelvrije Educatie entoegangen speelaanleiding voor kinderen. •validen. Beheer moet niet afhankelijk zijn van wegafsluitingen op de Prins Clauslaan. • Eenvoudige verblijfsplekken in het groen.

Toegang bieden onderhoudsvoertuig

• Educatie en speelaanleiding voor kinderen: in de directe nabijheid van de Grotiustorens dient een speelaanleiding aangebracht te worden.

Dragen onderhoudsvoertuig

Voorkomen blokkade nooduitgang

Huisje

Luik Een veilige openbare ruimte

Keren gemotoriseerd verkeer

• Het toepassen van bladverliezende en wintergroene beplanting.

Ontmoedigen samenscholing

Weren nietgeautoriseerd verkeer

Hoge randen / begroeing

Resultaat Systems Engenering

16 0

• Zoveel als mogelijk inheemse beplanting die aantrekkelijk is voor vogels en insecten. Mogelijkheid voor insectenhotel onderzoeken.

I n t e g r a t i e v a n e i s e n t . a . v. v e i l i g h e i d e n i n s t a l l a t i e s De overkapping van een deel van de Utrechtse baan heeft gevolgen op het gebied van vluchtroutes en installatietechniek. Er zijn voorzieningen nodig om mensen te kunnen laten vluchten en om de luchtkwaliteit onder overkapping te kunnen garanderen. Omdat luiken makkelijk versperd kunnen worden dienen vluchthuisjes te worden toegepast. De positie en de afmetingen van de twee nooduitgangen zijn uitgangspunt van dit ontwerp. Vanwege veiligheidseisen is er geen schuifruimte. Net zoals bij de vluchthuisjes zijn positie en afmetingen voor de aanzuigopeningen voor de overdruk-

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

ventilatie uitgangspunt van dit ontwerp. Vanwege veiligheidseisen is er geen schuifruimte. Ieder van de twee aanzuigopeningen heeft een verticale oppervlakte nodig van 10m2. De eisen voor de vluchthuisjes en ventilatoren zijn zodanig dat ze niet als ondergeschikte objecten in het ontwerp kunnen worden opgenomen, daarvoor zijn ze te prominent aanwezig. Ze zullen daarom in hoge mate bepalend zijn voor het ontwerp en de compositie van objecten en paden op de overkapping.

11

Vo o r o n t w e r p De overkapping is ontworpen als onderdeel van de groene “kamer” ingekaderd door de gebowen en zoveel mogelijk als één geheel, één compositie waar in alle objecten, paden en beplanting zijn opgenomen. De groene plek op de overkapping wordt ontsloten door een aantal routes, die aansluiten op de belangrijkste dwarsverbindingen (voetgangersroutes) over de A12. Ook deze dwarsverbindingen worden verbeterd, door de oversteken over de Prins Clauslaan te verbreden waar mogelijk. Deze groene openbare ruimte telt twee verblijfsplekken, gekoppeld aan de noodzakelijke objecten. De ruimte op het dak wordt verder waar mogelijk ingericht met los gestrooide meerstammige bomen. Ook de bermen langs de Prins Clauslaan worden groen ingericht met een losse structuur van bomen.

plattegrond VO

12

dwaarsdoorsnede VO

visualisatie vanaf de Prins Clauslaan

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

13

Ontwerp op het dak De inrichting van het dak is ontworpen als samenhang van de “ingrediënten”: pad, verblijfsplek, stijgpunt, ventilatieopening, lage beplanting en opgaande beplanting. Alle voetgangersverbindingen zijn geïntegreerd in het ontwerp: er zijn twee typen voetgangersverbinding: breed en smal. Beide kennen de zelfde vormgeving maar verschillen in maatvoering. Op het dak komen, waar mogelijk, kleine meerstammige bomen. De kleine bomen zijn ‘gestrooid‘. Voor de groeiplaats van de kleine bomen zijn glooiingen tot 60 centimeter boven maaiveld nodig. Hierdoor ontstaat een afwisselend en ontspannen maaiveld. Waar de constructieve beperkingen niet toelaten om kleine bomen te planten (moot 58 en 59) is er een behoefte om een alternatief verticaal groen element te introduceren, bijvoorbeeld in de vorm van klimplanten op een transparante constructie (scherm, paal of rek o.i.d.) als ondersteuning. Dit zal in de volgende fase onderzocht en ontworpen worden. Het maaiveld wordt ingeplant met een afwisselingsrijk patroon van vaste planten en bodembedekkers (zie toelichting op pagina 22). Ten behoeve van de watervoorziening van de beplanting wordt er op het dak een waterretentiesysteem aangebracht dat gevukd wordt door regenwater. In droge periodes kan het water aangevuld worden vanuit de naastgelegen duiker. ingezoomde plattegrond VO

langsdoorsnede VO

14

visualisatie plangebied gezien vanaf de Grotiustoren

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

15

Padenstructuur Met de nieuwe padenstructuur worden alle looprichtingen m0gelijk gemaakt: een hoofdpad (2m breed) loopt in de richting CS-Beatrixkwartier. Via smallere aftakkingen (1m breed) wordt ook de richting Theresiastraat-Grotiustorens van een logische verbinding voorzien. Op de knikken van het pad is ruimte voor verblijven (zie pagina 17).

Verbinding vanaf Theresiastraat

Verbinding vanaf Beatrix kwartier

16

Ve r b l i j f s p l e k k e n Om vanuit de Utrechtsebaan veilig te kunnen vluchten zijn er twee nooduitgangen op het nieuwe maaiveld noodzakelijk. Bij de nooduitgangen horen ook twee ventilatieschachten. De benodigde volumes zijn onderdeel gemaakt van het ontwerp. Rondom de volumes zijn verblijfsplekken gemaakt. De twee verblijfsplekken hebben dezelfde vormgeving, maar zijn verschillend wat betreft opzet. Op de ene plek zijn de nooduitgang en de ventilatieschacht tegenover elkaar gesitueerd. Banken zijn verwerkt in de afgeschuinde volumes en reageren op elkaar. Op de andere plek is de nooduitgang gecombineerd met banken en een verhoogd plantvak met o.a. een meerstammige struik.

banken tegenover elkaar

ruimtelijke kamer

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

17

Aansluiting met omgeving De stoep aan de Theresiastraatzijde is verbreed tot aan de gevel van het bruggebouw, waardoor de loopruimte in de richting CS-Theresiastraat/Rechtbank breder wordt. Hier wordt er voorgesteld om gebakken klinkers kleur rood toe te passen zoals in de stoepen van de Theresiastraat. Om te voorkomen dat er voertuigen op deze stoep zullen gaan zijn er cilindrische poefs toegepast.

Aansluiting bij verbrede stoep zijde Theresiastraat

Aansluiting bij verbrede stoep zijde Theresiastraat

18

Zichtlijn richting Paleis van Justitie

Aansluiting bij verbrede stoep zijde Theresiastraat

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

Zichtlijn richting Paleis van Justitie

Aansluiting zijde Juliana van Stolberglaan

Aansluiting secundaire pad zijde Juliana van Stolberglaan

Aansluiting rolstoel toegankelijke pad zijde Juliana van Stolberglaan

19

Bermen Uit veiligheidsoverwegingen worden alle soorten voertuigen van het dak geweerd. Aan de wegkant bestaat de barrière uit een 50 centimeter hoge muur met een metalen buis er op zodat de totale hoogte vanaf de wegzijde 0,80 meter is.

Onder de bomen wordt een grasmengsel op maat gemaakt dat hoger wordt dan de meeste gebruikte grasmengsels. Daarnaast zijn er groepen lage wintergroene heesters toegevoegd. Dit om het zicht op de muur te verzachten.

Ondanks de verschillen in draagkracht en mogelijkheden tot beplanten van het dak is het groenontwerp er op gericht de ‘kamer‘ tussen de bruggebouwen zo veel mogelijk als één geheel in te richten. Daarom is in de bermen gekozen voor een combinatie van 1e grootte bomen en kleine meerstammige bomen. Dit ‘losse‘ beplantingsconcept sluit ook aan bij de beplanting van de bermen tussen de Bezuidenhoutseweg en de Theresiastraat.

Voor het kratsysteem is er een pompkeldertje nodig. Vanwege de nabijheid van de duiker en de kwaliteit van het water aldaar is de berm onder het bruggebouw aan de Juliana van Stolberglaan de meest geschikte plek.

20

Ve r k e e r De beide voetgangersoversteken bij het kruispunt met de Theresiastraat en het Prinses Irenepad worden als brede voetgangersoversteekplaatsen voorgesteld. In een eerder stadium is al in het project Maria Stuartplein gevraagd om voetgangers meer ruimte te geven bij het oversteken van de Prins Clauslaan. De beschikbare wachtruimte is door de smalle steunpunten tussen fietspad en rijbaan soms niet comfortabel of toereikend. Tussen voormalig Gispen en de overkluizing wordt nu een voetpad

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

van ruim 6 meter gecreëerd in klinkerverharding. Een aantal zitelementen moet het oprijden van de overkluizing voorkomen. Voor de integrale toegankelijkheid worden beide oversteken nu als VOP uitgevoerd. De VOP’s zijn daarop afgestemd, bij de rechtbank 9,00 meter breed en aan de zijde van het Prinses Irenepad 12,50 meter. Vanwege de breedte zal de VRI 24 uur moeten gaan draaien omdat anders auto’s op de VOP stil kunnen komen te staan om een voetganger te laten oversteken.

Het fietspad aan de zijde van de rechtbank is bij de aansluiting Theresiastraat uitgebogen. Dit om de oversteeklengte voor de voetgangers te beperken en de fietsers beter te faciliteren. Zij kunnen nu tot aan het kruispunt oprijden. Er wordt vooralsnog van uit gegaan dat het fietspad weer in hergebruikte roze natuursteen (zoals bestaand) zal worden uitgevoerd en de oversteek in rood asfalt.

Bij het kruispunt met de Juliana van Stolberglaan wordt het fietspad richting Prins Bernhardviaduct uitgebogen om ruimte te bieden aan voertuigen om het onderhoud op de overkluizing te kunnen uitvoeren. Het voetpad wordt 4,10 meter breed zodat voetgangers de onderhoudsvoertuigen kunnen passeren. Er ontstaat dan ook meer ruimte naast het liftje bij het ‘eitje’. De fietsoversteken worden in rood asfalt uitgevoerd en aangesloten op de beide bestaande fietspaden

21

grote vlakken 1 of enkele soorten

mixen: voordeel: als er 1 soort niet goed aanslaat geen grote gaten, nadeel: inboet is lastiger (alleen lijst, geen tekening)

B ee p p ll aa n n tt ii n ng g B

Carex, Euphorbia, klimhortensia Hedera

Hedera

In het onder het bruggebouw de zijde van Op het deel dak komen, waar mogelijk, aan dezelfde kleine Voorstel is om in de bermen verschillende iepende Juliana van Stolberglaan donker en zal meerstammige bomen als in is dehet berm. De boompjes soorten te planten. Deze zijn het meest windbenaar verwachting hedera (klimop) het beste groeien. zijn ook hier ‘gestrooid‘. Voor de groeiplaats van stendig. Bij de Grotiustoren worden binnenkort Hier is eenzijn menging van hedera’s in verschillende de bomen glooiingen tot 60 centimeter boven vier Ulmus ‘New Horizon’ geplant en in het stukje bladkleur en -grote voorzien. Waar voldoende licht maaiveld nodig. Hierdoor ontstaat een afwisselend Haagse Loper naast de tijdelijke Tweede kamer kois worden de hedera’s met asters gemengd. In het en ontspannen maaiveld. men Ulmus sapporo ‘Autumn Gold’. midden van het dak komen vaste planten gemengd 1 of enkele geen soorten grote vlakken 1 of enkele soorten mixen: voordeel: als er 1grote soortvlakken niet goed aanslaat grote gaten, nadeel: inboet is lastiger (alleen lijst, geen tekening) met maaiveld siergrassen en mengsels planten. Het wordt ingeplantvan metvaste een afwisselingsDe hoofdlijnen voor het beplantingsplan zijn opHedera Beplanting Beplanting Ompatroon te voorkomen dat planten de bodembedekkers de vaste rijk van vaste en bodembedekkers. gesteld door Climmy Schneider.

Zij heeft ook het In het deel onder het bruggebouw aan de zijde van In het deel onder het bruggebouw aan de zijde van planten overwoekeren wordt er een scheiding In het deel onder het bruggebouw aan de zijde van beplantingsplan voor het gemaakt de Juliana van Stolberglaan is het donker en zal de Juliana van Stolberglaan is hetMaria donker en Stuartplein zal naar verwachting hedera (klimop) het beste groeien. naar verwachting hedera (klimop) het beste groeien. een (ondergronds) plankje Juliana van Stolberglaan is aangebracht. het donker enDe zalovernaar en gelet op een samenhang tussen beide gebieden in Hier is een menging van hedera’s in verschillende Hier is een menging van hedera’s in verschillende bladkleur en -grote voorzien. Waar voldoende licht bladkleur en -grote voorzien. Waar licht voor de schagang wordt daarmee zichtbaarhet en beste het beheer wordt verwachting Hedera (klimop) groeien. beplanting. De soorten zijnvoldoende geschikt is worden de hedera’s met asters gemengd. In het is worden de hedera’s met asters gemengd. In het Plantprincipe groepen (contrasterend) makkelijker. Hier is een menging van Hedera’s in verschillende duw en geschikt voor beheer in) devaste openbare midden van het dak komen vaste planten gemengd midden van het dak komen(het vaste planten gemengd Plantprincipes planten Plantprincipe mix met siergrassen en mengsels van vaste planten.

met siergrassen en mengsels van vaste planten. 2x2 meter 1 hoofd soort, enkele solitairen in vakken zonder bomen bladkleur en -grootte voorzien. Waar voldoende ruimte. In de DO fase zal er een gedetailleerd beOm te voorkomen dat de bodembedekkers de vaste Om te voorkomen dat de bodembedekkers de vaste combinatie is heel goed mogelijk. de gemixte vlakplanten overwoekeren wordt er een scheiding van planten overwoekeren wordtopgesteld. er een scheiding van De verschillende zijnmet uitgelijnd met de verlicht is worden devakken Hedera’s Asters gemengd. In plantingsplan worden ken kunnen duidelijk contrasten vormen tov de grote een (ondergronds) plankje aangebracht. De overeen (ondergronds) plankje aangebracht. De overgroepen. blijfsplekken, dehet ‘richting’ is afgeleid van het gebouw gang wordt daarmee zichtbaar en het beheer wordt het midden van dak, waar meer draagkracht en gang wordt daarmee zichtbaar en het beheer wordt makkelijker. makkelijker. Plantprincipes vaste planten Plantprincipe mix van de rechtbank. Een plantgroep kan uit verschildus meer grond is komen vaste planten en kruiden Onder de geheleHeesters beplanting en de en paden liggen re-ook Bodembedekker als Cotoneaster Euonymus kunnen combinatie is heel goed mogelijk. de gemixte vlakDe verschillende vakken zijn uitgelijnd met de vervoor scheiding/ contrast zorgen De verschillende uitgelijnd met debergen.

verlende planten bestaan maar tussen de groepen is ken kunnen duidelijk contrasten vormen tov de grote gemengd met siergrassen. tentiekratten dievakken hetzijn regenwater Uit onderblijfsplekken, de ‘richting’ is afgeleid van het gebouw groepen. blijfsplekken, de ‘richting’ is afgeleid van het gebouw Vaste planten indegrote groepen een duidelijk verschil in bladkleur, bloemkleur en van rechtbank. Een plantgroep kan uit verschilde rechtbank. Een kan uit verschilzoek isvangebleken datplantgroep de kwaliteit van het water inHeesters de als Cotoneaster en Euonymus kunnen Bodembedekker ook voor scheiding/ contrast zorgen lende planten bestaan maar tussen de groepen is lende planten bestaan maar tussen de groepen is bladstructuur. Ingrond het gebied met kleine bomen Waar voldoende is worden mengsels van is duikereenonder de Prins Clauslaan in principe geschikt Vaste planten in grote een duidelijk verschil groepen duidelijk verschil in bladkleur, bloemkleur en Vaste planten in een mix in bladkleur, bloemkleur en bladstructuur. In het gebied met kleine bomen is bladstructuur. In het gebied met kleine bomen is een mix van soorten voorzien. vaste planten toegepast. Om te voorkomen dat de is. In de DO fase wordt hier nader onderzoek naar Vaste planten in een mix een mix van soorten voorzien. een mix van soorten voorzien.

bodembedekkers de vaste planten overwoekeren gedaan, en indien nodig worden er passende maatBerm Berm Het beplantingsplan sluit aan bij het beplantingsHet beplantingsplan sluit aan bij het beplantingsCarex, Euphorbia, klimhortensia Het beplantingsplan sluit aan bij het beplantingswordt er een scheiding met een (ondergronds) regelen Door middel plan voor het Maria Stuartplein. De soorten zijn geplangetroffen. voor het Maria Stuartplein. De soortenvan zijn ge-een meetsysteem schikt voor de schaduw en geschikt voor (het beheer voor de schaduw en geschikt voor (het beheer plan voor het Maria Stuartplein. soorten zijn geplankje aangebracht. De overgangDe wordt daarmee en eenschikt pompje zal er gezorgd worden dat er altijd in) de openbare ruimte. Er worden waar mogelijk in) de openbare ruimte. Er worden waar mogelijk inheemse soorten toegepast. Planten zijn zoveel soorten toegepast. Plantenstaat. zijn zoveelOp dit moment schikt voor schaduw en geschikt voor (het beheer zichtbaar ende het beheer makkelijker. Voorstel is om water inheemse in de retentiekratten mogelijk geschikt voor vogels en insecten. mogelijk geschikt voor vogels en insecten. in) de ruimte.

Er wordenplantmethodes waar mogelijk ook eenopenbare scheiding in verschillende wordt nog onderzocht of het water van de daken van Vanwege de wind en schaduw is de verwachting dat Vanwege de wind en schaduw is de verwachting dat inheemse soorten toegepast. zijn zoveelen aan te brengen en zo het vlak Planten van vaste planten de bruggebouwen kan worden opgevangen worden de mogelijkheden voor insecten helaas beperkt zulde mogelijkheden voor insecten helaas beperkt zullen zijn. Door middel van een proefopstelling met len zijn. Door middel van een proefopstelling met mogelijk geschiktte voor vogels en insecten. bodembedekkers structureren. De richting van in de retentiekratten. een bijenhotel gaan we dit verder onderzoeken. De een bijenhotel gaan we dit verder onderzoeken. De buurt wordt uitgenodigd om waarnemingen vast te de verschillende vakken is afgeleid van het gebouw buurt wordt uitgenodigd om waarnemingen vast te leggen. leggen. Vanwege de wind en schaduw is demet verwachting dat van de rechtbank. In het plantvak alleen vaste Onder de gehele beplanting en de paden liggen reOnder de gehele beplanting en de paden liggen rede mogelijkheden voorom insecten helaas beperkt planten is het voorstel grote groepen van 10 zultot tentiekratten die regenwater bergen. Op dit moment tentiekratten die regenwater bergen. Op dit moment wordt dit verder onderzocht. lenm2 zijn.

middel een proefopstelling met wordt dit verder onderzocht. 15 te Door planten. Een van groep kan ook uit verschilleneen bijenhotel gaan we dit verder onderzoeken. De de planten bestaan maar tussen de groepen is een buurt wordt uitgenodigd om waarnemingen te duidelijk verschil in bladkleur, bloemkleur envast bladleggen. structuur. In het gebied met struiken / kleine bomen is een mix van soorten voorzien zodat bijvoorbeeld Kleine boom meerstammig Onder de gehele beplanting en de paden liggen reeen berm één veld vormt. 2x2 meter 1 hoofd soort, enkele solitairen verschillende contrasterende vlakken van ongeveer 4m2 per vlak tentiekratten die regenwater bergen. Op dit moment G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p wordt dit verder onderzocht. In de bermen is gekozen voor een combinatie van 1e grootte bomen en kleine meerstammige bomen. Dit Bodembedekker ‘losse‘ beplantingsconcept sluit aan bij de beplanting van de bermen tussen de Bezuidenhoutseweg en de Vaste planten in grote groepen Theresiastraat en maakt een directe link met het ontwerp op het dak. Vaste planten in een mix

combinatie is heel goed mogelijk. de gemixte vlakken kunnen duidelijk contrasten vormen tov de grote groepen. Heesters als Cotoneaster en Euonymus kunnen ook voor scheiding/ contrast zorgen

mixen: voordeel: als er 1 soort niet goed aanslaat geen grote gaten, nadeel: inboet is lastiger (alleen lijst, geen tekening) Carex, Euphorbia, klimhortensia

Carex, Euphorbia, klimhortensia

Hedera

Hedera

2x2 meter 1 hoofd soort, enkele solitairen

verschillende contrasterende vlakken van ongeveer 4m2 per vlak

boom Berm: hoge grassen Kleine + groepen lagemeerstammig wintergroen heesters

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

22

verschillende contrasterende vlakken van ongeveer 4m2 per vlak

Plantprincipes vaste planten Plantprincipe groepen (contrasterend)

verschillende contrasterende vlakken van ongeveer 4m2 per vlak

Plantprincipe mix

2x2 meter 1 hoofd soort, enkele solitairen

combinatie is heel goed mogelijk. de gemixte vlakken kunnen duidelijk contrasten vormen tov de grote groepen. Heesters als Cotoneaster en Euonymus kunnen ook voor scheiding/ contrast zorgen

Bodembedekker Vaste planten in grote groepen Vaste planten in een mix Berm

Carex, Euphorbia, klimhortensia

Carex, Euphorbia, klimhortensia

2x2 meter 1 hoofd soort, enkele solitairen

Plantprincipe in vakken met bomen Plantprincipemix groepen (contrasterend)

2x2 meter 1 hoofd soort, enkele solitairen

verschillende contrasterende vlakken van ongeveer 4m2 per vlak

Kleine boom meerstammig Schema groene vakken en bomen

11

Schema groene groene vakken vakken en en bomen bomen Schema

11

verschillend

Referentiebeelden bij eerste plantlijst daktuin Grotiusplaats

Grote groepen

15 juli 2022

Sesleria

Bergenia

Epimedium

Carex

Ajuga

Cotoneaster

Narcissus ‘Tete a Tete’

Geranium

Narcissus ‘Jack Snipe’

Narcissus ‘Hawera’

Kleine groepjes

Liriope

Saruma

Kleine boom meerstammig Brunnera

Polemonium yezoense 'Heaven Scent'

Helleborus

Gaatjesvuller

Hogere planten

Polystichum

Aruncus

Aster

Heuchera

Euphorbia

Campanula

Plantlijst VO van Climmy Schneider

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

Lage heesters in de bermen

23

Materialisering De nooduitgangen en ventilatieschachten bestaan uit een stalen constructie en worden afgewerkt met natuursteen, hout en staal. De daken zijn vergroend met mos-sedum.

Van dichtbij krijgen de nooduitgangen een tactiele uitstraling wat zorgt voor een tweede moment van beleving.

De gevelbekleding van natuursteen past goed bij de omliggende gebouwen in de omgeving. De zandkleur sluit aan bij de Grotiustorens. In het natuursteen is variatie gebracht d.m.v. kleurnuances en verschil in oppervlaktestructuur.

materialisatie

kunststof planken • lichtgewicht • beperkte kleurkeuze • anti-slip houten afwerking • warme uitstraling • zitcomfort • goed te detailleren

materialisatie

materialisatie materialisatie

Referentiebeelden kunststofplanken, kleur antraciet

24

Referentiebeelden houten zitelementen

Referentiebeelden materialisering (hout en natuursteen) entree’s parkeergarage Grotiustorens

Referentiebeelden aanwezigheid natuursteen in de “kamer” van de Grotiusplaats

Ve r l i c h t i n g Het plantsoen wordt niet extra verlicht omdat er voldoende lichtmasten in de omgeving zijn, zogenaamd strooilicht. Met dit ontwerp wordt er voorgesteld om sfeerverlichting bij de twee verblijfsplekken toe te voegen om een prettiger plek van te maken ook tijdens de (winterse) spitsuren.

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

25

Speelaanleiding De ruimte op de overkapping blijft voorlopig nog afgesloten van de rest van de voetgangersgebieden door het brede verkeerstechnisch profiel van de Prins Clauslaan. De overkapping is om die reden op dit moment geen geschikte plek voor langduring spelen. Wanneer in de toekomst de Prins Clauslaan versmald zou worden, zou de overkapping een geschikte verblijfsplek voor kinderen kunnen worden. In de directe omgeving van de overkapping, op het Maria Stuartplein, zal een speelplek aanwezig zijn (zie kaart hiernaast).

Plattegrond DO Maria Stuartplein met aangegeven locatie speelplekken

Orchard Commons, Vancouver (Canada)

26 Urban Dance Ground Kanaleneiland, Utrecht

Beheer Er wordt voorgesteld om waar mogelijk educatieve elementen mee te nemen, zoals insectenhotels en mussenkasten. In het schaduwrijke gebied zullen de insectenhotels naar verwachting niet optimaal werken. De lage bomen staan op de meest zonrijke plek en het zou een optie kunnen zijn om kleine insectenhotels tussen de bomen te plaatsen.

Referentiebeelden mogelijk inpassing van mussenkasten in de gevels van de huisjes.

Referentiebeeld insectenhotel voor in de beplanting tussen de opgehoogte terpen

De groen- en wegbeheerder zijn akkoord met het concept beheerplan. Onderhoud van het groen op de overkluizing zal vanaf het trottoir bij het zuidoostelijke bruggebouw worden verzorgd. Om een opstelruimte voor een onderhoudsvoertuig te maken is het fietspad een halve meter verschoven. Hierdoor komt tevens meer trottoirruimte ter hoogte van het liftje van de ingang van het bruggebouw. Het maaien van de berm en onderhoud van de bomen moet vanaf de wegzijde gedaan worden. In overleg met de afdeling openbare verlichting wordt het plantsoen niet extra verlicht omdat er voldoende lichtmasten in de omgeving zijn, zogenaamd strooilicht. Bij dit VO wordt het voorgesteld om sfeerverlichting bij de twee verblijfsplekken toe te passen (zie p.25). De rioolbeheerder is akkoord met het planten van bomen naast het regenwater riool, mits er een wortelgeleidingsscherm wordt toegepast.

ingezoomde plattegrond VO met aangegeven locatie opstelplek onderhoudswagen

G R O T I U S P L A AT S v o o r o n t w e r p

27