RIS319147 Bijlage Advies 01 Structuurvisie - Partnerraad ZW

ZIENSWIJZE PARTNERRAAD OP ONTWERP-STRUCTUURVISIE ZUIDWEST

Den Haag, 12 juli 2022

Geachte heer/mevrouw, Zoals u ongetwijfeld weet zijn wij als Partnerraad Zuidwest onlangs gelanceerd. Wij zijn nog niet op volle sterkte en dusdanig georganiseerd om de structuurvisie de volledige tijd en aandacht te geven die het verdient. Echter vinden we dit een dusdanig belangrijk en bepalend thema voor de ontwikkeling van Zuidwest in de komende jaren dat wij een zienswijze hebben samengesteld die wij bij deze graag met u willen delen. Wij hebben in samenspraak met de zestien partnerraadleden en hun achterban gekeken naar de thema’s waar wij iets van vinden. Wij begrijpen dat er een complexe opgave ligt voor de gemeente, woningbouwcoöperaties, maatschappelijke organisaties en voor de inwoners van Zuidwest. Zaak is van Zuidwest een aantrekkelijk stadsdeel te maken, goed geïntegreerd in de omliggende wijken, met een mooie relatie tot de rest van de stad. Een opgave met een enorme impact langs diverse factoren. Juist omdat het om een onderwerp gaat met zo’n enorme maatschappelijke impact vinden wij het belangrijk en noodzakelijk dat niet alleen beleidsmakers iets vinden van deze plannen, maar juist ook de inwoners die straks moeten leven met de consequenties van deze plannen. We vinden het een goede ontwikkeling dat deze inwoners niet alleen geïnformeerd worden, maar ook daadwerkelijk een stem hebben in de plannen die straks gerealiseerd worden.

Wij zijn het er dan ook collectief over eens dat er betere woningen nodig zijn in Zuidwest. Wanneer er echter 10.000 woningen bijkomen, willen we de voorzieningen aankaarten. Op dit moment zijn er onzes inziens terechte zorgen vanuit vrijwel alle bewoners die wij gesproken hebben over het achterblijven van de bijbehorende voorzieningen (zorg, sport, onderwijs, mobiliteit, sociale veiligheid). Wij willen de wethouder en het nieuwe college nadrukkelijk adviseren om over de benodigde – en gewenste – specifieke voorzieningen concretere garanties te geven, al dan niet via deze structuurvisie; en daarin de bewoners per buurt nadrukkelijker een stem te geven. Dit laatste zou de gemeente structureel kunnen laten faciliteren door een onafhankelijk orgaan, zodat gemeente, woningbouwcoöperaties, maatschappelijke organisaties en inwoners daadwerkelijk samen de buurten in zuidwest kunnen verbeteren de komende jaren. Het is dus belangrijk om een team aan te duiden dat niet eenmalig maar ook gedurende het proces feedback geeft over de discrepantie tussen de plannen en de daadwerkelijke ontwikkeling. Wij vinden het ook een belangrijk moment om jullie te helpen in het begrijpen van de behoefte en de zorgen van de inwoner van zuidwest. Alleen dan kunnen wij samen zorgen voor draagvlak en goede huisvesting met bijbehorende maatschappelijke voorzieningen voor de inwoner van zuidwest.

In de zienswijze verderop in dit document kunt u per onderwerp de aandachtspunten doornemen met bijbehorende adviezen.

Met vriendelijke groet, namens de Partnerraad Zuidwest Rachid el Menhali Voorzitter Partnerraad Zuidwest

1

ZIENSWIJZE PARTNERRAAD OP ONTWERP-STRUCTUURVISIE ZUIDWEST

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave ............................................................................................................... 2 “Spelregels” .................................................................................................................... 3 Eerstelijnszorg ................................................................................................................ 3 Mobiliteit ........................................................................................................................ 4 Veiligheid en handhaving ................................................................................................. 4 Duurzaamheid ................................................................................................................. 5 Bezonning en wind .......................................................................................................... 5 Huurders ........................................................................................................................ 5 Sportterreinen ................................................................................................................. 6 Onderwijs .......................................................................................................................

6 Tussentijds meten en dus weten ...................................................................................... 6 Systematisch uitvoeren van voorzieningennota .................................................................. 7

ZIENSWIJZE PARTNERRAAD OP ONTWERP-STRUCTUURVISIE ZUIDWEST

“Spelregels” In de MER staan op verschillende plaatsen “spelregels” opgesomd. Onder meer staat een samenvattend overzicht bij de Dreven, Gaarden en Zichten, en verder bij de Venen en bij het Voorkeursalternatief. Maar de tekst definieert deze spelregels als “aandachtspunten” die “nader dienen te worden uitgewerkt”. (Een voorbeeld hiervan is 7.20 op blz. 279.) Nochtans zijn deze “spelregels” voorwaarden waaraan absoluut voldaan dient te worden. Wij noemen bijvoorbeeld leefbaarheid, wat in tegenstelling tot luchtkwaliteit en mobiliteit moeilijker in cijfers is uit te drukken. Leefbaarheid dient een maatstaf te zijn voor alle plannen die worden uitgewerkt. De alliantie sociale samenhang en participatie heeft dit expliciet benoemd. Uit eerdere metingen in de wijk is het belang van dit thema ook naar voren gekomen. Wat niet kan, is het creëren van voorzieningen voorwaardelijk maken t.o.v. reeds bestaande voorzieningen (Dit gebeurt o.m. bij “Leefbaar” puntje 1 op blz. 280 en het staat ook in de voorzieningennota.) Als Zuidwest groeit, dienen de voorzieningen sowieso mee te groeien. Zie hiervoor ook de Haagse maatschappelijke voorzieningen als minimale maatstaf. In tegendeel, alle gewenste voorzieningen horen onderdeel te zijn van de spelregels. Zo kunnen ze gegarandeerd worden. ð Wij adviseren de gemeente om de “spelregels” te definiëren als voorwaarden om aan te voldoen.

De Haagse maatschappelijke referentienormen horen integraal thuis in deze spelregels.

Eerstelijnszorg De eenmanspraktijken van huisartsen zoals zij nu nog bestaan in Moerwijk, zullen in de toekomst onhoudbaar zijn. Het is dus uitkijken naar multifunctionele huisartsenpraktijken: mét wondbehandeling, mét psycholoog etc. Dit in de eerste plaats omdat de algemene gezondheid van de bewoners in Zuidwest laag is t.o.v. het Haagse gemiddelde. In de structuurvisie schijnt geen inbreng gedaan te zijn vanuit zorg. Of in elk geval is er weinig aandacht voor. In de bijlagen bij het projectdocument Dreven, Gaarden en Zichten worden voorzieningen in de zorg verwezen naar de plint o.b.v. marktwerking. Dit is risicovol. De gemeente Den Haag heeft hier een plicht in gezien de genoemde Haagse referentienormen. Bedenk hierbij ook dat de huisartsen in Zuidwest meer werk hebben dan elders. In dat opzicht is de norm van 1/2500 hier voor discussie vatbaar. Hoe met zorg(voorzieningen) zal worden omgegaan, dient uitdrukkelijk te worden opgenomen in de structuurvisie. ð Wij adviseren om uitdrukkelijk op te nemen in de structuurvisie hoe de gemeente in Zuidwest wil voorzien in aantrekkelijke, doeltreffende zorg(voorzieningen).

3

ZIENSWIJZE PARTNERRAAD OP ONTWERP-STRUCTUURVISIE ZUIDWEST

Mobiliteit We maken ons zorgen over de overbelasting van uitvalswegen vanuit Zuidwest richting de snelwegen of richting randgemeenten. Nu ontmoedigt het gemeentelijk beleid het gebruik van de auto. De gemeente maakt in onze buurten de parkeernorm historisch laag (bijvoorbeeld in de Stede en de Zichten) en ze wil de deelmobiliteit op een ongeziene wijze ontwikkelen. Er zijn echter weinig gegevens uit het verleden om op basis daarvan beleid inzake deelmobiliteit te ontwikkelen. Deelmobiliteit is een recent fenomeen. Zijn er plaatsen waar men een vergelijkbaar percentage aan deelmobiliteit ook daadwerkelijk haalt? Is er een plan B bedacht indien we het cijfer van deelmobiliteit niet halen? Ook de parkeerdruk heeft hiermee te maken. Sowieso is de parkeernorm (0,4 auto per woning) voor het eerst in de stad zo laag. Hiermee heeft de stad geen ervaring. En op verschillende plaatsen in de wijk zijn er of komen er voorzieningen die bovenlokaal zijn. Als de gemeente experimenteert met het verlagen van de parkeernorm, dan hoort daar tegenover meer openbaar vervoer te staan. Er is nu binnenstedelijk vervoer, hoofdzakelijk richting het centrum. Maar om een wijk met binnenkort meer dan 100.000 inwoners te ontsluiten hebben we ook dwarsverbindingen en ‘bovenstedelijk’ OV nodig richting Westland, Rotterdam, Delft etc.

We vragen het college van Den Haag om samen op te trekken inzake de financiering en ontwikkeling van (betaalbaar!) openbaar vervoer dat Zuidwest uit zijn huidige isolatie haalt. ð Wij adviseren de gemeente om in gesprek te gaan met externe partners voor het ontwikkelen van OV. Zo kunnen investeringen volgen. Zolang dit niet gebeurt zijn wij benieuwd naar een plan B, inzake (deel)mobiliteit en parkeerdruk.

Veiligheid en handhaving Verkeersveiligheid is uiterst belangrijk. Maar we nemen aan dat dit soort veiligheid meetbaar is en meegenomen wordt. Maar over de fysieke veiligheid van mensen gaat het niet in de structuurvisie. Zo ontbreekt de aandacht voor bijvoorbeeld goede verlichting, inpandige camerabewaking, en de aanwezigheid van politiebureau(s) in de hele wijk. Is er bij dit plan ook inbreng geweest vanuit de politie c.q. de wijkagenten in de structuurvisie? Dit is noodzakelijk en gaat best vooraf aan de goedkeuring van het plan. Hebben politie en handhaving, de calamiteitendiensten op een of andere manier hun goedkeuring gehecht aan dit plan? Aansluitend hierbij vragen we om van meet af aan voldoende aandacht te hebben voor handhaving om de leefbaarheid op te krikken en/of op peil te houden. Is in de structuurvisie aan de voorwaarden voldaan om deze handhaving mogelijk te maken? Een actueel voorbeeld is dat op dit moment veel inwoners afval nu als een probleem ervaren. Zij zijn bang dat met tienduizenden extra bewoners het nog erger wordt. Zo is de verhuismobiliteit in Den Haag Zuidwest enorm. Mensen verhuizen hier vaak en er blijven hele inboedels achter op straat. Er is dus veel groot afval en klein afval wat op straat beland. Wij zijn er van overtuigd dat het organiseren van betere en meer handhaving onderdeel van de oplossing is.

Hoe wil de gemeente in de structuurvisie dit onderwerp borgen? ð Wij adviseren de gemeente om zoveel mogelijk aspecten van veiligheid en handhaving in de structuurvisie te borgen.

ZIENSWIJZE PARTNERRAAD OP ONTWERP-STRUCTUURVISIE ZUIDWEST

Duurzaamheid Er wordt op ingezet dat de woningen duurzaam zijn in termen van milieu en klimaat. Wij adviseren om ook binnenin de flats aandacht te hebben voor duurzaamheid, degelijkheid en een hoogwaardige afwerking en onderhoudscontracten. Dit draagt in hoge mate bij aan de leefbaarheid. Door op dit vlak aan de ontwikkeling voorwaarden te stellen voorkomt de gemeente dat de flats snel terug achteruitgaan. ð Wij adviseren de gemeente om voorwaarden te stellen inzake duurzaamheid, onderhoud en hoogwaardige afwerking, om zo bij te dragen aan de consistentie van de leefbaarheid in de wijken.

Bezonning en wind We bouwen de nieuwe flats maar één keer. De eerste keer moet de goede zijn. Daarom is het belangrijk dat wij er bij het bouwen voldoende zicht op hebben dat er geen problemen ontstaan met bezonning, geluid en wind. Zo ondervinden bewoners hier op termijn geen hinder van. De MER besteedt hier aandacht aan. Waar het om schaduw, windhinder en geluidsoverlast gaat, gaan vele cijfers echter in het rood. Wat gebeurt er nu verder met deze rode cijfers? ð Wij adviseren de gemeente om voor de nieuwbouw wat betreft geluidshinder, schaduw en windhinder de juiste resultaten te garanderen en deze inzichtelijk te maken in deze structuurvisie. ð

Huurders Zijn er voor de bewoners van de flats die gesloopt en herbouwd dan wel gerenoveerd worden, concrete plannen voor tijdelijke huisvesting tijdens de verbouwingen? Want deze staan niet in de structuurvisie. Nochtans is deze tijdelijke opvang noodzakelijk. Indien huurders van te slopen of te verbouwen flats tijdelijk gehuisvest worden binnen het actiegebied, behouden deze huurders dan hun oorspronkelijke status? Wij verzoeken de gemeente ons dit te verzekeren. Wij adviseren de gemeente ook om concreet werk te maken van monitoring van en onderzoek naar het verhuizen van de oorspronkelijke bewoners. Graag willen wij er namelijk zicht op hebben dat dit verhuizen op een goede manier verloopt. ð Wij adviseren de gemeente om inzichtelijk te maken hoe ze op een zorgzame manier omgaat met de oorspronkelijke bewoners om het vetrouwen bij onze inwoners in deze plannen niet te dwarsbomen.

5

ZIENSWIJZE PARTNERRAAD OP ONTWERP-STRUCTUURVISIE ZUIDWEST

Sportterreinen Er mogen geen sportterreinen meer ingeleverd worden voor woningbouw. Dit gebeurt nu al op de Steenwijklaan (voormalige HMC-terrein). Dit gebeurt ook in Morgenstond bij het opschuiven van de bouwzone richting voetbalvelden (ontwikkeling Zichten). Het voormalig honkbalveld ADO-Lakers dient behouden te blijven voor sportvoorzieningen. In de voorzieningennota staat een schema om 60.000 m2 (= zes voetbalvelden) (op blz. 77) te faciliteren. Echter dit schema stelt dat er slechts voorwaardelijk velden bijkomen. Het is natuurlijk wenselijk dat velden maximaal bespeeld worden. Maar even vanzelfsprekend volgt uit een toename van bevolking ook een toename aan animo naar dergelijke speelvelden. Er is op dit moment een uittocht en verloop naar de sportaccommodaties in Rijswijk. Zo komt ons bijvoorbeeld ter ore dat de rugbyclub overweegt om te verhuizen. Celeritas is verhuisd naar Rijswijk. Zorg dat de Haagse sportverenigingen binnen de Haagse grenzen kunnen blijven sporten.Is de adviesraad Sport direct betrokken bij de plannen? Sport wordt niet genoemd onder gezondheidsbevordering. Dit is natuurlijk een essentieel onderdeel van gezondheidsbevordering.

ð Wij adviseren de gemeente om sportterreinen en verenigingen te behouden voor onze stad. Sportbeoefening is immers een essentieel onderdeel van gezondheidsbevordering.

Onderwijs In het document is geen sprake van Brede buurtscholen. Nochtans kan een brede buurtschool een mooie plek vormen voor participatie, ontmoeting, vrijetijdsbesteding. Bij het ontwikkelen van nieuwe scholen vragen wij nadrukkelijk aandacht voor dit concept. Indien externen gebruik maken van faciliteiten van de school, kunnen de (beheers)kosten hiervoor niet ten laste vallen van de schoolpersoneel. Dit is nu niet goed geregeld. ð Wij adviseren de gemeente om (nieuwe) scholen tot brede buurtscholen te ontwikkelen en hen hiertoe de nodige middelen te verschaffen.

Tussentijds meten en dus weten De structuurvisie beslaat een enorm lange periode van twintig jaar. Het is extreem belangrijk dat de gemeente tussentijds op vooraf besloten momenten opnieuw gaat meten. Enkel zo kan ze weten of ze op het juiste pad is en of er “plannen B” ontwikkeld moeten worden. De gemeente kan best concreet maken hoe en wanneer deze monitoring zal plaatsvinden. Wij stellen voor dat deze monitoring niet enkel gebeurt voor meetbare aspecten zoals stikstofdepositie, energievoorziening en mobiliteit, maar niet in het minst ook voor de voorzieningennota. Daarin moet een concreet plan staan wat en wanneer gaat voorzien worden. Bij de monitoring wordt dit dan afgevinkt. Worden bewoners en andere samenwerkingspartners betrokken bij deze monitoring? Hoe gaat dit gebeuren? ð Wij adviseren om vooraf momenten vast te stellen waarop de gemeente samen met de bewoners gaat meten waar de plannen staan, in het bijzonder inzake het creëren van voorzieningen in de brede zin van het woord.

ZIENSWIJZE PARTNERRAAD OP ONTWERP-STRUCTUURVISIE ZUIDWEST

Systematisch uitvoeren van voorzieningennota Bij de structuurvisie zit ook een voorzieningennota. Wanneer deze vervolledigd is, wordt dat de lijst met vastgestelde, benodigde voorzieningen. Bij elk afzonderlijk toekomstig bouwplan van welke corporatie dan ook (t.t.v. het bestemmingsplan) gaat de gemeente dan na welke voorzieningen daar kunnen worden toegevoegd. Want enkel op het ogenblik dat de grond bestemd wordt, kan de gemeente eisen stellen aan de projectontwikkelaars. De gemeente heeft in Zuidwest quasi geen grond in eigendom die vrij is van erfpacht. Het is noodzakelijk telkens de genoemde spelregels en de normering van de Haagse maatschappelijke referentienormen te handhaven. Bij elk bouwplan wordt dan een deel van de vastgestelde voorzieningen gerealiseerd. ð Wij adviseren de gemeente om bij elk bouwplan van een corporatie en een projectontwikkelaar systematisch een deel van de voorzieningennota uit te voeren.

7