RIS318669 Bijlage 2 Gebiedskader Fruitweg tbv Cie en Raad LR

Doel van de Straathandelsverordening Den Haag 2017 is het stimuleren van economische activiteiten, het bieden van een gelijk speelveld, kansen aan zittende en nieuwe ondernemers, het garanderen van de leefbaarheid voor bewoners, het corrigeren van in het verleden ontstane scheefgroei en het realiseren van een straatbeeld dat past bij de dynamiek van een grote stad.

6.13

Waterparagraaf

Waterbeheerprogramma 2022-2027 Het plangebied valt binnen het beheergebied van het Hoogheemraadschap Delfland (hierna HHD). In het Waterbeheerprogramma heeft het HHD de ambities en doelstellingen voor de komende jaren vastgelegd. Daarin staat de missie ‘droge voeten, voldoende water, schoon water en gezuiverd afvalwater’ centraal. De hoofdtaken van HHD zijn daarbij waterveiligheid, waterbeheer en waterzuivering. Daarbij wordt samen met gemeenten ingezet op stedelijk waterbeheer en klimaatadaptatie. Watertoets (weging van het waterbelang) Belangrijk uitgangspunt voor HHD is dat de waterhuishouding door ruimtelijke veranderingen niet mag verslechteren (‘standstil beginsel’). Bij de verdere planuitwerking wordt middels vroeg vooroverleg in het kader van de watertoets maatregelen bepaald om te voldoen aan de waterhuishoudkundige doelstellingen, zoals opgenomen in de waterschapverordening, waterbeheerprogramma en het vigerend beleid van HHD. Hierbij toetst HHD bouwinitiatieven en herinrichtingsplannen aan deze verordeningen, programma’s en beleidsregels. HHD bekijkt het watersysteem in samenhang met het stedelijk waterbeheer (riolering, sponswerking, grondwater etc.) en werkt samen met gemeenten aan klimaatadaptatie om de zorgplicht voor ‘voldoende water’, ‘stevige dijken’, ‘schoon water’ en ‘gezuiverd afvalwater’ te kunnen blijven waarmaken nu en in de toekomst.

In de Handreiking watertoets voor gemeenten Watertoets ruimtelijke plannen - Delfland (hhdelfland. nl) is aan de hand van de verschillende waterthema’s van de waterhuishouding alle relevant beleid opgenomen. De verschillende waterthema’s zijn: Veiligheid en Waterkeringen, Voorkomen van wateroverlast, Grondwater en voorkomen (zoet) watertekort, Onderhoud en bagger, Watersysteemkwaliteit en ecologie, Afvalwaterketen en Klimaatadaptatie. De Handreiking watertoets voor gemeenten geeft aan, wat voor een watertoets noodzakelijk en wenselijk is. In de uitwerking

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

73

dient onderbouwd te worden hoe het beoogde ruimtelijk plan zich verhoudt tot de verschillende waterthema’s zoals bedoeld in de Handreiking watertoets voor gemeenten. Uitgangspunt is dat iedere ruimtelijke ontwikkeling zelf een bijdrage levert aan de (klimaat)opgave op watergebied. Dat betekent dat de waterhuishouding door ruimtelijke veranderingen niet mag verslechteren (“standstill beginsel”) en daarbovenop een extra buffer moet voorzien om heviger buien op te kunnen vangen (klimaateffecten). Naast advisering in het kader van de watertoets kan het zo zijn dat voor werken en werkzaamheden in, op, onder, boven en naast waterstaatswerken van HHD, zoals aangegeven op de legger Legger - Delfland (hhdelfland. nl) , apart van de watertoets een watervergunning en/of melding nodig is van HHD. Voor meer informatie over deze watervergunning en/of melding wordt verwezen naar Ik wil een vergunning aanvragen - Delfland (hhdelfland.nl)

6.14

Inrichting Openbare Ruimte

Kadernota Openbare Ruimte (19 mei 2023, RIS310884) beschrijft de uitgangspunten voor de openbare ruimte van Den Haag. Voor een kwalitatief goede openbare ruimte gelden voor het werk in de openbare ruimte van Den Haag diverse regels en procedures. Deze zijn te vinden in het Handboek openbare ruimte. In het algemeen gelden de volgende uitgangspunten voor het werk in de openbare ruimte van Den Haag: • De inrichting van de openbare ruimte gaat volgens de uitgangspunten: eenvoud, harmonie, ruimte. • De ontwerpen zijn duurzaam en klimaatadaptief. • Om de openbare ruimte goed te kunnen gebruiken moet deze multifunctioneel en flexibel en voor iedereen toegankelijk zijn. - Om het gebruik van de openbare ruimte te ondersteunen is naast een goede inrichting ook goed beheer nodig. • De normen voor Residentiekwaliteit en Hofstadkwaliteit borgen de kwaliteit. • Den Haag ontwikkelt de openbare ruimte samen met private partijen, inwoners, experts en andere belanghebbenden. •

Den Haag plant slim en integraal, door de disciplines heen

Groen, tenzij In Den Haag wordt het ‘Groen, tenzij principe’ gehanteerd bij de (her)inrichting van de openbare ruimte. In de periode tot 2030 moet er vijf procent aan groen oppervlak bijkomen in de openbare ruimte van Den Haag als bijdrage aan het klimaat om de leefbaarheid van de stad te behouden en te verbeteren. Ontwerp openbare ruimte De Wegwijzer ‘Den Haag Klimaatbestendig’ (RIS308745) zal worden vernieuwd en worden voorzien van klimaatpiramides voor de openbare ruimte. Deze zijn ontworpen om makkelijker te kunnen beoordelen of een ontwerp bijdraagt aan klimaatbestendigheid, en om te adviseren hoe dat beter kan.

74

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

Keuzes gebaseerd op deze piramides geven ook voordelen met betrekking tot leefbaarheid, CO2-missies en circulariteit. Voor een klimaatbestendige inrichting is een stappenplan van toepassing: • • • •

Analyseer lokale situatie Gebruik Haagse ambities en eisen Kies oplossingsrichtingen en maatregelen (maatwerk!) Toon Haagse ambities en eisen aan

Bij de (her)inrichting van straten is toegankelijkheid het uitgangspunt en expliciet onderdeel van de planvorming. Keuzes maken In de praktijk zien we dat vaak van de minimale maten moet worden afgeweken omdat de beschikbare openbare ruimte onvoldoende is. Zo staan er straatbomen in te kleine groeiplaatsen, hebben de voetgangers onvoldoende ruimte op de stoep en staan auto’s in te smalle parkeerstroken geparkeerd. Voor de openbare ruimte van 2030 willen we dit verder voorkomen. We kiezen er voor om zoveel mogelijk functies te combineren, maar waar dat niet meer past te kiezen. Dat betekent dat er geen bomen worden geplant als de ondergrondse ruimte niet voldoet en bijvoorbeeld de snelheid van de weg wordt verlaagd als er onvoldoende ruimte voor fietspaden is. Voor ontwerpen geldt dat eerst wordt ontworpen vanuit het langzaam verkeer (omgekeerd ontwerpen) en wordt gewerkt volgens het principe: groen, tenzij. Er wordt nu nog te vaak bestrating aangelegd op plaatsen waar dit niet nodig is voor de bereikbaarheid. Handboek Openbare Ruimte Het Handboek Openbare Ruimte, ook wel HOR genaamd (RIS268741) is van toepassing bij de (her)inrichting van de openbare ruimte. In Den Haag wordt bij de inrichting gebruik gemaakt van twee soorten kwaliteiten Residentiekwaliteit of Hofstadkwaliteit. Voor bedrijventerrein Fruitweg geldt Residentiekwaliteit, de standaardkwaliteit.

De banken, prullenbakken, lantaarnpalen en tegels zijn van goede kwaliteit en niet tijdgebonden. Op het bedrijventerrein Fruitweg wordt ingezet op 30 km/uur wegen behoudens de Fruitweg en Viaductweg. Beide fungeren als wijkontsluitingswegen en zijn opgenomen in de Hoofdroutekaart hulpdiensten Den Haag 2016 (RIS296077). Volgens het handboek Openbare Ruimte wordt de rijbaan van een 30 km/ uur weg uitgevoerd in klinkerbestrating met verkeersremmende maatregelen. Vanwege de intensiteit van de belasting kan worden overwogen een meer passende materialisering te gebruiken. Toegankelijkheid Den Haag wilt ook een toegankelijke stad zijn voor o.a. ouderen en mensen met een beperking. Toegankelijkheid is expliciet onderdeel van planvorming. Zo wordt de toegankelijkheid van de gebouwen voor mindervaliden gewaarborgd door de begane grond te laten aansluiten op het peil van de aansluitende buitenruimte. Mensen met een visuele beperking zijn voor hun oriëntatie in meer of mindere mate afhankelijk van duidelijke en eenduidige geleiding. Om mensen met een visuele beperking goed te begeleiden wordt uitgegaan van een inrichting dat hier fysiek op ingesteld is. Een blinde of slechtziende moet zo min mogelijk hinder ondervinden van een bestaande inrichting en andere gebruikers en zich goed kunnen oriënteren.

In de openbare ruimte bestaat deze (be)geleiding vooral uit natuurlijke gidslijnen en geleidelijnen. Daar waar geen gidslijn aanwezig is zal uit worden gegaan van kunstmatige (blinde)geleidelijnen. Bij de herinrichting van de openbare ruimte wordt hiervoor aandacht gevraagd.

Afval Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor hun afvalinzameling. Afvalinzameling vindt gescheiden plaats, bij voorkeur circulair en grondstofgericht. Hiervoor moet een inpandig ruimte worden gereserveerd in het bouwplan. Deze ruimtes zijn dusdanig gesitueerd dat een efficiënte aansluiting met rijroutes en opstelplekken zo min mogelijk druk op de openbare ruimte uitoefent.

6.15 Riolering

Participatie Daar waar wordt gewerkt aan de openbare ruimte hebben bewoners, ondernemers en bezoekers direct belang. De gemeente zorgt dan ook voor gedegen participatie in alle projecten in de openbare ruimte. Juist waar er onvoldoende (financiële) ruimte is om alle gewenste openbare ruimte aan te pakken, is kiezen met de direct betrokkenen essentieel voor het succes.

• •

Het voorkomen dan wel het scheiden van afvalwaterstromen aan de bron; Meer oog te hebben voor hergebruik; Het terugdringen van energiegebruik;

•

Het voorkomen dat schoon water vuil wordt.

Uitgangspunt voor het rioleringsbeleid is het ‘Gemeentelijk Rioleringsplan 2016-2020’ (RIS289287). Werken aan duurzaamheid betekent voor de riolering dat meer rekening gehouden dient te worden met: •

Hierbij is het gebruik van schadelijke stoffen voor het oppervlaktewater, zoals koper, zink en bitumineuze dakbedekking, niet toegestaan. Duurzaam denken en doen komt zo terug in het ontwerp, de aanleg, het beheer en het gebruik van de riolering. Afkoppelen van hemelwater is een voorbeeld van een aanpak, waarmee zoveel mogelijk bij de bron wordt voorkomen dat water vuil wordt, dat water wordt vastgehouden op de plaats waar het valt en waarmee gemalen en zuiveringsinstallaties niet onnodig worden belast met het verwerken van schoon hemelwater

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

75

6.16 Mobiliteit en parkeren Huidige situatie bedrijventerrein Fruitweg Het bedrijventerrein Fruitweg is een bedrijventerrein met ongeveer 130 bedrijven waar vooral Business-to-Consumer (B2C) en Cradle-to-Cradle (C2C) gerichte werklocaties voor MKB, creatieve en ambachtelijke bedrijvigheid aanwezig is. De rol van de logistieke- en bouwfunctie op het bedrijventerrein is aanzienlijk. Daarnaast zijn de sectoren agrifood, tuinbouw, zakelijke en juridische diensten ook vertegenwoordigd. Er zijn voornamelijk kleinere, ambachtelijke bedrijven zoals autobedrijven, een schildersbedrijf, een verfbedrijf, metaalbewerking en kozijnenmaker Op het bedrijventerrein is een aantal bedrijven gevestigd die veel verkeersbewegingen genereren, zoals de HTM en de diverse autobedrijven. Het bedrijventerrein ligt nabij twee stedelijke hoofdwegen (S105 en S106). Vanwege de ligging van het bedrijventerrein (dichtbij stedelijk gebied en beperkte beschikbaarheid van omliggende hoofdwegen) wordt de (vracht)autobereikbaarheid beperkt. De Fruitweg heeft qua oppervlakte ook niet de maat en de ruimte om veel en groot logistiek verkeer te accommoderen. Vanuit mobiliteitsoogpunt is het daarom ongewenst om op het bedrijventerrein Fruitweg grootschalige bedrijven aan te trekken die veel vrachtverkeer genereren.

Vanuit de mobiliteitsgedachte is het wel gewenst om in te zetten op kleinschalige bedrijvigheid, MKB en middelgrote bedrijven die weinig extra vervoerbewegingen genereren of die weinig parkeerruimte gebruiken. Haagse Nota Mobiliteit Het is belangrijk en noodzakelijk om de verkeersveiligheid en de mobiliteit op en rond het bedrijventerrein in goede banen te leiden. Hiervoor is het van belang om recht te doen aan het centrale motto van de Haagse Nota Mobiliteit door bewust te kiezen en slim te organiseren. Er wordt een beroep gedaan op iedereen (burgers, bedrijven, bezoekers) om bewust na te denken over de effecten op mobiliteit en milieu. Dit gebiedskader geeft hier voor het bedrijventerrein Fruitweg verder richting aan.

76

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

Strategie Mobiliteitstransitie Den Haag 2022-2040 Den Haag groeit van 535.000 inwoners in 2018 naar circa 620.000 inwoners in 2040 (+15%). Meer inwoners betekent ook meer mobiliteit in de stad. De realisatie van 50.000 extra woningen tot 2040 is alleen mogelijk door middel van ruimtelijke verdichting. Dit zorgt ervoor dat de openbare ruimte steeds intensiever gebruikt wordt. Meer inwoners, bezoekers en werknemers betekent ook meer beweging in de stad en meer vraag naar verblijfsruimte. De noodzaak om de openbare ruimte efficiënter te gebruiken wordt steeds groter en de noodzaak om heldere keuzes te maken en te vernieuwen en innoveren in de zoektocht naar wat goed werkt. Om de stad en regio bereikbaar, leefbaar en aantrekkelijk te houden, zijn in de Haagse Mobiliteitsagenda vijf keuzes gepresenteerd. Een essentiële keuze is prioriteit geven aan vervoermiddelen die efficiënt met de ruimte omgaan, de leefkwaliteit niet onder druk zetten en geen CO2 uitstoten. Dat betekent prioriteit voor lopen, fietsen en openbaar vervoer en een hoger aandeel van deze vervoermiddelen in de verplaatsingen in en naar de stad. Dat vergt bewuste keuzes voor de fiets en investeringen in de inrichting van de stad. Verkeersveiligheidsstrategie Den Haag 2030 Iedereen die deelneemt aan het verkeer, moet veilig thuiskomen. Elke dode of gewonde is er één te veel. De gemeente wil naar 0 verkeersslachtoffers.

Daarom neemt de gemeente maatregelen die zorgen dat het verkeer veiliger wordt, zoals het verbeteren van wegen en kruispunten en het veiliger maken van fietsroutes en oversteekplaatsen. Verder moedigt de gemeente verkeersveilig gedrag aan. Zo zorgt de gemeente samen met partners in de stad voor een verkeersveiliger Den Haag. Den Haag groeit en er komen steeds meer bewoners, bedrijven en bezoekers bij. Het aantal deelnemers aan het verkeer neemt daardoor ook toe en worden andere manieren van vervoer

gebruikt. In de stad is weinig ruimte om verkeersruimte veiliger te maken. Er zijn keuzes gemaakt om te zorgen dat de stad verkeersveilig blijft. In het beleid zijn scherpe keuzes gemaakt. Een belangrijke keuze is dat fietsers en voetgangers in het verkeersveiligheidsbeleid centraal staan. Dit zijn de meest kwetsbare groepen in het verkeer. Door fietsers en voetgangers de ruimte te geven, voelen ze zich veiliger en zijn ze ook veiliger in het verkeer. In het nieuwe denken over mobiliteit krijgen fietsers en voetgangers voorrang, gevolgd door openbaar vervoer en de auto. Ook op het bedrijventerrein Fruitweg is verkeersveiligheid belangrijk. Bedrijventerreinen zijn vooral ingericht voor het gemotoriseerd verkeer en minder voor fietsers en voetgangers. De ruimte moet optimaal benut worden om het verkeer in het gebied in goede banen te leiden. Hard rijden op bedrijventerreinen is een veelgehoorde klacht, bij mogelijke veranderingen in het gebied is het goed hier extra aandacht aan te geven en te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om het huidige wegprofiel aan te passen of andere remmende maatregelen te nemen. Reisgedrag en milieu De dubbele doelstelling van groeiende mobiliteit en afname van de belasting voor het milieu is alleen te bereiken met schoner, stiller en zuiniger vervoer. Hiervoor is het nodig dat bedrijven bewuster zijn van hun mobiliteitsgedrag.

Om de milieu¬ belasting van het verkeer te reduceren wordt ingezet op de volgende speerpunten: • Het concentreren van verstedelijking binnen de bestaande stad. • Het stimuleren van het gebruik van openbaar vervoer, fiets en P+R. • Aanpak van luchtverontreiniging en geluidshinder aan de bron. • Het bieden van een goed ingericht netwerk voor het autoverkeer.

De verschoning van het wagenpark van bedrijven is ook een goede mogelijkheid om de milieu belasting te verminderen. Naast het stimuleren van duurzame voertuigtechniek en brandstoffen weert de gemeente gericht de minst schone (vracht)auto’s van straat. Dit gebeurt vooral in kwetsbare gebieden, die onder druk staan door overschrijding van de milieunormen, zoals de invoering van de milieuzone voor vrachtverkeer in de binnenstad. Capaciteitsproblemen spelen zowel op de weg als in het openbaar vervoer vooral in de ochtend- en avondspits. De drukte kan verminderen door reizigers te stimuleren om op andere tijdstippen te reizen. Afspraken met bedrijven over werktijden helpen hierbij. In onze regio zetten werkgevers zich met behulp van Bereikbaar Haaglanden actief in voor het beïnvloeden van het gedrag van hun medewerkers. Ook prijsdifferentiatie – bijvoorbeeld het goedkoper maken van reizen buiten de spits zoals in de trein – kan een rol gaan spelen. Mobiliteitsmanagement bedrijven Het invoeren van mobiliteitsmanagement draagt bij aan het verbeteren van de mobiliteit. Er zijn mogelijkheden om de mobiliteit op een andere manier in te vullen en zo op een slimme manier van A naar B te komen, bijvoorbeeld door het gebruik van het openbaar vervoer voor medewerkers of leveranciers te stimuleren ten opzichte van de (vracht)auto.

De mogelijkheden om ook andere modaliteiten te versterken verdient de aanbeveling. Dit betekent dat aandacht moet worden gegeven aan verbetering van bereikbaarheid van de fiets (parkeermogelijkheden, veiligheid), het verbeteren van het openbaar vervoer en het bieden van mogelijkheden voor deelvervoerconcepten. Bereikbaarheid Bedrijven en organisaties moeten in voldoende mate bereikbaar zijn om goed te kunnen blijven functioneren.

Dit geldt voor bereikbaarheid met openbaar vervoer, fiets, maar bij bedrijventerreinen zoals Fruitweg hoort daar ook autobereikbaarheid bij. Het mobiliteitsbeleid van de gemeente is erop gericht deelnemers aan het woon-werkverkeer zo veel mogelijk te verleiden door gebruik te maken van de fiets en het openbaar vervoer. Hierop zijn de parkeernormen rond bedrijven en kantoren gebaseerd. Omdat er forse investeringen op stapel staan voor fietsvoorzieningen en hoogwaardig openbaar vervoer, zowel in de stad als in de regio zijn de parkeernormen laag. Dit betekent dat er een beperkt aantal openbare parkeerplaatsen beschikbaar is, de rest moeten bedrijven opvangen op eigen terrein. Parkeren Beschikbaarheid van voldoende parkeergelegenheid is nodig voor het kunnen functioneren van het bedrijventerrein. De beschikbare parkeerplaatsen op het bedrijventerrein zijn echter beperkt. Door het hanteren van parkeernormen, de invoering van betaald parkeren op straat en terughoudendheid bij het verlenen van vergunningen om op straat te mogen parkeren zorgen voor een evenwicht tussen parkeren, bereikbaarheid en leefbaarheid. Bij nieuwbouw van bedrijven of herstructurering van bedrijventerreinen stelt de gemeente voorwaarden aan het aantal te realiseren parkeerplaatsen. De gemeente hanteert hiervoor parkeernormen om te bepalen hoeveel parkeerplaatsen een bedrijf op eigen terrein moet realiseren.

De bedrijven moeten dus op eigen terrein voorzien in de parkeerbehoefte van hun personeel en bezoekers. Op deze manier wordt voorkomen dat nieuwe bedrijven of ontwikkelingen in een gebied een claim leggen op de schaarse beschikbare openbare ruimte en hun parkeerkosten afwentelen op de gemeente. Daarnaast biedt het aanbieden van collectieve parkeerruimte mogelijkheden voor het beperken van de parkeerdruk.

Er wordt gezocht naar een aanpak die de op veel plaatsen steeds maar toenemende parkeerdruk op straat in de bestaande stad kan keren en tegelijkertijd in de noodzakelijke parkeerbehoefte kan blijven voorzien. Niet alleen voor bewoners en hun bezoekers, maar bijvoorbeeld ook voor bedrijven. Vernieuwing van het parkeerbeleid biedt belangrijke kansen en aanknopingspunten om de gewenste mobiliteitstransitie vorm te geven en aan te jagen. Er liggen kansen voor het realiseren van minder parkeerplaatsen bij nieuwbouw of herstructurering door het toepassen van smart mobility concepten zoals het aanbieden van deelmobiliteit en mobility hubs. Hierdoor zijn er mogelijkheden om de leefbaarheid in het gebied te vergroten. Daarnaast is het interessant om te onderzoeken of het mogelijk is om de bedrijfs(bestel)bussen van de MKB bedrijven ook buiten werktijd om (in de avond en nacht) te parkeren op het bedrijventerrein. Veel medewerkers van de MKB bedrijven wonen in de omliggende woonwijken van het bedrijventerrein. In deze wijken is de parkeerdruk hoog en wordt vaak geklaagd over grote hoeveelheden bedrijfsbussen in de straat. Wanneer het mogelijk is om de bedrijfsbussen na werktijd te laten staan op het bedrijventerrein geeft dit een verlichting op de parkeerdruk in de woonwijken.

De werknemers kunnen dan lopend, met de fiets of het OV naar het bedrijventerrein komen om vanuit daar de werkdag verder op te pakken met de bedrijfsbussen. Het motiveren van deze gedachtegang onder de MKB bedrijven zelf kan opgepakt worden in samenwerking met Zuid-Holland bereikbaar (Zuid Holland Bereikbaar | Samen houden we de regio bereikbaar). Deze samenwerkingsorganisatie in Zuid Holland zet zich in om bedrijven te helpen het mobiliteitsbeleid zo aan te scherpen dat het voor werknemers aantrekkelijk wordt om te voet, met de fiets of het OV naar het werk te komen.

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

77

Hoofdroute hulpdiensten De Vaillantlaan en de Erasmusweg/Neherkade zijn onderdeel van de hoofdroutes voor de nood- en hulpdiensten in Den Haag. De Fruitweg en de Viaductweg is geen hoofdroute voor de hoofd- en hulpdiensen, maar valt wel onder de wijkontsluitingswegen waar gebruik van gemaakt wordt. Fietsen Den Haag wil een echte fietsstad worden, voor alle Hagenaars. In 2040 is de fiets het belangrijkste vervoersmiddel in de stad. Want fietsen is gezond, schoon en gemakkelijk: het draagt bij aan een leefbare en bereikbare stad. De fiets krijgt daarom veel ruimte. Fietsstrategie In de nota “Ruim baan voor de fiets” is een fietsstrategie geschetst die verder uitwerking geeft aan de mobiliteitstransitie. De fietsstrategie geeft een doorkijk tot 2040. Tegelijk gaat de strategie ook over maatregelen en oplossingen voor nu en de toekomst. Rol van de fiets in de mobiliteitstransitie De fiets heeft een steeds belangrijkere plaats in de stedelijke mobiliteit. Mede dankzij nieuwe typen fietsen, zoals de E-fiets, de bakfiets en deelfietsen is de fiets voor meer mensen en voor meer verplaatsingen een aantrekkelijke keuze. In 2040 is de (elektrische) fiets het dominante vervoermiddel voor verplaatsingen in de stad. Gezondheid en duurzaamheid zijn thema’s die voor steeds meer mensen belangrijk zijn. Fietsen past bij een gezonde leefstijl en wint daardoor aan populariteit.

Daarnaast neemt de fiets relatief weinig ruimte in beslag. Fietsers stoten geen schadelijke gassen uit en meer fietsen draagt bij aan de mobiliteits- en energietransitie. Alleen met een forse groei van het fietsgebruik blijft de stad bereikbaar, leefbaar en aantrekkelijk. De basis voor deze groei en het verleiden tot meer fietsgebruik, wordt gevormd door een goed en veilig fietsnetwerk en aantrekkelijke stallingsmogelijkheden.

78

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

Sterfietsroutes De gemeente wil dat het gebruik van de fiets tussen nu en 2040 met 50% toeneemt. Want fietsen is schoon, gezond, makkelijk, snel en bespaart ruimte in de stad. De sterfietsroutes leveren een bijdrage aan een fietsvriendelijk Den Haag. De gemeente werkt aan snelle, veilige en comfortabele sterfietsroutes. Deze sterfietsroutes zijn bestaande routes die de gemeente verbetert. Ze vormen de belangrijkste doorgaande verbindingen binnen het fietsnetwerk in de stad. Om fietsen aantrekkelijk te maken lopen sterfietsroutes vooral langs rustige straten, groen, water en woonwijken. De fietsroute tussen de binnenstad, Transvaal en Wateringse Veld is een route waaraan gewerkt wordt. De route loopt van de binnenstad o.a. via de ‘s-Gravenzandelaan, Monsersestraat, Delftselaan en Schalk Burgerstraat richting Wateringse Veld. Een andere route is tussen de binnenstad en Vroondaal. Deze route loopt via de ‘s-Gravenzandelaan, Steinlaan en Dierenselaan en de Escamplaan richting Vroondaal. Fietsparkeren Er gelden, naast de parkeernormen voor de auto, ook vastgestelde fietsparkeernormen. Verwachting is dat veel bezoekers, met het bedrijventerrein als bestemming, niet met de fiets komen. Toename van het gebruik van de fiets biedt wel mogelijkheden omdat er beperkt ruimte beschikbaar is voor autoparkeren en de fiets aanzienlijk minder ruimte in beslag neemt.

Voorkeursroutes vrachtverkeer De belangrijke bestemmingsgebieden voor vrachtverkeer, waaronder bedrijventerrein Fruitweg moeten via het hoofdwegennetwerk goed bereikbaar zijn. Het vrachtverkeer dient hierbij zoveel mogelijk gebruik te maken van de regionale en stedelijke hoofdwegen in Den Haag, conform onderstaande afbeelding (voorkeursroutes vrachtverkeer). Voor Fruitweg is de route via de volgende wegen wenselijk.

De gewenste route voor vrachtverkeer is: • Vanwege de goede bereikbaarheid vanaf Rijksweg A4 en vervolgens het hoofdwegennet is het huidige bedrijfsterrein Fruitweg gunstig gelegen tegen de rand van het centrum van Den Haag. Het bedrijventerrein Fruitweg is als gebied goed verbonden met het stedelijk netwerk als geheel: • Via afrit 11 (Rijswijk), de S106 (Prinses Beatrixlaan / Middenachtenweg / Moerweg), de S105 (Erasmusweg) en vervolgens via de Troelstrakade naar de Fruitweg. • via de Rotterdamsebaan, de S100 (Neherkade) en via de Troelstrakade naar de Fruitweg • Ook vanaf de ring c.q. Lozerlaan (N211) prikken vier verschillende hoofdwegen (Escamplaan, Meppelweg, Melis Stokelaan, Erasmusweg) in de stad om vervolgens via de Troelstrakade, de Fruitweg te ontsluiten. • Midden op de Fruitweg is tramhalte Dynamostraat van tramlijn 9 gelegen met een verbinding naar de wijk Bouwlust in Zuidwest, gelegen nabij de Lozerlaan (N211). In de andere richting rijdt de tramlijn via Hollands Spoor, de binnenstad, Centraal Station richting Scheveningen (eindhalte: Het Zwarte Pad). • Op loopafstand (circa 10 minuten) is treinstation Moerwijk gelegen. Een OV knooppunt met tramlijn 16 en buslijn 26.

• Een totale herontwikkeling van het terrein biedt kansen voor gecentraliseerd parkeren en een distributiepunt aan de rand van het centrum • De hoofdwegen blijven 50 km/uur • Waar mogelijk richten we in op wandelen en fietsen of 30 km/uur wegen voorzien van verkeersplateaus. • De distributie van goederen kan vanuit dit gebied worden aangestuurd. • Het realiseren van veilige fietsinfrastructuur in de Televisiestraat kan bijdragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid voor fietsers.

Knelpunten doorstroming en verkeersveiligheid De belangrijke bestemmingsgebieden voor vrachtverkeer, waaronder bedrijventerrein Fruitweg, moeten via het hoofdwegennetwerk goed bereikbaar zijn. Het vrachtverkeer dient hierbij zoveel mogelijk gebruik te maken van de regionale en stedelijke hoofdwegen in Den Haag, conform onderstaande afbeelding (voorkeursroutes vrachtverkeer). Voor de Fruitweg is de route via de volgende wegen wenselijk. De gewenste route voor vrachtverkeer is: Neherkade, Calandstraat, Vaillantlaan, Lijnbaan, Loosduinseweg.

vervoerswijze centraal staat, maar de reis. Daarom wil de gemeente het beleid verbreden op het gebied van (innovatieve) mobiliteitsoplossingen en het veranderen van reisgedrag. Hiervoor zijn zes doelstellingen opgesteld. In 2040 moet mobiliteit in Den Haag: veilig, schoon, betaalbaar, verbonden, efficiënt en ‘op maat’ zijn. De doelstellingen gelden voor alle lagen van het mobiliteitssysteem. Daarom zet Den Haag in op een systeemverschuiving op drie niveaus: 1.

Voorzieningen openbaar vervoer In de omgeving van bedrijventerrein Fruitwet zijn de volgende openbaar vervoer voorzieningen beschikbaar: tramhalte Loosduinseweg & Monstersestraat (tramlijnen 2, 4 en 11), Centraal Station, station Moerwijk en station Hollands Spoor. De kansen voor verbetering van de bereikbaarheid met het openbaar vervoer liggen vooral in het beter benutten van de bestaande tramhalte van lijn 9. De NS-stations liggen verder weg van het bedrijventerrein waardoor dit in mindere mate bijdraagt aan een lager autogebruik. Mobiliteitstransitie Onder ‘mobiliteitstransitie’ verstaat de gemeente Den Haag: “De noodzakelijke doorontwikkeling van het mobiliteitssysteem zodat de stad de komende decennia bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig blijft”. Bovendien een mobiliteitssysteem dat duurzaam is en een natuurlijk onderdeel vormt van een aantrekkelijke stad waar het fijn wonen, werken, winkelen, leren en recreëren is. De gemeente gaat daarom haar activiteiten nog meer richten op nieuwe mogelijkheden. Voorbeelden daarvan zijn ‘Smart Mobility’ en de opkomst van mobiliteitsdiensten waarbij voertuigbezit niet langer nodig is, zoals autodelen en deelfietsen. Deze nieuwe mobiliteitsoplossingen en inzichten vragen om een zogenaamde ‘modaliteitoverstijgende’ benadering van mobiliteit. Waarbij niet de keuze van de

2.

3.

De infrastructuur wordt beter benut door voorrang te geven aan ruimte-efficiënte, schone, slimme en veilige mobiliteit; Mobiliteitsoplossingen worden (zowel door aanbieders als reizigers) integraal en van deur-tot-deur georganiseerd zodat reisgemak en –comfort worden verhoogd, Ander reisgedrag wordt gestimuleerd door de mobiliteitsbehoefte van reizigers centraal te stellen en hen te verleiden tot veilige, efficiënte en schone keuzes. Mobiliteitsoplossingen: • De mobiliteitsbehoefte van de ondernemers van de Fruitweg centraal te stellen en in samenwerking te kijken hoe dit slimmer en efficiënter kan worden ingezet. • In het nieuwe parkeerkader van de gemeente wordt gezocht naar een aanpak die de op veel plaatsen steeds maar toenemende parkeerdruk op straat in de bestaande stad kan keren en tegelijkertijd in de noodzakelijke parkeerbehoefte kan blijven voorzien. Niet alleen voor bewoners en hun bezoekers, maar bijvoorbeeld ook voor bouwbedrijven, loodgieters, mantelzorgers, bezorgdiensten, huisartsen enzovoorts. Vernieuwing van het parkeerbeleid biedt belangrijke kansen en aanknopingspunten om de gewenste mobiliteitstransitie vorm te geven en

•

aan te jagen. Anders omgaan met parkeernormen kan de kosten van verdichting lager maken. Kosten die hiermee worden uitgespaard, kunnen mogelijk in een mobiliteitsfonds ingebracht worden waarmee kan worden geïnvesteerd in OV en fiets. Daarnaast kan onderzocht worden of het aantrekkelijk is om de bedrijfs(bestel)bussen van de MKB bedrijven ook buiten werktijd te parkeren op het bedrijventerrein, zodat deze bussen niet door medewerkers mee naar huis genomenhoeven te worden en daardoor in de omliggende woonwijken worden geparkeerd. Medewerkers dienen dan (eventueel via samenwerkingsorganisatie Zuid Holland bereikbaar) gestimuleerd te worden te voet, met de fiets of het OV naar het werk te komen. Daarnaast kan onderzocht worden of het aantrekkelijk is om de bedrijfs(bestel)bussen van de MKB bedrijven ook buiten werktijd te parkeren op het bedrijventerrein, zodat deze bussen niet door medewerkers mee naar huis genomen worden en daardoor in de omliggende woonwijken worden geparkeerd. Medewerkers dienen dan (eventueel via samenwerkingsorganisaties Zuid Holland bereikbaar) gestimuleerd te worden te voet, met de fiets of het OV naar het werk te komen. Mogelijkheden voor collectieve (gebouwde) parkeervoorzieningen onderzoeken. Binnen het gebied is een grote groep gebruikers aanwezig (denk aan HTM buschauffeurs, BOA’s vanwege trainingen e.d.).

Verdichting zal de vraag naar extra parkeercapaciteit ook doen toenemen. Collectieve parkeervoorzieningen is een mogelijke oplossing en draagt ook bij aan het ontzien van de openbare ruimte waardoor er meer ruimte is voor groen en klimaatadaptieve maatregels.

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

79

6.17

Erfpacht

Bedrijven hebben behoefte aan vestigingszekerheid voor de lange termijn en strategische keuzes, die daarin gemaakt moeten worden. Verschillende ondernemers hebben vragen gesteld over het verlengen en afkopen van erfpacht. Binnen 15 jaar voor het einde van uw erfpachtcontract is het mogelijk een vervroegde heruitgifte in eeuwigdurende erfpacht aan te vragen. Voor meer informatie hierover, verwijzen wij u graag naar de website van de gemeente Den Haag. Indien u geen gebruik maakt van de vervroegde heruitgifte in eeuwigdurende erfpacht, zal de gemeente (afdeling Erfpacht ) uiterlijk 2 jaar voor de afloopdatum van uw huidige erfpachtcontract u de afloopdatum in herinnering brengen en voor zover mogelijk u een aanbieding doen om uw erfpachtcontract te vernieuwen. Een eventuele herontwikkeling van uw locatie kan financiële consequenties hebben. Indien de bestemming of bebouwing van de locatie wijzigt, kan er namelijk sprake zijn van een economische meerwaarde van de grond. Als uw definitieve plan bekend is, kunt u hiervoor uw aanvraag tot bestemmingswijziging en/of bebouwingswijziging mailen naar: erfpachtbedrijf@denhaag.nl.

80

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

6.18

Archeologie

Het plangebied bedrijventerrein Fruitweg heeft op de Archeologische Waarden- en Verwachtingenkaart Den Haag (AWVK) geen archeologische verwachting. In het bestemmingsplan Fruitweg heeft het plangebied geen dubbelbestemming waarde – archeologie. Aangezien er geen dubbelbestemming van kracht is, zullen ook geen voorwaarden aan een omgevingsvergunning worden verbonden vanuit de archeologische monumentenzorg. De wettelijke meldingsplicht is wel van kracht (Erfgoedwet art. 5.10 en 5.11). Wanneer bij werkzaamheden toch archeologische sporen of vondsten worden aangetroffen, moet dit per omgaande worden gemeld bij de afdeling Archeologie. Dit kan op het algemene telefoonnummer 070-3536639, of per e-mail op archeologie@denhaag.nl.

7. RUIMTELIJKE EN FUNCTIONELE ANALYSE 7.1

Ruimtelijke analyse

Ruimtelijke Hoofdstructuur Het bedrijventerrein heeft zich ontwikkeld langs een simpele ontsluitingsstructuur die is opgehangen aan de Fruitweg. Deze weg met een breed profiel, tramtracé, fietspaden en parkeerplaatsen is de ruggengraat van het bedrijventerrein. Er zijn rooilijnen waarbinnen de bebouwing zich heeft moeten ontwikkelen, maar omdat blijkbaar niet de verplichting bestond om ook in de rooilijn te bouwen en de bedrijfsgebouwen diverse volumes hebben, is het bebouwingsbeeld vrij divers en enigszins onsamenhangend. Bebouwing De diversiteit van de overwegend naoorlogse bebouwing en opslagterreinen roept, zoals hiervoor al is beschreven, een onsamenhangend beeld op, eigen aan de meeste wat oudere bedrijfsterreinen. Er is in tegenstelling tot de ontwikkeling van Laakhaven geen sprake van een geplande, uniforme aanleg. Door de aard van de bedrijven is de bedrijfsbebouwing vrijwel niet hoger dan twee lagen. De bedrijfsverzamelgebouwen en kantoren aan de Fruitweg echter gaan deze hoogte fors te boven. Ook in bebouwingshoogte biedt het gebied dus een zeer gevarieerd beeld. Het in de loop der tijd geleidelijk volbouwen, verbouwen en slopen van bestaande bebouwing om plaats te maken voor nieuwbouw, geeft het gebied een rommelige aanblik.

Niet esthetische kwaliteiten en stedenbouwkundige samenhang waren primaire uitgangspunten bij de ontwikkeling van het gebied, maar functionaliteit en doelmatigheid. Verkeer en infrastructuur Het bedrijfsterrein Fruitweg is net buiten het centrum van de stad gelegen. Het dichtstbijzijnde treinstation is treinstation ‘Moerwijk’ op circa 750 meter afstand. Het station ‘Hollands Spoor’ ligt op bijna 2 km afstand. De nabijgelegen Troelstrakade vormt een belangrijke verbinding met het stedelijk hoofdwegennet. Deze weg geeft onder andere een rechtstreekse verbinding met de hoofdas Erasmusweg Hildebrandplein - Neherkade.

Voor het gebied zelf is de Fruitweg de belangrijkste ontsluitingweg. Deze geeft verbinding met de Troelstrakade en, via de Parallelweg, met de Centrum Ring (Vaillantlaan/ Calandstraat). De auto-ontsluiting van het plangebied Fruitweg e.o. is dan ook goed te noemen. De Hoofdwegen Troelstrakade, Viaductweg en Fruitweg behoren tot de gebiedsontsluitingswegen. In het gehele gebied (uitgezonderd een deel van de Energiestraat) geldt momenteel een maximumsnelheid van 50 km/uur. De interne ontsluiting van het gebied wordt gevormd door de Fruitweg, Televisiestraat, Dynamostraat en Viaductweg. Doorgaand verkeer tussen de Fruitweg en de Hoefkade wordt via de Televisiestraat ontmoedigd en de doorgang in de Lau Mazirellaan (ter hoogte van de Marktweg) is afgesloten. De Energiestraat is de enigste straat in het plangebied dat deels een éénrichtingsverkeerstraat is met een maximale snelheid van 30 km/uur. Openbaar vervoer Het gebied is goed bereikbaar per openbaar vervoer. Over de Fruitweg rijdt tramlijn 9, die Den Haag Zuidwest verbindt met Scheveningen. De tramlijn geeft tevens verbinding met het station Hollands Spoor, het Centraal Station en de binnenstad. Over de Troelstrakade rijdt buslijn 26 tussen Kijkduin en station Voorburg. Deze rijdt via station Moerwijk, station Hollands Spoor en de Binckhorst.

Over de Parallelweg rijden twee tramlijnen, lijn 11 en 12 die Scheveningenhaven, respectievelijk Duindorp verbinden met station Hollands Spoor. Fietsverkeer De Fruitweg en de hoofdwegen aan de randen van het gebied zijn voorzien van fietspaden of fietsstroken. De maaswijdtes van het fietsnetwerk zijn groot als gevolg van barrières als het Laakkanaal, de spoorweg en de trambaan langs de Parallelweg. Binnen het plangebied beschikken de Fruitweg en Viaductweg over fietspaden. De overige 50 km/uur straten worden als minder veilig ervaren door regelmatig te hard rijdend autoverkeer.

De Fruitweg is opgenomen in de Sterfietsroute Moerwijk – Schilderswijk. Het is een aftakking van de Sterfietsroute vanuit Wateringseveld. Zoals omschreven in de Haagse Nota Mobiliteit zijn sterroutes kwalitatief hoogwaardige fietsroutes die fietsers een comfortabele en snelle route bieden van en naar (delen van) het centrum. Dit betekent dat bij realisatie van deze routes er prioriteit word gegeven aan het fietsverkeer. Autoparkeren In het plangebied wordt voornamelijk op de openbare straat en deels op eigen terrein geparkeerd. Bij nieuwbouw binnen het gebied moet worden voldaan aan de gemeentelijke parkeernormen. Op het bedrijventerrein kan tussen 00:00 uur en 18:00 uur gratis op straat worden geparkeerd. Een grote groep werknemers van het bedrijventerrein alsmede carpoolers maken hier dankbaar gebruik van. Langs de Fruitweg wisselt haaksparkeren, parkeerpockets en ventwegen elkaar af. In de Radarstraat is sprake van afwisselend haaks en langsparkeren wat een rommelig beeld oplevert. Dubbel parkeren en het stallen van te repareren auto’s op de oprit maakt deze straat niet representatiever. Rijbanen bestaan uit asfalt wat (te) hard rijden stimuleert. Water en Groenstructuur De openbare ruimte wordt gevormd door de straatruimtes. De straten bieden ruimte aan rijbanen, parkeerstroken, trottoirs en soms boombeplanting.

Het ‘industriële’ karakter van het bedrijventerrein heeft tot gevolg dat de hoeveelheid groen zich beperkt. Alleen de Fruitweg bevat, als onderdeel van het Hoofdboomstructuur, een grote hoeveelheid bomenrijen. De dichtstbijzijnde ecologische verbindingszones zijn op korte afstand van het plangebied gelegen en komen samen bij station Moerwijk. Het betreft de zone langs de Erasmusweg, de Assumburgweg en de Laak. Deze zones en structuren zijn een belangrijk onderdeel van de

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

81

Stedelijke Groene Hoofdstructuur. Conform (natuur)beleid moet deze duurzaam in stand worden gehouden en waar mogelijk worden versterkt (RIS300506 en RIS305825).

ten gevolge van bedrijfsactiviteiten en/of opslag van olie en olieproducten, plaatselijk sterk verhoogde gehalten aan minerale olie en vluchtige aromaten aangetroffen.

Het plangebied wordt doorsneden door het Laakkanaal. Het kanaal werd een kleine honderd jaar geleden gegraven als verbinding tussen de Loosduinsevaart en de Laakhaven voor het transport van tuinbouwproducten uit het Westland. In de jaren zestig van de vorige eeuw werd door de concurrentie van vrachtwagens en grotere schepen steeds minder van het kanaal gebruik gemaakt. Tegenwoordig wordt het kanaal gebruikt voor het afvoeren van het boezemwater naar het boezemgemaal P.H. Schoute in Scheveningen.

Op nog niet alle verdachte deellocaties in het plangebied heeft bodemonderzoek plaatsgevonden. Voor dié delen van het plangebied waar nog geen onderzoek en/of sanering heeft plaatsgevonden, zal, indien herinrichting en/of nieuwbouw plaatsvindt, bodemonderzoek moeten worden uitgevoerd en eventueel sanering moeten plaatsvinden.

Openbare ruimte Bedrijventerrein Fruitweg heeft momenteel een minder goede uitstraling door de verrommeling van de buitenruimte. Er is sprake van (zwerf)vuil en in alle straten domineert de aanwezigheid van geparkeerde auto’s en aanhangwagens e.d. Op de Fruitweg, Telex- en Televisiestraat na is er in de andere straten van weinig tot geen groenvoorziening zoals een bomenrij en/of plantvakken. De Fruitweg is door zijn brede profiel, diverse bomenrijen en een trambaan voor het bedrijventerrein uniek. Toch is de Fruitweg geen weeflijn. Auto en tram maken vaart. De trambaan is aan beide afgezoomd met hekwerk. Bodem In het plangebied hebben verschillende bedrijven met bodembedreigende activiteiten, hun vestiging gehad. Er zijn verschillende bodemonderzoeken uitgevoerd in verband met aangetroffen verontreinigingen, herinrichting en/ of bouwplannen. Hieruit blijkt dat de grond in het gehele plangebied licht tot matig verontreinigd is met zware metalen en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK). Plaatselijk worden sterk verhoogde gehalten aan zware metalen en PAK aangetroffen. Verder zijn in de grond en het grondwater,

Daarnaast zijn er ook locaties waar het uitgevoerde bodemonderzoek sterk verouderd is (ouder dan vijf jaar). Als voor deze locaties bouwplannen of herinrichtingsplannen worden gemaakt, zullen de bodemonderzoeken geactualiseerd moeten worden. Op 1 januari 2006 is de wijziging van Wet bodembescherming (Wbb) in werking getreden. Vertrekpunt van de nieuwe Wbb is dat in het merendeel van de gevallen van bodemverontreiniging, de daadwerkelijke bodemsanering wordt meegenomen in de ontwikkeling, dan wel herontwikkeling van het plangebied of de projectlocatie. De wettelijke doelstelling is functiegericht. De gewijzigde wet houdt rekening met het gebruik van de bodem en de (im)mobiliteit van de verontreiniging. De volgende uitgangspunten overheersen: • Het geschikt maken van de bodem voor het voorgenomen gebruik; • Het beperken van blootstelling aan en de verspreiding van de verontreiniging; • Het wegnemen van actuele risico’s. De Fruitweg is verdacht met Niet Gesprongen Explosieven (NGE). Hiervoor zijn reeds onderzoeken uitgevoerd en is tot een bepaalde diepte vrijgegeven.

In het bedrijventerrein zijn een aantal forse leidingen aanwezig zoals een persleiding, een hoog- en middenspanningsleiding, Openbare Verlichting (OV) distributieleiding. Vanuit MoerwijkOost loopt er een forse gastransportleiding door het plangebied. Eerst aan de zuidzijde van de Fruitweg. Ter hoogte van de Televisiestraat kruist de gastransportleiding de straat om via de noordziide van de Fruitweg zijn weg te vervolgen richting de Groenteweg. Ter hoogte van de Dynamostraat loopt er een doodlopende zijtak richting de Radarstraat. Op de hoek van de Dynamostraat-Radarstraat was een LPG vulpunt gelegen. Dit vulpunt is inmiddels niet meer in gebruik. Het is onduidelijk op welke punt deze is afgekoppeld. Voor het bouwen nabij een gastransportleidingen gelden regels. Zo mogen er binnen de veiligheidszone geen bouwwerken worden opgericht en gelden. Bedrijventerrein Fruitweg is momenteel niet aangesloten op een warmtenet Archeologie Het plangebied ligt in een deel van Den Haag dat vooral door natte afzettingen wordt gekarakteriseerd. De bodemopbouw bestaat voor het overgrote deel uit veen op klei of zelfs klei op veen op klei. De kleilagen zijn enige duizenden jaren geleden afgezet tijdens overstromingen; de veenlagen geven aan dat het nadien ter plekke behoorlijk drassig bleef. In het plangebied valt daarom geen pre- of vroeghistorische archeologie te verwachten.

De natte geologische condities hebben de verdere geschiedenis van het plangebied bepaald. Vanaf de middeleeuwen heeft het gebied deel uitgemaakt van de (ondiepe) Noordpolder en als zodanig eeuwenlang dienst gedaan als weideland. In die periode is ter verkaveling een aantal sloten gegraven. In het midden van de 19de eeuw ging het nog steeds om open weiland zonder enige bebouwing. Pas in de 20ste eeuw deden zich de eerste grootschalige veranderingen voor met de inrichting van het terrein als groente- en fruitmarkt en met het graven van het Laakkanaal.

Kabels en leidingen Aangezien de gegraven perceleringssloten niet beschouwd

82

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

worden als van groot archeologisch belang, kan concluderend worden gesteld dat het plangebied geen bekende hoge archeologische waarden bevat. Daarnaast moet worden geconcludeerd dat de kans op nog onbekende archeologische waarden klein is. Zie ook: ‘Archeologische waarden in het plangebied’ en de ‘Nieuwe Geologische kaart van Den Haag en Rijswijk’.

7.2

Functionele analyse

Bedrijven Het bedrijventerrein Fruitweg omvat voornamelijk bedrijven in handel en reparatie, en zakelijke diensten. Bedrijventerrein Fruitweg wordt vertegenwoordigd door bedrijvenvereniging BLF (Binckhorst-Laakhaven-Fruitweg). Het bedrijventerrein heeft het karakter van een werkterrein. Dit betekent dat de nadruk ligt op de functionele inrichting. De openbare ruimte is sober en overzichtelijk ingericht. Het terrein heeft een bruto oppervlak van circa 16 hectare, het netto oppervlak is 10,8 hectare. Alle kavels zijn uitgegeven. In 2022 telde bedrijventerrein Fruitweg 140 vestigingen met een totale werkgelegenheid van ruim 1.815 arbeidsplaatsen op fulltime basis (bron: Beter benutten bedrijventerreinen Haaglanden (concept), Stec Groep, d.d. december 2022). Door de relatie kleine kavels en door een hoge bebouwingsdichtheid (op enkele uitzonderingen) is de bebouwing en ontsluiting direct op straat gericht. De HTM busremise domineert het bedrijventerrein door zijn omvang, maar de Fruitweg is de drager van het bedrijventerrein. Het vormt niet alleen de hoofdontsluiting, maar verbindt ook het Centrum (Transvaal/Schilderswijk) met Zuidwest (Moerwijk, Zuiderpark). Langs de Fruitweg staat een mix aan functies met grote en bijzondere (verzamel)gebouwen, maakindustrie en stedelijke functies (zoals een zalencentrum en een moskee).

De oostzijde van de Televisiestraat is functioneel afwijkend. De voorzijde bevat namelijk diverse commerciële bedrijven zoals administratiekantoren, zorggerichte diensten, een educatieve bedrijf en een dansschool. Erachter zijn een aantal binnenhoven gelegen met functionele bedrijfsunits. De ontsluiting van deze hoven geschiedt via de Televisiestraat. Aan de andere zijde van de Televisiestraat bevinden zich de werkplaatsen behorend bij de HTM Busremise. Hier zijn enkele logistieke entrees met grote rolluikdeuren aanwezig.

Hoe anders is het in de Radarstraat waar aan de noordzijde garagebedrijven en maakindustrie elkaar zij aan zij afwisselen. De andere zijde van de straat wordt begrensd door de HTM busremise met werkplaatsen en een parkeerterrein met oplaadportalen voor de elektrische HTM bussen De westzijde van de Dynamostraat wordt eveneens begrensd door het parkeerterrein van de HTM busremise. Aan de oostzijde is een bouwgroothandel en enkele interieur gerelateerde detailhandel gevestigd. De bouwgroothandel heeft een groot onbebouwd voorterrein ten behoeve van opslag van bouwmaterialen. De achterzijde van de bouwgroothandel grenst aan de Energiestraat en de er tegenovergelegen woonwagenstandplaatsen. Richting de Fruitweg is auto gerelateerde bedrijvigheid (carservice en carwash) aanwezig. Aan de Viaductweg zitten aan de ene zijde garagebedrijven en aan de overzijde (in de oude busremise) is thans een bedrijvencomplex gevestigd met functionele bedrijfsunits. Kantoren Er is één kantoorgebouw (Fruitweg 268) aanwezig op het bedrijventerrein. Deze staat momenteel grotendeels leeg. Het gebouw aan de Telexstraat 3 (HTM personenvervoer) en Fruitweg 17 (Gemeente Den Haag SZW en OCW) functioneren beide als kantoor. Wonen De gebieden ten noorden en westen van het bedrijventerrein zijn recent getransformeerd naar woongebieden.

Aan de oostzijde staat vooroorlogse woningbouw met ontsluiting aan de Groenteweg. Binnen het bedrijventerrein zijn enkele woningen aanwezig dat zich uit in verschillende woontypologiën. Wonen (op de verdieping) In 2006 is voor het voormalig bedrijfsterrein van AT&T inc. een woningbouwplan ontwikkeld. Om het spanningsveld dat bestaat tussen de woonfunctie en de bedrijfsfunctie in het gebied op te lossen, is in het bouwplan voor het terrein een

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

83

aantal werkwoningen aan de oostzijde van de Lau Mazirellaan opgenomen. Het kenmerkende van deze werkwoningen is dat de ondergelegen bedrijfsruimten worden gebruikt door de gebruikers van de bovengelegen woningen. De nieuwgebouwde bedrijfsruimten aan de achterzijde van de werkwoningen (deze hoven met bedrijfsunits worden ontsloten via de Televisiestraat) fungeren tevens als geluidsbuffer voor de daarachter liggende bedrijven, waardoor op het bedrijventerrein een hogere milieucategorie mogelijk is. Aan de Viaductweg zijn boven een aantal bedrijfsruimten 14 (portieketage)woningen gelegen.

Retailhandel Op het bedrijventerrein is enig retail aanwezig. Denkend aan de verkoop van producten en onderdelen voor auto’s, alsmede interieur gerelateerde detailhandel en een bouwgroothandel. Horeca is aanwezig in de vorm van een zalencentrum aan de Fruitweg (Opera).

Woonwagens Aan de zijde van de Energiestraat is een aantal jaren geleden een woonwagenlocatie gerealiseerd met 10 standplaatsen. Ook aan de Viaductweg, tussen de spoorlijn en de voormalige busremise, ligt een woonwagenlocatie. In 1996 is het aantal woonwagenstandplaatsen teruggebracht tot 37 standplaatsen. Voor woonwagencentra is in het paraplubestemmingsplan ‘Woonwagenlocaties’ van kracht.

Horeca Conform het gemeentelijk beleid, is op het bedrijventerrein de vestiging van één feestzaalvoorziening mogelijk gemaakt. Dit betreft de feestzaal Opera aan de Fruitweg.

Woonboten In het Laakkanaal aan de zijde van de Viaductweg zijn ligplaatsen voor woonboten. Ook aan de overzijde, grenzend aan het Willem Dreespark, ter hoogte van de Marktweg, liggen enkele woonbotem. Tankstation Aan de Fruitweg staat een onbemand tankstation met een verkooppunt voor drinken en etenswaren. Naast het tankstation is een carwash gevestigd

84

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

Dienstverlening Aan de oostzijde van de Televisiestraat bevinden zijn diverse commerciële bedrijven gevestigd zoals administratiekantoren en zorggerichte diensten.

Maatschappelijk In De Radarstraat is de Democratische Volkscentrum Koerden gevestigd. Aan de Fruitweg (op de hoek met de Energiestraat) is Stichting c.q. moskee As- Soennah gevestigd. Vlakbij, net buiten het plangebied, grenzend aan de Fruitweg richting Parallelweg is de Hoofdkerk van de Universele kerk van Gods Rijk gevestigd. In de echte woongebieden zijn namelijk weinig locaties en gebouwen die geschikt zijn voor gebedsruimten. Omdat de behoefte en daarmee het tekort aan gebedsruimten groeiende is, is door de gemeente ingestemd met het veranderen van de bestemming van een tweetal bedrijfspanden, zodat de vestiging van gebedsruimten mogelijk werd.

Het gebiedskader biedt kaders en richtingen voor de ontwikkeling van het bedrijventerrein.

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

85

8. COMMUNICATIE EN PARTICIPATIE 8.1

Communicatie

De opgave is om een gebiedskader te maken waarbij de ondernemers/eigenaren zich betrokken voelen. We willen dat er onder de stakeholders draagvlak is voor het gebiedskader, dat zij actief input aanleveren in de vorm van verbeterpunten voor de openbare ruimte en dat vastgoedeigenaren zich uitgenodigd voelen om initiatieven voor hun eigen pand/omgeving te nemen. Communicatie ondersteunt de participatie door duidelijke informatie over het nut, noodzaak en toegevoegde waarde van een gebiedskader richting ondernemers/eigenaren te communiceren via brieven (uitnodigingen, terugkoppeling voortgang) en een gemeentelijke website (over het ontwikkelen van bestaande bedrijventerreinen). Van belang is dat ondernemers/vastgoedeigenaren goed worden meegenomen in de stappen in het proces van het gebiedskader. Ook bij bestuurlijke vaststelling zal er weer gecommuniceerd worden naar de omgeving over deze mijlpaal en mogelijke vervolgstappen. Daarnaast levert communicatie input voor opzet en inhoud bijeenkomsten. https://www.denhaag.nl/nl/in-de-stad/wonen-en-bouwen/ ontwikkelingen-in-de-stad/ontwikkelen-bestaandebedrijventerreinen.htm

8.2

Participatie

Eerste bijeenkomst (10 november 2020) De eerste bijeenkomst van november 2020 betrof (vanwege de Corona) een digitale bijeenkomst via Teams met ongeveer 10 à 12 geïnteresseerde ondernemers en vastgoedeigenaren. Het doel van deze bijeenkomst was de ondernemers te informeren en hen aan het denken te zetten over hoe zij mogelijk hun pand/plot of de omgeving van hun pand kunnen vernieuwen/ verduurzamen. De gemeente stimuleerde ondernemers om hun ideeën ook met andere ondernemer (‘buren’) te bespreken. N.a.v. de eerste bijeenkomst zijn er ook nog aanvullende gesprekken geweest met een aantal vastgoedeigenaren in het gebied. De input uit de bijeenkomst en de individuele gesprekken zijn gebruikt om de kansenkaart en het gebiedskader in te kleuren. Tweede bijeenkomst (15 juni 2022) Op 15 juni 2022 is een tweede (live) bijeenkomst georganiseerd. Het algemeen economisch beleidskader zoals de bedrijfshuisvestingstrategie en de economische gebiedskenmerken van de Fruitweg zijn gepresenteerd. En de gemeente ging in gesprek met de aanwezigen over de eerste concept kansenkaart. Ook werd de verdere uitwerking (ontwikkelingskansen) daarvan in het gebiedskader besproken. Het tweede deel van de avond werd gebruikt voor twee (gelijktijdige) deelgroep-sessies om gebied gerelateerde aandachtspunten (zoals veiligheid, afval, parkeren, groen en wonen) uit te wisselen.

Locatie De ondernemers zijn in het algemeen zeer tevreden over de locatie bedrijventerrein Fruitweg. Veel bedrijven zijn al lange tijd actief en willen graag blijven. Ondernemers hebben behoefte aan duidelijkheid, zodat geïnvesteerd kan worden

86

GEBIEDSKADER FRUITWEG • DECEMBER 2023

in vernieuwing, toevoeging van m2 en verduurzaming. Een gebiedskader geeft duidelijkheid over de mogelijkheden op het bedrijventerrein in de toekomst. Ook voor de verlenging van erfpacht is duidelijkheid voor veel ondernemers van groot belang. Schoon, heel en veilig Ondernemers komen graag naar bedrijventerrein Fruitweg om te werken. Er is wel een gedeeld gevoel dat de representativiteit en uitstraling van het gebied verbeterd kan worden. Ondanks dat er de afgelopen jaren in samenwerking met de BOA’s veel is verbeterd, denk aan autowrakken op straat of oneigenlijk gebruik van parkeerplaatsen, is er nog ruimte voor verbetering van de openbare ruimte. Een schone en veilige omgeving blijft een aandachtspunt. Daarnaast zijn er kleine aanpassingen gewenst (verzakte trottoir herstellen/ boom verplaatsen voor betere toegang, etc.) om de werkomgeving te verbeteren. Parkeren De ondernemers zijn tevreden over de bereikbaarheid en er kan overdag gratis geparkeerd worden. Het huidige parkeerbeleid moet absoluut behouden worden om de bedrijvigheid niet te verstoren. Ondernemers zien kans om op bepaalde plaatsen extra parkeerplaatsen toe te voegen. Dit zou gerealiseerd kunnen worden door middel van dwarsparkeerplaatsen in te richten. Duurzaamheid en klimaatadaptieve maatregelen Op bedrijventerrein Fruitweg wordt door de eigenaren van grote kavels flink ingezet op verduurzaming.

Fruitweg 17 is bijna BENG. Zonnepanelen zijn al geplaatst en binnenkort wordt ook een PowerNest (Hoogwaardig hybride energiesysteem voor wind- en zonne-energie) geïnstalleerd op het dak waardoor het gebouw in alle seizoenen energie opwekt en energieneutraal is. Op het huidige terrein van HTM busremise wordt ingezet op het volledig elektrificeren van de busvloot. The New Farm is een bedrijfsverzamelgebouw met veel kleine lokale bedrijjven die inzetten op verduurzaming. Daarnaast zijn enkele ondernemers

al aan de slag gegaan met het verduurzamen van het gebouw d.m.v. zonnepanelen, zoals Fruitweg 23-27 (Fruitweg Centre). De ondernemers wachten nog op duidelijkheid vanuit de gemeente hoe zij de komende jaren kunnen verduurzamen voor wat betreft elektriciteits- en gasgebruik. Hulpaanbod vanuit de gemeente kan hierbij een stimulerende functie hebben. Groen Ondernemers staan positief tegenover vergroening. Het mag echter de bedrijvigheid niet in de weg staan. Ook moet het niet ten kosten gaan van parkeerplaatsen. Ondernemers denken graag mee hoe de openbare ruimte verbeterd kan worden. Wonen Een aantal ondernemers wilt middels (ver)nieuwbouw de bedrijfsruimte behouden met daarbovenop toegevoegd een hoeveelheid woningen. Individuele gesprekken Met een aantal ondernemers is afzonderlijk gesproken. Er is o.a. gesproken met: Demag & Van den berg, Fruitweg Centre, Bouwcenter Dijkstra, Bakkerij Roodenrijs, Kalmeijer en de HTM. Deze gesprekken gingen voornamelijk over: 1.

Tevredenheid over locatie en bedrijfsterrein.

2.

Bedrijven hebben behoefte aan vestigingszekerheid voor de lange termijn en strategische keuzes, die daarin gemaakt moeten worden. Verschillende ondernemers hebben vragen gesteld over het verlengen en afkopen van erfpacht.

3.

Op het bedrijventerrein Fruitweg zijn er plannen van eigenaren en ontwikkelaars voor het realiseren van woningbouw, zowel kleinschalig als grootschalig. In een aantal plannen zijn gemende functies voorzien, waaronder bedrijfsruimte, horeca en logies.

4.

Met de HTM is gesproken over de stalling voor HTM bussen aan de Telexstraat. Mogelijke wijzigingen aan de huidige vorm van stalling zijn afhankelijk van de vlootomvang, dienstregeling, laadstrategie en inpassing op de locatie.

Woonwagenlocatie Energiestraat Met de bewoners van de 10 woonwagenstandplaatsen aan de Energiestraat is niet gesproken. Wel is bij de gemeente de wens bekend om te verplaatsen. De 37 woonwagenstandplaats Viaductweg zijn gelegen buiten het plangebied en blijft ongewijzigd gehandhaafd. Hetzelfde geldt voor de twee woonboten welk zijn gelegen in het Laakkanaal langszij de Viaductweg. Derde bijeenkomst (28 juni 2023)

Algemeen De ondernemers geven aan dat het concept gebiedskader duidelijkheid geeft over de toekomst van het bedrijventerrein. Hierdoor kunnen verschillende ondernemers verder met het maken van toekomstplannen en het plegen van investeringen. Wel wordt aangegeven dat het niet kunnen realiseren van woningen op het bedrijventerrein leidt tot een lager rendement. Dit heeft impact op de (her)ontwikkeling van het bedrijventerrein. Investeringen zullen mogelijk langzamer op gang komen. Schoon, heel en veilig Wederom werd er aandacht gevraagd voor een schoon, heel en veilig bedrijventerrein. Een representatieve uitstraling is van belang. Specifiek wordt gewezen op (zwerf)afval, foutparkeren en te hard rijden. In de avond fungeert het bedrijventerrein als hangplek voor jongeren. Vervolgproces Na vaststelling van het gebiedskader hebben de ondernemers blijvend behoefte aan ondersteuning vanuit de gemeente. Een vast gemeentelijk contactpersoon in de functie van een gebiedsmanager kan hier een duidelijke bijdrage aanleveren.

De derde (live) bijeenkomst was gezamenlijke met de ondernemers en pandeigenaren van bedrijventerrein Fruitweg en Uitenhagestraat. De gemeente heeft de 80% versie van de gebiedskaders gepresenteerd waarna er gelegenheid was voor het stellen van vragen. De volgende items kwamen daarbij aan bod: Procedureel De ondernemers hadden diverse vragen over het indienen van (bouw)plannen. Voor de haalbaarheid van een (bouw)plan of activiteit kan een gebruik worden gemaakt van het Haags Initiatieven Team (HIT) of door een aanvraag beginseluitspraak omgevingsvergunning. Het aanvragen van een aanvraag omgevingsvergunning is ook mogelijk. Het betreft dan een formele aanvraag met een (hoger) legesbedrag.