RIS318857 Bijlage Jaarverslag Haags Samenspel 2023

Jaarverslag Haags Samenspel 2023 “We dragen zorg voor gedegen participatie waarbij een zo transparant mogelijke belangen­afweging wordt gemaakt.” Voor betere participatie

Jaarverslag Haags Samenspel

Inhoud Inleiding

3

1. Haags Samenspel

4

1.1 Doelstellingen programma Haags Samenspel

4

Rol Haags Samenspel

4

Participatie in het coalitieakkoord 2023-2026 Haags akkoord

6

2. Haags Samenspel in 2023

7

2.1 Doen

7

Organisatie uitvoeringskracht en expertise

8

Doen trajecten 2023, opgedeeld in 5 projectcategorieën

9

2.2 Leren

10

Participatietraining gemeentelijke organisatie

10

Intervisie en leren van participatietrajecten

10

Leer- en onderzoeksagenda participatie met De Haagse Hogeschool

10

Monitoring

10

Haags Samenspel actief in G4+2 netwerk voor democratie en Participatie

11

2.3 Projecten en beleid

11

Organisatievraagstukken

11

Participatiekader en instrumentaria

12

Andere werkvormen

13

2.4 Financiën

13

2.5 Participatietrajecten georganiseerd door de stadsdelen en diensten

14

Projecten georganiseerd door stadsdelen

14

Projecten georganiseerd door de diensten

15

3. Reflectie en vooruitblik

16

3.1 Lessons learned Haags Samenspel 2023

16

Wat gaat goed bij het verbeteren van participatie?

16

Ontwikkelpunten bij het versterken en verbeteren van participatie

16

3.2 Vooruitblik

< INHOUD

17

Doen: We bouwen verder aan expertise en capaciteit

17

Leren: We ontwikkelen leren en monitoren

17

Projecten en beleid: We ontwikkelen nieuwe vormen voor participatie

18

Op weg naar een nieuwe participatieverordening

18

2

Jaarverslag Haags Samenspel

Inleiding

Voor u ligt het jaarverslag van het programma Haags Samenspel over 2023. U leest hier hoe Haags Samenspel zich, samen met andere samenspelers­uit de stad, inzet voor het verbeteren van de kwaliteit van participatie. Hoofdstuk 1 beschrijft de uitgangspunten waar we nu mee werken en de doelstellingen van het programma Haags Samenspel. In hoofdstuk 2 wordt uiteengezet welke verbeterinitiatieven en andere activiteiten er vanuit Haags Samenspel in 2023 zijn ingezet. Tot slot reflecteren wij in hoofdstuk 3 op de eerder geleerde lessen over participatie en geven wij een vooruitblik.

< INHOUD

3

Jaarverslag Haags Samenspel

1. Haags Samenspel Samenspel 1.1Haags Doelstellingen programma Haags Samenspel

De uitgangspunten voor goede participatie zijn vastgelegd in het Haagse Participatiekompas. Daarnaast is een stappenplan met toolbox

Haags Participatiekompas

Rol Haags Samenspel

ontwikkeld­als leidraad en hulpmiddel voor iedereen

Het programma Haags Samenspel zet in op het

die in Den Haag een participatieproces wil uitvoeren:

verbeteren van de kwaliteit van participatie in

De Haagse Participatiewerkwijze.

Den Haag.

2. BELANGEN SAMENBRENGEN

1. WETEN WAT ER SPEELT

6. LEREN DOOR TE DOEN

HAAGS PARTICIPATIEKOMPAS

5. OPENHEID BIEDEN

< INHOUD

3. MATE VAN INVLOED BEPALEN

4. KWALITEIT VAN INTERACTIE BEVORDEREN

4

Jaarverslag Haags Samenspel

Beeld: Roadmap Participatieverordening

fase 0: Haagse werkwijze & kompas

fase 1: Ontwikkelen leer- en implementatieprogramma

januari 2021- oktober 2021

oktober 2021 - januari/februari 2022

1a. In praktijk brengen van Haags participatiekompas en Haagse participatiewerkwijze

Eerste versie Haags participatiekompas

Ontwikkelen Haags participatiekompas en Haagse participatiewerkwijze

1b. Evalueren huidige verordening 1c. Ontwikkelen van een leer- en implementatieprogramma Eerste versie Haagse participatiewerkwijze

fase 2: Leer- en implementatieprogramma (naar beleid en verordening)

fase 3: verordening in praktijk

maart 2024 <

maart 2022 - maart 2024 & wanneer relevant:

Overdrachtsdocument voor volgende raad, bestaande uit:

1. Leeragenda

2. Leer- en implementatie programma

Participatiebeleid

Leer- en implementatieprogramma en vertaling naar participatiebeleid. Laatste half jaar vertaling naar een participatieverordening

Aangepast Haags participatiekompas

In praktijk brengen van participatiebeleid en participatieverordening.

Kadernota participatie Aangepaste Haagse participatiewerkwijze

3. Voortgang lopende trajecten

4. Overzicht specifieke beleidsterreinen Participatieverordening

Subwerkgroepen (bijvoorbeeld op specifeke beleidsterreinen)

Specifeker participatiebeleid (bijvoorbeeld uitdaagrecht of initiatievenbeleid). Zodra beleid klaar is wordt het in de praktijk gebracht.

Ontwikkelen van specifiek participatiebeleid dat onderdeel uitmaakt van de verordening

Het formuleren van uitgangspunten en een werk-

het Participatiekompas en de -werkwijze om gedegen

wijze is slechts het begin, het gaat vooral om de

participatiebeleid te ontwikkelen.

toepassing ervan. Om te komen tot een participatie­ verordening is er een leer- en implementatie­

Met als uiteindelijke doel om te komen tot een

programma opgestart om samen met de raad,

nieuwe participatieverordening (RIS310732,

college, ambtenaren en bewoners te oefenen met

Roadmap Participatieverordening).

< INHOUD

5

Jaarverslag Haags Samenspel

Beeld: Het samenspel

Participatie in het coalitieakkoord 2023-2026 Haags akkoord

Betere participatie is een samenspel tussen: 1) bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties, 2) gemeenteraad, 3) college en 4) ambtenaren. Het gaat om het samenspel tussen:

Het coalitieakkoord is helder. “We bevorderen participatie bij belangrijke beleidsbeslissingen

► De participatieve democratie van bewoners,

zodat de stem van de inwoners wordt

ondernemers en maatschappelijke organisaties

gehoord.”

die invloed uitoefenen op beleid en projecten of zelf initiatief nemen, en

“We willen dat inwoners kunnen meedenken

► De representatieve democratie van de

en vergroten de mogelijkheid om invloed uit

gemeenteraad en het college (kaderstellend en

te oefenen op de plannen voor hun straat,

besluitvormend).

buurt, wijk en de stad. Ook willen we de raad eerder betrekken bij plannen. We dragen

De uitvoeringsverantwoordelijkheid voor participatie

zorg voor gedegen participatie waarbij een

ligt bij de gemeentelijke diensten en stadsdelen.

zo transparant mogelijke belangenafweging

Zij zijn in de eerste plaats verantwoordelijk voor

wordt gemaakt.” (p 49)

de uitvoering en kwaliteit van participatie bij nieuw beleid en projecten. Het programma(team)

“We maken vaart met de vernieuwing van de

Haags Samenspel heeft de systeem­verantwoordelijk­

participatieverordening. Haags Samenspel

heid om betere participatie aan te jagen en te

wordt doorontwikkeld, zodat het beter

ondersteunen door te doen, leren, experimenteren

aansluit op de behoeften van inwoners en

en organiseren. Hoofdstuk 2 bevat meer uitleg over

ontwikkelingen in de stad. We bevorderen

de activiteiten van het programma(team) Haags

participatie bij belangrijke beleidsbeslissingen

Samenspel.

zodat de stem van de inwoners wordt gehoord.” (p 50)

< INHOUD

6

Jaarverslag Haags Samenspel

2. Haags Samenspel in 2023

Met de Haagse Participatiewerkwijze en het

Haags Samenspel heeft zich inmiddels ontwikkeld

Participatiekompas hebben we de basis gelegd voor

tot een programma met drie sporen:

wat goede participatie is. In 2023 investeerden we in de verspreiding van deze kennis en participatie-

1. Doen

instrumenten in de organisatie.

2. Leren 3. Projecten en Beleid

In het kader van ‘leren in de praktijk’ kunnen

2.1 Doen

hierdoor steeds meer ambtenaren en inwoners kennis nemen en gebruik maken van de Haagse Participatiewerkwijze. Ook hebben wij gewerkt aan

Binnen het spoor ‘Doen’ bouwen we meer

de (door-)ontwikkeling van producten en bouw-

participatie­-expertise en capaciteit op binnen

stenen voor participatie. Een voorbeeld hiervan

de gemeente. Waarbij we erop letten dat we in

is de ‘Concept Participatiegids voor gebieds- en

het kader van de activiteiten van Doen leren en

planontwikkeling­­­­’ (RIS 315612), die de gemeente

systematiseren. Om op die manier de kennis en

samen met bewoners en ontwikkelaars heeft

ervaringen die er al zijn binnen de organisatie

vormgegeven.

met elkaar te kunnen gebruiken. De participatie­ adviseurs van ‘Doen’ ondersteunen gemeentelijke projectleiders in het ontwerp en de uitvoering van participatie. Het gaat om uiteenlopende projecten: van wijkbudgetten en wijkagenda’s tot herinrich-

< INHOUD

7

Jaarverslag Haags Samenspel

tingen, het opknappen van de openbare ruimte en

maken we digitale participatietools en

beleidstrajecten.

interactieve­websites op maat voor projecten. 3. Fysieke participatietools op maat. We vertalen

Op basis van de reeds aanwezige ervaringen hebben

het procesontwerp naar fysieke methoden zoals

we het Haagse Participatiekompas en de Haagse

een wijkbijeenkomst, ontwerpsessies of straat­

Participatiewerkwijze ontwikkeld. Samen hebben we

gesprekken. We experimenteren met nieuwe

afgesproken dat we deze instrumenten toepassen.

fysieke participatiemethoden zoals wijkreporters

Op die manier werken we in de uitvoering aan

om participatie inclusiever te maken.

herkenbaardere, toegankelijkere­en invloedrijkere

4. Structurele participatie expertise in jouw team.

participatie.

Voor grotere en langlopende opgaven zoals het Moerwijk Manifest, de omgevingsvisie en

Het spoor ‘Doen’ heeft het volgende aanbod:

gebieden zoals Binckhorst, CID en Zuidwest nemen we structureel deel in de project­

1. Participatie procesontwerp. We maken de

organisatie om de kwaliteit van participatie­

waarom, wie, wanneer, waarover en hoe van de

te organiseren.

participatie in een project concreet. Dit proces-

5. Begeleiding naar externe partijen. Daar

ontwerp vormt de basis voor de uitvoering.

waar er onvoldoende interne capaciteit is,

2. Digitale participatietools op maat. Met het

begeleiden we projectleiders naar externe

open source participatieplatform OpenStad

participatieprofessionals.

Organisatie uitvoeringskracht en expertise De gemeente organiseert naar schatting 100 - 200 participatietrajecten per jaar. Inwoners denken en beslissen dagelijks mee over projecten en (beleids-)vraagstukken in de stad en wijken. Zij zien echter sterk wisselende kwaliteit van participatietrajecten. Deze situatie wordt in grote mate veroorzaakt door een tekort aan uitvoeringskracht. Expertise, tijd en soms ook budget zijn vaak schaars. Tegelijkertijd is participatie een vak apart, zeker bij intensieve en complexe participatietrajecten. Het kost ook veel tijd om een participatietraject te organiseren, waardoor participatie niet altijd de aandacht krijgt die het nodig heeft. Daarom hebben we die uitvoeringskracht en expertise steviger georganiseerd binnen het programma Haags Samenspel. Participatieadviseurs van Haags Samenspel ondersteunen projectleiders van de gemeentelijke organisatie bij zowel het ontwerp van het participatieproces als de (digitale en fysieke) uitvoering van participatie. Zo werken we aan participatietrajecten die voor inwoners herkenbaarder (hergebruiken van participatietools), transparanter (navolgbare processtappen), toegankelijker (betere digitale­en fysieke mogelijkheden) en invloedrijker (routines oprekken om meer concrete invloed te delen) zijn.

Team Haags Samenspel zorgt ervoor dat de binnen de gemeente beschikbare kennis en expertise wordt gebundeld en meer methodisch wordt toegepast.

< INHOUD

8

Jaarverslag Haags Samenspel

Doen trajecten 2023, opgedeeld in 5 projectcategorieën

Participatie procesontwerp

Digitale participatietools op maat

Fysieke participatietools op maat

Structurele participatie expertise in jouw team

Begeleiding naar externe partijen

Plaatsingsplan restafvalcontainers Bloemenbuurt-Oost Fietsparkeren Staten- en Geuzenkwartier Fietsparkeren Duinoord Laadpalen Bloemenbuurt-Oost Handboek participatie en participatieverordening Sekswerkbeleid Child Friendly City Inclusief samenleven Integrale - en Haagse Preventie aanpak Vervolg herinrichting Hildebrandplein Herontwerp Regentesseplein Speeltuinen Mariahoeve: Marlot en Gerstkamp Speel-/sporttoestel Maria Stuartplein Escamp Carré Vestiging bibliotheek Benoordenhout (en eventueel Moerwijk) Wijkpark Transvaal Operatie Bomenbuurt Buitenruimte Binnenhof ‘Om het Hof’ Sterfietsroute Kranenburgweg Bomenlaan Koningin Marialaan Tramlijn 12B ReVa Tramlijn 12A BoBl, Vogelwijk en Duindorp Westeinde autoluw

Omgevingsvisie (structurele webredactie)

Edisonstraat

Omgevingswet

Wijkbudget Vruchtenbuurt

Omgevingsvisie

Wijkbudget Laak Centraal

Gebiedsontwikkeling CID

Wijkbudget Ypenburg

Gebiedsontwikkeling Zuidwest

Wijkagenda Archipel en Willemspark

Gebiedsontwikkeling Binckhorst

1

< INHOUD

2

3

9

4

5

Jaarverslag Haags Samenspel

2.2 Leren Het spoor ‘Leren’ omvat het structureel evalueren,

Monitoring

leren en lessen delen op het gebied van participatie.

Onderdeel van leren is ook het monitoren van de

Hoe zorgen we dat Den Haag een lerende organisatie­

kwaliteit van participatie. Behalve het verkrijgen van

is op het gebied van participatie? Hoe helpen we

meer inzicht in de kwaliteit van participatie, waar-

het ambtelijk apparaat om de juiste kennis en

onder het verbeteren van de participatietrajecten van

expertise te hebben om goede participatietrajecten

de gemeente, zijn er nog vier andere reden, waarvoor

te starten? De trainingen worden ontwikkeld voor

we willen meten, namelijk voor kennisontwikke-

de hele organisatie­. Zo wordt kennis gebundeld en

ling rondom de nieuwe Participatieverordening,

kan methodisch worden toegepast. De volgende

systeeminnovaties en de verantwoording van het

activiteiten­zijn in 2023 uitgevoerd:

programma Haags Samenspel. En om de ondersteunende producten en processen door te kunnen

Participatietraining gemeentelijke organisatie

ontwikkelen en gebruikersvriendelijker te kunnen

Met de inbreng van het ambtelijk apparaat is een

maken.

participatietraining ontwikkeld en op drie stadsdelen gegeven. In 2024 zullen de overige stadsdelen als

De metingen gebruiken we voor het samen

team deze training volgen.

­ontwikkelen van ► een beproefde werkwijze voor monitoring in

Intervisie en leren van participatietrajecten

de Participatieverordening

Voor het gedeelte van het ambtelijk apparaat dat zich

► de onderbouwing van het participatiebeleid

bezighoudt met participatietrajecten is het mogelijk

► het gerichter kunnen bijsturen op de gebieden of

om in intervisiegroepen trajecten te bespreken. Als in

thema’s, waar participatie beter moet

een traject iets niet helemaal goed is gegaan, biedt

► de doelmatigheid en doelgerichtheid van het

Haags Samenspel hulp bij gesprekken hierover met

programma Haags Samenspel

bewoners te voeren.

► de instrumentaria, producten en diensten

van Haags Samenspel c.q. de gemeentelijke

Leer- en onderzoeksagenda participatie met De Haagse Hogeschool

organisatie

Om de komende drie jaar praktijkgericht onderzoek, verdeeld over de verschillende stadsdelen, uit te voeren, is in 2023 een samenwerking aangegaan met het Kenniscentrum Governance of Urban Transitions van De Haagse Hogeschool. Er is een gezamenlijke onderzoeksagenda gevormd en wordt deze uitgevoerd. De onderzoeksvragen hebben betrekking op de beleidsopgaven ‘sociale energietransitie’ en ‘integrale gebiedsontwikkeling’ en de verbinding tussen fysieke en sociale opgaven.

< INHOUD

10

Jaarverslag Haags Samenspel

Haags Samenspel actief in G4+2 netwerk voor democratie en Participatie We zijn op de hoogte van de meest recente ontwikkelingen en onderwerpen in het veld van participatie in Nederland. Wij zijn actief in het G4+2 netwerk voor democratie & participatie. Met de G4+2 organiseren we gezamenlijk trainingen op het gebied van participatie (democratisch vakmanschap) en organiseren­we netwerkbijeenkomsten om kennis en ervaring uit te wisselen. Monitoren kwaliteit participatie Binnen de G4+2 is elke gemeente bezig met evalueren van participatietrajecten en het monitoren van de kwaliteit van de participatie. Daarbij lopen we tegen vergelijkbare vragen en dilemma’s aan. • Hoe evalueren en monitoren we met bewoners? • Hoe kunnen we van de monitor leren? • Welke indicatoren nemen we op/wat ga je meten? En nog meer gezamenlijke vragen over het monitoren van participatie. Binnen de G4+2 wordt kennis en instrumenten uitgewisseld, ook op het gebied van monitoring.

2.3 Projecten en beleid

Organisatievraagstukken ► Omgevingswet

Binnen het spoor ‘Projecten en beleid’ ontwikkelen

Op 1 januari 2024 trad de nieuwe Omgevingswet

we beleid, instrumentaria en processen in de praktijk.

in werking. Inwoners en ondernemers krijgen meer

Daarnaast bieden we structurele ondersteuning

duidelijkheid over de regels die gelden rondom de

aan de gemeentelijke organisatie bij grootschalige

leefomgeving. Ook is er meer ruimte voor nieuwe

projecten of complexe opgaven.

ideeën en bijdragen van inwoners. Vanuit Haags Samenspel leveren we advies en input op dit

Verschillende trajecten in 2023 in dit kader zijn:

participatie­onderdeel van de Omgevingswet. ► Organisatie participatie in gebiedsontwikkelingen

Er is in 2023 doorgewerkt aan het versterken van participatie bij de ruimtelijk-fysieke ontwikkeling

< INHOUD

11

Jaarverslag Haags Samenspel

van de stad. In de grote gebieds­ontwikkelingen

► Communicatie- en participatieplatform

werken, onder verantwoording van de

(projecten.denhaag.nl)

programma­directeuren, multi­disciplinaire teams,

We hebben in 2023 gewerkt aan een digitaal

van waaruit de regie wordt gevoerd op participatie­

communicatie- en participatieplatform, waarin

en communicatie. In 2023 is de versterking

inzichtelijk wordt welke projecten in een gebied of

door participatieadviseurs en het ontwikkelen

wijk plaatsvinden en hoe je kunt participeren.

en uitvoeren van het leerprogramma voor participatie­in stedelijke ontwikkelingen voort-

► Participatieparagraaf

gezet. (RIS311261).

Het introduceren van een participatieparagraaf als vast onderdeel van raadsvoorstellen is een andere

► Organisatie participatie bij de stadsdelen

manier om de aandacht voor participatie in het

Zie Participatietraining gemeentelijke organisatie.

werk van de gemeente te verbeteren. Het helpt om de inhoudelijke discussie rond de belangen­

► Maatschappelijk initiatief

weging te voeren. De paragraaf is in ontwikkeling

Den Haag telt vele actieve bewoners, initiatief­

en wordt opgeleverd samen met het Handboek

nemers, sociaal ondernemers en creatieven die

en verordening.

hun straat, wijk of stad mooier maken. Mensen die zelf een initiatief of project uitvoeren in het

► Vast percentage van de projectbegroting

publiek domein; dat kan een sociaal buurtproject

Om de betrokkenheid en borging van participatie

zijn, een plan om de wijk te verduurzamen, een

te vergroten is het belangrijk dat standaard

plein op te knappen of een innovatieve woonvorm

een vast percentage van de projectbegroting of

te starten. In september 2023 vond het tweede

beleidstraject wordt gereserveerd. Echter, niet in

Haagse Stadmakersfestival plaats.

alle gevallen is rekening gehouden met een reële budgettering om participatie goed in te richten.

Participatiekader en instrumentaria

Een nadere uitwerking welk percentage beschik-

► Participatieverordening en handboek participatie

baar is, is er vaak niet of blijkt onvoldoende.

De visie, uitgangspunten en afspraken uit het handboek participatie worden vertaald naar de juridische spelregels in de participatieverordening. ► Kompas, werkwijze, toolbox

In 2023 hebben ambtenaren kennis gemaakt met deze hulpmiddelen in presentaties en workshops. En kunnen deze hulpmiddelen gebruiken in lopende projecten. Zie hoofdstuk 1. ► Participatiegids (RIS315612)

De komende jaren staat Den Haag voor een enorme ontwikkelopgave die impact heeft op de stad. Om tot realisatie te komen is ruimte voor samenspraak hierover én zorgvuldige belangenweging door het bestuur essentieel. Om de participatie in ruimtelijke ontwikkelingen te ondersteunen is in co-creatie met bewoners, private initiatiefnemers en externe experts (wetenschap, ervaringsdeskundigen en koepelorganisaties) gewerkt aan een Participatiegids, waarmee in 2023 een start is gemaakt om te leren van deze Gids.

< INHOUD

12

Jaarverslag Haags Samenspel

Andere werkvormen

Voor een nieuwe visie voor het sportterrein

► Burgerberaden

Escamp Carré is samengewerkt met de kinderraad

In 2022 heeft de gemeente voor het eerst twee

en jongerenraad in de wijk, waarbij kinderen en

burgerberaden georganiseerd. Het onderwerp:

jongeren spelenderwijs wensen en ideeën deelden

klimaatverandering en de overgang op schone

door het maken van tekeningen en collages,

energiebronnen. De burgerberaden zijn gehouden

in de vorm van een ‘Ren je rot’-spel en door een

in de wijken Statenkwartier en Laakkwartier en

wandeling­­te maken over het terrein.

Spoorwijk en vonden plaats in het voorjaar en najaar van 2022. Hierna stuurden de deelnemers

Voor het participatietraject rondom het handboek­­

hun adviesrapport naar de gemeenteraad.

participatie en de participatieverordening zijn jongeren op straat aangesproken tijdens

► Extra aandacht voor jongeren

straatgesprekken.

Haags Samenspel probeert bij de verschillende

2.4 Financiën

projecten onder andere de groep jongeren extra te betrekken.

Voor de financiën verwijzen we naar de Bij wijkbudget Ypenburg is dit gedaan door

Programmarekening 2023, Programma 14

jongeren aan te spreken bij de pump track waar

Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening.

veel gebruik van wordt gemaakt en door bij de hockeyclub jongeren aan te spreken.

< INHOUD

13

Jaarverslag Haags Samenspel

2.5 Participatietrajecten georganiseerd door de stadsdelen en diensten

► Opknapplannen zijn uitgevoerd

In het najaar van 2019 en in het voorjaar van 2020 maakten de bewoners van Mariahoeve samen met

Projecten georganiseerd door stadsdelen

de gemeente een plan. In 2022 worden de plannen

Stadsdelen inventariseren de participatieprocessen

uitgevoerd en in 2023 afgerond.

die zij organiseren. Hieruit blijkt dat in 2023: ► Speeltuinen zijn ontworpen ► 8 wijkagenda’s zijn opgesteld

Wanneer speeltoestellen in speeltuinen zijn

Iedere wijk in Den Haag krijgt een wijkagenda. In een

verouderd­en aan vervanging toe zijn of als speel-

wijkagenda staan de belangrijkste verbeteringen­

toestellen niet meer voldoen aan de behoefte van

voor een wijk. De bewoners, ondernemers, samen-

kinderen, worden kinderen, ouders en professionals

werkingspartners en medewerkers van de gemeente

betrokken bij het ontwerp van een nieuwe speel-

bepalen samen wat het meest belangrijk is.

tuin. Dat kan via online participatieprocessen met enquêtes, en een online stemronde en door middel

Zij voeren samen de verbeteringen uit.

van fysieke bijeenkomsten

1. Archipel/Willemspark 2. Stationsbuurt 3. Binnenstad 4. Laakhavens 5. Kijkduin/Ockenburg/Meer en Bos 6. Regentesse Valkenbos 7. Statenkwartier 8. Rustenburg/Oostbroek ► 3 wijkbudgetten zijn uitgevoerd

Vaak volgt op de wijkagenda een wijkbudget. Met het wijkbudget kunnen bewoners zelf plannen insturen die helpen bij de verbeterpunten uit de wijkagenda. Dit zijn vaak duidelijke plannen die binnen een jaar klaar kunnen zijn. 1. Wijkbudget Vruchtenbuurt 2. Wijkbudget Laak Centraal 3. Wijkbudget Ypenburg ► Herinrichtingen zoals Pleinenaanpakken zijn

uitgevoerd De pleinenaanpak heeft tot doel om het gebruik van pleinen te verbeteren, waardoor de mogelijkheden voor vergroening, verblijf en ontmoeting tussen mensen verbeteren. ► Buurttuin(beheer)plannen zijn uitgevoerd

Er zijn bewoners die samen grotere buurttuinen in hun wijk opzetten en buurttuinen die de gemeente beheert. Een aantal van deze initiatieven zijn terug te vinden op de Haagse Initiatievenkaart.

< INHOUD

14

Jaarverslag Haags Samenspel

► Groenconvenanten zijn uitgevoerd

Groen draagt bij aan de kwaliteit van leven. De gemeente faciliteert bewoners om een stuk vergroening zelf in te richten en te onderhouden. De samenwerkingsafspraken tussen bewoners­en gemeente worden vastgelegd in een groenconvenant. ► Ontmoetingsplekken zijn gemaakt

In Den Haag staan verschillende SocialSofa’s, een betonnen huiskamermodel buitenbank. Een plek om elkaar te ontmoeten, met elk een eigen ontwerp dat is gemaakt door en voor de buurt.

Projecten georganiseerd door de diensten 2018

2019

2020

2021

2022

2023

Aantal inspraaktrajecten (N=)

32

26

22

21

32

14

Totaal aantal participatietrajecten (N=), waarvan participatieniveau (n/N)

101

118

76

84

115

112

Raadplegen

49

31

82

101

Adviseren

10

7

11

6

Coproduceren

1

33

18

4

Meebeslissen

16

13

4

1

Tabel met overzicht inspraak- en participatietrajecten 2018-2023

Bij grote beleidsvoorstellen die naar de gemeente-

eenmalig toegepast. Daarmee is de verhouding van

raad gaan wordt geregistreerd of en in welke vorm

het aantal trajecten met het niveau raadplegen ten

er sprake is van een participatieproces. Bovenstaand

opzichte van het totale aantal participatietrajecten

tabel geeft een overzicht van deze projecten.

gestegen van 71 % in 2022 naar 90 % in 2023. Raadplegen is de minimale mate van invloed die

In vergelijking met 2022 zien we een halvering van het

mogelijk is in participatietrajecten.

totaal aantal inspraaktrajecten (14 in 2023 ten opzichte van 34 in 2022). Het totaal aan participatie­trajecten is

De hierboven genoemde getallen hebben betrekking­

constant gebleven (115 in 2022, 112 in 2023). Zo blijft

op participatie in het kader van de geldende inspraak-

het niveau van het aantal participatie­projecten stabiel

en participatieverordening. Maar er gebeurt veel

op het niveau van voor de corona-maatregelen. Er wordt

meer aan participatie. Zo wordt er ook participatie

in de participatie­trajecten vaak gebruik gemaakt van

georganiseerd bij trajecten in de openbare ruimte.

de digitale participatiemiddelen van de gemeente.

De stadsdelen hebben met bewoners en ondernemers overleg over investeringen in welzijn en

Raadplegen is het meest gebruikte niveau van

de leefomgeving. Aangezien het hier vaak om

participatie­in 2023 (101). De niveaus adviseren,

kleinere uitvoeringstrajecten gaat binnen bestaande

coproduceren en meebeslissen worden incidenteel

budgetten, vindt geen besluitvorming in de raad

toegepast, waarvan adviseren en coproduceren

plaats. Om deze reden vallen deze trajecten buiten

respectievelijk 6 en 4 maal. Meebeslissen, het

het toepassingsgebied van de verordening en zijn ze

maximale­niveau van invloed dat mogelijk is in

ook niet in dit overzicht opgenomen.

participatietrajecten van de gemeente, is in 2023

< INHOUD

15

Jaarverslag Haags Samenspel

3. Reflectie en vooruitblik

3.1 Lessons learned Haags Samenspel 2023

► Participatie heeft in het coalitieakkoord 2023-

2026 een prominente plek. Ook is er meer erkenning­en aandacht voor participatie in de

Door terug te blikken op 2023 op de voortgang

gemeentelijke organisatie.

van het programma Haags Samenspel leren we

► Participatie werkt als motor voor integraal samen-

uit de praktijk. Wat goed gaat continueren we

werken, o.a. bij gebiedsontwikkelingen en bij de

en ont­wikkelen we verder. Met aandacht voor de

invoering van de Omgevingswet.

ontwikkelpunten werkt Haags Samenspel, samen

► De meerwaarde van het meenemen van de

met alle collega’s die bewoners betrekken bij

omgeving­wordt erkend. De professionaliteit

hun projecten en beleid, verder aan het verbeteren

vergroot, o.a. bij de wijkbudgetten.

van de kwaliteit­van participatie.

► De aantallen van Participatie- & inspraaktrajecten

zit in 2023 op het niveau van pre-Corona, waarbij

Wat gaat goed bij het verbeteren van participatie?

opvalt dat er lagere maten van invloed worden gehanteerd dan voor Corona.

► Het programmateam Haags Samenspel is

Ontwikkelpunten bij het versterken en verbeteren van participatie

uitgebreid en zijn er in 2023 meer doen projecten uitgevoerd. ► Er zijn in 2023 instrumenten en tools door­

► Training en bewustwording rondom het

ontwikkeld en opgeleverd. Denk aan de

Participatiekompas, -werkwijze en -toolbox is

Participatiegids.

nodig om de expertise verder op te bouwen.

< INHOUD

16

Jaarverslag Haags Samenspel

zoals hierboven beschreven zijn nodig om te

Doen: We bouwen verder aan expertise en capaciteit

innoveren­. Zo ontwikkelen en onderbouwen we

► Door meer capaciteit ondersteunen we meer

► Het verder uitbouwen van nieuwe werkvormen

kennis rondom nieuwe vormen van participatie.

projecten

► Vergroot de bekendheid en zichtbaarheid in

► We bouwen meer expertise op door meer

de organisatie en samenleving van beleid en

ondersteuning­op de uitvoering

instrumentaria­ participatie

► We standaardiseren de evaluaties van de

► Scherpte op leervragen: welke lessen trekken we

ondersteuningstrajecten

uit Doen en Leren?

► Zo toetsen we in de praktijk nieuwe werkvormen

► Uitbreiding randvoorwaarden en hulpmiddelen:

en borgen de lering ervan beter.

Meer ruimte, tools en maatwerk voor participatie.

► We automatiseren en systematiseren het spoor

► Aandacht voor de beloftes uit het ‘Handboek voor

Doen

samenwerking met de stad’.

► Zo werken we doeltreffend en doelmatig en

► Aandacht voor monitoring om de processen,

kunnen dit aantonen

organisatie en hulpmiddelen voor participatie

► Op deze manier creëren we meer ruimte voor

te kunnen kwantificeren en kwalificeren.

innovatie

3.2 Vooruitblik

Leren: We ontwikkelen leren en monitoren ► We zetten in op implementatie, waar gedrag en

Door de Haagse Participatiewerkwijze toe te passen,

houding onderdeel van is

werken we aan het opbouwen en organiseren

► We ontwikkelen een basistraining voor

van een structureel dialoog tussen de gemeente

ambtenaren

en de stad. In gesprek met de stad stemmen we

► We geven trainingen en ontwikkelen deze verder

verwachtingen­af en maken we duidelijke afspraken.

► We trekken lessen uit monitoring ► We bezien hoe we de Leer- en onderzoeksagenda

Dit is het voorwerk voor het systematischer inzetten

goed kunnen laten aansluiten bij onze eigen

van monitoring en evaluaties, waarop we in 2024

projecten

willen focussen. Zo kunnen we gerichter en beter onderbouwd bijsturen op de gebieden, thema’s of onderdelen waar participatie beter moet. Op deze manier ontwikkelen we op een coöperatieve en geïnformeerde manier de nieuwe samenwerking met bewoners, ondernemers, ketenpartners, college en raad. Haags Samenspel is daarom in 2023 verder gegaan in de doorontwikkeling van het programma om de verbetering van de kwaliteit van participatie binnen de gemeente te kunnen blijven aanjagen. Hieronder staan de onderwerpen waarop het programma Haags Samenspel in 2024 zal (blijven) focussen. In 2024 zetten we de ingeslagen weg van 2023 voort. We werken vanuit onze uitgangpunten en het coalitieakkoord langs de drie sporen. Zo bouwen we verder aan de verbetering van de kwaliteit van participatie.

< INHOUD

17

Jaarverslag Haags Samenspel

Projecten en beleid: We ontwikkelen nieuwe vormen voor participatie

spelregels voor participatie in Den Haag. Hoewel

► We ontwikkelen monitoring verder

verordening (2012) nog steeds relevant zijn, is de

► We innoveren voor nieuwe vormen voor

verordening toe aan een actualisatie. Directe aanlei-

het merendeel van de spelregels in de huidige

participatie

ding is de Wet versterking participatie op decentraal

► We zorgen voor meer progressieve tools in

niveau. De komst van de Omgevingswet versterkt de

de toolbox

noodzaak voor participatiebeleid en de verankering

► We vergroten het gebruikersgemak van de tools

hiervan.

en de toolbox ► We ontwikkelen een kader voor burgerberaden

Uit de evaluatie van de verordening blijkt dat deze

► We ontwikkelen een helder handboek met de

onderbenut wordt. Daarnaast moeten de nieuwe

werkwijze en het kompas als basis

visie, uitgangspunten en afspraken uit het ‘Handboek

► We ontwikkelen een Participatieverordening die

voor samenwerking met de stad’ juridisch worden

in 2024 door de raad moet worden vastgesteld.

verankerd in de participatieverordening.

► We werken met de Participatiegids als belangrijk

hulpmiddel in de fysieke gebiedsontwikkeling.

Er heeft interne (ambtelijke) en externe (bewoners)

De gids volgt het proces van visie, plan en vergun-

participatie op de participatieverordening plaats-

ningverlening, waarbij de rollen en verantwoorde-

gevonden. Zo werken we toe naar een gedragen

lijkheden van de deelnemers (belanghebbenden,

participatie­verordening voor het college, de raad,

initiatiefnemers en gemeente) worden toegelicht.

de ambtelijke organisatie én de stad.

Ook geeft deze gids bruikbare adviezen voor onder andere de bekendmaking van de ontwikkeling, de

Participatie is een breed begrip waar velen hun

afspraken, de belangenafweging en de motivering

eigen invulling aan geven. Vanuit het programma

van de participatie.

Haags Samenspel proberen we richtinggevend te zijn; zo verbeteren we de kwaliteit van de Haagse

Op weg naar een nieuwe participatieverordening

participatie-aanpak. Het jaar 2023 kenmerkte zich

In de Roadmap Participatieverordening (RIS310732)

hadden gezet, maar ook door focus aan te brengen.

staat de route richting een nieuwe participatie­

Zo staan we klaar om ook in 2024 in goed samenspel

verordening. In de participatieverordening staan de

Den Haag weer een beetje mooier te maken.

< INHOUD

door het goed borgen van activiteiten die we in gang

18

Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Den Haag April 2024