RIS318993 Jaarverslag 2023 Den Haag Meldt
Tekst van het document
2023 Jaarverslag
Den Haag Meldt wordt Discriminatie.nl Den Haag
Zichtbaar voor iedereen: discriminatie bestrijden begint bij herkenning
Discriminatie bestrijden begint bij herkenning In 2023 heeft Den Haag Meldt gewerkt aan een naamswijziging en aan de uitbreiding van onze activiteiten. Per 1 januari 2024 gaat Den Haag Meldt verder onder de nieuwe naam Discriminatie.nl Den Haag. Deze naamswijziging draagt bij aan een vergroting van onze zichtbaarheid en naamsbekendheid.
Veel meer meldingen Het blijft enorm belangrijk om discriminatie te bestrijden door het faciliteren van meldingen en door slachtoffers te ondersteunen. Dit jaar ontvingen we 290 unieke meldingen, een flinke toename ten opzichte van de 213 meldingen in 2022, wij zien dit als een positief resultaat van onze verbeterde zichtbaarheid en de versterking van het vertrouwen binnen Den Haag.
Meer inzicht We weten dat er nog steeds véél meer mensen te maken krijgen met discriminatie, dan de cijfers laten zien. Dit geldt landelijk, en ook in Den Haag. Tegelijkertijd zien we dat ten tijde van het opstellen en publiceren van dit jaarverslag, het aantal meldingen dat we binnenkrijgen voor 2024 is verdubbeld ten opzichte van dezelfde periode (januari-mei) van 2023. Dat is heel goed nieuws. Hoe meer meldingen er zijn, hoe beter we inzicht krijgen in wat er werkelijk leeft aan gevoelens van discriminatie en uitsluiting in de gemeente Den Haag. We weten dat veel mensen in Den Haag discriminatie ervaren. Bestrijden is een noodzaak, en dat begint met een melding. Vandaar ook de slogan voor Discriminatie.nl: Discriminatie? Meld het wél.
Zichtbaarheid, landelijke identiteit en herkenning Maar om discriminatie te kunnen melden, moet je de discriminerende handeling of uiting herkennen en het meldpunt weten te vinden en vertrouwen. De landelijk gedragen naam Discriminatie.nl maakt het meldpunt meer herkenbaar en beter vindbaar. Onze inspanningen om meer zichtbaar en toegankelijk te zijn voor de inwoners van Den Haag hebben een nieuw niveau bereikt in 2023. Met de introductie van onze nieuwe naam, nemen we een uniforme, landelijke identiteit aan die overeenkomt met die van onze partners overal in Nederland. Dit zal bijdragen aan een breder bereik en meer herkenning. We hebben in 2023 onze fysieke en digitale aanwezigheid vergroot, met de voortzetting en uitbreiding van inloopspreekuren in bibliotheken en meer online campagnes, waarmee we meer mensen hebben bereikt. In het centrum van Den Haag zijn we als Discriminatie.nl Den Haag continu zichtbaar op grote digitale abri’s, waarover wij
2
veel positieve reacties ontvangen. De zichtbaarheid en naamsbekendheid is met deze activiteiten aantoonbaar sterk vergroot.
Trends en incidenten De discriminatiegronden ras, geslacht ,godsdienst en handicap domineerden de meldingen in 2023. Dit was ook landelijk het geval. Met name de stijging van discriminatiemeldingen tegen moslims in Den Haag is zorgwekkend. Er zijn overigens sinds oktober 2023 meer incidenten gemeld van antisemitisme en moslimdiscriminatie bij de landelijke ADV’s en de politie. Mogelijk zijn deze trends het gevolg van de internationale aandacht voor de verhoogde spanningen tussen Israël en de Palestijnse Gebieden. Hierdoor kunnen bepaalde groepen in Nederland, zoals de joodse en islamitische gemeenschappen, te maken krijgen met (meer) discriminatie. Ondanks dat ook een stijging van antisemitisme landelijk zichtbaar is, waren dergelijke meldingen in onze stad minder prominent, wat wij verder zullen blijven monitoren en onderzoeken.
Speciale aandachtspunten voor Den Haag Godsdienst: Er waren in 2023 duidelijk meer meldingen van discriminatie op grond van godsdienst, en dan met name tegen moslims.
Ras: Discriminatie op grond van ras blijft een ernstige zorg, met veel meldingen op de arbeidsmarkt en in de commerciële dienstverlening. Dit is in lijn met de trend op nationaal niveau en op regionaal niveau (Haaglanden).
Geslacht: Discriminatie op basis van geslacht of gender, met daarbij inbegrepen discriminatie tegen transgender personen, blijft een belangrijk aandachtsgebied.
Handicap: Bescherming tegen discriminatie op basis van handicap is relatief nieuw. De toename van de meldingen is van belang om zichtbaar te maken waar deze discriminatie plaatsvindt.
Samenwerking en netwerkuitbreiding We hebben onze banden met zowel lokale als nationale partners versterkt. Dit omvat samenwerkingsverbanden met andere anti-discriminatie bureaus, educatieve instellingen en de overheid. Deze partnerschappen hebben ons geholpen om effectief te reageren op incidenten en voorlichting te geven over preventie.
Educatieve inspanningen en preventie Onze focus op educatie en preventie heeft zich vertaald in programma’s gericht op scholen en bedrijven. We hebben ons ingezet om bewustwording en begrip van discriminatie te vergroten, met als doel het creëren van een inclusievere samenleving.
3
Toekomstplannen en ambities voor 2024 In 2024 vertrek ik als Directeur van Discriminatie.nl Den Haag. Carina van Eck zal het stokje van mij overnemen in de functie van Gemeentelijke Ombudsman en in het leiden van de antidiscriminatie-voorziening in Den Haag. Een aantal ambities en plannen waar we nu al aan werken voor dit jaar zijn de volgende:
Meer meldingen In 2024 willen we de drempel om discriminatie te melden verder verlagen en de dagelijkse meldingen verhogen. We streven ernaar om onze nieuwe identiteit als Discriminatie.nl Den Haag verder te promoten, en we zullen onze inspanningen verdubbelen om onze missie te vervullen. Op basis van de eerste cijfers voor 2024 lijkt dit te gaan lukken: we krijgen bijna dubbel zoveel meldingen binnen als in dezelfde periode vorig jaar.
Herkenning, bewustzijn, en vindbaarheid In 2024 zetten wij ons er verder voor in om te zorgen dat mensen die te maken hebben met discriminatie, ons nog makkelijker kunnen vinden. Om het bewustzijn bij potentiële plegers en slachtoffers van discriminatie, op welke grond dan ook, te verhogen. En om de meldingsbereidheid bij slachtoffers te vergroten.
Vertrouwen Daarnaast zetten we erop in om te zorgen dat die mensen ook meer vertrouwen krijgen in ons als antidiscriminatievoorziening. Veel van de meldingen die we nu krijgen (70 van de 290) werden dit jaar namelijk nog geregistreerd als anonieme melding. Hoe meer meldingen er zijn, hoe beter we inzicht krijgen in wat er werkelijk leeft aan gevoelens van discriminatie en uitsluiting in Gemeente Den Haag. Hoe meer mensen ons daarnaast het vertrouwen geven om ze verder te helpen, hoe meer positieve impact we kunnen maken voor de maatschappij. Discriminatie.nl Den Haag blijft zich inzetten voor een inclusieve gemeenschap waarin discriminatie geen plaats heeft. We blijven werken aan een toegankelijke en effectieve meldingsinfrastructuur en streven naar een samenleving waarin iedereen zich gezien, geaccepteerd, en veilig kan voelen.
Met vriendelijke groet,
Addie Stehouwer
Iedereen heeft recht op gelijke behandeling. Bij Discriminatie.nl Den Haag zetten we ons in voor dit recht. Heb jij – of heeft iemand uit je omgeving – wel eens met discriminatie te maken? Meld het wél. Jouw ervaring telt. Wij luisteren naar jouw verhaal en helpen je. Je staat er niet alleen voor! Discriminatie.nl Den Haag gelooft in een stad waarin iedereen gelijk wordt behandeld, ongeacht ras, geslacht, seksuele voorkeur of bijvoorbeeld godsdienst. Dat is wat ons drijft.
4
2023
JAAROVERZICHT De organisatie Den Haag Meldt wordt Discriminatie.nl
ADV
Inwoners uit Den Haag die zich gediscrimineerd voelen,
gemeente is wettelijk verplicht om een laagdrempelige,
kunnen dat melden bij Discriminatie.nl Den Haag. Voorheen was dit Den Haag Meldt. Discriminatie.nl Den Haag signaleert en registreert discriminatie in de stad en informeert inwoners en organisaties over het herkennen en voorkomen van discriminatie.
Discriminatie.nl Den Haag biedt: •
Persoonlijk en laagdrempelig contact
•
Een oplossingsgerichte werkwijze
•
Deskundig advies, informatie en begeleiding
•
Een veilige omgeving dicht bij huis
Medewerkers*
Antidiscriminatie-voorziening wordt afgekort als ADV. Iedere onafhankelijke voorziening te bieden voor inwoners die een klacht hebben over discriminatie. Een ADV heeft als taak om deze inwoners onafhankelijk advies en ondersteuning te bieden bij de afwikkeling van die klacht. Verder hebben de ADV’s de taak om die klachten te registreren, zodat de (lokale) overheid weet wat er speelt op dat gebied.
Den Haag Meldt was tot 31 december 2023 de naam van de ADV van de gemeente Den Haag. Den Haag Meldt is lid van de landelijke vereniging tegen discriminatie: Discriminatie.nl. Vanaf 1 januari 2024 gaat Den Haag Meldt verder onder de naam: Discriminatie.nl Den Haag
Bestuurder: Addie Stehouwer (tot 31 mei 2024 – per 1 juni is dit Carina van Eck) Coördinator: Naima el Mokaddem & Luciano Dundas Frontoffice-medewerkers: 3 Zij zijn de eerste contactpersoon. Zij luisteren, vragen door en registreren de melding. Juristen/Klachtbehandelaren: 4 Zij doen verder onderzoek naar de melding en beoordelen of er sprake is van discriminatie. *Discriminatie.nl Den Haag – voorheen Den Haag Meldt - valt onder dezelfde organisatie als de Gemeentelijke ombudsman en de Jeugdombudsman van Den Haag. Medewerkers kunnen voor alle drie de organisaties werkzaamheden doen. Een aantal medewerkers is uitsluitend voor Discriminatie.nl Den Haag werkzaam.
Melden bij Den Haag Meldt We weten uit onderzoeken dat mensen vaak niet doorhebben dat zij worden gediscrimineerd. Soms twijfelen ze of er sprake is van discriminatie. Er kan ook een ‘gevoel’ zijn van ongelijke behandeling. Ook dan staat Den Haag Meldt voor hen klaar om de situatie te bespreken en hen verder te helpen.
Trainingen en cursussen door medewerkers in 2023 •
Leergang Diversiteit en Sensitiviteit .
•
Training Mediation.
•
Basistraining Wet Gelijke Behandeling. 1
Spreekuren Discriminatie.nl Den Haag organiseert samen met de Gemeentelijke ombudsman en de Jeugdombudsman van Den Haag wekelijkse inloopspreekuren in bibliotheken of andere locaties. Kijk voor de actuele locaties en tijden op de website. •
Aantal inloopspreekuren 2023: 50
•
Digitale spreekuren 2023: 38
•
Totaal aantal bezoekers 2023: 176
Zichtbaarheid Om zoveel mogelijk mensen in Den Haag te helpen met hun discriminatie-ervaring en om te zorgen dat ze die melden, is Den Haag Meldt ook op de volgende manieren actief aanwezig geweest in de stad. •
Bieden van gastlessen op scholen
•
Deelname aan experttafels
•
Geven van lezingen
•
Aanwezigheid op jongeren-evenementen
•
Organisatie van webinars
Om zoveel mogelijk mensen in Den Haag te helpen met hun discriminatie-ervaring en om te zorgen dat ze die melden, is Den Haag Meldt ook op de volgende manieren actief aanwezig geweest in de stad.
Samenwerkingen Den Haag Meldt hecht aan een nauwe samenwerking met
‘Ik werd op mijn fiets aangehouden door de politie voor een willekeurige controle, terwijl vlak daarvóór een witte jongen zomaar door mocht fietsen.’ - Melding van discriminatie op ras door John -
andere ADV’s en organisaties die discriminatie bestrijden:
•
Discriminatie.nl Den Haag Meldt is actief lid van de Vereniging tegen Discriminatie. In 2024 intensiveren en professionaliseren wij deze samenwerking verder.
•
Divers Den Haag Den Haag Meldt is deelnemer aan Divers Den Haag; een actief netwerk van organisaties die elkaar ondersteunen en ervaringen, kennis en deskundigheid delen, vooral op het gebied van sensitiviteit voor diversiteit.
•
IDB en Politie Haaglanden Den Haag Meldt werkt mee aan het monitoren van discriminatie in de regio Haaglanden, samen met IDB en Politie Haaglanden/Hollands Midden.
2
Discriminatiemeldingen 2023 in cijfers Trends over de jaren heen Het totaal aantal meldingen bij Den Haag Meldt (nu Discriminatie.nl) in 2023 was 290. Dit is een stevige stijging (36%) in vergelijking met 2022. Wat met name opvalt in de cijfers is dat ras en afkomst samen de grootste groep meldingen vormen. Dit geldt ook in de regio Haaglanden, en landelijk. We weten uit onderzoek dat dit nog steeds heel vaak voorkomt, maar het wordt nu gelukkig steeds vaker gemeld. Mensen weten ons dus op dat punt beter te vinden. Schema A: Totaal aantal meldingen Den Haag Meldt * 184 is het aantal meldingen exclusief de 281 meldingen over het Radio 10 coronalied.
Woonplaats Alle inwoners uit Den Haag kunnen hun discriminatie-ervaring melden bij Discriminatie.nl Den Haag, ook als het is gebeurd in een andere stad. Dit jaar vond 44% van de gemelde voorvallen plaats in Den Haag. Schema B: Plaats vooral t.o.v. woonplaats melder
Let op: het totaal aantal binnengekomen meldingen is 290 voor 2023, en daarmee aanzienlijk meer dan de 213 binnengekomen meldingen in 2022. Maar als we de analyse induiken, kijken we naar de als afgesloten verwerkte meldingen, dit waren er 222. De totaalaantallen geven de trend weer, de analyse doen we op basis van onze administratieve verwerking.
3
Gronden en terreinen Wettelijke discriminatiegronden Bij Discriminatie.nl registreren we op de volgende wettelijk bepaalde discriminatiegronden. Hierbij
Er zijn landelijke afspraken¹ gemaakt om over deze discriminatiegronden te rapporteren. Er bestaan echter nog meer wettelijke gronden1 waarop niet mag worden gediscrimineerd. Bijvoorbeeld:
gaat het bijvoorbeeld om uiterlijke of lichamelijke
•
Vermogen
kenmerken, situaties of eigenschappen waarop
•
Taal
mensen gediscrimineerd kunnen worden.
•
Fysieke of genetische eigenschap bij geboorte
•
Sociale afkomst
•
Ras (huidskleur/afkomst)
•
Nationaliteit
•
Godsdienst
•
Seksuele gerichtheid
•
Politieke overtuiging
•
Levensovertuiging
•
Leeftijd
•
Handicap
•
Burgerlijke staat
•
Geslacht/Gender/Transpersonen
•
Arbeidsduur/Arbeidscontract
•
Antisemitisme
Maatschappelijke terreinen Discriminatie komt voor op verschillende plekken in de maatschappij. We noemen dat ‘maatschappelijke terreinen’. Hierover zijn bij het rapporteren landelijke
‘Ik kon de sportschool niet in met mijn rolstoel, en daarnaast wilden ze ook geen doeltref fende aanpassing doen aan de toegang.’ - Melding van discriminatie op handicap door Amanda 1
afspraken gemaakt. We hanteren de volgende maatschappelijke terreinen: •
Arbeidsmarkt
•
Buurt/wijk
•
Collectieve voorziening (ziekenhuizen, zorg en welzijn, Rijksoverheid)
•
Commerciële dienstverlening (bijvoorbeeld winkels, verzekeringen, etc.)
•
Horeca/amusement
•
Huisvesting
•
Media/reclame
•
Onderwijs
•
Openbare ruimte/publiek domein
•
Politie/Openbaar Ministerie/VreemdelingenDienst
•
Privésfeer
•
Publieke/politieke opinie
•
Sport/recreatie
Artikel 1 (nederlandsegrondrechten.nl)
4
Schema C: Meldingen per discriminatiegrond
Meldingen per discriminatiegrond Opvallend is ook dit jaar weer dat de overgrote meerderheid van de meldingen te maken heeft met discriminatie op basis van ras of afkomst. Daarnaast zien we in Den Haag een stijging van het aantal meldingen van discriminatie op grond van leeftijd. We zien in 2023 weer een groot aantal meldingen van discriminatie gericht op geslacht waaronder ook transgender (23 meldingen, zie schema C) en van seksuele gerichtheid (8 meldingen). Opvallend is tenslotte ook de stijgende lijn van discriminatie op grond van godsdienst, in het bijzonder Islam.
Schema D: Meldingen per maatschappelijk terrein
Meldingen per maatschappelijk terrein Er is een duidelijke opwaartse trend te zien als het gaat om discriminatie op het terrein arbeidsmarkt (zie schema D). Daarnaast valt op dat naast de arbeidsmarkt, commerciële dienstverlening het tweede belangrijkste terrein blijkt te zijn waarover meldingen van discriminatie binnenkomen. Ten slotte zien we een stijging van het aantal meldingen over de openbare ruimte/het publiek domein. * Onderwijs aard conflict in 2023: 1
5
Meldingen naar grond en terrein Schema E: Kruistabel totaal aantal discriminatiemeldingen per grond en terrein
In dit onderdeel kijken we naar de verhouding tussen de discriminatiegrond en het maatschappelijk terrein waar het incident plaatsvond. Wat daarin opvalt is de hoeveelheid discriminatie op grond van ras binnen de arbeidsmarkt en de commerciële dienstverlening, inclusief horeca (beide 24% van de meldingen op die grond). Opvallend is ook het grote aantal discriminatievoorvallen op grond van godsdienst en geslacht (respectievelijk 7,5% en 8% van het totaal aantal discriminatiemeldingen). Ook van deze categorieën vindt het grootste gedeelte van de gemelde discriminatie plaats binnen de arbeidsmarkt. Deze cijfers kunnen iets zeggen over de herkenning van discriminatie op dit maatschappelijke terrein. Het zegt wellicht ook iets over de meldingsbereidheid als het gaat om discriminatie die de economische positie van mensen aantast.
6
Discriminatiemeldingen per subterrein Collectieve Voorzieningen Zie schema F: Het aantal discriminatieklachten over de Rijksoverheid is dit jaar gedaald tot nul, na een sterke daling in 2022 die vermoedelijk veroorzaakt werd door het wegvallen van corona-gerelateerde klachten. Schema F: Meldingen op terrein Collectieve Voorziening, per sub-terrein
‘Ik werd de winkel uitgejaagd, en er werd me toegeroepen dat ik terug moet naar Suriname.’ - Melding van discriminatie op ras door Ben -
Arbeid De werkvloer maar ook werving en selectie zijn de belangrijkste sub-terreinen van discriminatie binnen de arbeidsmarkt (zie schema G). De meldingen op deze subterreinen vormen met beide 29% van de meldingen op het terrein arbeidsmarkt de overgrote meerderheid binnen het terrein Arbeid in 2023. Schema G: Meldingen op terrein Arbeid, per sub-terrein
‘Mijn contract werd niet verlengd op het moment dat duidelijk werd dat ik zwanger was.”’ - Melding van zwangerschapsdiscriminatie door Juliette -
7
Soort bejegening Schema H: Soort bejegening per melding
De meest gemelde wijze van discriminatie is net als in 2021 en 2022: omstreden behandeling (106 meldingen, 37% van alle meldingen). Dit betekent dat er een duidelijk verschil in behandeling heeft plaatsgevonden. Wat daarnaast opvalt in 2023 zijn de stijgingen in de aantallen meldingen van vijandige bejegening, bedreiging, en geweld – ook al gaat het bij die laatste twee categorieën om veel kleinere aantallen. Bedenk hierbij dat slachtoffers van bedreiging of geweld in de regel hun weg weten te vinden naar de politie om hier aangifte van te doen.
Bejegening is een woord voor hoe je met iemand omgaat. Bijvoorbeeld hoe je tegen iemand praat, iemand ontvangt, benadert of behandelt. Dat kan vriendelijk zijn, behulpzaam, maar bijvoorbeeld ook belerend of zelfs discriminerend.
Schema I: Kruistabel totaal aantal discriminatiemeldingen per grond en bejegening
Zie schema I: Wat hier opvalt is dat het bij meldingen van discriminatie op grond van ras, in 46% van de meldingen om een vijandige bejegening gaat. Omstreden behandeling is de meest gemelde vorm van bejegening als het gaat om meldingen op grond van nationaliteit, leeftijd, chronische ziekte of handicap, en geslacht.
8
Schema J: Kruistabel totaal aantal discriminatiemeldingen per terrein en bejegening
In deze kruistabel kijken we naar welke vormen van bejegening vaker voorkomen op de verschillende maatschappelijke terreinen. Zie schema J: Op de arbeidsmarkt blijft omstreden behandeling een vaak voorkomende situatie van discriminatie (46% van de meldingen op dat terrein). Dit geldt ook voor het terrein commerciële dienstverlening/horeca (55%), én in het onderwijs (73%).
9
Afhandeling van de meldingen Inwoners van Den Haag kunnen op verschillende manier een voorval van discriminatie melden:
Telefoon
Brief
070 – 353 8000
Postbus 16623, 2500 BP Den Haag
(elke werkdag van 09.00 tot 12.00)
Inloopspreekuur
Kijk voor de actuele locaties en tijden op de website:
denhaagmeldt@denhaag.nl
discriminatie.nl/denhaag/spreekuren
Digitaal formulier op de website discriminatie.nl/denhaag/contact
Schema K: Afhandeling meldingen
Opvallend in schema K is het nog altijd grote aandeel van de meldingen waarbij alleen wordt geregistreerd. Dit kan samenhangen met het relatief hoge aantal meldingen dat anoniem wordt gedaan (in 2023 totaal 70 meldingen, 24% van het totaal aantal meldingen).
*
De quotes in dit jaarverslag zijn echt gezegd of
geschreven in 2023. De namen zijn gefingeerd.
10
Samenvatting Discriminatie bestrijden begint bij herkenning
Speciale Aandachtspunten voor Den Haag
Per 1 januari 2024 gaat Den Haag Meldt verder onder
Godsdienst
de nieuwe naam Discriminatie.nl Den Haag. Deze
Er was in 2023 een zichtbare toename van discriminatie op
naamwijziging heeft bijgedragen aan een vergroting van
grond van godsdienst, en dan met name tegen moslims.
onze zichtbaarheid en naamsbekendheid.
Veel meer meldingen Dit jaar ontvingen we 290 unieke meldingen, een aanzienlijke toename ten opzichte van de 213 meldingen in 2022, wat wij zien als een positief resultaat van onze
Ras Discriminatie op grond van ras blijft een ernstige zorg, met veel meldingen zowel op de arbeidsmarkt als in de commerciële dienstverlening. Dit is in lijn met de trend op nationaal niveau en op regionaal niveau (Haaglanden).
toegenomen zichtbaarheid en de versterking van het
Geslacht:
vertrouwen binnen de gemeenschap.
Discriminatie op basis van geslacht of gender, inclusief discriminatie tegen transgender personen, blijft een belangrijk aandachtsgebied.
Toekomstplannen en ambities voor 2024 In 2024 vertrekt Addie Stehouwer als Directeur van Discriminatie.nl Den Haag. Carina van Eck zal het stokje van haar overnemen – zowel in de functie van Ombudsman als in het leiden van de antidiscriminatie-voorziening in Den Haag. Discriminatie.nl Den Haag blijft zich inzetten voor een inclusieve gemeenschap waarin discriminatie geen plaats heeft.
11