RIS319020 Aanpak overlastgevende dak- en thuisloze mensen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Jan van Zanen Burgemeester Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken

001

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

BSD/10750817 RIS319020 Contactpersoon

Nazli Tüzer Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Directie Veiligheid Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

4 juni 2024

nazli.tuzer@denhaag.nl

Onderwerp

Aanpak overlastgevende dak- en thuisloze mensen

Geachte voorzitter, Tijdens de werkbespreking veiligheid op 11 oktober 2023 heeft de fractie van de VVD aandacht gevraagd voor de ketenaanpak dak- en thuisloze mensen (handhaving, maatschappelijke opvang, openbare orde en veiligheid). Ik deed de toezegging om hier schriftelijk op terug te komen. De gemeenteraad is met enige regelmaat, al dan niet separaat, geïnformeerd over de voorzieningen en beleidsuitgangspunten bij hulp- en zorgverlening voor dak- en thuisloze mensen. In het door u in september vastgestelde ‘Beleidskader aanpak dakloosheid 2023-2030 Den Haag Geeft Thuis’ zijn verschillende acties opgenomen gericht op preventie, passende ondersteuning en passende woon- en opvangplekken met als doel om dakloosheid te voorkomen en terug te dringen. Dit is georganiseerd vanuit het zorgdomein. Daarnaast bent u geïnformeerd over wat het college doet om overlast en openbare ordeverstoringen in de stad te voorkomen dan wel aan te pakken. Dit is georganiseerd vanuit het domein Openbare Orde en Veiligheid. In de praktijk komt de inzet vanuit beide domeinen samen wanneer dak- en thuisloze mensen overlast veroorzaken. In deze brief geven we een toelichting over de inzet vanuit deze twee domeinen om overlast, door specifiek dak- en thuisloze mensen, te voorkomen en aan te pakken.

Achtergrond overlastgevende dak- en thuisloze mensen De problematiek omtrent dak- en thuisloze mensen is multidimensionaal. Mensen die geen huis hebben, hebben regelmatig ook te maken met andere problemen, zoals financiële problemen, gezondheidsproblemen en soms ook psychische- of verslavingsproblemen. In het Beleidskader aanpak dakloosheid: Den Haag Geeft Thuis’ (RIS316085) staat beschreven wat we als college doen om deze mensen te helpen. In dit beleidskader is de achtergrond en omvang van dakloosheid in kaart gebracht. Een groot deel van de mensen is geholpen met huisvesting en eventuele ondersteuning thuis. Voor een deel van de mensen is, door de combinatie van (multi-)problematiek, (tijdelijk) opvang nodig. Het merendeel van de dak- en thuisloze mensen in Den Haag is in beeld bij de hulpverlening en maakt gebruik van het beschikbare opvang- en zorgaanbod. Een klein gedeelte betreft een complexe doelgroep. Zij vermijden zorg, hebben vaak te maken met zowel verslavings- als psychische problematiek en komen herhaaldelijk in beeld bij politie of handhaving vanwege onveiligheidsgevoelens, overlast of strafbare feiten (zoals winkeldiefstal).

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10750817

Over dit deel van de dak- en thuisloze mensen krijgt het college de meeste overlastmeldingen van bewoners en ondernemers en hierop moeten de politie en Handhavingsorganisatie de meeste inzet plegen. Het college heeft u eerder toegelicht dat zorg, preventie en dwang hierin gezamenlijk optrekken. Onze inzet is erop gericht dat deze elkaar versterken. Hierbij hebben we twee prioriteiten: de persoon en de omgeving. Het start bij zorg- en hulpverleningstrajecten In de ketenaanpak is afgesproken dat wanneer de politie of de Handhavingsorganisatie een dak- en thuisloos persoon aantreffen in een overlastsituatie, zij eerst de situatie beoordelen. Op dat moment wordt bekeken wat de overlast precies is en in welke mate de omgeving hieronder te lijden heeft. Hierbij vragen zij de persoon in kwestie zich te identificeren en wanneer uit het gesprek blijkt dat de persoon dakloos is, bepalen zij ter plaatse hoe zij de situatie het beste kunnen oplossen. Het doel is een (duurzame) interventie in te zetten, als gevolg waarvan de betrokken persoon in ieder geval geen overlast meer veroorzaakt. Dat is in de basis ook de rol van de politie en de handhavers. Het uitsluitend opleggen van een sanctie vaak niet duurzaam effectief. Bovendien is er ook wel eens sprake van gedrag dat op zich niet strafbaar is, maar wel leidt tot overlast of onveiligheidsgevoelens.

Een boete opleggen aan een persoon die dakloos is, kan ervoor zorgen dat de persoon daardoor nog meer in de (financiële) problemen komt. Daarom werken de politie en handhavers samen met zorgverleners. Dit houdt in dat hulpverleningsorganisaties zoals bijvoorbeeld het Leger des Heils, het Haags Straatteam of Barka, worden geïnformeerd over een bepaald persoon, zijn of haar gedrag en de plekken waar hij/zij vaak te vinden is. Deze hulporganisaties zoeken de betrokken persoon proactief op en gaan na hoe de persoon het best geholpen kan worden. Waar nodig en mogelijk leiden zij ook toe naar deze zorg. Wanneer een persoon hulpverlening accepteert, zien we vaak dat diegene niet meer met overlastgevend gedrag in beeld komt. Tegelijkertijd accepteert niet iedereen hulp en wenst niet iedereen gebruik te maken van de bestaande voorzieningen om verschillende redenen. Voor EU-arbeidsmigranten geldt dat ze een aanbod krijgen voor onderdak en zorg of behandeling, met als doel terugkeer naar werk of herkomstland. In sommige gevallen zien we ook dat betrokkenen weinig rechten hebben in Nederland. Bij het ontbreken van verblijfsrecht wordt toegeleid naar de Landelijke vreemdelingenvoorziening (LVV) of vreemdelingenpolitie.

Maatwerk via een integrale en persoonsgerichte aanpak Dak- en thuisloze mensen die herhaaldelijk worden gecontroleerd in de stad, zorg afwijzen en immuun blijken voor sancties, worden in een integraal overleg besproken. Ook hier blijft de inzet erop gericht mensen te helpen en verder afglijden te voorkomen. Daarbij zoeken de betrokken professionals, zoals de politie en diverse hulpverlenende instanties, naar een werkzame combinatie van de inzet van repressie en het aanbieden van zorg. Dit wordt in een persoonlijk plan van aanpak vastgelegd. Een ultimum remedium is om de persoon die structureel voor overlast zorgt te verbieden in een bepaald gebied aanwezig te zijn door een tijdelijk gebiedsverbod op te leggen. Hulpverleningsorganisaties en de handhavingspartijen werken samen in deze integrale aanpak. Samenhang met andere beleidsonderwerpen Overlastgevend of hinderlijk gedrag en ander gedrag dat bijdraagt aan onveiligheidsgevoelens wordt veroorzaakt door allerlei groepen. Een deel ervan wordt veroorzaakt door dak- en thuisloze mensen, maar het kan ook gaan om onbegrepen gedrag van mensen die wel een eigen woonplek in de wijk hebben of om mensen met GGZ-problematiek. Voor deze groepen wordt op verschillende manieren inzet gepleegd met combinaties van interventies op het gebied van zorg en dwang.

In de beleidsbrief verward en onbegrepen gedrag (RIS318840) en het programma Arbeidsmigratie in goede banen (RIS316674) gaan we nader in op de omstandigheden en mogelijkheden voor deze groepen.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10750817

Maatregelen voor de omgeving Om overlast te voorkomen (al dan niet veroorzaakt door dak- en thuisloze mensen), heeft het college naast de persoonsgerichte benadering, een aantal andere bevoegdheden en instrumenten om gebiedsgericht of groepsgericht in te zetten. Een bekend en veelbesproken instrument is de bevoegdheid van het college om een gebied aan te wijzen waar mensen geen alcohol mogen drinken of softdrugs mogen gebruiken in de openbare ruimte. Daarnaast heeft de burgemeester de bevoegdheid om gebieden aan te wijzen waar niet gebedeld mag worden. Deze bevoegdheden worden alleen ingezet in gebieden waar structureel sprake is van overlast. Wanneer overlast voorkomen wordt, kan ook het handhavend optreden van de politie en de handhavers worden verminderd. Dit is in het belang van zowel de omgeving als voor de betrokkenen. Ook kunnen fysieke aanpassingen in de omgeving ingezet worden om overlast en onveiligheidsgevoelens te voorkomen en/of te verminderen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het verwijderen of plaatsen van openbare toiletten, het extra reinigen van gebieden, meer openbare verlichting of het plaatsen van openbare orde camera's. Als de openbare ruimte verloedert, heeft dit immers impact op de leefomgeving en het ervaren veiligheidsgevoel. Als college blijven we werken aan een leefbaar en veilig Den Haag. Een stad waar eenieder zich veilig en prettig voelt.

Daar horen deze maatregelen bij. Balans tussen zorg en repressief optreden Buitenslapen wordt in principe niet beboet door de handhavers mits er geen sprake is van een combinatie met andere geconstateerde overlast (ernstige vervuiling, overlast door drugs en/of alcohol, etc.) en er geen gevaar is voor de persoon zelf, bijvoorbeeld bij slapen op het strand. Bij structurele overlast of een gevaarlijke situatie wordt repressief opgetreden. Repressief optreden kan uit vele interventies bestaan, zoals een gebiedsverbod, beboeten, arrestatie of vervolgen. De Handhavingsorganisatie en politie realiseren zich terdege dat het onwenselijk is om dak- en thuisloze mensen te beboeten op slapen in de openbare ruimte als van overlast geen sprake is. Met vriendelijke groet, de burgemeester Jan van Zanen de wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Mariëlle Vavier

3/3