RIS318971 Initiatiefvoorstel D66 Woningzoekendenraad

GEMEENTERAAD

Pagina 1 van 5

RIS-nummer: 318971 Initiatiefvoorstel: Haagse Woningzoekendenraad Indiener: Joren Noorlander, D66

Aan de voorzitter van de gemeenteraad, Toelichting 1. Inleiding Den Haag is continu in ontwikkeling. Er worden veel woningen gebouwd, voorzieningen gevraagd en tegelijkertijd willen wij een nóg aantrekkelijkere stad worden. Dit kan alleen maar door goede participatie, voor en tijdens bouwprojecten. Participatie gebeurt op verschillende niveaus, van raadplegen tot aan volledig meebeslissen, zoals beschreven in de ‘Trap van eigenaarschap’ in het eerder deze maand gepubliceerde vernieuwde participatiebeleid. Toch bereiken ons regelmatig signalen dat de participatie anders, beter of eerder had gemoeten. Nog te vaak wordt de stem van woningbezitters en omwonenden van een bouwproject sterker gehoord dan die van de mensen die een woning zoeken. Woningzoekenden zitten vaak niet aan tafel, terwijl zij essentieel zijn voor goede planen beleidsvorming en het bovendien een grote groep betreft. Ervoor zorgen dat de juiste mensen op het juiste moment aansluiten voor de participatie is belangrijk voor een goede belangenafweging. Dit initiatiefvoorstel moet ervoor zorgen dat de groep participanten vollediger wordt dan nu het geval is, om zo te zorgen dat woonbeleid en -aanbod beter aansluit bij de behoeften van iedereen die in Den Haag woont en wil wonen. 2.

Probleemstelling De doelgroep die voor participatietrajecten bij nieuwbouwprojecten uitgenodigd wordt of deelneemt aan de participatie, wordt meestal als ‘belanghebbende’ omschreven. De invulling van de term ‘belanghebbend’ is eng te interpreteren in juridische zin, maar wordt vaak breed geïnterpreteerd: zo kan er bijvoorbeeld sprake zijn van een direct belanghebbende voor een individueel belang, een derdebelanghebbende of een belanghebbende voor het collectief/algemeen belang. Voor de belanghebbenden die wij als gemeente Den Haag al in het vizier hebben, worden er over het algemeen inloopavonden georganiseerd, wat meer op het informerende vlak ligt, dan daadwerkelijk onder participatie kan worden geschaard. Soms worden bewonersorganisaties geraadpleegd en worden via enquêtes bewoners geraadpleegd. Hiermee wordt het belang van de direct omwonenden al zo goed mogelijk geborgd. Belangengroeperingen zoals natuurorganisaties of bedrijvenverenigingen weten meestal met zienswijzen en inspraak tijdens bijeenkomsten en/of raadsvergaderingen hun belang goed over te brengen. Het is natuurlijk goed dat wij als gemeente dit proces constant proberen te verbeteren. Bijvoorbeeld met het opstellen van een nieuwe participatiegids voor grote ontwikkelingen in de stad en het blijven vragen naar hoe een participatietraject wordt ervaren.

Echter, om een volgende stap te zetten in het zo inzichtelijk mogelijk maken van de belangen die spelen bij bouwprojecten, moeten we kijken naar groepen die op dit moment nog niet goed vertegenwoordigd zijn bij participatietrajecten. Een groep die onderbelicht is tijdens de besprekingen over verschillende bouwprojecten is de groep woningzoekenden. De gemeente Den Haag heeft op het moment dat er ontwikkelvisies, ontwikkelstrategieën of nota’s van uitgangspunten worden vastgesteld nog geen duidelijke manier van inspraak vanuit hen, wat wel nodig is. In de planfase kan namelijk de behoefte van de Pagina 2 van 5

woningzoekenden nog meegenomen worden. Als het plan al in kannen en kruiken is, is het te laat om deze in potentie waardevolle informatie mee te nemen in de afwegingen. Daarom moeten we gaan kijken naar hoe we de groep woningzoekenden beter kunnen betrekken in het participatieproces.

3. Wijze van aanpak D66 wil dan ook verzoeken om in ieder geval op twee momenten in het besluitvormingsproces een verbetering in de participatie te bewerkstelligen: dit door middel van het instellen van een woningzoekendenraad op gebiedsniveau en het verbeteren van de participatie op project niveau. 1.

Bij grotere gebiedsdocumenten wordt een woningzoekendenraad geraadpleegd, met daarin vertegenwoordigers van woningzoekenden uit verschillende categorieën, bijvoorbeeld het Straatconsulaat, de Woonbond, leden van Woonnet Haaglanden, studentenverenigingen of vereniging Eigen Huis. De woningzoekendenraad hoeft geen vast aantal vertegenwoordigers te hebben, dit moet zichzelf ook ontwikkelen en aanpassen aan de vraag van de woningzoekenden. Deze groep kan vallen onder de bewoners en gebruikers van fase 1: ‘uitgangspunten formuleren voor de gebiedsontwikkeling’, zoals uitgelegd in bijlage 2 van Samenspel per stap (RIS315612) van de Participatiegids grote ontwikkelingen. 2. Het advies bij individuele projecten (oftewel planontwikkeling) kan gegeven worden door individuele woningzoekenden, die eventueel middels de vertegenwoordigers gevonden kunnen worden. Zij kunnen concreter aangeven waar hun eigen behoefte ligt en welke invulling een bepaald project zou kunnen hebben. Deze individuele woningzoekenden kunnen op basis van hun profiel, passend bij de ontwikkeling, om advies worden gevraagd. Hierbij kan gedacht worden aan starters, ouderen, studenten, aandachtsgroepen in aanmerking komende voor een urgentieverklaring, dak en/of thuisloze mensen.

De individuele woningzoekenden worden door de ontwikkelaar meegenomen in het participatieproces aan de hand van de ‘Trap van eigenaarschap’ op een niveau van raadplegen en advies vragen. Deze groep kan vallen onder de bewoners en gebruikers van fase 2 ‘ontwerp en invulling bepalen van een initiatief en het gebied’, zoals uitgelegd in bijlage 2 van Samenspel per stap (RIS315612). De focus op deze twee momenten in het besluitvormingsproces is bewust gekozen. Hier zitten namelijk de blinde vlekken in het participatieproces. Dit geldt dan voor de momenten vooraf op de besluitvorming op gebiedsniveau en vooraf bij de besluitvorming over de invulling van individuele projecten. Wij verwachten in de uitwerking dat het college gaat zoeken naar een manier om een goede afspiegeling van de woningzoekenden in de woningzoekendenraad te vertegenwoordigen, die advies kan geven op de invulling van bouwprojecten en vooral bij het opstellen van grote gebiedsdocumenten. Deze woningzoekendenraad zal nooit als ‘af’ worden gezien, maar zal zich constant moeten blijven ontwikkelen. De woningnood zelf is namelijk ook geen statisch gegeven. Via de participatiegids voor grote ontwikkelingen, zal aan ontwikkelaars duidelijk worden gemaakt dat op deze twee momenten woningzoekenden moeten worden betrokken.

Zij zijn verantwoordelijk voor het in voldoende mate raadplegen van woningzoekenden en worden hierop gecontroleerd door de gemeente. 4. Financiële paragraaf De woningzoekendenraad zelf wordt gevormd door vertegenwoordigers van woningzoekenden die op vrijwillige basis hun mening geven. Dit heeft geen impact op de begroting van de gemeente.

Pagina 3 van 5

Capaciteit voor het opstarten van de woningzoekendenraad qua communicatie en de interne ambtelijke capaciteit die nodig is om dit in goede banen te leiden, wordt gedekt uit Programma 14 voor Participatie uit de middelen voor de verbetering van de participatie (blz. 183 programmabegroting 2024-2027), of de Reserve Participatie uit programma Stadsontwikkeling en wonen (blz. 176 programmabegroting 2024-2027). Hierbij zou gekeken kunnen worden naar financiële middelen voor de ambtelijke capaciteit uit de middelen voor het verbeteren van de participatie zoals uitgevoerd in het programma Haags Samenspel. We schatten de kosten op grofweg op 20.000 tot 30.000 euro aan ambtelijke capaciteit. Daarin zou voor het einde van Q2 2025 ruimte moeten worden gevonden om de Haagse woningzoekendenraad in de steigers te zetten. Voor de daadwerkelijke uitvoering van zorgvuldige participatie per gebied zal de gemeente de woningzoekendenraad mee moeten nemen in het participatieproces. Hier zullen geen extra middelen voor nodig zijn. Dit omdat de participatie standaard wordt meegenomen bij het opstellen van deze gebiedsdocumenten. Bij individuele projecten en de participatie met bijbehorende individuele woningzoekenden staan de ontwikkelaars aan de lat, zoals beschreven in de Participatiegids voor grote ontwikkelingen. De eventuele meerkosten moeten worden meenomen in het participatieproces.

5. Overige effecten Het uitgangspunt van dit initiatief is om een betere afweging voor woningbouwprojecten te kunnen maken. Als het geluid van de woningzoekenden beter gehoord wordt, dan kan dit ook een positief gevolg hebben voor de doorstroom op de woningmarkt. Allereerst omdat de betreffende projecten een breder draagvlak krijgen vanuit de nieuwe bewoners en de gemeente een overzichtelijker beeld heeft van de voor- en nadelen, en daarmee kordater kan optreden bij het beslissen over nieuwe projecten. Buiten Den Haag -zoals in Utrecht en Amsterdam- wordt er al over een soortgelijk idee gesproken en krijgt het ook steeds meer bijval in de landelijke politiek (onder andere in het hoofdlijnenakkoord). Daarom moeten we er in Den Haag voor kiezen om hier een voortrekkersrol in te nemen. Een succesvolle woningzoekendenraad zal dus niet alleen zorgen dat de participatie bij bouwprojecten completer wordt, maar ook dat Den Haag een voorbeeldfunctie voor de rest van Nederland kan innemen. 6. Planning en communicatie Het is van belang dat deze woningzoekendenraad zorgvuldig en doordacht wordt samengesteld. Desondanks is de urgentie hoog voor al die mensen in Den Haag die al maanden of jaren wachten. Daarom krijgt het college de tijd om uiterlijk in Q2 2025 tot realisatie van de woningzoekendenraad te komen.

Daarmee kan vanaf Q3 2025 deze woningzoekendenraad meegenomen worden in de werkwijze bij plan- en beleidsvorming. 7. Ontwerp-raadsbesluit De gemeenteraad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen d.d. Klik hier als u tekst wilt

invoeren., gelezen het voorstel van Joren Noorlander, D66. Besluit: I. Dat het college uiterlijk in Q2 2025 een woningzoekendenraad instelt, waarin tenminste een evenwichtige verdeling wordt gemaakt van de vertegenwoordigers van de woningzoekenden.

Pagina 4 van 5

II. III.

IV.

Deze woningzoekendenraad wordt betrokken bij beleids- en planvorming over stadsontwikkeling en wonen; In elk relevant plan of beleidsstuk wordt (in de participatieparagraaf) opgenomen hoe de woningzoekendenraad is geraadpleegd. Over de voortgang en inrichting van de woningzoekendenraad wordt aan de raad gerapporteerd.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van … … … … … … … …. De griffier,

De voorzitter,

Pagina 5 van 5