RIS318821 Beantwoording SV Aantal dakloze en werkeloze arbeidsmigranten in DH stijgt en geeft steeds meer overlast

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

9 juli 2024

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid Verdonk, luidend: ‘Aantal dakloze en werkeloze arbeidsmigranten in Den Haag stijgt en geeft steeds meer overlast’

OCW/10757603 RIS318821

Het raadslid Verdonk heeft op 6 mei 2024 een brief met daarin negenentwintig vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. 1.

Is het college op de hoogte van het artikel in het AD van 6 mei jl” Goede bedoelingen staan haaks op de werkelijkheid: aantal daklozen in Den Haag neemt juist toe.” (1)

Ja. 2.

Wat ziet het college als redenen dat de dakloosheid toeneemt?

We zien dat het totaal aantal mensen in de opvang en het aantal mensen dat marginaal1 woont toeneemt. De belangrijkste oorzaak is het tekort aan betaalbare woonplekken. Dit heeft onder meer beperkte uitstroom tot gevolg. De opvang zit verstopt zodat de druk op de opvang blijft toenemen. De CBS-cijfers constateren dat dit helaas een landelijke ontwikkeling is. Daarbinnen zien we een toename aan dakloze EU-migranten in Den Haag. De redenen van dakloosheid in deze groep zijn verschillend. Zij zijn bijvoorbeeld hun werk en bed kwijtgeraakt doordat zij op het werk of in de woning middelen hebben gebruikt of agressief gedrag hebben getoond. Ook zien we steeds vaker mensen op straat die in eigen land al dakloos waren en naar Nederland zijn gekomen, maar niet in staat zijn om te werken. 3.

Waarom is er in Den Haag geen effectief beleid dat uitbuiting van arbeidsmigranten voorkomt?

In Den Haag bestaat er een integrale aanpak van mensenhandel, waaronder arbeidsuitbuiting, in de vorm van het Actieprogramma Mensenhandel 2020-2023 (RIS305595). Preventie is een onderdeel van deze aanpak en (arbeids)migranten vormen een risicogroep die daarin extra aandacht krijgt. Samen met hulpverleningsorganisaties wordt ingezet op bewustwording onder deze doelgroep door middel van o.a. voorlichtingsbijeenkomsten, trainingen en informatiemateriaal. Ook zetten we in op (vroeg)signalering van uitbuiting bij gemeentepersoneel aan de balies en bij controles op malafide bedrijvigheid en bij panden en woningen. Daarnaast is in december 2023 het Programma Arbeidsmigratie in Goede Banen van de gemeente Den Haag (RIS316674) aangenomen door de Raad. Binnen dat programma wordt ingezet op het informeren van EU-arbeidsmigranten over hun rechten en plichten, het versterken van hun positie en weerbaarheid, goed werkgeverschap, en samenwerking in het kader van toezicht en handhaving. Daarnaast wordt vanuit dit programma gewerkt aan een sluitende aanpak voor malafide uitzendbureaus en schijn-zzp-constructies. Dit doen wij samen met HEIT en de NLA. Tot slot wordt vanuit het ministerie van SZW gewerkt aan de WTTA. Met deze 1

Mensen die in bootjes, op de bank bij anderen, in kelderboxen, etc. slapen.

(1) Goede bedoelingen staan haaks op de werkelijkheid: aantal daklozen in Den Haag neemt juist toe Den Haag | AD.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10757603

wetgeving moeten uitzendbureaus een WTTA-certificering hebben, anders mogen zij geen arbeidskrachten ter beschikking stellen. 4.

Welke maatregelen om uitbuiting tegen te gaan hebben positieve resultaten behaald? Graag aantallen?

Zie het antwoord op vraag 3. Niet van iedere aanpak is op het niveau van aantallen inzichtelijk te maken wat resultaten zijn. Het Actieprogramma Mensenhandel 2020-2023 is recentelijk geëvalueerd. De resultaten daarvan zullen naar verwachting deze zomer met de raad worden gedeeld. 5.

Kan het college aangeven waarom arbeidsmigranten, als ze ontslagen worden en hun huis kwijtraken, niet meteen op zoek gaan naar een nieuwe baan?

In de praktijk gaat men bijna altijd meteen op zoek naar een nieuwe werkplek met onderdak. Als er sprake is van ontslag door middelengebruik of agressief gedrag, dan is dit niet eenvoudig. Er dreigt dan een proces van afglijden waardoor hulpverlening nodig is om herstel of terugkeer te bewerkstelligen. 6.

Is de begeleiding van werkeloze arbeidsmigranten gericht op het vinden van een nieuwe baan? Zo ja, in hoeveel gevallen is dit gelukt?

Ja. In 2023 zijn 90 personen teruggeleid naar werk en 180 mensen zijn teruggekeerd naar herkomstland, waarvan 33 zijn overgedragen naar een zorginstelling of medische opvang in het herkomstland. Sinds eind juni loopt de pilot vangnet/perspectiva waarbij dakloze EU-migranten tijdelijk worden opgevangen met als doel terugkeer naar werk. We werken in deze pilot samen met een aantal uitzendbureaus. Indien terugkeer naar werk niet mogelijk is, wordt begeleiding aangeboden waarbij terugkeer naar thuisland een van de perspectieven is. 7.

Kan het college aangeven in hoeveel gevallen er serieus en consequent gewerkt wordt aan de terugkeer van mensen? In hoeveel gevallen is dat gelukt?

Zie het antwoord op vraag 6. 8.

Is het college met Hart voor Den Haag van mening dat “schaamte om terug te keren naar hun familie” geen reden is voor deze mensen om in Den Haag te blijven en een beroep te doen op allerlei voorzieningen?

Of iemand wel of niet naar werk zoekt, verschilt per individu, en het gevoel van schaamte is een persoonlijke kwestie waar wij niet over kunnen oordelen. Daarnaast hebben personen uit EU-landen verblijfsrecht in Nederland, en terugkeer is een persoonlijke keuze. Echter, criminaliteit of een overmatig beroep op maatschappelijke voorzieningen kan leiden tot beëindiging van het verblijfsrecht. Zie ook het antwoord op vraag 11. 9.

Is het college op de hoogte van de pilot in Eindhoven waar dakloze werkeloze arbeidsmigranten binnen drie tot (maximaal) 6 weken worden begeleid naar werk met huisvesting of naar het land van herkomst?

Ja.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10757603

10. Wat is de mening van het college over deze pilot? Kan deze ook in Den Haag worden uitgevoerd? Het college is positief over deze aanpak en wil deze ook in Den Haag implementeren. Vanaf 24 juni 2024 is tijdelijk op de Rooseboomstraat opvang voor EU-arbeidsmigranten. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan de ontwikkeling van een permanente locatie voor deze doelgroep. De raad zal hierover geïnformeerd worden. Verder is de doelgroep in de afgelopen maanden kortdurend opgevangen op de locaties PWO en de Haagse Tussenvoorziening, voordat zij werden toegeleid richting terugkeer naar het land van herkomst. Daarnaast is ingezet op versterkte aanpak. Met deze inzet door Barka in 2023 vergeleken met 2022 33% meer mensen (totaal 881) geholpen met onder meer sociale advisering (651), toeleiding naar taalles (400) en juridisch advies (66). Eind Q3 is naar verwachting een extra voorziening beschikbaar. In Den Haag zijn wij, zoals beschreven in het antwoord op vraag 6, een soortgelijke pilot gestart. 11.

Welke daklozen zijn rechthebbend en welke niet? Graag een heldere uitsplitsing van de groepen.

Inwoners van EU-landen hebben verblijfsrecht in Nederland. Men komt in aanmerking voor Wmoondersteuning op basis van verblijfsduur en werkhistorie. In grote lijnen betekent het dat men na 5 jaar volledig rechthebbend is op Wmo-ondersteuning. Bij een korter verblijf is dat afhankelijk van meerdere factoren. In de aanpak kwetsbare EU-burgers is dit uitgewerkt.2 12. Is er een deugdelijke registratie van de achtergronden van de dakloze mensen in Den Haag? Ja. Het Dak- en thuislozenloket, HaagsStraatteam en Barka hebben gezamenlijk de achtergronden en hulpvraag van dakloze mensen in beeld. 13. Krijgen mensen met een bepaalde binding met onze stad voorrang op opvang boven mensen die deze binding niet hebben? Bij de toegang tot de maatschappelijke opvang spelen zowel de aanwezigheid van een positief netwerk en de kans op herstel een rol 3. Voor specifieke voorzieningen zoals de PWO en Tussenvoorziening gelden aanvullende eisen. EU-arbeidsmigranten die voldoende rechten hebben opgebouwd en binding hebben met de gemeente Den Haag komen via de Wmo-route in de reguliere opvang. Als er geen binding is, wordt altijd gekeken naar waar iemand de grootste kans op herstel heeft.

Bij onvoldoende opgebouwde rechten kunnen deze mensen een beroep doen op de WKR, mits deze open is, en bij motivatie voor werk, zorg, of terugkeer naar het herkomstland kunnen zij terecht bij de tijdelijke EUopvang aan de Rooseboomstraat. 14. Kan het college aangeven hoeveel jongeren er dakloos zijn op dit moment in Den Haag? Wij kunnen melden dat aantal unieke jongeren onder de 27 jaar dat zich heeft gemeld bij het daklozenloket 863 jongeren is. Deze registratie biedt inzicht in de jongeren die direct hulp hebben gezocht via ons loket, maar weerspiegelt niet noodzakelijkerwijs het totale aantal dakloze jongeren in Den Haag, omdat niet alle dakloze jongeren zich bij het loket melden. 15.

Is het college het met Hart voor Den Haag eens dat legaal in Den Haag verblijvende jongeren een voorrangspositie moeten krijgen bij de opvang vanwege hun kwetsbare positie?

2

https://open.overheid.nl/documenten/ronl-037a767f9d2edf9eb7a45837ca08767d6139c561/pdf

3

https://vng.nl/publicaties/werkinstructie-landelijke-toegankelijkheid-maatschappelijk-opvang

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10757603

Het snel verhelpen van dakloosheid bij jongeren geeft hun perspectief op herstel. Jongeren zijn daarom een prioriteitsgroep in de door de raad vastgestelde aanpak dakloosheid. Daarvoor is een legale verblijfsstatus vereist. 16. Wordt er bij het plaatsen van een dakloze persoon in de opvang gekeken naar de mate van kwetsbaarheid van die persoon? Hoe wordt kwetsbaarheid gedefinieerd? Ja, in de reguliere Wmo-procedure staat de mate van zelfredzaamheid centraal, daarbij kijkt de casemanager naar de ernst van de problemen, de capaciteit om zelf aan een oplossing bij te dragen en de mogelijkheden van het netwerk om hierbij te ondersteunen. 17.

Is het college op de hoogte van het aantal overlast gevende daklozen (voornamelijk werkeloze arbeidsmigranten) op de Koekamp?

Ja, dit is bij het college bekend, zie ook het antwoord op vraag 18. 18. Is het college op de hoogte van de agressieve uitingen van deze groep tav voorbijgangers, zoals dreigen en schelden, mensen bespuwen en achternajagen? Ook is bij het college bekend dat een aantal van deze personen overlast veroorzaakt. Daarbij is het begrijpelijk dat dit een gevoel van onveiligheid veroorzaakt. De overlast bestaat voornamelijk uit alcohol- en drugs gerelateerde overlast en vervuiling. 19. Heeft het college een idee van de gevoelens van onveiligheid die dit oproept bij voorbijgangers? Zie het antwoord op vraag 18. 20. Is het college bekend met het feit dat deze agressie vooral gericht is tegen vrouwen? Het college herkent zich niet in het beeld dat de agressie alleen op vrouwen is gericht. Meldingen en signalen van overlast of strafbare feiten worden door hulpverlening, politie en de Handhavingsorganisatie opgepakt. Opmerkelijk is de trend van afnemende overlastmeldingen de afgelopen maanden rondom het centraal station, inclusief Koekamp. Dit wordt bevestigd door zowel politie als de Handhavingsorganisatie. Er zijn dit jaar (2024) tot nu toe geen meldingen binnengekomen over incidenten (zoals het bedreigen en uitschelden, bespuwen en achternajagen) richting voorbijgangers.

Ook hebben deze situaties zich dit jaar (2024) niet voorgedaan tijdens de surveillancediensten van politie en de Handhavingsorganisatie. 21. Heeft het college een verantwoordelijkheid voor de veiligheid van deze vrouwen? Hoe wordt deze ingevuld? Het college heeft een verantwoordelijkheid voor de veiligheid van alle voorbijgangers die hier last van hebben op en rondom het Koekamp. Er vindt dagelijkse surveillance plaats door de politie en de Handhavingsorganisatie. Daarbij is er op en rondom het Koekamp een blow- alcohol- bedelverbod van kracht. Hierdoor kan de Handhavingsorganisatie en politie preventief optreden en excessen voorkomen. We zien dat de aanwezigheid van de Handhavingsorganisatie en de politie een positief effect heeft. Het gemeentelijk beleid is erop gericht dak- en thuisloze mensen in kaart te brengen en toe te leiden naar zorg, hulp en opvang. Wanneer er sprake is van aanhoudende overlast en andere interventies niet werken, kan er een sanctie worden opgelegd zoals een boete, een bestuursrechtelijk

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10757603

gebiedsverbod of in sommige gevallen een traject tot uitzetting. 22. Wat zijn de maatregelen die het college neemt om te zorgen dat wandelaars veilig over de Koekamp kunnen lopen? Zie het antwoord op vraag 21. 23. Is het college bekend met het feit dat omwonenden van de Koekamp de hulp van de wijkagent hebben ingeroepen en brandbrieven/meldingen bij de gemeente hebben gedaan? In 2023 zijn er totaal 2667 meldingen binnengekomen van het centraal station en rondom het koekamp 934. Dit zijn echter ook meldingen over bijvoorbeeld verkeerd parkeren of wildplassen. Er zijn geen gegevens van het totaal aantal keer ‘uitrukken’. Wel is bij het college bekend dat er wel eens sprake is van overlast in dit gebied. Dit blijkt uit meldingen of persoonlijke contacten van ondernemers, bewoners of voorbijganger met professionals. 24. Hoe vaak is de politie uitgerukt naar het gebied rond Den Haag CS in het algemeen en de Koekamp in het bijzonder? Zie het antwoord op vraag 23. 25. Waarom is, ondanks herhaalde verzoeken van Hart voor Den Haag, het gedeelte van de Koekamp en het Haagse bos nog steeds onverlicht? De stad heeft beleidsregels voor straatverlichting, die staan in de Visie op Licht en de Richtlijn Licht op Natuur (RIS298658). Voor groengebieden zoals de Koekamp en het Haagse Bos geldt dat deze zo min mogelijk verlicht worden om de flora en fauna te beschermen.

Alleen hoofdroutes en hoofdfietspaden krijgen verlichting voor de veiligheid. 26. Hoeveel tentjes staan er inmiddels op de Koekamp? Tijdens een controle op 12 mei jl. zijn er geen dak- en thuisloze mensen met tenten of andere slaapvoorzieningen aangetroffen op de Koekamp. 27. Overweegt het college om eens te stoppen met de uitgifte van tentjes? De gemeente geeft geen tentjes uit aan dakloze mensen. 28. Welke termijn mag een dakloze arbeidsmigrant in een tentje, ergens in Den Haag, verblijven? Als het gaat om dak- en thuisloze mensen die overlast veroorzaken, wordt er eerst ingezet om de personen te motiveren en te begeleiden richting zorg, hulp, begeleiding en opvang. Als de omstandigheden en het gebied het toelaten worden de tenten niet (direct) verwijderd zo lang een bewoner geen overlast veroorzaakt en hulp of zorg heeft geaccepteerd maar door het langdurige traject nog moet wachten. Omdat het afhankelijk is van verschillende factoren zoals plek voor opvang of capaciteit van zorgverleners kan er geen termijn gekoppeld worden aan hoe lang een dak- en thuisloos persoon in een tent kan verblijven. 29. Wanneer worden de schriftelijke vragen van Hart voor Den Haag van 8 maart 2024 (RIS318224) en 15 maart 2024 (RIS318288) over de situatie in de Schevenings bosjes

5/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10757603

beantwoord? In het uitstelbericht wordt 30 april genoemd als uiterste datum; inmiddels is het 6 mei. De beantwoording van de schriftelijke vragen RIS318224 en RIS318288 zijn in het college van 21 mei vastgesteld en vervolgens met de raad gedeeld. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

6/5