RIS319349 Evaluatie vocht- en schimmelexpert 2020-2024

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Martijn Balster Wethouder van Volkshuisvesting, Welzijn, Wijken en Zuidwest

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

DSO/10763330 RIS319349 Aan de voorzitter van de commissie Ruimte

Contactpersoon

Tim Jacobs Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Wonen Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

25 juli 2024

tim.jacobs@denhaag.nl

Onderwerp

Evaluatie vocht- en schimmelexpert 2020-2024

Geachte voorzitter, In 2016 is de Haagse aanpak vocht en schimmel vastgesteld (RIS296162). Deze aanpak loopt nog steeds en is opgezet om schimmelproblemen in corporatiewoningen samen met de woningcorporaties aan te pakken. Hierin zijn verschillende afspraken tussen de gemeente, de GGD en woningcorporaties vastgelegd. Ook het huidige college heeft oog voor het thema gezond en veilig wonen. De Haagse aanpak is een belangrijk middel om samen met de corporaties te werken aan het terugdringen van vocht- en schimmelproblemen. Een van de maatregelen uit de aanpak is de aanstelling van een onafhankelijke vocht- en schimmelexpert. Als bewoners problemen ervaren in hun corporatiewoning melden ze dit in eerste instantie aan de corporatie. Als zij er onderling niet uitkomen, hebben beide partijen de mogelijkheid om de vocht- en schimmelexpert in te schakelen. Zij brengen een onafhankelijk advies uit over de problemen en de gewenste oplossingen. Dit advies is bindend, dus zowel de bewoners als de corporaties dienen zich te houden aan de uitkomsten van het onderzoek. De vocht- en schimmelexpert is een belangrijk onderdeel van de Haagse aanpak. De corporaties die hieraan deelnemen zijn Staedion, Haag Wonen, Hof Wonen en Arcade. De deelnemende corporaties financieren 75% van de kosten per uitgevoerd onderzoek, de gemeente financiert de overige 25%.

Er is recent een evaluatie uitgevoerd over de inzet van de onafhankelijk expert waarbij is gekeken naar de huidige opzet en aanbevelingen. Via deze brief informeren wij u over de uitkomsten. Hierna gaan we aan de slag met een nieuwe opdracht voor 2025 en verder. In de evaluatie is kritisch gekeken naar het traject met de vocht- en schimmelexpert. Er is ook gekeken naar ook naar of er voldoende animo is om de inzet van de expert voort te zetten, en of de aanpak in de toekomst verbeterd kan worden. De aanbesteding loopt af aan het eind van dit jaar. De resultaten van de evaluatie zijn positief. Het college gaat graag door met de vocht- en schimmelexpert in 2025. De evaluatie heeft enkele aanbevelingen opgeleverd om het traject vanaf komend jaar beter te kunnen maken. Het betreft meer opties voor nazorg vanuit de expert en aanvullende activiteiten voor kennisuitwisseling tussen woningcorporaties. Deze aanbevelingen worden in het nieuwe aanbestedingstraject meegenomen. Zo verbeteren we dit onderdeel van de Haagse aanpak voor de komende jaren.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10763330

Deze brief doet tevens recht aan de toezegging die is gedaan in de beantwoording van technische vragen over de programmarekening. Hierin kwam de vraag hoeveel schimmelwoningen er in 2023 in Den Haag zijn aangepakt. Onderstaande tabel geeft van elke deelnemende woningcorporatie weer hoeveel meldingen van schimmelwoningen zij hebben gekregen, waarbij vervolgens de problemen zijn aangepakt en opgelost. Tabel 1: Aantallen meldingen van vocht- en schimmelproblemen bij woningcorporaties Staedion 1.565 Haag Wonen 1.264 Hof Wonen 185 Arcade 150 Totaal 3.164 Vocht- en schimmelexpert *76 *De 76 meldingen die uiteindelijk bij de vocht- en schimmelexpert terecht zijn gekomen, zitten ook gerekend bij de aantallen die bij de corporaties zijn genoemd. Bevindingen evaluatierapport van de vocht- en schimmelexpert Op 4 april jl. heeft de gemeente van de vocht- en schimmelexpert een evaluatierapport ontvangen. Dit rapport gaat over de periode 2020 t/m maart 2024. Hieronder volgen een aantal relevante zaken op een rijtje: • In totaal zijn er 442 zaken opgepakt en afgerond door de expert, ongeveer 70-80 gemiddeld per jaar. 84% van de onderzoeken is aangevraagd door een woningcorporatie, 15% door een huurder en 1% door de GGD. • Er is een sterke variatie van de aangetroffen vochthinder bij onderzochte woningen. Het gaat bij 61% van de gevallen over drie of meer verschillende typen klachten.

Dit komt doordat vooral de complexe gevallen uiteindelijk bij de vocht- en schimmelexpert terecht komen. Gevallen met een enkelvoudige oorzaak worden meestal door de corporatie zelf verholpen. Het vaakst wordt schimmel of condens op beglazing/ramen aangetroffen (bij 83%), daarna schimmel aan de binnenzijde van gevels (51%) en schimmel in de badkamer (49%). Andere typen vochthinder komen veel minder vaak voor. • De wijze van bewonen (89%), installatietechnische oorzaken (86%) en bouwkundige oorzaken (76%) komen gemiddeld even vaak voor als oorzaak. In een woning kan sprake zijn van één of juist een combinatie van oorzaken. Bij 58% van de onderzoeken speelde de combinatie van de drie hoofdoorzaken een rol, bij 18% installatietechnische en huurdersinvloeden samen. Bij maar 12% speelde één hoofdoorzaak een rol. Waar een combinatie van oorzaken speelt, kan de vochthinder alleen verholpen worden als alle oorzaken worden verholpen. De belangrijkste oorzaken die gevonden zijn: ▪ Onvoldoende afvoer van ventilatielucht (76% van alle onderzoeken).

Dit komt door óf verkeerd ingeregelde mechanische luchtafvoer (43% van alle onderzoeken) óf onvoldoende afvoer via een natuurlijk luchtafvoersysteem (33%) ▪ Bewonersgedrag (72%) ▪ Beperkte isolatie van ramen, kozijnen en/of gevels (49%) ▪ Te kleine spleten onder binnendeuren (42%) ▪ Toetreding van vocht vanuit de kruipruimte, dat via de begane grondvloer naar binnen lekt (42%) • In het rapport dat de bewoner ontvangt, wordt ook altijd een advies gegeven wat er met de woning moet gebeuren om het probleem op te lossen. De expert geeft altijd een advies voor de

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10763330

•

korte termijn, maar in 44% van de gevallen wordt ook een advies gegeven voor de lange termijn. Bij deze lange termijn adviezen gaat het om het aanbrengen van collectief mechanische afzuigsystemen, het complexmatig isoleren van woningen (glas, kozijnen en/of gevels) of het aanbrengen van ventilatieroosters bij kozijnvervanging. De meest voorkomende adviezen voor de korte termijn zijn: ▪ Bewoners adviseren over het gebruik van de woning (92% van alle onderzoeken) ▪ Het aanbrengen van een mechanisch ventilatiesysteem (49%) ▪ Het opnieuw inregelen van het mechanisch ventilatiesysteem (46%) ▪ Het vergroten van spleten onder binnendeuren (39%) ▪ Het verbeteren van de luchtdichtheid van de begane grondvloer (28%) en/of het verlagen van de vochtigheid in de kruipruimte (8%) ▪ Het beter regelbaar maken van klepramen (23%) Bij 8 van de 442 onderzoeken heeft de expert nazorg verleend. In eerste instantie dienen huurders eventuele vragen over het rapport van de expert te stellen aan de corporatie. Indien zij er niet uitkomen, kan de corporatie die vragen doorsturen naar de expert. Als nazorg beantwoorden zij dan de vragen. Het wordt dus enkel ingezet op verzoek van de corporatie. Nazorg vanuit de expert omvat dat zij contact opnemen met de bewoners en wanneer logisch ook met de corporatie zelf.

Evaluatie met de woningcorporaties Op 29 mei jl. heeft er een evaluatieoverleg plaatsgevonden tussen de gemeente, de vocht- en schimmelexpert, de GGD en de deelnemende woningcorporaties. De deelnemende corporaties en de GGD geven allen aan positief te zijn over de werking van de vocht- en schimmelexpert. De expert levert kundige, duidelijke rapporten en adviezen op. Er zijn enkele werkafspraken over doorlooptijden die verbeterd kunnen worden, vooral als het gaat om verwachtingen scheppen bij bewoners over hoelang een onderzoek duurt. Ook geven de corporaties aan dat ze bezig zijn met het verbeteren van hun interne werkwijzen rondom vocht- en schimmelmeldingen. Daarnaast geven zij aan dit jaar nog meer te willen doen om bewoners te informeren over het voorkomen en aanpak van vocht- en schimmelproblemen en de rol van de corporatie daarin, bijvoorbeeld met een voorlichtingscampagne. Hierin zullen de gemeente en de corporaties samen optrekken, onder meer vanuit het actieplan gezond en veilig wonen, waarover u binnenkort wordt geïnformeerd. Conclusies & aanbevelingen voor de nieuwe opdracht 2025 Uit het rapport van de vocht- en schimmelexpert en het evaluatieoverleg met de verschillende partijen is een aantal conclusies gekomen. De belangrijkste conclusie is dat alle deelnemende partijen positief zijn en door willen met de vocht- en schimmelexpert.

Het college wil hier ook mee doorgaan. Zo blijven we bewoners van corporatiewoningen ondersteunen met hun schimmelproblemen. Er zijn wel enkele aanbevelingen voor 2025 en verder besproken die het college overneemt in de nieuwe opdracht. Het gaat om het anders organiseren van nazorg, en aanvullende activiteiten die de expert kan leveren. Nazorg In de huidige werkwijze is bepaald dat corporaties de optie hebben om bij de vocht- en schimmelexpert nazorg in te schakelen voor bepaalde gevallen. Indien de bewoner nog vragen heeft en hier samen met de corporatie niet uitkomt, kan de corporatie deze vragen aan de expert stellen. De corporatie heeft ook de mogelijkheid om de expert te verzoeken contact op te nemen met de bewoner om resterende vragen te beantwoorden. De bewoners hebben zelf niet de optie om nazorg vanuit de vocht- en schimmelexpert aan te vragen. Het college heeft tijdens de evaluatie de wens aangegeven om

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10763330

nazorg vanuit de expert aan bewoners op een betere manier te faciliteren. De vocht- en schimmelproblemen die bij de expert terecht komen zijn vaak complex. Deze complexiteit zorgt ervoor dat de aangedragen adviezen in bepaalde gevallen niet altijd helemaal goed vertaald worden in de juiste oplossing. De corporaties geven wel aan dat zij in vrijwel alle gevallen zelf ook nazorg leveren, door de adviezen met de bewoner te bespreken. Het college constateert dat er weinig zicht is op gevallen waarbij bewoners na de nazorg van de corporatie toch nog met problemen te maken hebben. Ook vanuit bewoners zelf ontvangt het college signalen dat de adviezen vrijwel in de meeste, maar niet in alle gevallen de problemen verhelpen. Nazorg vanuit de expert draagt er aan de ene kant aan bij dat we inzicht krijgen in deze gevallen. Aan de andere kant worden deze gevallen hierna concreet verder geholpen met hun blijvende vocht- en schimmelproblemen. Daarbij is het voor een bewoner prettig om de nazorg niet enkel van de corporatie maar ook van een onafhankelijke partij te ontvangen. De partijen zijn gezamenlijk tot de conclusie gekomen dat het wenselijk is dat er voor bewoners meer opties zijn om gebruik te maken van onafhankelijke nazorg. Met alle partijen is afgesproken dat een grote rol voor nazorg vanuit de vochten schimmelexpert onderdeel wordt van de nieuwe opdracht vanaf 2025.

Een kanttekening hierbij is dat het voor een bewoner niet handig is als er tweemaal nazorg wordt geleverd (vanuit de corporatie en vanuit de expert). Dit kan tot verwarring leiden. Hoe dit er in de nieuwe opdracht uit komt te zien, wordt nader uitgewerkt. Aanvullende activiteiten Een vocht- en schimmelexpert kan op meer manieren worden ingezet dan enkel om onderzoeken in woningen te verrichten. De expert heeft veel kennis in huis over vocht- en schimmelproblematiek. Dat maakt het een geschikte partij om samen met de corporaties kennis uit te wisselen over het aanpakken van problemen. Er kunnen bijvoorbeeld kennissessies en workshop worden georganiseerd om de medewerkers van de corporaties kennis mee te geven over het onderwerp, en over ingewikkelde vochten schimmelproblemen die worden gesignaleerd. De huidige expert geeft aan dat hierin een passende rol zien voor de vocht- en schimmelexpert. Het college is het hiermee eens. In de opdracht van 2025 wordt opgenomen dat er regelmatig zulke activiteiten georganiseerd worden in samenwerking met de woningcorporaties en de GGD. De gemeente neemt hierin een faciliterende en coördinerende rol op zich. Aanbesteding nieuwe vocht- en schimmelexpert 2025 Met alle bovenstaande informatie is er voldoende informatie en input om dit jaar te starten met een nieuwe aanbesteding voor de vocht- en schimmelexpert vanaf 2025.

Deze aanbesteding wordt gezamenlijk opgezet met de deelnemende woningcorporaties en de GGD. Er zal ook nog een inventarisatie gedaan worden bij de overige woningcorporaties die actief zijn in Den Haag of er animo is om ook mee te doe. De vocht- en schimmelexpert is een onderdeel van de Haagse aanpak vocht en schimmel die sinds 2016 in de gemeente loopt. Met de nieuwe aanbesteding van de expert vanaf 2025 is dit een goed moment om ook de gehele Haagse aanpak tegen het licht te houden. We starten dit jaar nog met een evaluatie van de gehele Haagse aanpak vocht en schimmel. Deze evaluatie helpt ons om te kijken naar de effectiviteit van de aanpak en wat we in de toekomst eventueel kunnen verbeteren. Het college wil bewoners en bewonersorganisaties nadrukkelijk meenemen in deze evaluatie. Het is belangrijk dat we hun perspectieven op de Haagse aanpak, en daarmee ook op de werking van de vocht- en schimmelexpert, meenemen om te kijken of en waar we de aanpak kunnen verbeteren. Uiteindelijk gaat het om het verbeteren van de woningen voor die bewoners. Daarnaast kijken we ook naar andere gemeenten met een schimmelaanpak, of we van hun kennis en ervaringen kunnen leren. De evaluatie

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10763330

wordt een onderdeel in het komende actieplan gezond en veilig wonen, hierover wordt u binnenkort geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, de wethouder van Volkshuisvesting, Welzijn, Wijken en Zuidwest Martijn Balster

5/5