RIS319367 Informatiebrief voorschoolse educatie

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Hilbert Bredemeijer Wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10764084 RIS319367 Contactpersoon

Annemieke Tasma Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

2 juli 2024

annemieke.tasma@denhaag.nl

Onderwerp

Informatiebrief voorschoolse educatie

Geachte voorzitter, Het college heeft in de commissie Samenleving van 28 september 2023 (naar aanleiding van Informatiebrief Kinderopvang, RIS315633) de toezegging gedaan, om de commissie te informeren over de voortgang voorschoolse educatie in 2024, hiermee doen we toezegging 73 af. Toeleiding doelgroepkinderen naar de voorschool We zetten op verschillende manieren in om de toeleiding naar voorschoolse educatie te verhogen. Hieronder een overzicht van de activiteiten. Gratis VE voor doelgroepkinderen Met ingang van 1 januari jl. is de voorschool gratis geworden voor alle ouders van doelgroepkinderen. Dat wil zeggen, zowel voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag als voor ouders die dat wel hebben. Om dit te realiseren, nemen we als gemeente de kosten van ouders over. Voor de ouders die recht hebben op kinderopvangtoeslag, nemen we daarbij ook de onzekerheid van een inkomensafhankelijke toeslag en administratie weg. Dat betekent dat ouders niet langer hoeven te verantwoorden aan gemeente en belastingdienst dat zij recht hebben op kinderopvangtoeslag. De consequentie hiervan is, dat we als gemeente voor deze doelgroep de gehele ouderbijdrage én de kinderopvangtoeslag overnemen. Het is wettelijk namelijk niet mogelijk om als gemeente alleen de ouderbijdrage over te nemen, want dan vervalt het recht op kinderopvangtoeslag.

In Den Haag heeft hierdoor nu elke ouder van een doelgroeppeuter recht op gratis voorschoolse educatie, ongeacht de financiële of arbeidsmarktgerelateerde positie. En zonder dat zij deze actief moeten aanvragen. Deze keuze is mede gemaakt naar aanleiding van de dalende trend in deelname aan (voorschoolse) kinderopvang, als gevolg van de kinderopvangtoeslagenaffaire. We hopen hiermee die trend te kunnen keren en het vertrouwen te kunnen herwinnen in het belang van de kinderen. Dit gaat niet van de een op de andere dag. Ouders lijken er nog niet helemaal op te durven vertrouwen dat de voorschool nu echt gratis is voor doelgroepkinderen. Sommige ouders zijn afwachtend en schrijven hun kind nog niet in. Dit heeft tijd nodig. We blijven de boodschap over brengen dat het aanbod voorschool voor doelgroepkinderen echt gratis is. De jeugdverpleegkundigen en de peuterconsulenten spelen hier een belangrijke rol in.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10764084

De implementatie van gratis voorschool is goed verlopen in de kinderopvangsector. De subsidieregeling is vernieuwd en de kinderopvangorganisaties hebben hun aanbod en administratie hierop aangepast. Peuterconsulenten De peuterconsulenten zijn nu ruim een half jaar aan het werk. Zij hebben hun netwerk opgebouwd in de wijken waar zij werkzaam zijn: Zuidwest, Laak en Transvaal. Sinds de start in september 2023, hebben 220 extra doelgroepkinderen via de peuterconsulenten de voorscholen gevonden. Deze proactieve aanpak werkt goed. Vanuit de stad horen we de behoefte om het aantal peuterconsulenten uit te breiden naar andere wijken, daarom gaan we uitbreiden naar Duindorp, Segbroek en Schilderswijk. In deze wijken zijn veel ouders van doelgroepkinderen, die de weg naar de voorschool niet zelfstandig kunnen vinden of die aanmoediging nodig hebben om hun kind in te schrijven. Automatisch indiceren Sinds 1 juli 2023 wordt er automatisch geïndiceerd in Zuidwest en Laak; dit is de uitvoering van de motie RIS312124. Zo worden drempels weggenomen en is er geen onderscheid meer tussen kinderen. Alle kinderen geboren op of na 1 januari 2021, woonachtig in deze gebieden, zijn welkom op de voorschool. Ouders die wonen in dit gebied kunnen automatisch een verwijzing naar de voorschool krijgen op het consultatiebureau.

Dit betekent dat ouders wel op het consultatiebureau moeten komen; sommige ouders doen dit niet. Deze kinderen bereiken we nog niet. We zijn in overleg met het consultatiebureau en de kinderopvang om te kijken hoe we dit kunnen oplossen. Dag van de voorschool De meest recente stadsbrede dag van de voorschool was op 16 april 2024. Hieraan namen 96 VEaanbieders deel. Er was een mooie samenwerking tussen peuterconsulenten, VE-aanbieders en andere professionals in de wijk, zoals de brugfunctionaris. Er waren gezamenlijke inschrijftafels en veel media-aandacht, mede door de opening door prinses Laurentien. Door de brede communicatie gaat de voorschool steeds meer leven in de stad. De deuren openzetten heeft een positief effect op het meer bekend worden met de voorschool. De volgende dag van de voorschool staat gepland op 25 september 2024. We zorgen weer voor promotie in de stad, met een zwaartepunt op Zuidwest, en hopen zo zoveel mogelijk geïnteresseerden naar de open dag te trekken. Het is een coproductie van de aanbieders van voorschoolse educatie en de gemeente. Bereikcijfers Het bereikcijfer liet in 2022 en 2023 een dalende trend zien. De jaargemiddelden staan in de tabel hieronder. Gelukkig is er nu een lichte stijging merkbaar en bereiken we nu 60% van de kinderen. Door het invoeren van automatisch indiceren is de doelgroep vergroot.

Daarom is het bereikcijfer niet meer zuiver te vergelijken en is het beter om in absolute getallen te rapporteren. We bereikten op 1 april 2024 3418 doelgroepkinderen. Het verdere effect van de inzet van peuterconsulenten en gratis VE, zal naar verwachting in de loop van 2024 sterker worden.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10764084

Voorschoolse Educatie 1 april 2022 in Den Haag Aantal Haagse 4830 doelgroepkinderen VE Aantal Haagse 2991 doelgroepkinderen dat VE volgt (bereik) % Haagse 62% doelgroepkinderen dat VE volgt (% bereik)

1 oktober 2022 5003

1 april 2023

1 april 2024

5029

1 oktober 2023 5347

2937

2811

3117

3418

59%

56%

58%

60%

5705

In het derde kwartaal van 2024 zal de implementatie zijn afgerond van een nieuw monitoringsinstrument. Daarmee zijn we in de staat om per kwartaal de bereikcijfers op stadsdeel- en wijkniveau te monitoren. We kunnen ons beleid dan nog gerichter inzetten per wijk of stadsdeel. Wachtlijsten Op sommige voorscholen is niet direct plek, er is dan sprake van wachtlijst. Dit is vaak het geval bij voorscholen die gevestigd zijn in of nabij populaire basisscholen. Ouders willen dan specifiek die locatie en gaan niet verder op zoek naar een plek op een voorschool in de buurt. Vaak is deze plek in de buurt wel beschikbaar. Er is een goede spreiding in de stad van beschikbare plekken. We overleggen hierover met de sector en stimuleren uitbreiding van kinderopvang met voorschoolse educatie, middels een startsubsidie. Bij het uitbreiden van VE moeten organisaties voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen. Het starten met VE aanbieden kost ongeveer een jaar, dit komt onder andere door het opleidingstraject van pedagogisch medewerkers. De startsubsidie is in 2023 zes keer aangevraagd en is tot nu toe in 2024 al zeven keer aangevraagd. Twee van deze aanvragen zijn gedaan door nieuwe VE-aanbieders, bij de andere aanvragen gaat het om het uitbreiden van het aantal groepen. Inclusieve kinderopvang Na de onderzoeksfase is de implementatiefase van inclusieve kinderopvang nu aangevangen.

Eind Q2 stelt de gemeente samen met de sector een implementatieplan op. Dit betekent concreet dat wij voor de korte termijn een gezamenlijk gedragen plan opleveren, voor het uitvoeren van activiteiten vanaf 2025 door de kinderopvangorganisaties. Uitgangspunten: eerste focus op peuter/kleuter leeftijd, wijkgericht, groepsbegeleiding en verbinding tussen professionals. Het streven is om aan te sluiten bij de visie op inclusief onderwijs. Daarom betrekken we in dit stadium het onderwijs en het samenwerkingsverband po. Hiermee zetten wij de eerste stappen richting een gezamenlijke visie en het beleid van inclusief onderwijs voor alle kinderen in Den Haag. De motie “Een tussenvoorziening voor jonge kinderen” (RIS317605) komt hiermee in uitvoering bij de implementatie van Inclusieve kinderopvang. Wij informeren de raad hierover in Q3.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10764084

Ouderbetrokkenheid Ouderbetrokkenheid is een belangrijk onderdeel van voorschoolse educatie. Dit betekent dat kinderopvangorganisaties verplicht zijn ouders actief te betrekken, door bijvoorbeeld themabijeenkomsten te organiseren, activiteiten voor thuis mee te geven en gesprekken te voeren over de ontwikkeling van de peuters. Kinderopvangorganisaties geven hier uitvoering aan naar eigen invulling en vanuit de behoefte van de ouders. Dit is een onderdeel van de subsidievoorwaarde voor kinderopvangorganisaties als zij VE-subsidie ontvangen. Voorschoolse educatie richt zich op de ontwikkeling van het kind. We zorgen ervoor dat de voorschool zo laagdrempelig mogelijk is voor ouders, zodat er zoveel mogelijk kinderen aan deelnemen. We zijn daarom niet voornemens om extra voorwaardes, zoals verplicht taalles volgen, te verbinden aan deelname aan de voorschool. Wel blijven we ouders op allerlei manieren stimuleren om hieraan deel te nemen. Onderzoek personeelstekorten in de kinderopvang In 2023 is, in samenwerking met de kinderopvangsector, een tweeledig onderzoek naar personeelstekorten in de kinderopvang gestart. Dit onderzoek is in april 2024 afgerond. Het eerste deel van het onderzoek geeft inzicht in o.a. de omvang van de tekorten per functie op wijkniveau, huidige oplossingsrichtingen en oorzaken. Het personeelstekort in de kinderopvang is voelbaar aanwezig.

Er is nog steeds een groot tekort, maar de sector lijkt beter op die tekorten te anticiperen. In de periode september 2024 t/m september 2025 wordt een tekort verwacht van 262 fte voor de functie pedagogisch medewerker in Den Haag. Daarbij is opvallend dat de tekorten in de kinderopvang laag zijn in de wijken waar de tekorten binnen het po het hoogst zijn. Als oorzaken voor de tekorten wordt voornamelijk de hoge werkdruk, te lage instroom, problemen met het behouden van personeel en de salarissen genoemd. In het tweede deel van het onderzoek zijn oplossingsrichtingen uitgewerkt. De sector en/of gemeente kan dit gebruiken om oplopende tekorten tegen te gaan. Genoemde oplossingsrichtingen zijn o.a., het bieden van combinatiebanen met het onderwijs, het inzetten van groepshulpen, zij-instroomtrajecten bevorderen, actievere werving van studenten voor de opleiding, nauwere samenwerking met het po, verlagen werkdruk en een beter loopbaanperspectief. De komende tijd worden er door de bestuurders van de kinderopvang keuzes gemaakt uit de voorgestelde interventies. Dit is aanvullend op de acties die zij als werkgever zelf al uitvoeren. Hierbij is het eerst van groot belang dat de hele kinderopvangsector zich goed verenigt, zodat er een samenwerking kan starten waarbij er een hoge dekkingsgraad is binnen de sector. Hierover zijn afspraken gemaakt.

De gemeente zal een actieve rol op zich nemen door in nauw contact te blijven met de sector en, waar mogelijk, te ondersteunen in het uitvoeren van interventies. Dit zal gedurende Q3 en Q4 een concretere invulling krijgen.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10764084

Overige ontwikkelingen kinderopvang Belemmeringen kosten kinderopvang voor uitkeringsgerechtigden en inburgeraars Kinderopvang is voor ouders met een bijstandsuitkering een belangrijk instrument om hun weg naar werk te vinden en is vaak een randvoorwaarde voor arbeidsparticipatie. De gemeente voorziet in een tegemoetkoming van 4% ouderbijdrage voor kinderopvang (conform artikel 1.13 Wet Kinderopvang) voor bijstandsgerechtigden in een werktraject. Sinds vorig jaar vergoedt het college via de bijzondere bijstand ook meerkosten voor kinderopvang, waar de marktprijs van kinderopvang boven het wettelijk maximaal uurtarief van kinderopvangtoeslag uitkomt (RIS315633). Hierdoor kunnen ouders deelnemen aan werktrajecten, zonder financiële zorgen over de kinderopvang. Tegelijk zien we dat er nog steeds ouders zijn, waarbij de ouderbijdrage voor kinderopvang hen (naast de te ontvangen kinderopvangtoeslag) belemmert om uit de uitkering door te stromen naar werk, een studie te volgen of in te burgeren. Wij verkennen dan ook welke verdere uitbreiding van de tegemoetkoming in de eigen bijdrage kinderopvang mogelijk is, om de ontwikkeling van deze ouders te stimuleren. Bijstandsgerechtigden die zich kunnen ontwikkelen maar nog niet kunnen deelnemen aan een werktraject, hebben geen recht op kinderopvangtoeslag.

Dit staat zowel hun ontwikkeling als de deelname van hun kinderen aan dagopvang in de weg. In het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) - met daarbinnen Den Haag Zuidwest als focusgebied - is door het Rijk de regeling Kansrijke wijk vastgesteld. Met voor Zuidwest toegekende middelen hieruit, maken wij het mogelijk om vanaf het najaar in dit focusgebied twee dagen per week kinderopvang te bekostigen voor kinderen tot 4 jaar van bijstandsgerechtigde ouders. Het gaat hierbij om ouders die zich ontwikkelen, maar geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. Naast dat hiermee drempels voor ouders worden weggenomen om zich te ontwikkelen in het kader van de Participatiewet, ligt de nadruk op het stimuleren van de ontwikkeling van kinderen, door hen op te vangen in een taalrijke en stimulerende omgeving. Hierbij stimuleren we ook dat kinderen vanaf 2,5 jaar deelnemen aan voorschoolse educatie, waarbij er een combinatie van voorschool en dagopvang mogelijk is of voorschool genoten wordt tijdens de dagopvang. Wijzigingen Bijdrage Kinderopvang bij Sociaal Medische Indicatie We zien dat de hoge eigen bijdrage voor de kinderopvang ook belemmerend werkt voor gezinnen, die behoefte hebben aan deze opvang vanwege een sociaal medische noodsituatie.

Daarom vergoeden wij sinds februari 2024 de eigen bijdrage kinderopvang volledig voor gezinnen, die gebruik maken van een sociaal medische indicatie (SMI) en die een inkomen hebben tot aan de bijstandsnorm, het wettelijk sociaal minimum (RIS318941). Ook wordt een aanpassing van de beleidsregel tegemoetkoming kosten kinderopvang op grond van een sociaal medische indicatie voorbereid. Hierdoor: • vervalt de eigen bijdrage voor gezinnen met SMI en inkomen tot 150% van het wettelijk sociaal minimum; • wordt de standaardduur van SMI verlengd. Dit doen we omdat de problematiek die zich in de gezinnen voordoet, vaak complex is en langduriger dan met de huidige SMI-regeling te vergoeden. Nu wordt uitgegaan van 6 maanden bekostigde kinderopvang met de mogelijkheid dit 3 maanden te verlengen. We zien we dat de meeste gezinnen zeker 12 tot 18 maanden nodig hebben om tot een stabielere situatie te komen.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10764084

Door deze aanpassingen zullen meer gezinnen, die in een sociaal medische noodsituatie zitten, gebruik kunnen maken van kinderopvang, zonder dat dit financiële zorgen tot gevolg heeft. Dit komt zowel de ontwikkeling van de kinderen ten goede als dat het de ruimte biedt voor ouders om te werken aan een duurzame oplossing. Afsluiting Met kwalitatief goede en toegankelijke voorschoolse educatie en kinderopvang, kunnen we gezinnen ondersteunen. Door het investeren in de ontwikkeling van kinderen en hun ouders, vergroten de kansen van het gezin als geheel. Ouders krijgen de ruimte om te participeren in de samenleving. Kinderen krijgen een goede start op de voorschool en daarmee een goede voorbereiding op hun schoolperiode. Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening Hilbert Bredemeijer

6/6