RIS318567 Eerste voortgangsrapportage beleidsplan Werk en Participatie Den Haag 2023-2026

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

SZW/10729390 RIS318567 Contactpersoon

Nelly van Loon Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

16 april 2024

Bijlage

1 Onderwerp

Eerste voortgangsrapportage beleidsplan Werk en Participatie Den Haag 2023-2026

Hierbij ontvangt u de eerste voortgangsrapportage van het beleidsplan Werk en Participatie Den Haag 2023-2026 (RIS315004) dat in juni vorig jaar door de raad is vastgesteld. In deze voortgangsrapportage leest u hoe we er nu voorstaan. Welke activiteiten zijn in de afgelopen periode verricht, welke resultaten zijn hiermee behaald, welke inzichten zijn hiermee opgedaan en hoe gaan we de komende periode verder? Activiteiten In het beleidsplan Werk en Participatie hebben we de ambitie uitgesproken om zo veel mogelijk mensen die tot de doelgroep van de gemeente behoren, naar werk te begeleiden en als dat (nog) niet lukt, hen een ander perspectief te bieden. Hiermee dragen we bij aan kansengelijkheid en een sterke economie. In het afgelopen half jaar hebben we een goede start gemaakt met de uitvoering van het beleidsplan.

Op verschillende terreinen is veel gebeurd, denk aan vernieuwingen binnen de werkgeversbenadering op het gebied van inclusief ondernemen (vooruitlopend op nieuwe samenwerkingsafspraken die wij gaan maken in navolging van de werkakkoorden), het verder versterken van de preventieve en outreachende jongerenaanpak, nieuwe initiatieven in het kader van de loonkostensubsidieopgave en social return, aanscherpingen binnen onze dienstverlening en voorzieningenaanbod, activiteiten op het gebied van nieuwkomers en het verbeteren van de aansluiting tussen onze participatie- en re-integratiedienstverlening. In de voortgangsrapportage wordt per deelopgave toegelicht wat op deze terreinen tot nu toe de belangrijkste resultaten zijn. De activiteiten die we hebben uitgevoerd zijn voor een deel concreet en praktisch van aard, maar we hebben ook experimenten in de steigers gezet en andere voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd. Huidige arbeidsmarkt De krapte op de arbeidsmarkt houdt voorlopig stand. In die realiteit moeten we ons werk doen. De situatie op de arbeidsmarkt heeft onder andere tot gevolg dat het aantal mensen in de bijstand momenteel zeer laag is. Ten opzichte van 2019 is het bestand met maar liefst 12.9 procent gedaald. Eind 2023 hadden we nog 21.834 lopende uitkeringen, inclusief IOAW-, IOAZ- een Bbz-uitkeringen.

De daling van het bestand wordt veroorzaakt omdat de instroom in de bijstand momenteel lager is dan de uitstroom. Het aantal toegekende uitkeringen lag in 2023 op 3.876 tegenover 4.304 beëindigde uitkeringen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10729390

Een gevolg hiervan is dat de mensen die nu nog in de bijstand zitten over het algemeen een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben, want wie makkelijk aan het werk kan, heeft inmiddels wel een baan gevonden. Onze grootste uitdaging binnen de context van de huidige arbeidsmarkt is dat er weliswaar sprake is van krapte op de arbeidsmarkt, maar dat de beschikbare vacatures niet goed aansluiten op de kandidaten die wij naar werk begeleiden. Dit komt door gebrek aan ervaring en gevraagde competenties, maar ook door multiproblematiek, vooral op het gebied van gezondheid en financiën. Dat zorgt ervoor dat er meer dan eens intensieve inspanningen nodig zijn gericht op de ontwikkeling van de kandidaten en dat we samen met werkgevers nog meer aan de slag moeten om passende vacatures te creëren. Dat is ook de reden waarom het beleidsplan zowel de terreinen van werk áls van participatie bestrijkt en de dienstverlening op die terreinen steeds meer in elkaar verweven wordt. Dat leidt ertoe dat de indicatoren die door de raad zijn vastgesteld en in de begroting en in de jaarrekening zijn benoemd niet meer passen bij de huidige situatie. De indicatoren hebben momenteel namelijk alleen betrekking op de inspanningen van re-integratie, terwijl de resultaten vanuit gezamenlijke inspanningen worden geleverd.

Met het uitvoering geven aan het beleidsplan Werk en Participatie leggen we de nadruk daarom niet alleen op het aan het werk helpen van onze doelgroep. Het bieden van een duurzaam perspectief in de breedste zin van het woord is evengoed een belangrijk doel, zeker gezien de (meervoudige) problematiek waar een groot deel van de mensen met een bijstandsuitkering mee te maken heeft en een arbeidsmarkt die hoge eisen stelt en daardoor voor onze doelgroep niet makkelijk toegankelijk is. Resultaten In 2023 zijn 2.694 mensen naar school of werk begeleid, van wie 1.934 personen de uitkering hebben verlaten Dit is 45 procent van alle beëindigde uitkeringen. Daarnaast zijn 832 personen na reintegratie om neutrale redenen uitgestroomd (bijvoorbeeld als gevolg van een verhuizing, detentie of samenwonen). Bij de overige groep (1.538 beëindigde uitkeringen) is in 127 gevallen de uitkering vanwege fraude beëindigd en in 1.411 gevallen om neutrale redenen, zonder re-integratie inspanningen vooraf, waaronder ook mensen die overleden zijn of de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. Naast de 1.934 mensen die door scholing of werk de uitkering hebben verlaten, zijn 114 personen met een deeltijdbaan gestart en zijn 646 niet-uitkeringsgerechtigden aan een baan geholpen.

Afdoening moties en reactie op toezeggingen De raad heeft bij de bespreking van het beleidsplan Werk en Participatie een zestal moties aangenomen: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Sluit werkakkoorden met leefbaar loon Mini-jobs werken Afspraken over goed werk niet vrijblijvend Ondersteun plekken voor vrijwilligers Een baan of opleiding voor jongeren Houd rekening met privacy ex-bijstandsgerechtigden

RIS315674 RIS315855 RIS315857 RIS315858 RIS315859 RIS315860

Deze moties worden gelijktijdig met de voortgangsrapportage afzonderlijk afgedaan. Hierna volgt per motie in het kort op welke wijze we ze hebben beantwoord.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10729390

1. Sluit werkakkoorden met leefbaar loon In de eerste helft van 2024 gaan we hernieuwde samenwerkingsafspraken met werkgevers maken, in navolging van de werkakkoorden van het Werkoffensief +500. De suggesties van de raad over snellere vastigheid van contracten, meerurige contracten (geen 0-uren), goede afspraken over belastbaarheid en begeleiding en het meer lonend maken van werk, nemen we hierin mee. Welke vorm dat precies gaat krijgen, wordt momenteel met de belangrijkste partners in verschillende sectoren verkend. 2. Mini-jobs werken In de afgelopen periode zijn we in gesprek gegaan met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de haalbaarheid van Haagse Mini-jobs. Hoewel dit concept een interessante denkrichting is, is het college hier toch geen voorstander van, mede omdat ook uit de gesprekken met het ministerie blijkt dat zij (een variant op de) mini-jobs niet vinden passen binnen het Nederlands toeslagen- en sociale zekerheidsstelsel. In de afdoening van de motie wordt hier uitgebreider op ingegaan. 3. Afspraken over goed werk niet vrijblijvend We houden een hele heldere lijn aan als werkgevers zich niet aan afspraken houden. We spreken werkgevers hier in eerste instantie op aan, maar het kan er ook toe leiden dat we de samenwerking opzeggen. We registreren wanneer dit speelt en houden de raad hiervan op de hoogte.

In 2023 hebben werkgevers zich, voor zover bekend, aan de gemaakte afspraken gehouden en hebben zich geen incidenten voorgedaan waaruit het tegendeel blijkt. 4. Ondersteun plekken voor vrijwilligers We zijn als gemeente doorlopend in gesprek met maatschappelijke organisaties en andere partners in de stad over onze samenwerking. In deze gesprekken gaat het ook over de groep mensen met een (nog) onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt, voor wie vrijwilligerswerk een passende mogelijkheid kan zijn om weer actief te worden. Organisaties geven aan dat zij open staan voor deze doelgroep, maar dat het wel extra investeringen kost wat betreft de begeleiding. Zij geven aan meer zekerheid te ervaren als de gemeente over een langere periode subsidies kan verlenen. Dit sluit aan bij de beweging die wij als gemeente willen maken, in het kader van duurzaam partnerschap in de wijk. 5. Een baan of opleiding voor jongeren We zetten ons maximaal in om zo veel mogelijk Haagse jongeren een eerlijke kans op werk of scholing te geven. Dat doen we door nauw samen te werken met Jeugdzorg en andere partners. Ook werken we samen met pro- en vso-scholen om voor ex-leerlingen de overgang van school naar werk zo soepel mogelijk te laten verlopen. In het aanbod zoeken we een goede balans tussen generiek aanbod en maatwerk en houden we rekening met persoonlijke omstandigheden van de jongeren.

Verder organiseren we samen met onze partners diverse bijeenkomsten om het bereik van jongeren te vergroten. 6. Houd rekening met privacy ex-bijstandsgerechtigden In het beleidsplan Werk en Participatie staat dat we de duurzaamheid van uitstroom naar werk ook na twee en drie jaar in beeld gaan brengen. Dat riep bij de raad de vraag op in hoeverre we hierbij rekening houden met de privacy. Privacy is voor het college een belangrijk thema. Bij het verwerken van persoonsgegevens zorgen we er dan ook voor dat de geldende regels worden gehanteerd. Dat betekent dat wij mensen die uitstromen uit de bijstand niet jarenlang persoonlijk gaan volgen, maar wel groepen mensen op geaggregeerd niveau in beeld gaan brengen, met inachtneming van de AVG.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10729390

Bij de begrotingsbehandeling in december vorig jaar heeft de raad aanvullend vier andere moties aangenomen. Over de afdoening van deze moties zal het college bij de volgende halfjaarrapportage (na de zomer van 2024) de raad informeren. Deze moties hebben betrekking op het organiseren van banenmarkten en het aan het werk helpen van asielzoekers en ouderen in de bijstand. Wat deze laatste groep betreft zijn er in de afgelopen periode al activiteiten ondernomen om voor ouderen, die willen en kunnen werken, de baankansen te vergroten. Een voorbeeld is het 50-plus event van 16 november vorig jaar waar 430 werkzoekenden en 48 werkgevers met elkaar in contact kwamen. Eindrapportage Regiodeal in commissie Samenleving Bij de bespreking van de eindrapportage Regiodeal Den Haag Zuidwest in de commissie Samenleving van 1 februari jl. is de toezegging gedaan dat in de voortgangsrapportage van het beleidsplan Werk en Participatie zal worden teruggekomen op de resultaten op het terrein van werk en economie in Zuidwest. In de rapportage wordt hier verder op ingegaan, inclusief de geleerde lessen en wat naar aanleiding hiervan in de komende periode prioriteit krijgt. Tijdens de commissievergadering is ook gevraagd naar de stand van zaken betreffende het onderzoek dat is ingesteld naar aanleiding van de motie ‘Aan de bak garantie voor de hele stad’ (RIS311365).

Uit dit onderzoek blijkt dat Rotterdam zich, net als Den Haag, richt op instroom in krapteberoepen. Baangaranties worden als principeafspraak toegezegd onder een convenant van een koepelorganisatie of een grote werkgever. Bepaalde elementen in de Rotterdamse aanpak, zoals het vroegtijdig starten met oriëntatie in kansrijke sectoren, zouden mogelijk ook voor Den Haag interessant kunnen zijn. Dat gaan wij verder verkennen. Het nadeel van de Rotterdamse aanpak is echter dat deze zich vooral richt op de hogere mbo-niveaus (3 en 4) en in mindere mate niveau 2. In tegenstelling tot Rotterdam kiezen we er in Den Haag bewust voor om ons meer te richten op de inwoners zonder startkwalificatie die een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Dat doen we onder andere met de coalitie ‘Wonen, Onderwijs en Werk’. Bedrijven bieden deelnemers een leerwerktraject met baangarantie op niveau 1 aan en samen met partners investeren we op de werkvloer in de doorontwikkeling van deelnemers tot vakman/vrouw niveau 2 en eventueel hoger, bijvoorbeeld via een BBL-opleiding of middels praktijkleren. Gedurende dit traject zorgt de gemeente voor intensieve begeleiding op verschillende leefgebieden, om de slagingskans te vergroten. Vooruitblik In de komende periode gaan we verder met wat er nu in gang is gezet.

Dat doen wij bijvoorbeeld op onderdelen binnen de aanpak loonkostensubsidie, maar ook met het vastleggen van nieuwe samenwerkingsafspraken met werkgevers in navolging van de werkakkoorden. We gaan verder met het doorontwikkelen van de jongerenaanpak vanuit Jongerenpunt070, het operationaliseren van de samenwerking met de twee nieuwe samenwerkingsverbanden jeugd- en gezinshulp ‘Kracht’ en ‘RondomJou’ en we gaan de extra middelen benutten die zijn vrijgemaakt om nieuwkomers aan een baan te helpen. Tegelijkertijd zal het niet makkelijker worden om mensen naar werk te begeleiden. De situatie op de arbeidsmarkt zal volgens deskundigen de komende jaren onveranderd blijven en de instroom in de bijstand zal verder afnemen. Het risico is dat hierdoor een steeds groter aandeel van de mensen in de bijstand de aansluiting op de arbeidsmarkt niet gaat vinden, hoe goed we ons best ook doen. In reactie op deze ontwikkelingen zijn we kortgeleden gestart met het invoeren van een doorlopende ontwikkellijn van participatie naar re-integratie. Daarmee sorteren we alvast voor op de aangekondigde herziening van de Participatiewet, waarbij de nadruk op werk meer gaat verschuiven richting ontwikkeling en maatschappelijke participatie in brede zin.

Want dit bredere perspectief doet meer recht aan onze doelgroep en geeft erkenning aan de realiteit waar mensen met een bijstandsuitkering zich nu in bevinden, zonder daarbij de focus op werk te verliezen.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10729390

Met onze actiegerichte aanpak hebben we in het eerste half jaar al goede stappen gezet. We leren van de praktijk en doen ervaring op. Het is nu nog te vroeg om hier nu al lessen uit te trekken en naar eventuele bijstelling van beleid te kijken. Sinds de vaststelling van het plan is er nog geen jaar verstreken. In de volgende rapportage besteden we hier meer aandacht aan. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5