RIS318955 RIVM-onderzoek naar JOGG

RIS-nummer: 318955

Schriftelijke vragen: RIVM-onderzoek naar JOGG Indiener: Caroline Verduin, D66 Datum:23 mei 2024

Aan de voorzitter van de gemeenteraad, Afgelopen week lazen we in een artikel in Binnenlands Bestuur over het achterblijven van resultaten van de JOGG- aanpak (Jongeren op Gezond Gewicht)1 naar aanleiding van een publicatie van het RIVM 2. De fractie van D66 is hier teleurgesteld over en vraagt zich af wat dit voor Den Haag betekent. Naar aanleiding hiervan en overeenkomstig art. 30 van het Reglement van orde stelt het raadslid Caroline Verduin (D66) de volgende vragen: 1.

Hoe beoordeelt het college de recente bevindingen van het RIVM met betrekking tot de achterblijvende resultaten van de JOGG-aanpak in het tegengaan van overgewicht en bevorderen van beweeggedrag bij kinderen en jongeren, vooral gezien het feit dat het aantal kinderen met overgewicht in wijken met de JOGG-aanpak na acht jaar zelfs lijkt toe te nemen?

Het doel van de Haagse Aanpak Gezond Gewicht (HAGG) in de Haagse Preventie-aanpak is het terugdringen van het percentage overgewicht bij kinderen van 19,1% naar 14,2% in 2030 en naar 9,1% in 2040 (conform landelijke doelstelling preventie akkoord). 2. Hoe verhoudt dit streven zich tot de conclusies uit het RIVM-onderzoek t.a.v. de JOGG-aanpak? In dit RIVM-onderzoek is alleen gekeken naar het effect van de JOGG-aanpak op overgewicht en het voldoen aan de Beweegrichtlijnen. De JOGG-aanpak zet zich breed in op het gezond maken van de omgevingen waarin kinderen en jongeren veel komen. De programma’s en projecten in de verschillende omgevingen stimuleren een gezonder aanbod van eten en drinken, meer bewegen, voldoende ontspanning en slaap. De mogelijke effecten op andere vlakken dan overgewicht of voldoen aan de Beweegrichtlijnen, zoals sociale en mentale gezondheid, of veranderingen in voedingspatronen en kleine veranderingen in beweeggedrag zijn in deze RIVM-studie niet onderzocht. 3. Welke maatregelen heeft het college genomen om de JOGG-aanpak binnen de gemeente Den Haag te monitoren en te evalueren, en hoe heeft het deze maatregelen aangepast in het licht van de recente bevindingen van het RIVM? 4.

Hoe gaat het college om met het advies van het RIVM om de bestaande afspraken met betrekking tot de JOGG-aanpak te intensiveren, en welke concrete acties zijn gepland om de lange termijn effecten van de aanpak te verbeteren? 5. In hoeverre gaat het college het gesprek aan met GGD Haaglanden om de aanpak verder te verbeteren, zoals voorgesteld door staatssecretaris van volksgezondheid, welzijn en sport en welke specifieke punten zullen tijdens deze gesprekken worden besproken? Den Haag doet sinds eind 2021 mee aan de Citydeal gezonde en duurzame voedselomgeving (samenwerking van ministeries, acht gemeenten en andere partners, zoals het Voedingscentrum en Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) om de voedselomgeving in 2030 gezond en duurzaam te maken). Pagina 1 van 6

6. Welke concrete op Den Haag gerichte alternatieven en innovatieve methoden stelt het college voor de komende jaren nog meer voor om overgewicht bij jongeren te voorkomen en beweeggedrag te bevorderden? De staatssecretaris van VWS heeft in maart 2022 aangekondigd te onderzoeken of hij gemeenten meer instrumentarium kan bieden om in te kunnen grijpen op de voedselomgeving. 7. Wat is de stand van zaken van dit onderzoek? 8. In hoeverre verwacht het college dat de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord de ingezette preventieve acties in Den Haag de komende jaren gaat frustreren als gevolg van voorgenomen bezuinigingen op publieke gezondheid en verlaging van subsidie op gezonde leefstijl?

Caroline Verduin D66 Den Haag 1)

2)

https://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/jogg-aanpak-heeft-geen-effect-na-achtjaar?tid=TIDP6030706X19D1512E8E1F4018AE0328D00BEC325DYI5&utm_campaign= BB_NB_Dagelijks&utm_medium=email&utm_source=binnenlandsbestuur https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/Update-impact-jogg-aanpak.pdf

Pagina 2 van 6

Bijlage 1

Binnenlands Bestuur 7 mei 2024

JOGG-aanpak werkt niet In wijken met een JOGG-aanpak is acht jaar later geen afname van het aantal kinderen met overgewicht te zien. Stijn Vos 07 mei 2024

− ANP/Hollandse/Hoogte Robin Utrecht De JOGG-aanpak, voorheen voluit Jongeren Op Gezond Gewicht genoemd, heeft sinds de invoering ervan in 2015 geen enkel effect gehad op de mate van overgewicht en het beweeggedrag van kinderen en jongeren. Sterker nog, in wijken waar de JOGG-aanpak is ingezet lijkt acht jaar later meer overgewicht voor te komen dan in wijken zonder JOGGaanpak. Dat blijkt uit een analyse van het RIVM.

Aanpak Het streven van JOGG is het creëren van een maatschappij waarin ‘gezond leven’ het uitgangspunt is. Om dit te bereiken, richt JOGG zich op het gezonder maken van de fysieke en sociale omgeving voor jongeren. Dit samen met gemeenten. Met de JOGG-aanpak kijken Pagina 3 van 6

gemeenten bijvoorbeeld hoe zij de openbare ruimte beter kunnen inrichten voor beweging. Of hoe ze kunnen zorgen voor dat het voedingsaanbod in wijken gezond is.

Landelijke en lokale investeringen Aangesloten gemeenten kunnen via JOGG gebruik maken van adviseurs, middelen en kennis. JOGG wordt grotendeels gefinancierd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), maar gemeenten stellen vaak ook lokale teams in die zij zelf bekostigen. Ruim 200 gemeenten sloten zich al aan.

Onderzoeken Eerdere onderzoeken leken positieve effecten te tonen van de aanpak. In een studie uit 2019/2020 kwam naar voren dat de JOGG-aanpak na vier jaar zorgt voor een afname van het percentage overgewicht bij kinderen en jongeren met wel acht procentpunt, maar dit effect was niet statistisch significant. In dit nieuwe onderzoek kijkt het RIVM nog eens vier jaar verder in de tijd, en analyseert het instituut ook het beweeggedrag van jongeren. De positieve trend die er was, al was die al niet significant, verdwijnt nu vrijwel helemaal.

Na acht jaar zelfs een toename In de eerste jaren ná invoering van de JOGG-aanpak lijkt het percentage 2- tot en met 19jarigen met overgewicht iets lager te zijn dan in niet JOGG-buurten, maar op langere termijn is het percentage kinderen met overgewicht zelfs hoger vergeleken met niet JOGG-buurten. De verschillen zijn ook dit keer in geen enkel jaar statistisch significant. Dat geldt ook voor de cijfers wat betreft beweeggedrag. Daarbij komt dat er ook geen trend te ontdekken is in die cijfers. Het ene jaar lijken JOGG-buurten meer te bewegen, maar het jaar daarna weer minder.

Geen duidelijke verklaring Het RIVM heeft geen duidelijke verklaring voor het ontbreken van een positief effect. Wel worden in het onderzoek een aantal mogelijkheden geopperd. Zo denkt het RIVM dat na een aantal jaren de aandacht voor de aanpak afneemt, waardoor het effect ook verdwijnt. Verder wijst het RIVM erop dat overgewicht en het voldoen aan de beweegrichtlijnen niet de enige mogelijke effecten zijn. ‘De effecten op sociale en mentale gezondheid, of veranderingen in voedingspatronen en kleine veranderingen in beweeggedrag zijn in deze studie niet onderzocht.’

Intensivering Toch kunnen de betrokken instanties niet tevreden zijn over deze resultaten. Het RIVM adviseert een intensivering van de bestaande afspraken. Maarten van Ooijen, verantwoordelijk staatssecretaris, schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat hij dat advies overneemt. ‘Ik ga met de organisatie JOGG in gesprek om de JOGG-aanpak verder te verbeteren. Daarbij leg ik Pagina 4 van 6

de focus op het verbeteren van lange termijn effecten van de aanpak, zodat deze van invloed is en blijft op een gezondere leefomgeving voor kinderen en jongeren.’

'Eigenaarschap' Van Ooijen wil de aanpak dus nog niet loslaten. Daarnaast wijst hij op andere onderzoeken die aantonen dat de JOGG-aanpak bijdraagt aan ‘eigenaarschap’ bij gemeenten voor het realiseren van een gezondere leefomgeving ‘en dat het stimuleren van gezonde keuzes in het beleid is opgenomen’. Het onderzoek van het RIVM toont echter aan dat dit eigenaarschap en dit beleid nog niet heeft geleid tot een afname van de problematiek.

Pagina 5 van 6

Pagina 6 van 6