RIS318701 Stand van zaken straataanpak

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

DSO/10696844 RIS318701 Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

Contactpersoon

Tim Jacobs Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Wonen Telefoonnummer

14070 E-mailadres

Datum

23 april 2024 Onderwerp

Stand van zaken straataanpak

Geachte voorzitter, Met deze brief geeft het college invulling aan de toezeggingen tijdens het duurzaamheidsdebat van 21 september jl. en het debat over de werkagenda energietransitie 7 februari jl. om uw commissie te voorzien van een stand van zaken met betrekking tot de straataanpak. Opzet straataanpak Het verduurzamen van woningen is een grote opgave in de energietransitie. Het college heeft hier ambitieuze plannen voor geformuleerd. Uiteindelijk ligt de verantwoordelijk voor het verduurzamen bij de eigenaar van de woning. Daarom is er een breed aanbod aan maatregelen ontwikkeld om woningeigenaren en VvE’s te stimuleren om hun woningen te verbeteren. Aan de ene kant is er aanbod om de vraag vanuit de stad te kunnen bedienen, door middel van advies en subsidies. Aan de andere kant gaan we actief naar de mensen toe. We voeren acties uit om inwoners in de stad actief te ondersteunen met het nemen van verduurzamingsmaatregelen aan hun woning. Hierbij benaderen we een blok of straat met grotendeels dezelfde woningen om bewoners te informeren over isolatie- en verduurzamingsmaatregelen, vaak gevolgd door een collectieve inkoopactie. Op deze manier activeren we buren en proberen we ook straten klaar te maken voor een overstap op gasloos verwarmen. Vanuit die gedachte hebben er verschillende acties in de stad plaatsgevonden.

Voorbeelden zijn de VvE-aanpak in Mariahoeve en de blok voor blok aanpak voor grondgebonden woningen in Zuidwest. De straataanpak als project is uiteindelijk ook uit deze gedachte voortgekomen. Daarnaast hebben er de afgelopen jaren meerdere bredere acties plaatsgevonden die voortkomen uit het idee van collectief een blok of straat benaderen, maar die niet vallen onder de straataanpak. Denk hierbij aan een collectieve inkoopactie voor isolatieglas voor VvE’s. Een aanpak in een straat wordt volgens een bepaalde opzet uitgevoerd. In een beoogde straat gaat het projectteam proactief aan de slag. Zij bellen aan, geven toelichting en polsen of er animo is voor het nemen van duurzaamheidsmaatregelen. Ook worden bewoners benaderd door het organiseren van informatieavonden en bijvoorbeeld met een koffiekar in de buurt te staan. Tijdens de aanpak is een projectleider persoonlijk te benaderen voor vragen over het proces. De insteek van de straataanpak is om, door gericht in één straat aan de slag te gaan, de gesprekken over het verduurzamen van de woning tussen bewoners onderling op een laagdrempelige manier op gang te brengen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10696844

Vervolgens krijgen inwoners een aanbieding voor de uitvoering van één of meer duurzaamheidsmaatregelen door middel van een collectieve inkoopactie, met een financiële bijdrage vanuit de gemeente, bijvoorbeeld in de vorm van een kortingsvoucher. Door hen degelijke informatie te leveren, te luisteren naar hun behoeften en een aanbod te doen van voordelige verduurzamingsmaatregelen wil het college zorgen voor meer verduurzaamde woningen. De veronderstelling is dat als bewoners het gesprek met elkaar aangaan over verduurzaming, zij elkaar inspireren en stimuleren om stappen te zetten in de woning. Bovendien is dit gesprek tussen buren binnen een VvE nodig om te beslissen over grotere energiebesparende maatregelen. Het gaat om een lerende aanpak, waarbij de aanpak tussentijds is geoptimaliseerd. In de eerste straten zijn we met een aanpak en bedachte maatregelen naar bewoners gegaan. Als leerpunt kwam hieruit naar voren dat bewoners vaak een andere behoefte hebben dan ons aanbod. Wij kwamen bijvoorbeeld snel met maatregelen om woningen transitieklaar te maken voor een overstap op duurzame warmte. In het proces kwamen we erachter dat bewoners vaak eerst graag inzicht wilden in hoe hun woning ervoor staat. Daar hadden we beter op aan kunnen sluiten. Daarom zijn we bij de volgende straten meer gaan ophalen bij bewoners waar we hen mee kunnen helpen, en waar ze bij willen aansluiten.

De straataanpak als project is op dit moment een onderdeel binnen de EFG-aanpak. Het wordt een instrument in wijken met EFG-woningen en warmtenetwijken, vooral gericht op lagere- en middeninkomens. Er is aandacht voor portiekwoningen, omdat het daar bij uitstek gaat om soortgelijke woningen, waar vaak vergelijkbare maatregelen kunnen worden uitgevoerd. Binnen de EFG-aanpak is extra aandacht voor inwoners met energiearmoede, onderhoudsachterstand en slecht geïsoleerde woningen. Hierin worden acties uitgevoerd die niet benoemd zijn als straataanpak, maar wel voortkomen uit het benaderen van een blok of straat overeenkomstige woningen, bijvoorbeeld stadsrenovatie, de isolatiebrigade, de aanpak gespikkeld bezig, waarin we gebruik maken van de inzet van landelijke middelen vanuit het nationaal isolatieprogramma en het volkshuisvestingsfonds. Ook projecten als de VvE-aanpak in Mariahoeve en de blok voor blok aanpak voor grondgebonden woningen in Zuidwest worden voortgezet. Hierbij ligt er een duidelijke link met het overgaan op een andere warmtebron. Waar staan we nu In 2020 zijn we begonnen met de eerste straataanpak in de Maastrichtsestraat en de Van Reesstraat. Door de coronamaatregelen is deze aanpak vertraagd. Het fysieke gesprek voeren met bewoners is een essentieel onderdeel van de aanpak, dat kon door de coronamaatregelen niet worden uitgevoerd.

In 2022 hebben we de straataanpak weer opgepakt en in dat najaar zijn de Rodenbachstraat en de Ligusterstraat aan de aanpak toegevoegd. Het doel voor 2023 was om 400 woningen mee te laten doen met de straataanpak. Hiervoor wilden we acht straten bezoeken (zie RIS314778). In totaal zijn er zes straten bezocht: de Rodenbachstraat, de Ligusterstraat, de Azaleastraat, de Sonoystraat, de Bunschotensestraat en de Linneausstraat. In deze straten hebben er 145 woningen deelgenomen. In de twee laatstgenoemde straten loopt de aanpak nog en kan dit aantal nog oplopen. In totaal zijn er 59 energiescans uitgevoerd. Er zijn 38 kleinere maatregelen gerealiseerd. Daarbij gaat grotendeels het om radiatorfolie, LED lampen en waterbesparende douchekoppen. Er zijn op het moment van schrijven 89 offertes verstuurd voor grote maatregelen en nog meer aanvragen, waarvan er op het moment 50 zijn getekend. Hierbij gaat het om maatregelen als dak-, vloer-, of gevelisolatie, duurzaam glas, of zonnepanelen.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10696844

Uit gesprekken die zowel ter plekke als achteraf met deelnemende bewoners zijn gevoerd, blijkt dat bewoners over het algemeen tevreden waren met de aanpak. Het persoonlijke contact werd als prettig ervaren. Het zorgt ervoor dat bewoners zich vertrouwd voelen in het proces, en zij het daardoor gemakkelijk vinden om het gesprek aan te gaan en vragen te stellen. De cijfers laten zien dat de gehaalde aantallen achterblijven ten opzichte van de beoogde resultaten. Er zijn minder straten bezocht dan beoogd was. Een belangrijkste reden hiervoor is dat in bepaalde straten lastig was om bewoners mee te nemen in de aanpak, waardoor de aanpak in die straten meer tijd en moeite kostte dan gedacht. Er was uiteindelijk te weinig tijd om in alle beoogde straten een aanpak uit te voeren. Bovendien is gebleken dat het offertetraject ingewikkeld en tijdsintensief is, waardoor het aantal deelnemers ook minder was. Aannemers en uitvoerders hebben last van een aanzienlijke vraag en tegelijkertijd een groot personeelstekort. Hierdoor duurt het langer dan voorzien voordat er offertes beschikbaar komen voor inwoners, wat ervoor zorgt dat het initiële enthousiasme van inwoners zich niet altijd vertaalt in een getekende offerte voor een duurzaamheidsmaatregel.

Een verbetering in het proces die we naar aanleiding van deze ervaring hebben doorgevoerd is dat er komend jaar eerder uitvoerende partijen klaar staan om offertes aan te leveren en deze uit te voeren. Daarnaast hebben bewoners soms moeite met de Nederlandse taal, waardoor goed communiceren lastig bleek, en zijn er veel mensen met verschillende financiële situaties in een straat, wat niet helpt bij het uitvoeren van verduurzamingsmaatregelen. Daarbij hebben mensen ook niet altijd de tijd en energie om in de verduurzaming van hun woning te steken. Deze moeilijkheden zullen we blijven tegenkomen bij het verduurzamen van de stad, maar dat weerhoudt ons er niet van om de schouders eronder te blijven zetten en zoveel mogelijk inwoners te blijven ondersteunen bij een fijnere en duurzamere woning. Er zijn veel gesprekken gevoerd tussen de gemeente en bewoners, maar tijdens de aanpak is gebleken dat de gesprekken tussen bewoners onderling niet erg op gang kwamen. We zien dat de individuele behoefte van bewoners lang niet altijd met elkaar overeenkomen. Het is gemakkelijker om als gemeente in te spelen op de behoefte van één huishouden, dan om dat voor meerdere huishoudens tegelijk te doen. Hieraan zal in de toekomst meer aandacht aan worden besteed, bijvoorbeeld door een projectleider bewonersbetrokkenheid vanaf de start van de aanpak toe te voegen aan het projectteam.

Blik naar de toekomst In 2024 gaan we door met de straataanpak. De afgelopen jaren is er kennis en ervaring opgedaan over wat wel en niet werkt in het betrekken van bewoners. Het is een middel van toegevoegde waarde om een groep bewoners enthousiast te maken voor verduurzaming en grotere energiebesparende maatregelen te nemen, ook in voorbereiding op de overgang naar schone energie. Deze kennis en ervaring gebruiken we om de straataanpak het komende jaar verder vorm te geven. Ontzorging en ondersteuning bij de klantreis worden hierin een belangrijk onderdeel om te zorgen dat mensen die meedoen ook daadwerkelijk een stap zetten. Enerzijds is de straataanpak als onderdeel meegenomen in het programma om 10.000 woningen per jaar te isoleren (RIS314778) en speelt het hierin een eigen rol. Dit doen we in de EFG-aanpak in de EFG- en warmtenetwijken. Dit zijn Segbroek, Haagse Hout, Loosduinen en Scheveningen. Anderzijds passen we het principe van de straataanpak – vanuit een straat of blok mensen bij elkaar brengen – toe binnen verschillende onderdelen van het programma, zoals bij de stadsrenovatie en de voorbereidingen op schone energie. In bijvoorbeeld de stadsrenovatiewijken, kan het principe van de straataanpak meegenomen worden in het contact met de bewoners, wanneer dat kansrijk wordt geacht. Het doel is om met collectieve acties 20 straten in totaal te bereiken in 2024.

Op basis van de afgelopen cijfers en de ingezette versnelling verwachten we dat we hiermee 500 woningen bereiken, waarin grote duurzaamheidsmaatregelen worden toegepast.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10696844

Al met al hebben we met de straataanpak stappen gezet om woningen in Den Haag te verduurzamen, en heeft de aanpak ons veel ervaring en inzichten opgeleverd die we in de nabije en verdere toekomst gebruiken om onze verduurzamingsdoelen in de stad te halen. Met vriendelijke groet, de wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen Arjen Kapteijns

4/4