RIS319207 RIVM- vaccinatiegraad verslagjaar 2024

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

OCW/10764618 RIS319207 Contactpersoon

Liesbeth Koenen Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14 070 Datum

E-mailadres

18 juni 2024

liesbeth.koenen@denhaag.nl

Onderwerp

RIVM-vaccinatiegraadcijfers Rijksvaccinatieprogramma 2023

Geachte voorzitter, Hierbij ontvangt u de nieuwste cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) met een weergave van de Haagse vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma (RVP) over verslagjaar 2024 1 2. In deze brief lichten wij deze cijfers toe en informeren wij u over de acties die plaatsvinden binnen het programma ‘Laagdrempelig voorlichten en vaccineren’. Hiermee voldoen we eveneens aan het verzoek van de commissie Samenleving van 23 mei jl. u voor de zomer te informeren over de Haagse vaccinatiegraad RVP (Toezeggingenregister: nr. 453). In maart 2024 is de Haagse vaccinatiegraad op wijkniveau gepubliceerd waarbij we voor het eerst een daling van de vaccinatiegraad van 10% over de gehele stad zagen.3 In sommige wijken is de vaccinatiegraad zelfs gedaald tot onder de 65%. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) norm van een dekkingsgraad van 90/95% wordt dus in geen enkele wijk in Den Haag gehaald. Het college maakt zich daar zeer veel zorgen om en heeft daar bewust aandacht voor gevraagd bij Haagse inwoners, de Tweede Kamer en het kabinet. Die aandacht en de daarmee gepaard gaande bewustwording hebben zich laten volgen door een piek in het aantal gezette vaccinaties bij het jonge kind en de moeder in de afgelopen maanden.

Het college voelt zich hierin gesterkt om blijvend zowel richting de Haagse inwoners als Tweede Kamer en het Rijk aandacht te vragen voor het belang van vaccineren. De vandaag vrijgegeven cijfers van het RIVM beslaan de vaccinatiegraadcijfers tot en met 2023. Ook hier is een zorgelijke dalende trend zichtbaar. De zorg over deze dalende vaccinatiegraad wordt ook gedeeld door veel ouders/verzorgers in de stad en ook door medisch professionals van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en de GGD.

1

Dit verslag gaat over vaccinaties die gezet zijn in 2021, 2022 en 2023.

2

https://www.rivm.nl/nieuws/vaccinatiegraad-bij-babys-en-kleuters-vrijwel-gelijk-gebleven-bij-oudere-kinderen-gedaald

3

(Gezondheidsgids Haaglanden - Vaccinatiegraad RVP - Haaglanden (ggdhaaglanden.nl))

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10764618

Deze daling leidt tot een groter risico op uitbraken van besmettelijk infectieziekten onder een kwetsbare doelgroep en zet druk op het zorgstelsel door meer ziekenhuisopnames. Zo is er bijvoorbeeld bij meer dan de helft van de zuigelingen die kinkhoest krijgt een ziekenhuisopname nodig.4 In de periode januari 2024 tot mid -juni 2024 zijn 66 meldingen van kinkhoest bij zuigelingen gemeld in de regio Haaglanden, bij 27 zuigelingen heeft dit geleid tot een ziekenhuisopname. Inmiddels is het zorgwekkende nieuws bekend geworden dat in Den Haag mazelen zijn geconstateerd bij enkele Haagse kinderen. Opkomst april, mei, juni 2024 Vanuit het programmateam ‘Laagdrempelig voorlichten en vaccineren’ wordt continue gemonitord hoe het aantal gezette prikken zich ontwikkelt. Het aantal daadwerkelijk gezette vaccinaties voor maternale kinkhoest (22-wekenprik) en de BMR1 is in de periode van januari tot mei 2024 gestegen met respectievelijk 10% en 16% ten opzichte van diezelfde periode in 2023. De cijfers laten een piek zien van 48% meer gezette BMR1 prikken en 50% meer maternale kinkhoest prikken in de maand april. Deze prikken volgen de leeftijdsopbouw van de jeugd en volgen een constante en vlakke lijn qua aantallen in de voorgaande perioden. Daarmee is de piek opvallend. Deze piek loopt gelijk met de Haagse en landelijke aandacht in de media die er over dit onderwerp is geweest.

Het is echter nog te vroeg om hier conclusies aan te verbinden maar we blijven de ontwikkeling hierin nauwlettend volgen. 1) RIVM rapport vaccinatiegraad verslagjaar 2024 De vaccinatiegraad in Den Haag is op basis van de meest recente cijfers van het RIVM zorgwekkend laag en voor het vierde jaar op rij verder gedaald. Een belangrijke consequentie van deze daling is dat er steeds meer onbeschermde kinderen rondlopen in Den Haag die bevattelijk zijn voor gevaarlijke infectieziektes. Deze dalende trend van de afgelopen jaren is ook landelijk zichtbaar. De vaccinatiegraad van Den Haag ligt echter lager voor alle gerapporteerde vaccinaties dan de landelijke vaccinatiegraad. Ten opzichte van de overige G4 steden is de vaccinatiegraad van Den Haag, gemiddeld genomen, vergelijkbaar met Amsterdam, lager dan Utrecht, maar hoger dan Rotterdam.

4

RIVM: https://lci.rivm.nl/richtlijnen/kinkhoest

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10764618

• •

•

•

•

•

•

Voor de DKTP zuigelingen vaccinatie is er nu sprake van een vaccinatiegraad van 80,6%, in verslagjaar 2021 was deze 92,3%. Voor BMR zuigelingen, wat onder andere beschermt tegen mazelen, is de vaccinatiegraad van 83% ver beneden de aanbevolen vaccinatiegraad van 95% ( WHO-norm) en veel lager dan het percentage in verslagjaar 2021, namelijk 92,3%. Een belangrijke indicator van vaccinatiebereidheid is het percentage kinderen van twee jaar dat alle vaccinaties, zoals aanbevolen vanuit het RVP, heeft ontvangen. Dit percentage was in verslagjaar 2021 89,5% en is nu verder gedaald naar 76,5%. Kleuters krijgen een DKTP booster op 4-jarige leeftijd om goed beschermd te blijven tegen difterie, tetanus, kinkhoest en polio. Het percentage kinderen dat deze booster haalt is gedaald van 89,1% in verslagjaar 2021 naar 77,3% in het huidige verslagjaar. Ook schoolkinderen krijgen een DTP en BMR booster. Het percentage kinderen dat deze boosters krijgt toegediend is gedaald van ongeveer 86,5% in 2021 tot onder de 70% in verslagjaar 2024. Adolescenten krijgen een vaccinatie ter bescherming tegen hersenvliesontsteking (MenACWY vaccinatie). Ook bij deze vaccinatie is sprake van een opvallend zeer grote daling; van 76,7% in verslagjaar 2021 naar 40,9% in verslagjaar 2024. Sinds 2022 krijgen adolescenten meisjes én jongens van 14 jaar de vaccinatie tegen HPV.

Aangezien deze vaccinatie eerst alléén aan meisjes van 11 jaar werd gegeven, is het moeilijk om een goede vergelijking met de vaccinatiegraad van voorgaande jaren te maken.

Samengevat laten alle leeftijdsgroepen een terugval in de vaccinatiegraad zien. Een zeer grote daling is te zien onder schoolgaande kinderen en adolescenten. De terugval onder zuigelingen tot (soms ver) onder de WHO- grens is zorgwekkend, omdat voor een aantal ziektes juist daar het risico op ziekenhuisopnames groter is. Ook bemoeilijkt een lage vaccinatiegraad het indammen van uitbraken, ten eerste omdat er snel meer verspreiding kan plaatsvinden, maar ook omdat er meer inspanningen geleverd moeten worden om die verspreiding tegen te gaan. De stad biedt daardoor helaas een goede voedingsbodem voor infectieziekten zoals mazelen. De RVP- cijfers uit het huidige verslagjaar gaan over prikken die zijn gezet 2021, 2022 en 2023. Sinds 2022 ontvangt het RIVM, door het informed consent dat ouders moeten geven om informatie te mogen delen, een deel van de vaccinaties anoniem. Deze vaccinaties tellen niet mee in de berekening van de vaccinatiegraad. De geregistreerde vaccinatiegraad is daarom lager dan de werkelijke vaccinatiegraad. Volgens het CJG Den Haag wordt ongeveer 2% van de vaccinaties anoniem doorgegeven. Deze kanttekeningen nemen echter de hoofdconclusie niet weg: de vaccinatiegraad in Den Haag is te laag en deze lage vaccinatiegraad blijft ook niet zonder gevolgen.

2) Programma Laagdrempelig voorlichten en vaccineren De Haagse wijkcijfers die in maart 2024 gepresenteerd werden hebben ervoor gezorgd dat het vaccinatiebeleid nog breder verstevigd werd binnen de gemeente Den Haag. Het programmateam ‘Laagdrempelig voorlichten en vaccineren’ zet in op zo laagdrempelig mogelijk voorlichten waarbij de hoofdmoot is dat er een goede kennisbasis dient te zijn voor het maken van de eigen keuze. Het vergemakkelijken van het halen van vaccinaties is eveneens een speerpunt binnen het programma. Het programma focust zich in 2024 op de stadsdelen Laak, Centrum en Escamp. Dit zijn de drie stadsdelen waar de vaccinatiegraad het laagst is, de meeste kinderen wonen en de kans op uitbraken het grootst is. Gedurende de loop van het programma zal er ook stadsbreder te werk worden gegaan. Toegankelijkheid Per 1 januari 2024 is het mogelijk om op alle 9 CJG- locaties, die geografisch verspreid zijn over de stad, om vaccinaties te laten zetten. Wekelijks kunnen bewoners meerdere dagen op het CJG terecht om prikken te zetten voor de leeftijd 4+. Ouders reageren positief op deze ontwikkeling. Er is geen sprake van lange rijen en ouders/kinderen staan snel weer buiten. Er wordt onderzocht of alternatieve priklocaties ook ingezet kunnen worden.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10764618

Zo wordt er na de zomer gestart met een pilot om de maternale kinkhoestvaccinatie (22-weken prik) te laten zetten bij verloskundigenpraktijken in Den Haag. Op basis van deze pilot kan het rendement hiervan in kaart worden gebracht en eventueel worden besloten tot schaalvergroting. Voorlichting Binnen het reguliere takenpakket van de JGZ en de GGD is er blijvend aandacht voor vaccinaties. De vrije keuze van de bewoner blijft voorop staan waarbij de gemeente door goede voorlichting en laagdrempelig in de wijk aanwezig te zijn bewoners kan faciliteren in deze keuze. Inmiddels is een team fijnmazig voorlichten gestart om voorlichtingen in de stad te geven. Dit team bestaat uit elf jeugdverpleegkundigen en artsen van de JGZ en GGD die in de focusgebieden voorlichting geven over het RVP. Er vindt een goede aansluiting plaats bij andere preventie initiatieven in de stad, zoals de Haagse Preventieaanpak. Voorlichtingen vinden plaats op scholen, bij wijkcentra en andere bijeenkomsten in de wijk. Indien verzoeken uit andere stadsdelen binnenkomen wordt er flexibel omgegaan met de focusgebieden. Deze voorlichtingen geven ook inzicht in de drijfveren van bewoners om zich wel of niet te laten vaccineren. Deze input is van cruciaal belang om mee te nemen binnen het programma.

Aanvullend hierop vinden ook nabelacties plaats gericht op bewoners die niet zijn komen opdagen voor hun vaccinatieafspraak. Deze nabelacties hebben eveneens het doel om inzicht te krijgen in de beweegredenen en belemmeringen om niet te vaccineren en deze te duiden. Communicatie Het is belangrijk dat Haagse inwoners op basis van betrouwbare bronnen informatie kunnen krijgen over het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Via onder andere de CJG- website, de Stadskrant en social media posts worden inwoners regelmatig geïnformeerd over het belang van het RVP. Toetsing van communicatie-uitingen wordt gedaan met de doelgroep, o.a. via het Stadspanel van de Gemeente Den Haag. Na de zomer zal gestart worden met een Haagse vaccinatiecampagne waarbij naast de focusgebieden er ook aandacht zal zijn voor stadsbredere communicatie over het belang van vaccineren. Samenwerking Haagse partners Naast de JGZ en GGD zijn andere (zorg) professionals op dagelijkse basis bezig met dit maatschappelijke vraagstuk. Zo werkt de Gemeente Den Haag nauw samen met huisartsen (koepels) en verloskundigenpraktijken om hun behoeften in kaart te brengen en ervoor te zorgen dat zij een goede weg vinden om door te kunnen verwijzen naar de JGZ/GGD over het vaccinatiebeleid. Op 4 juni jl.

vond op uitnodiging van de gemeente Den Haag een conferentie plaats samen met Haagse kinderdagverblijfhouders (KDV) en gastouderbureaus die veel vragen krijgen van bezorgde ouders. In deze bijeenkomst hebben we besproken hoe Den Haag de sector kan ondersteunen door hen handvatten te bieden om ouders te verwijzen naar betrouwbare informatie. Belangrijk is dat de KDV hun rol als verwijzer goed kunnen vervullen. JGZ- en GGD-professionals staan klaar om KDV-houders en hun personeel te ondersteunen in het voeren van het open gesprek met ouders. Bij deze bijeenkomst is er vanuit de gemeente Den haag ook hulp geboden over de toepassing van juridische kaders van het beleid van een KDV ten aanzien van vaccineren. 3) Tot slot Nu de vaccinatiegradenlandelijk verder zijn gedaald dan in voorgaande jaren is het des te belangrijker dat er vanuit het Rijk meer aandacht komt voor dit urgente onderwerp. De vaccinatiegraad ligt in de G4 fors lager dan het landelijke gemiddelde en daarover is in G4 verband al eerder de noodklok geluid. Fijnmazig voorlichten en een wijkgerichte aanpak werken goed en zijn juist nu zo hard nodig, maar die rekening wordt nu volledig bij gemeenten gelaten.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10764618

Door de G4 is er al eerder een beroep gedaan op het Rijk om samen met gemeenten te werken aan een hoge vaccinatiegraad en gemeenten financieel te ondersteunen bij het bestendigen en intensiveren van de lokale fijnmazige en wijkgerichte aanpak. Dit pleidooi blijven we in G4 verband benadrukken. Vanuit het programmateam ‘Fijnmazig voorlichten en vaccineren’ wordt continue gekeken waar de inzet het hardst nodig is onze stad en wat de mogelijkheden zijn om deze te verbeteren. Iedere inwoner van Den Haag die hierover wil meedenken nodigen wij uit om met het programmateam mee te denken. Conform de reactie op de motie ‘Breid voorlichting en vaccinatielocaties uit’ (RIS318545) zal uw raad in Q3 geïnformeerd worden over de voortgang van de programmaanpak ‘Laagdrempelig voorlichten en vaccineren.’ Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de locoburgemeester, Ilma Merx

Robert van Asten

5/5