RIS318678 Bijlage Werkagenda Duurzame Mobiliteit

WERKAGENDA 2024-2026

Duurzame Mobiliteit ENERGIETRANSITIE

LEEFOMGEVING

DUURZAME MOBILITEIT

CIRCULAIRE ECONOMIE

Duurzame mobiliteit

In ons streven naar een schoon Den Haag willen we al het verkeer emissievrij krijgen – dus vrij van schadelijke uitstoot

INHOUD 1 INLEIDING

3

2 MAATSCHAPPELIJKE OPGAVE

4

3 SPEERPUNTEN VOOR DUURZAME MOBILITEIT

6

3.1 Verminderen vervoersbewegingen

6

3.2 Veranderen reisgedrag

7

3.3 Verschonen voertuigen

12

4 MONITORING

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

2

16

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit 1 INLEIDING Den Haag groeit en daarmee groeit ook de mobiliteit in onze stad. Meer mensen reizen van huis naar werk, vrachtwagens laden en lossen of toeristen brengen een bezoek aan de stad. Een deel van dit verkeer is al duurzaam; meer dan de helft van de ­verplaatsingen in Den Haag gebeurt te voet of met de fiets dus zonder CO2-uitstoot. Het openbaar vervoer maakt al gebruik van de elektrische lightrail en trams en de vervanging van de stadsbussen door bussen op groene elektriciteit is voorzien eind 2024. Als we onze stad leefbaar, gezond, bereikbaar en (verkeers)veilig willen houden zullen we echter een stap extra moeten zetten. In ons streven naar een schoon Den Haag willen we al het verkeer emissievrij krijgen – dus vrij van schadelijke uitstoot. Met de ‘Werkagenda duurzame mobiliteit’ zetten we in op een aantal speerpunten, die onze klimaatambities deze collegeperiode versnellen. De werkagenda geeft een overkoepelend beeld van onze maatregelen op duurzame mobiliteit voor de periode tot en met 2026. De speerpunten bevatten noodzakelijke maatregelen in de stad en in onze eigen organisatie om het goede voorbeeld te geven.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

3

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit 2 MAATSCHAPPELIJKE OPGAVE De maatschappelijke opgave waarvoor we in deze werkagenda aan de lat staan, is de transitie naar een toekomstbestendig emissievrij mobiliteitssysteem. Dit is onderdeel van de mobiliteitsvisie zoals geschetst in de Strategie Mobiliteitstransitie (RIS310664), die inzet op een leefbare, bereikbare en verkeersveilige stad. Als het gaat om vervoer met fossiel aangedreven verbrandingsmotoren is er nog een weg te gaan naar volledig emissievrije mobiliteit. Onderstaande figuur met de huidige CO2-uitstoot door verkeer en vervoer laat goed zien dat de afgelopen 10 jaar de CO2-uitstoot door verkeer en vervoer redelijk constant is rond de 400 kton (met uitzondering van de Covid periode). Dat betekent dat er nog ruimte voor verbetering is voor meer verplaatsingen door middel van lopen, fietsen en het OV. Tegelijkertijd is ook de overstap naar elektrische (deel)voertuigen noodzakelijk om de CO2-uitstoot verder terug te dringen.

Prognose verandering modal split 2024 en 2030

De groei van het fietsgebruik zet door. We zetten in op een groei van het aantal fietsverplaatsingen met 25% in 2030 en met 50% in 2040 ten opzichte van 2018 (Strategie Ruim baan voor de fiets, RIS302960). Daarmee zal het aandeel van de fietsverplaatsingen in Den Haag toenemen van ca. 23% van de verplaatsingen nu, naar ca. 25% van de verplaatsingen in 2030. Dit lijkt relatief weinig, maar in absolute zin is dit een significante groei vanwege de toename van het aantal inwoners en bezoekers aan de stad.

CO2-uitstoot sector Verkeer en vervoer (fossiele brandstoffen)

Het aandeel verplaatsingen voor lopen blijft in de prognose constant op 29% en voor openbaar vervoer wordt een stijging verwacht van 18% naar 19%. Het aandeel autoverplaatsingen in 2030 daalt van 30% in 2019 naar 27%.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

4

In 2022 was 4% van het Haagse autobezit elektrisch of hybride. Het aantal elektrische auto’s in Den Haag groeit in 2030 van circa 12.000 naar circa 41.000 (RIS16608). Als het autobezit gelijk zou blijven, dan is dat 14%. Van bestel- en vrachtauto’s in Den Haag is momenteel grofweg 1% uitstootvrij. De verwachting is dat dit percentage met de komst van een Zero-emissiezone de komende jaren fors gaat toenemen.

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit Aantal elektrische auto's in de gemeente Den Haag Er zijn 12.403 elektrische auto's in maart 2024 in de gemeente Den Haag. 13.000 12.000 11.000 10.000 9.000 8.000

2

i '2

me

jul

'22

sep

'22

2

v '2 no

jan

'23

mr

3

t '2

De prognose van het aandeel verplaatsingen en de ontwikkeling van het aantal elektrische voertuigen laten zien dat het gat naar emissievrije mobiliteit groot is. Klimaatneutraliteit vergt veel van onze inwoners, ondernemers en werkgevers die in het bezit zijn van voertuigen die gebruik maken van fossiele brandstof. Het mobiliteitsbeleid houdt daarom rekening met de verschillen tussen wijken en buurten, en met de sociale en ruimtelijke ontwikkelingen die daar spelen. Het doel is dat mobiliteit betaalbaar en beschikbaar is voor ieder budget. Het aanjagen van die transitie kan de gemeente bovendien niet alleen. Ongeveer de helft van alle personen- en bestelauto’s op de centrumring is van buiten Den Haag. Dit geldt zelfs voor 90% van de vrachtauto’s en touringcars. Dit vraagt om een regionale aanpak. Dit geldt ook voor het verduurzamen van de logistieke verkeersstromen. De komende jaren worden er veel nieuwe woningen gebouwd. Daardoor neemt het bouwverkeer toe. Ook het afvaltransport, het verkeer ter bevoorrading van de supermarkten en de facilitaire logistiek

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

3

i '2

me

jul

'23

sep

'23

3

v '2 no

jan

'24

mr

4

t '2

stijgt. Een deel van de winkelbevoorrading door vrachtwagens verschuift naar thuisbezorging met bestelauto’s. Dit vraagt om andere vormen van logistiek, zoals elektrische bakfietsen of logistieke hubs. Onderstaande figuur laat zien dat met name bouwlogistiek en afvallogistiek een groot aandeel vormt van de CO2-emissies in stadslogistiek.

Retail pallets e.d. Vers Retail (stukgoederen) Afval Hangend

Bouw Dienstensector (facilitair) Overig Post, pakketen

Verdeling CO2 -emissies segmenten in Nederlandse stadslogistiek, CE Delft (2016), bewerking BCI

5

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit 3 SPEERPUNTEN VOOR DUURZAME MOBILITEIT Het college versnelt zijn aanpak en zet grote stappen om de ambitie van klimaat­ neutrale mobiliteit in 2030 waar te maken. Dit hoofdstuk geeft een overzicht van alle acties en de drie meest belangrijke speerpunten gericht op duurzame mobiliteit, zowel vanuit bestaande uitvoeringsprogramma’s als nieuwe maatregelen.

3.1 Verminderen vervoersbewegingen Het verminderen van het aantal vervoers­bewegingen en het verlagen van het aantal gereisde kilometers vermindert de CO2-uitstoot en draagt bij aan een betere bereikbaarheid van Den Haag. Het belangrijkste speerpunt om hierop te kunnen inzetten is het Programma Duurzame Stadslogistiek.

DUURZAME STADSLOGISTIEK We zetten in op een efficiëntere, schonere en veiligere­stadslogistiek. Dit is breder dan de invoering­van de zero-emissiezone voor stadslogistiek. De omvang van logistieke stromen moet verminderen, voornamelijk in de hoogstedelijke gebieden in Den Haag. Dit bereiken we door te sturen op twee subdoelen, namelijk minder onnodige vervoersbewegingen (terugdringen aantal door bijvoorbeeld bundeling van vrachten) en het verminderen van hinder door het laden en lossen van vracht- en bestelwagens. Hiertoe zal aan de randen van de stad ruimte nodig zijn voor logistieke hubs waar overslag en bundeling van goederen kan plaatsvinden. Hierdoor neemt de overlast door laden en lossen en verkeersdrukte af. 1

Er komt een Programma Duurzame Stadslogistiek, dat in Q3 2024 aan de raad wordt aangeboden. In dit Programma wordt niet alleen aandacht besteed aan het verminderen van vervoers­ bewegingen, maar ook aan het veranderen en verschonen van voertuigen. Belangrijke thema’s en maatregelen in het Programma Stadslogistiek betreffen onder andere de verduurzaming van de bouwlogistiek, goede locaties voor logistieke hubs en laadinfrastructuur voor logistiek.

Collectieve bedrijfsafvalinzameling CID/ Binckhorst In het gebied CID/Binckhorst vinden onnodig veel ritten met vrachtwagens plaats doordat ondernemers de inzameling van afval individueel regelen. Door samen met ondernemers bedrijfsafval collectief in te zamelen, kan het aantal ritten met 50 tot 70% omlaag. De gemeente Den Haag werkt hierin samen met een bedrijfsafvalmakelaar vanuit Zuid-Holland Bereikbaar (ZHB). In 2024 wordt in kaart gebracht hoeveel bedrijven willen meewerken. De bedrijfsafvalmakelaar heeft de eerste gesprekken al gestart.1

Het project valt onder regel 13 van het no-regret pakket van de CID/Binckhorst: ‘efficiënte, schone en duurzame stadsdistributie’. Het doel van deze maatregel is het minimaliseren van de overlast voor de leefbaarheid, het verbeteren van bereikbaarheid en het verbeteren van de verkeersveiligheid in CID-Binckhorst.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

6

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit 3.2 Veranderen reisgedrag

Participatie De transitie naar duurzame stadslogistiek kan alleen plaatsvinden door met de logistieke sector in gesprek te gaan over de meest haalbare maatregelen en maatwerk per gebied. Hierbij wordt in het bijzonder aandacht besteed aan de voorbereiding van de logistieke sector op de zero-emissiezone in het centrum en de uitbreiding

Verminderen vervoers­ bewegingen

naar de kust. Ook worden er gesprekken gevoerd met buurgemeenten over logistieke hubs met een regionale functie. De op de vorige bladzijde genoemde ver­kenning naar collectieve inzameling van bedrijfsafval wordt opgepakt in overleg met de ondernemers in het gebied.

2024

2025

2026

- Start Programma duurzame stadslogistiek met eerste verkenningen verdere bundeling goederenstromen Haagsche/gemeentelijke hub, bundeling bedrijfsafval en mogelijkheden bouwhubs - Inpassing logistieke locaties bij gebieds­ ontwikkelingen - Opstellen stimuleringsmaatregelen duurzame stadslogistiek (flankerend beleid)

- Invoeren inkoop­ voorwaarden, uitvoeren beleidsmaatregelen voor ­bundeling bedrijfsafval, opstellen uitvoerings­ agenda bouwhubs, uitvoering flankerend beleid

- Monitoring en evaluatie effecten beleids­­­maat­ regelen, waar nodig bijstellen - Realisatie bouwhubs

Een modal shift naar efficiëntere en duurzamere alternatieven is alleen mogelijk als we het huidige reisgedrag veranderen. Zowel het woon-werkverkeer als het zakelijk verkeer moet duurzamer. Dit geldt niet alleen voor Den Haag, maar voor de hele regio. Dat levert ook een grote bijdrage aan de ambitie van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag om in 2030 de uitstoot van CO2 uit mobiliteit met 55% te verlagen (Programma Duurzame Mobiliteit MRDH). Vanwege de grote verkeersstromen van woonwerkverkeer en zakelijk verkeer en de bijbehorende impact op de CO2-uitstoot is een werkgeversaanpak hierbij het meest belangrijke speerpunt. Daarnaast wordt ingezet op het verder stimuleren van lopen, fietsen, OV, deelmobiliteit en mobiliteits­hubs. Ook toont de gemeente Den Haag het goede voorbeeld door extra stappen te zetten in de verduurzaming van het reisgedrag binnen de eigen organisatie.

WERKGEVERSAANPAK ANDERS EN DUURZAAM REIZEN De komende tien jaar heeft heel Zuid-Holland te maken met veel verkeersknelpunten vanwege het grootschalig onderhoudsprogramma van auto(snel) wegen, provinciale wegen en lokale wegen. De wegwerkzaamheden bieden een kans om samen met werkgevers afspraken te maken die zich richten op het in gang zetten van een mobiliteitstransitie en het verminderen van de CO2-uitstoot. 50% van het personenverkeer is werk gerelateerd en werkgevers kunnen de mobiliteitskeuzen van hun werknemers beïnvloeden. Kansen zijn het verduurzamen van lease-auto’s, het aanbieden van mobiliteitsdiensten via abonnementen of een andere reiskostenregeling­.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

7

Ook kunnen werkgevers investeren in digitale mogelijkheden om het thuiswerken verder te faciliteren, waardoor thuiswerken nog aantrekkelijker wordt. De mobiliteitsmakelaars van Zuid-Holland Bereikbaar gaan hierover in gesprek met bedrijven en geven hen advies op maat. Om de komende jaren de meeste impact te maken, wordt met name ingezet op: ► Grote werkgevers met meer dan 100 werk­nemers; ► Bedrijventerreinen en andere clusters van bedrijven in een gebied. In 2024 wordt de focus eerst gelegd op bedrijven die hinder gaan ondervinden van de werkzaamheden bij de Hubertustunnel. In 2025 wordt de Hubertustunnel voor een langere periode afgesloten. Dit geeft urgentie om bedrijven te ondersteunen in het vinden van duurzame reis­alternatieven. Hierbij zetten we in op een structurele­gedragsverandering van de werknemers van deze bedrijven. Na 2024 verbreden we onze aanpak naar andere bedrijven en gebieden.

Participatie Samen met werkgevers in de stad werken we aan een aanpak waarbij anders en duurzaam reizen centraal staat. Op initiatief van het samenwerkingsverband van werkgevers ‘The Hague Connected’ (bestaande uit: Shell, Aegon/ASR, ANWB, NN, PostNL, Siemens en ODIDO) is hiervoor een klimaatdeal opgenomen in het Haags Klimaatakkoord. Gemeente Den Haag pakt vanuit Zuid-Holland Bereikbaar de werkgeversaanpak samen met buurgemeenten op in een gebiedsaanpak. Een regionale aanpak is noodzakelijk vanwege de verkeersstromen van woon-werkverkeer tussen de gemeenten. De gemeente Den Haag organiseert ook samen met Zuid-Holland Bereikbaar bijeenkomsten om werkgevers en ondernemers te informeren over de

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit

werkzaamheden in de Haagse regio en de mogelijke alternatieven om anders en duurzaam te reizen.

LOPEN In onze stad werken we met het ontwerpprincipe STOMP. Dit betekent dat we ontwerpen volgens de volgorde Stappen (lopen), Trappen (fietsen), Openbaar vervoer, MaaS (deelmobiliteit), Priveauto (personen en vracht). Lopen in de stad heeft vele functies. Het is een manier om gezond te blijven, om je van A naar B te verplaatsen, om te ontspannen, om mensen te ontmoeten en om CO2 uitstoot te verminderen. Dit sluit ook aan bij de Haagse Preventieaanpak uit 2023 (RIS316577) waarbij voor het bevorderen van een gezonde leefstijl wordt ingezet op voldoende bewegen, waaronder lopen en fietsen. Wie meer lopend doet in de stad, kan de auto vaker laten staan. Door lopen te faciliteren en te stimuleren voorkomen we dus korte autoritten. In 2024 stellen we daartoe beleid op. Gestreefd wordt naar vaststelling van dit beleid in Q2 2025. Dit gebeurt in samenspraak met de Netwerkstrategie en de Omgevingsvisie.

Netwerkstrategie In 2024 stellen we de Netwerkstrategie op. Deze strategie gaat richting geven aan de ontwikkeling van de verschillende vervoersnetwerken (voet, fiets, OV, hubs en auto) voor de komende 15 jaar. Het autoluw maken van woonbuurten en het realiseren van wandel- en fietsverbindingen naar voorzieningen en OV locaties (15 minuten stad) zijn daarbij belangrijke maatregelen.

Binnenstadsplan Begin dit jaar is het Binnenstadsplan 2033 vast­ gesteld door de raad. In dit plan wordt gesteld dat de kwaliteit van het centrum gebaat is bij het vergroten van het voetgangersgebied en het verbeteren van het voetgangersnetwerk. Momenteel wordt aan het opstellen van het uitvoeringsprogramma gewerkt waarin dit mogelijk wordt gemaakt, deels door feitelijke herinrichting en deels door het onderzoeken van mogelijkheden voor het weghalen van parkeerplaatsen in de openbare ruimte en het realiseren van laad- en losplekken, waardoor er meer ruimte komt voor de voetganger.

Wandel- en hardlooproutes

Participatie

Om prettig te kunnen wandelen zijn goede wandel­ routes essentieel. We ontwerpen nieuwe wandel- en hardlooproutes door Den Haag. Hiermee wordt het mogelijk gemaakt om dichtbij huis te recreëren en te sporten. Daarnaast is het van belang te weten waar deze routes te vinden zijn. We stellen daarom een netwerkkaart op voor alle denkbare en gewenste voetgangersroutes in de stad. Aan deze routes worden thema’s gekoppeld zoals verbinden, verblijven, toegankelijkheid, ruimtelijke kwaliteit, recreatie, bewegen en sport. Er komt een uitvoerings­programma dat deels bestaat uit specifieke projecten voor lopen en deels uit het verbeteren van looproutes in herinrichtings­projecten waarop kan worden meegelift door werk met werk te maken.

Bij het opstellen van beleid voor lopen worden de volgende professionele stakeholders betrokken: HTM, OVNext, Politie, Brandweer, Gemeente Rijswijk, Gemeente Leidschendam-Voorburg, Gemeente Wassenaar, MRDH, Wandelnet. De te betrekken belangengroepen zijn: stichting Voorall, voetgangersvereniging Nederland, MENSenSTRAAT, Fietsersbond, bewonersverenigingen, ondernemers­verenigingen.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

FIETSEN Fietsen is gezond en schoon en draagt bij aan een leefbare en bereikbare stad. Daarom krijgt de fiets veel ruimte in de visie op fietsen in Den Haag tot 2040, die is uitgewerkt in de strategie ‘Ruim baan voor de fiets’ (RIS302960). Deze strategie is de basis voor het Uitvoeringsprogramma Fiets voor de periode 2020 -2025 (RIS306923). De gemeente richt zich de komende jaren op:

Het concept-voorstel voor het uitvoeringsprogramma voor het Binnenstadsplan wordt besproken met alle stakeholders die betrokken zijn geweest bij het opstellen van het Binnenstadsplan.

8

1 Aantrekkelijke en veilige fietsroutes De gemeente zet in op een netwerk van snelle, comfortabele en veilige fietsroutes. Zowel in de stad als regionaal. 2 Gemakkelijk fietsparkeren De gemeente wil zorgen voor genoeg en goede fietsenstallingen. Inwoners en bezoekers moeten hun fiets makkelijk kunnen parkeren bij belangrijke plekken in de stad, bij stations en in woonbuurten. 3 Veilig voor fietsers Bij het aanleggen van fietsroutes en herinrichtingen is veiligheid voor fietsers het uitgangspunt. De gemeente kiest voor een verkeersveilige infrastructuur én voor gedragsbeïnvloeding. Verkeersveiligheid is een zaak van ons allemaal. 4 Meer nieuwe fietsers Fietsen is voor alle Hagenaars en bezoekers. Het is goedkoop, toegankelijk, snel, schoon en gezond. De gemeente maakt vernieuwend beleid, zodat ook mensen voor wie fietsen minder vanzelf­ sprekend is, kiezen voor de fiets als vervoermiddel.

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit

Projecten: • Aanleg van de verlengde Velostrada: Tussen Den Haag en Leidschendam-Voorburg komt een nieuwe fiets- en wandelroute. Dit project start in 2025, naar verwachting is de route in 2027 klaar. • Aantrekkelijke fietsroute Gedempte Gracht en Gedempte Burgwal: De Gedempte Gracht, Gedempte Burgwal en Lutherse wordt aan­trekkelijker voor fietsers en voetgangers. Fase 1 van dit project zit erop, fase 2 start naar verwachting de eerste helft van 2025. • Fietsroute Pletterijkade: De Pletterijkade en het Rijswijkseplein worden opnieuw ingericht. Er komt meer ruimte voor fietsers, voetgangers en groen. Zo wordt het in de toekomst aantrekkelijker en veiliger om hier te fietsen. • Fietsroute Hoefkade: Aan de Hoefkade komt een veilige fietsroute en meer groen in de straat. Na akkoord op het ontwerp bereidt de gemeente de werkzaamheden in 2024 voor. De werkzaamheden starten naar verwachting aan het begin van 2025 en zullen ongeveer 1 jaar duren. • Fietsenstalling Kijkduin: In mei 2024 is de nieuwe fietsenstalling in Kijkduin af. Er is plek voor 400 fietsen. • Fietsvlonders en Fietsbeugels: Bewoners kunnen fietsvlonders en fietsbeugels zelf aanvragen bij de gemeente. Op deze manier kunnen fietsen netjes en makkelijk gestald worden. • Herinrichting Kranenburgweg: De gemeente gaat de Kranenburgweg tussen de Houtrustbrug en de van Boetzelaerlaan opnieuw inrichten.

De straat wordt fietsvriendelijker groener en toekomstbestendiger. De Kranenburgweg is onderdeel van een Sterfietsroute. Werkzaamheden starten in 2025.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

• Duinoord fietst: De gemeente werkt in Duinoord aan parkeeroplossingen voor fietsen. Met de nieuwe ontwerpen komen er 466 nieuwe fietsparkeerplaatsen bij en verdwijnen en 36 auto­ parkeerplaatsen. Q3 en Q4 van 2024 starten de werkzaamheden in de wijk.

Participatie Samen met fietspartners maakt de gemeente van Den Haag een echte fietsstad. De gemeente heeft nauw samengewerkt met bewoners, bedrijven en belanghebbenden om de strategie ‘Ruim baan voor de fiets’ (RIS302960) te maken.

OPENBAAR VERVOER

Bij fietsprojecten wordt regelmatig gebruik gemaakt van een klankbordgroep met bewoners. Daarnaast doet de gemeente bij dit soort projecten regelmatig een belevingsonderzoek. Bewoners worden dan gevraagd naar hun ervaringen, deze ervaringen worden meegenomen in een project. Als laatste is er bij projecten altijd een inspraakperiode waarin bewoners vragen kunnen stellen en belangrijke zaken aan kunnen geven. Bewoners worden op de hoogte gehouden door webpagina's van de projecten.

In snelgroeiende stedelijke gebieden is het voort­ durend afstemmen van verschillende vervoersvormen essentieel om de leefbaarheid en bereikbaarheid van de stad te behouden. Het OV is daarbij de noodzakelijke ruggengraat voor lokale, regionale, nationale en internationale verplaatsingen in en tussen stedelijke gebieden. Daarom investeert de gemeente de komende jaren in deze duurzame vervoersvorm.

Schaalsprong OV (OV Next) Deze collegeperiode werkt de gemeente verder aan de drie OV corridors Koningscorridor, Oude Lijn en Zuidwestlandcorridor (RIS299181): • De Koningscorridor is de nieuwe regionale vervoersverbinding die zorgt dat reizigers rechtstreeks en comfortabel kunnen reizen van Zoetermeer via Rijswijk, CID-Binckhorst en Den Haag Centraal naar de Internationale Zone en Scheveningen. Deze collegeperiode gaat de gemeente verder met de voorbereiding.

9

Het streven is dat het eerste deel van de Koningscorridor, dat in de Binckhorst ligt, in 2030 is aangelegd. • Momenteel loopt de preverkenningsfase voor de ZuidWestlandcorridor. De ZuidWestlandcorridor omvat de zone van Zoetermeer via LeidschendamVoorburg, het centrum van Den Haag, Den Haag Zuidwest en Westland tot aan Maassluis/ Schiedam. • MIRT-verkenning Oude Lijn: De ‘Oude Lijn’ tussen Leiden, Den Haag, Rotterdam en Dordrecht wordt de komende jaren verbeterd. ProRail onderzoekt hoe er stap voor stap nieuwe stations geopend kunnen worden in woonwijken: Rijswijk Buiten, Schiedam Kethel, Rotterdam van Nelle en Dordrecht Leerpark. Daarnaast wordt onderzocht hoe er meer CitySprinters kunnen rijden tussen Den Haag en Dordrecht. Hiervoor moet het spoor aangepast worden, zo komen er tussen Delft en Schiedam 2 nieuwe sporen bij en worden er spoorviaducten gebouwd. Eind 2022 is hiervoor de MIRT-Verkenning Oude Lijn gestart. Vanaf 2025 rijdt op de Oude Lijn tussen Den Haag en de Rotterdamse regio iedere tien minuten een Sprinter.

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit

Participatie

DEELMOBILITEIT EN MOBILITEITSHUBS

In de ateliers van de Schaalsprong OV is de belangen­ groep ROVER nauw betrokken. In het kader van de stadsgesprekken die in december 2017 over de Haagse Mobiliteitsagenda zijn gehouden, is de Schaalsprong OV één van de vijf thema’s geweest. Tijdens die stadgesprekken werd de hoofdlijn van de gepresenteerde visie breed onderschreven. In de verdere uitwerking van de deelprojecten zoals op­genomen in de roadmap, zal vorm worden gegeven aan een breed participatieproces. (Schaalsprong OV, RIS299181)

In het Uitvoeringsprogramma Deelmobiliteit en Mobiliteitshubs, dat in 2024 wordt aangeboden aan de raad, staan de volgende maatregelen die bijdragen aan CO2-reductie:

Programma Inpassing nieuwe trams De laatste GTL8 trams van HTM zijn aan het einde van hun levensduur. Deze worden vervangen door zestig nieuwe trams (RIS 300911). Aangezien de nieuwe voertuigen breder en langer zijn dan de huidige GTL8-voertuigen is aanpassing vereist aan de infrastructuur voor de lijnen 1, 6, 12 en 16.

Participatie Voor tramlijn 1 heeft de gemeente tijdens de ontwerpperiode overleg gehad met wijk/­ bewonersorganisaties. Hier worden de principes van de ontwerpen besproken en ideeën uitgewisseld. Daarnaast worden bewoners via websites zoals: doemee.denhaag.nl en werkenaandewijk.denhaag.nl op de hoogte gehouden wanneer zij kunnen meepraten over de ontwerpen van tramlijnen 6 en 12.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

• Stimuleren groei autodeelcoöperaties en autodelen in een kleinere kring: De komende jaren zet de gemeente in op de uitbreiding van het aantal autodeelcoöperaties en autodeelgroepen in de stad en op het laten groeien van de bestaande. De gemeente zal hier extra over communiceren, mobiliteitscoaches inzetten en de subsidie­regeling die per 1 januari 2024 eindigde aanpassen en uitbreiden. Het streven is de nieuwe regeling in het tweede kwartaal vast te stellen. • Pilot fiets-/boomvlonder als beloning van autodeelinitiatieven: In Bezuidenhout is in 2023 een pilot gestart met de plaatsing van een fiets-/ boomvlonder in straten waar bewoners coöperatief autodelen. We gaan hier de komende jaren mee door. • Uitrol buurtmobiliteitshubs: In het voorjaar van 2024 start de verdere uitrol van ruim 100 buurtmobiliteitshubs voor deeltweewielers in de woonwijken van Scheveningen, het centrum en de Bomenbuurt. Dit zijn vaste locaties met parkeervakken voor deelfietsen en deelscooters. Vervolgens zullen ook andere vooroorlogse wijken volgen. Voor 2025 en 2026 staan nog eens 100 buurtmobiliteitshubs op de planning. • 1000 deelbakfietsen: in samenwerking met Baqme en Cargoroo, de aanbieders van deel­ bakfietsen in Den Haag, vergroten we het aanbod van deelbakfietsen.

Met verschillende pilots en door financiële stimulering van het gebruik van de bakfietsen heeft de gemeente onderzocht wat daarbij een goede methode is. Voor houders van de Ooievaarspas heeft de gemeente een extra pilot uitgevoerd om te onderzoeken of zij de bakfiets zouden gebruiken.

• Buurtmobiliteitshubs met koppeling met energietransitie: De energiecoöperatie Sterk op Stroom en de autodeelcoöperatie Vruchtenbuurt Deelt hebben een voorstel ingediend om een slim laadplein te maken in de Vlierboomstraat in de Vruchtenbuurt. De gemeente pakt dit project samen met de initiatiefnemers op. • Faciliteren van hub initiatieven uit de markt: De gemeente faciliteert marktinitiatieven voor de ontwikkeling van mobiliteitshubs op privaat terrein. Bijvoorbeeld door gezamenlijk leervragen op te stellen over de verdere ontwikkeling van mobiliteitshubs in het mobiliteitssysteem. • Opschalen en verbeteren P+R Hubs: De gemeente onderzoekt of er weer een P+R kan worden ontwikkeld op de oude locatie in Hoornwijck, op de zogenaamde N-Kavel. Deze grote P+R zal dan onderdeel uitmaken van nieuwe bouwplannen. Ook bij de Randstadrailhalte Forepark onderzoekt de gemeente of daar een grote P+R hub kan komen. Door de ligging bij de afslag van de A4 en de lightrailhalte is dit een ideale overstapplek.

10

Participatie Bij het aanwijzen van de locaties van de buurt­ mobiliteitshubs voor deeltweewielers wordt contact gezocht met bewonersorganisaties. Op deze manier kunnen bewoners meedenken met het plaatsen van de hubs.

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit

VERANDEREN STADSLOGISTIEK Als voor de omvang van de te leveren goederen of dienst niet per se een vrachtvoertuig nodig is, dient gezocht te worden naar alternatieve vormen van vervoer zoals Light Electric Vehicles (LEV’s) of de bakfiets. Dit leidt tot minder ruimtebeslag en gevoel van hinder en heeft een positief effect op de verkeersveiligheid. Dit laatste draagt bij aan het doel van nul verkeersdoden per jaar in 2040 dat staat in de Strategie Mobiliteitstransitie. Vanuit Logistiek070 en flankerend beleid zal de gemeente het gebruik van LEV’s en bakfietsen voor logistiek stimuleren.

VERANDEREN REISGEDRAG EIGEN ORGANISATIE • Met de invoering van de Omgevingswet komt de verplichting voor grote werkgevers om het woon-werkverkeer en de zakelijke reizen van de organisatie in beeld te brengen. Enkele jaren daarna volgt er ook een verplichting om de CO2-uitstoot van die reizen omlaag te brengen. • We voeren een andere reiskostenregeling in voor onze werknemers om daarmee te stimuleren dat ze vaker de fiets of het OV gebruiken. • We sluiten als gemeentelijke organisatie aan bij de ‘Coalitie Anders Reizen’ en committeren ons hiermee aan de doelstelling van 50% CO2 reductie van zakelijk verkeer in 2030. • Door in de organisatie voor draagvlak en bewustwording te zorgen, zullen medewerkers eerder kiezen voor duurzaam en verkeersveilig reizen. Via arbeidsovereenkomsten leggen we dit vast. Communicatie, interventies en campagnes kunnen hierbij ondersteunen.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

Veranderen reisgedrag

2024

2025

2026

- In gesprek gaan met werkgevers bij de Hubertus­tunnel via Zuid-Holland Bereikbaar - Realisatie fietsenstalling Kijkduin - Duinoord fietst - Onderdoorgang Trekvlietbrug/Mercuriusweg start uitvoering november 2024, gereed augustus/september 2025 - Programma Inpassing nieuwe trams (INTR) - Planuitwerking HOV Binckhorst - Verkenning Koningscorridor, Oude Lijn en verkenning ZuidWestlandcorridor - Uitbreiding naar 5 extra autodeelinitiatieven - 100 buurtmobiliteitshubs - Inzet mobiliteitscoaches - Opschalen en verbeteren P+R hubs - Voorbereiding monitor werkgerelateerde mobiliteit eigen organisatie en aanpassing van reiskostenregeling

- Benaderen van grote werkgevers (+100 werknemers) via Zuid-Holland Bereikbaar - Aanleg Velostrada tot 2027 - Aanleg fietsroute Gedempte Gracht en Gedempte Burgwal - Aanleg fietsroute Hoefkade (duur 1 jaar) - Herinrichting Kranenburgweg - Nieuw loopbeleid en netwerkkaart voor lopen - Programma Inpassing nieuwe trams (INTR) - Planuitwerking HOV Binckhorst - 100% Elektrische bussen HTM - 10-minuten Sprinter Den Haag – Rotterdam - Uitbreiding naar 5 extra autodeelinitiatieven - 100 buurtmobiliteitshubs - Opschalen en verbeteren P+R hubs

- Verder opschalen gesprekken met werkgevers via Zuid-Holland Bereikbaar - Voorbereiding realisatie HOV Binckhorst - Uitbreiding naar 5 extra autodeelinitiatieven - 100 buurtmobiliteitshubs - Toename van het aantal P+R reizigers ­vergeleken met 2025 - Pletterijkade: onderdeel van de Metropolitane Fietsroute Den Haag Pijnacker

11

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit 3.3 Verschonen voertuigen Emissievrije mobiliteit is een belangrijke randvoorwaarde om stappen te zetten naar een klimaatneutraal Den Haag in 2030. Deze ontwikkeling naar emissievrije voertuigen is al enige tijd gaande als onderdeel van doelen die gesteld zijn in het Parijsakkoord, het landelijk klimaatakkoord en Europese afspraken. Deze doelen worden ondersteund door stimuleringsacties van het Rijk en de gemeente. De opgave is nu om voor alle voertuigtypen de transitie naar emissievrije mobiliteit te versnellen. De maatregelen die nodig zijn om deze ambitie waar te maken, komen terug in het nieuw op te stellen Actieplan luchtkwaliteit. De belangrijkste maatregel die hiervoor ingezet gaat worden is het invoeren van een zero-emissiezone voor logistiek. Andere belangrijke ontwikkelingen richting emissievrije mobiliteit zijn het uitrollen van voldoende laadinfrastructuur, de transitie naar elektrische bussen door HTM en de verkenning naar het verschonen van afvalinzameling.

ZERO-EMISSIEZONE Den Haag heeft momenteel een milieuzone in het centrum voor personenauto’s, bestelauto’s, vrachtauto’s en autobussen (touringcars) die op diesel rijden. Naast de bestaande milieuzone gaat Den Haag ook een zero-emissiezone invoeren voor bestel- en vrachtauto’s. Dit is een zone waarin deze voertuigen alleen nog maar mogen rijden als ze geen schadelijke uitstoot meer produceren. Dit betekent­dat ze elektrisch of op waterstof moeten rijden, en niet meer op benzine, diesel of gas. Vanaf 1 januari 2025 komt er een zero-emissiezone in het centrum. Om de stikstofdepositie terug te brengen en de Natura 2000 gebieden te WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

beschermen, is het college van plan om deze zeroemissiezone per 1 januari 2026 uit te breiden naar de kuststrook. Hiervoor voeren we een MKB-toets uit. Ook worden de verschillende effecten van de invoering­van deze zone langs de kust in kaart gebracht met een MKBA. Naast de categorie bestel- en vrachtauto’s is Den Haag ook van plan om de categorie taxi­voertuigen aan de zero-emissiezone te voegen. Echter, op 20 december 2023 is door de Tweede Kamer besloten dat het voorstel om een uitstootvrije zone voor taxi’s in te voeren niet wordt behandeld tot er een nieuw kabinet is. Dit betekent dat de zero-emissiezone voor taxivoertuigen niet op 1 januari 2025 ingevoerd zal worden. Het is op dit moment nog onduidelijk wat de nieuwe invoersdatum van de zero-emissiezone voor taxivoertuigen zal worden.

Uitbreiding van zero-emissiezone naar andere voertuig­­categorieën en naar andere delen van de stad Om de transitie naar emissievrije mobiliteit te versnellen richting 2030 onderzoekt de gemeente of de zero-emissiezone uitgebreid kan worden naar andere delen van de stad en andere voertuigtypen kunnen worden toegevoegd. Landelijk vindt er overleg plaats om de categorie touringcars vanaf 2027 toe te voegen aan de zero-emissiezone. Op dit moment is er voor personenauto’s nog geen landelijke regelgeving, maar het is de verwachting dat dit voor 2030 wel het geval zal zijn.

Om de overstap voor ondernemers haalbaar te maken, zijn er voor de zero-emissiezone landelijk afgesproken overgangsregelingen, vrijstellingen en ontheffingen die voor alle zero-emissiezones in Nederland gelden. Als je als stad overgaat tot invoering­van een zero-emissiezone kunnen ondernemers daar aanspraak op maken. Dit geldt daarmee ook voor de ondernemers van Den Haag. De vrijstellingen en ontheffingen zijn vergelijkbaar met die van de huidige milieuzone voor dieselvoertuigen. Ook zijn er diverse landelijke stimuleringsregelingen. Dat zijn bijvoorbeeld landelijke subsidies voor de aanschaf of lease van bestel- (SEBA) en vrachtauto’s (AanZET) en schoon bouwmaterieel (SSEB), fiscale voordelen en leningen tegen lage rente. De zero-emissiezone draagt naast het behalen van de klimaatdoelstelling ook bij aan betere luchtkwaliteit en minder stikstofdepositie. In de werkagenda Duurzame Leefomgeving zijn deze acties uitgewerkt.

12

deze maat­regelen wordt in het nieuwe actieplan Luchtkwaliteit opgenomen. Gratis adviesgesprek of wagenparkscan De gemeente stelt een Logistiek Makelaar beschikbaar, die ondernemers kunnen benaderen voor een gratis persoonlijk adviesgesprek of wagenparkscan, om hen te ondersteunen bij de transitie naar schoon vervoer.

In het kader van het Actieplan Luchtkwaliteit onderzoekt de gemeente de verschillende opties op haalbaarheid en juridische houdbaarheid.

Gratis probeeractie elektrische deelbestelauto De gemeente biedt aan ondernemers van een BIZ of bedrijfsverzamelgebouw een probeeractie aan. Hierbij mogen de ondernemers twee maanden gratis gebruik mogen maken van een elektrische deelbestelauto. Tijdens deze periode kunnen zij op een makkelijke manier ervaring opdoen met ­elektrisch rijden en met het concept autodelen.

Uitbreiding en aanscherping milieuzone diesel personenauto’s en autobussen De gemeente onderzoekt of de milieuzone voor diesel personenauto’s en autobussen aangescherpt moet worden en of deze qua omvang uitgebreid moet worden. Deze verkenning van

Demontageregeling oude bestelbussen In het kader van de zero-emissiezone komt er een regeling waarbij aan ondernemers een subsidie wordt verleend voor het demonteren van een bestelbus. Ook wordt er gekeken naar andere maatregelen om deze ondernemers te ondersteunen.

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit

Participatie De invoering van de milieuzones en zeroemissiezones vloeit voor uit landelijke afspraken met betrokken partijen, zoals brancheorganisaties, natuur- en milieuclubs en andere gemeenten. Voor de invoering van de milieuzones en zeroemissie­zones specifiek in Den Haag zijn diverse raadplegingen gedaan van betrokken partijen in de stad. Voor de uitbreiding van de zone naar de kust is door bureau EMMA een onderzoek gedaan specifiek naar het draagvlak voor deze uitbreiding. Ook wordt een MKB-toets voorbereid. Voor toekomstige maat­regelen worden nog vergelijkbare trajecten voorbereid.

Laadinfrastructuur Een belangrijke randvoorwaarde voor de transitie naar emissievrije voertuigen is het uitrollen van voldoende laadinfrastructuur. We werken daarom samen met de andere G4-steden toe naar een landelijk­dekkend netwerk van verschillende typen elektrische modaliteiten (Samenwerkingsovereenkomst Regionale Aanpak Laadinfrastructuur, RIS316884). Sinds 2011 werken we aan de openbare laad­ infrastructuur in de stad. Met de vaststelling van het Uitvoeringsplan openbare laadinfrastructuur voor elektrische personenauto’s 2021-2024 (RIS311235) is een incidentele investeringsimpuls van in totaal € 3,8 miljoen vrijgekomen, waarmee de jaarlijkse uitrolsnelheid kan worden verdubbeld van gemiddeld­200 naar gemiddeld 400 reguliere laadpalen. In Den Haag zijn tot dusver circa 2.700 openbare laadpalen gerealiseerd. Reguliere laadpalen beschikken over twee laadpunten dus dat zijn ruim 5.400 laadpunten.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

Uitbreiding laadnetwerk met reguliere laadpalen en prognoses De komende jaren neemt het aantal elektrische auto’s snel toe. In de Herijking openbare laad­ infrastructuur voor personenauto’s (RIS316608) zijn prognoses opgenomen van de ontwikkeling van de laadbehoefte in de stad. Hieruit komt naar voren dat in 2025, 2030 en 2035 respectievelijk circa 3.300, 5.600 en 9.200 reguliere laadpalen nodig zullen zijn. Voor de benodigde 3.300 laadpalen in 2025 ligt Den Haag op koers en ook voor het benodigde aantal openbare laadpalen in 2030 kan naar verwachting de huidige uitrolsnelheid van gemiddeld 400 openbare laadpalen per jaar worden voortgezet. Daarmee wordt in de periode van 2024 – 2026 verwacht dat we 1.200 extra laadpalen realiseren. In de jaren tussen 2030 en 2035 wordt een sterke groei van elektrisch­vervoer en de benodigde laad­ infrastructuur voorzien waardoor het uitroltempo fors moet worden verhoogd naar ruim 700 openbare laadpalen per jaar.

minimaal 15 en maximaal 33 snelladers geplaatst, dat wil zeggen minimaal 30 en maximaal 66 snellaadpunten. • We onderzoeken nieuwe locaties voor laadpleinen zodat de impact op de openbare ruimte wordt gecentreerd en de belasting op het elektriciteitsnetwerk wordt beperkt. • Naar verwachting wordt in 2024 de aanbesteding van de taxisnelladers voor de taxistandplaats Rijnstraat (standplaats CS) en taxistandplaats Hollands Spoor gepubliceerd. Daarbij kijken we tevens naar een extra taxisnellaadlocatie vanwege de uitbreiding van de zero emissiezone naar de kust.

Ontwikkeling Haagse laadmix Naast de reguliere laadpalen bevinden zich momenteel drie laadpleinen en drie gemeentelijke snellaadstations in de stad. Het gemeentelijke snellaadstation in het Prinses Beatrixkwartier is begin 2023 geüpgraded naar high power charging. Dit biedt een ervaring die vergelijkbaar is met het tanken van fossiele brandstof bij een tankstation, het doel is om de auto zo snel mogelijk te laden. Om het laadnetwerk op een evenwichtige manier uit te breiden, richten we ons op de verdere ­ontwikkeling van een mix van laadmodaliteiten (een ‘Haagse laadmix’):

De gemeente onderzoekt of er laadinfrastructuur voor touringcars kan komen op de touringcar­ parkeerplaats op het Zwarte Pad in Scheveningen. Ook kijken we of er één voor vrachtwagens kan komen bij de walstroomvoorziening in Scheveningen Haven. In Q2 2024 zijn de resultaten van de verkennende studie bekend.

• Vanaf 2024 worden op 15 locaties kortparkeersnelladers gerealiseerd. Deze laders komen op locaties waar kort geparkeerd wordt zodat de auto tijdens het winkelen, sporten of lunchen kan worden opgeladen. Er kunnen in totaal

13

• De gemeente brengt haar rol bij de realisatie van laadvoorzieningen voor logistieke voertuigen verder in kaart. Hierbij zal met name aandacht zijn voor voldoende laadinfrastructuur nabij de ZE Zone en gericht op logistiek die niet de mogelijkheid heeft om op eigen terrein te laden.

Pilots om impact van netcongestie en schaarse openbare ruimte te beperken Netcongestie In december 2023 heeft Stedin bekendgemaakt dat voor delen van Den Haag netcongestie geldt (RIS317411). Vooralsnog heeft netcongestie alleen gevolgen voor zware stroomaansluitingen (> 3x80 Ampère) en kan de realisatie van reguliere laadpalen (veelal 3x25 Ampère) doorgaan.

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit

Aansluitingen hoger dan 3x80 Ampère komen op een wachtlijst. Het is nog niet duidelijk wat dit gaat betekenen voor de doorlooptijd van de laadmodaliteiten met zwaardere stroomaansluitingen zoals (kortparkeer-)snelladers, laadpleinen en de upgrade naar High Power Charging (HPC)-laden van de overige twee gemeentelijke snellaadstations. Netcongestie en schaarse openbare ruimte vormen een risico voor de uitrolsnelheid van de openbare laadinfrastructuur. We zien verschillende oplossings­richtingen waarmee de impact van deze risico’s beperkt kan worden. Dit gaan we onderzoeken in verschillende pilots:

5 Pilot multifunctionele assets (laadlichtmasten) Het combineren van laadpalen en lichtmasten kan de druk op de openbare ruimte helpen verminderen. Bij een nieuwe gebiedsontwikkeling zal in de vorm van een pilot lokaal de mogelijkheid om laadlichtmasten toe te passen worden onderzocht.

Participatie • Bewoners en ondernemers kunnen via denhaag.nl een openbare laadpaal aanvragen in de buurt; • De taxisnelladers zijn afgestemd met de taxibranche.

1 Pilot netbewust laden Netbewust laden is een specifieke vorm van slim laden die rekening houdt met de capaciteit van het laagspanningsnet. Samen met de net­beheerder brengen we de mogelijkheden in kaart. 2 Pilot laadpalen voeden vanuit het HTM-net Samen met HTM, ACM en Pels Rijcken onderzoeken we de juridische mogelijkheden voor een pilot waarbij enkele openbare laadpalen worden voorzien van elektriciteit uit het bovenleidingnet van de HTM. 3 Pilot aansluiten laadpalen op het smart grid van Living Lab Scheveningen Door lokale opwek en lokaal gebruik van elektriciteit aan elkaar te matchen door middel van een slim energiemanagementsysteem, kan het energienet van de netbeheerder worden ontlast. 4 Pilot samenwerken met een buurtenergie­ coöperatie bij de realisatie van een slim laadplein We onderzoeken op welke wijze en onder welke voorwaarden we buurtenergiecoöperatie Sterk op Stroom kunnen ondersteunen bij het inzetten van lokaal opgewekte energie voor een slim laadplein in de Vruchtenbuurt. Deze coöperatie wekt eigen zonnestroom op die zij wil inzetten voor het laden van (deel-)auto’s.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

ELEKTRISCHE BUSSEN HTM De op aardgas rijdende stadsbussen zijn aan het einde van hun levensduur. HTM stapt eind 2024 over op duurzamere elektrische bussen.

VERSCHONEN WAGENPARK EIGEN ORGANISATIE De bedrijfsvoering van onze organisatie gaat gepaard met verschillende verkeersstromen. Deze willen we waar mogelijk verduurzamen, zodat we als gemeente het goede voorbeeld geven: ► De vervoersdiensten (doelgroepenvervoer, taxidiensten) die de gemeente inkoopt zijn waar technisch mogelijk zero-emissie.

14

► De levering van goederen en diensten aan de gemeente is waar technisch mogelijk standaard zero-emissie en waar mogelijk gebundeld. Zie hiervoor ook het recent vastgesteld actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (RIS 317940). ► We stellen voorwaarden over CO2-uitstoot door verkeer bij vergunningen voor evenementen en bouwprojecten. ► We gaan verder met het verduurzamen en verminderen van de omvang van ons eigen wagenpark. In Q2 2024 wordt een plan opgesteld voor deze verdere verduurzaming. Hierin wordt ook gekeken naar het gebruik van de voertuigen en de mogelijkheden om via andere duurzame vervoerwijzen te reizen en werkzaamheden beter te spreiden over de week. De figuur op de volgende bladzijde laat zien hoever de gemeente staat met verduurzaming van het wagenpark per 1 januari 2024.

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit

► In 2024 worden 45 elektrische personenwagens op de Leyweg uitgerold. Meerdere grote elektrische veegmachines staan in bestelling en er wordt een aanbesteding voor elektrische wagens met opbouw en zware werkbussen opgesteld. Dit betreft een raamcontract voor ongeveer 52 voertuigen voor de komende vier jaar.

Gemeentelijk wagenpark per 2024

► Voor straatreiniging maken we nu al gebruik van 17 elektrische veegmachines. Het handmateriaal (bosmaaiers, bladblazers) is al een paar jaar elektrisch. ► Met de ondertekening van het Convenant Duurzame Voertuigen heeft de verbonden partij HMS zich eind 2019, samen met de gemeente, gecommitteerd aan de ambitie naar volledig emissieloze voertuigen in 2030. Er wordt een proef uitgevoerd met twee elektrische vrachtwagens. Deze proef, die een jaar duurt en naar verwachting eind 2024 start, moet inzicht

Verschonen voertuigen

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

geven in de mogelijkheden en gevolgen voor de bedrijfsvoering van HMS en de afvalinzameling. De wagens zijn besteld en de aanleg van de laadinfrastructuur is in voorbereiding. Daarnaast heeft HMS vijf elektrische vrachtwagens besteld ter vervanging van vijf dieselvoertuigen. Deze voertuigen worden naar verwachting in 2025 geleverd. Andere typen vervangende voertuigen zijn nog onvoldoende beschikbaar op de markt. HMS zet zich ook in om het aantal vervoersbewegingen sterk te verminderen door restafval van de ondergrondse restafvalcontainers dynamisch in te zamelen met behulp van vulgraatsensoren. ► De burgemeester en wethouders stappen in 2024 voor hun werk over op 100% elektrisch vervoer.

2024

2025

2026

- Besluitvorming aanscherpen toegangscriteria milieuzone personenauto’s - Realisatie van circa 400 openbare laadpalen (circa 800 laadpunten) - Start aanbesteding en realisatie taxisnelladers - Uitbreiding Haagse laadmix (start realisatie kortparkeersnelladers) - Uitvoering en evaluatie pilots netcongestie en inpassing openbare ruimte - Realisatie laadinfra Leyweg stadsdeelkantoor - Uitrol 45 elektrische personenwagens op de Leyweg - Plan verduurzaming eigen wagenpark

- Invoering ZE-Zone centrum logistiek - Realisatie van circa 400 openbare laadpalen (circa 800 laadpunten) - Herijking openbare laadinfrastructuur voor personenauto’s - Verdere ontwikkeling Haagse laadmix - Uitvoering en evaluatie pilots netcongestie en inpassing openbare ruimte - Levering van vijf elektrische vrachtwagens bij HMS

- Uitbreiding ZE-Zone naar kuststrook - Realisatie van 400 openbare laadpalen (circa 800 laadpunten) - Verdere ontwikkeling Haagse laadmix

15

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit 4 MONITORING De weg naar duurzame mobiliteit kan de gemeente niet alleen bewandelen. Bewoners en ondernemers zullen samen met de gemeente de transitie naar een toekomst­ bestendig mobiliteitssysteem vorm moeten geven. Om de transitie te volgen verzamelt de gemeente gegevens. De monitoring zal verwerkt worden in de Haagse Klimaat­ rapportage en het Klimaatdashboard. Dit klimaatdashboard gaat helpen om de effectiviteit van maatregelen in kaart te brengen en om de voortgang van de CO2-reductie in de stad inzichtelijk te maken. Onderstaande figuur toont welke verschillende indicatoren gerelateerd zijn aan het hoofd-

doel. Hiermee kan het effect van alle genoemde maatregelen tot en met 2026 uit de werkagenda worden gemonitord, maar kan ook worden bepaald welke extra maatregelen nodig zijn om te komen tot emissievrije mobiliteit in 2030.

Doel: reductie CO2-uitstoot/stikstof/fijnstof door mobiliteit

Aantal vervoersbewegingen

Groei lopen, fietsen, OV, deelmobiliteit

• Thuiswerkenden • Percentage korte autoritten (<5 km) • Afgelegde kilometers logistieke ritten

• Buurtmobiliteitshubs • Deelautocoörperaties • Autobezit per huishouden • Aandeel lopen, fietsen, OV, auto • Deelfietsen, deelscooters en deelauto's • Alternatief logistiek vervoer • Verdeling van verplaatsingen over de dag

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

Aandeel elektrische voertuigen

• Personenauto's • Bestelauto's • Vrachtwagens • Bussen • Touringcars • (Brom)fietsen • Aantal openbare laadpalen

16

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit REDUCTIE VAN EMISSIES

CO2-uitstoot modaliteiten Verkeer en vervoer (fossiele brandstof) | Den Haag, kton

Deze werkagenda heeft als doel om emissies van CO2, stikstof en fijnstof te reduceren. De volgende grafiek geeft de huidige CO2-emissies weer, zoals berekend in de Regionale klimaatmonitor. Voor stikstof en fijnstof zijn momenteel geen gegevens bekend. De indicatoren geven vervolgens aan op welke thema’s veel groei is en welke thema’s achterblijven. Dit geeft informatie om bij te sturen per thema. Indicatoren voor het verminderen van vervoersbewegingen Voor de monitoring van het verminderen van vervoersbewegingen­wordt gemonitord op: • Het percentage thuiswerkenden; • Het percentage korte autoritten (onder de 5 km); • Het aantal afgelegde kilometers voor logistieke ritten.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

17

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit

Indicatoren voor het veranderen van reisgedrag Ten aanzien van de groei van andere vervoerswijzen kijkt de gemeente naar:

Geregistreerde elektrische voertuigen in Den Haag 2023

• Aantal buurtmobiliteitshubs; Er staan jaarlijks 100 buurtmobiliteitshubs op de planning; • Aantal deelautocoöperaties en aantal deel­ bakfietsen; De gemeente zet in op een jaarlijkse uitbreiding van 5 deelautocoöperaties in de stad. We vergroten het aanbod van deelbakfietsen naar 1.000; • Autobezit per huishouden; • Aandeel van lopen, fietsen, OV en auto; • Het aantal of percentage deelfietsen, deelscooters en deelauto’s; • Alternatieve vervoerstromen voor logistiek (anders dan bestel- en vrachtvoertuig); • De verdeling van de verplaatsingen over de dag (en met name in de spits). Indicatoren voor het verschonen van voertuigen De gemeente kijkt naar het aantal of het percentage elektrische voertuigen dat geregistreerd staat in Den Haag per emissieklasse. Het percentage elektrische­voertuigen geregistreerd in Den Haag in 2023 wordt getoond in nevenstaand figuur.

Elektrische voertuigen in milieuzone en op de centrumring in 2023

Verder bepaalt de gemeente aan de hand van metingen jaarlijks het percentage elektrische voertuigen dat rijdt in de milieuzone en op de centrumring. De cijfers voor 2023 staan genoemd in nevenstaand figuur. Ook kijkt de gemeente naar het aantal laadpalen dat er jaarlijks bijkomt. Per jaar zullen er gemiddeld vierhonderd laadpalen geplaatst worden.

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

18

< I N HOU D

Duurzame mobiliteit

WER KAG EN DA D U U RZAM E MO B I L I TEIT 2 0 2 4 -2 0 2 6

19

< I N HOU D