RIS318511 Haaglanden leert door

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Nur Icar Wethouder van MKB, Werk en Participatie Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

SZW/10724045 RIS318511 Contactpersoon

Hedzer Heijink Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

23 april 2024

E-mailadres

hedzer.heijink@denhaag.nl Onderwerp

Haaglanden Leert Door

Geachte voorzitter, De krapte op de arbeidsmarkt is groot en als gevolg daarvan staan het realiseren van maatschappelijke opgaven en de economische ontwikkeling van de stad onder druk. Tegelijkertijd staan er nog mensen langs de kant, zijn er mensen die graag meer of ander werk willen doen. In het Haags Akkoord 20232026 (RIS316672) is expliciet benoemd dat om- en bijscholing nodig is voor een gezonde arbeidsmarkt, maar ook voor de ontwikkeling van mensen zelf. Middels de aanpak aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt-bedrijfsleven verkleinen we de mismatch op de arbeidsmarkt, waaronder door het ontwikkelen van een ruimer aanbod van om- en bijscholing van werkenden en werkzoekenden. Op dit moment is de toegang tot ter zake doende aanvullende opleidingen niet optimaal geregeld en ontbreekt een scholingsfonds voor om- en bijscholing in onze regio. Vanuit het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) is 40% cofinanciering beschikbaar voor scholing in en tussen sectoren. Deze subsidie zou ons de financiële slagkracht geven om een (vliegende) start te maken met om- en bijscholing in onze regio.

Haaglanden Leert Door: in het kort We richten het scholingsfonds Haaglanden Leert Door medio 2024 op in onze arbeidsmarktregio om de vitaliteit van de arbeidsmarkt Haaglanden te versterken en de mensen te bereiken die het meest baat hebben bij om- en bijscholing. De doelgroep betreft ‘werkende armen’, zoals werkenden tot 130% wettelijk minimumloon of zzp’ers tot 35 euro per uur, in Haaglanden. We adviseren en helpen hen, dragen daarmee bij aan een vitale stad en een betere aansluiting tussen arbeidsmarkt, onderwijs en bedrijfsleven. We benutten Europese subsidie om een vliegende start te geven aan dit om- en bijscholingsfonds in de periode van medio 2024 tot medio 2026. Daarvoor stellen we circa 1.250 scholingsvouchers beschikbaar ter hoogte van gemiddeld € 2.500,-. We richten ons op duurzaam werk in een van de volgende maatschappelijke kraptesectoren: IT, bouw & techniek, zorg & welzijn, en openbaar bestuur en veiligheid. We bieden voornamelijk scholing aan om beroepsvaardigheden in het mbo aan te leren. Daarbij verkennen we de inzet van een (bestaand) skillspaspoort, oftewel een digitaal middel om skills aan te tonen. Vanaf medio 2026 moet er voldoende cofinanciering zijn van partners uit het onderwijs, arbeidsmarkt, bedrijfsleven en O&Ofondsen om het fonds structureel te kunnen voortzetten.

We nemen deze aanjagersrol daarom tijdelijk en leren van de ervaringen die we hiermee opdoen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10724045

We willen dit samen doen met werkgevers, Opleidings- & Ontwikkelingsfondsen (O&O-fondsen), vakbonden, werkgeversorganisaties en onderwijspartners vanuit de aanpak aansluiting onderwijs arbeidsmarkt bedrijfsleven (RIS314887), die op 27 maart 2023 in de commissie Samenleving is besproken. Onze regio staat in een dergelijk initiatief niet alleen: ook elders in Nederland worden scholingsfondsen opgericht en bestendigd met de ESF+ subsidie, onder meer in de arbeidsmarktregio’s Rotterdam-Rijnmond, Twente en de provincie Brabant. Scholing is nodig voor een vitale arbeidsmarkt in Haaglanden In verschillende sectoren hebben werkgevers in Haaglanden op dit moment de grootste moeite om voldoende en voldoende gekwalificeerd personeel te vinden. Richting 2040 zullende deze nu al grote tekorten op de arbeidsmarkt nog verder toenemen. Dit komt onder andere door demografische ontwikkelingen: de ‘grijze druk’ neemt toe en veel ouderen stromen uit die in aantal niet (kunnen) worden vervangen door jongeren. Vooral binnen de sectoren overheid, onderwijs en zorg is dit voelbaar en een groot probleem. Ook in de bouw- en technieksector gaan de arbeidsmarkttekorten nog groter worden. Met name door de klimaatambities en bouwopgave neemt het aantal banen hier sterk toe voor zowel praktisch als theoretisch opgeleiden.

Ook blijft het nu al bestaande grote tekort aan ICT-medewerkers bestaan door steeds verdergaande digitalisering, maar ook andere banen veranderen en verdwijnen. Daarom is om- en bijscholing noodzakelijk. Via Haaglanden Leert Door bieden we inwoners omscholing naar de sectoren waar de krapte het grootst is. Een niet goed functionerende arbeidsmarkt heeft niet alleen invloed op de economische ontwikkeling in de stad, maar raakt het algeheel functioneren en de toekomstige ontwikkeling van de stad. Om- en bijscholing is een belangrijk deel van de oplossing, omdat potentiële werknemers daarmee zouden kunnen gaan voldoen aan de kwaliteitseisen die aan nieuwe of andere werkzaamheden worden gesteld. Samen met werkgevers, waaronder mkb’ers die niet bij een cao zijn aangesloten, matchen wij mensen na omscholing via het fonds en helpen om hun werknemers verder te ontwikkelen. Daarbij zoeken we aansluiting bij de SLIM-regeling1 en bereiken we kwetsbare zzp’ers in samenwerking met bijvoorbeeld het Ondernemersportaal. Doordat mensen zich ontwikkelen naar niveau 3 en 4 of hbo komen er banen vrij op mbo niveaus 1 en 2. Zo ontstaat ‘trek in de schoorsteen’, oftewel ontstaat er plek voor mensen op de arbeidsmarkt die nu nog niet meedoen. Uit onderzoek van het SCP2 blijkt dat veel inwoners zich nu belemmerd voelen om- of bijscholing te volgen.

Het SCP adviseert diploma- of certificaatgerichte scholing voor werkenden makkelijker te maken en hen te ondersteunen met een scholingsbudget, omdat met name lager- en middelbaar opgeleiden over het algemeen niet of beperkt in staat zijn om deze kosten zelf te dragen. We informeren inwoners tegelijk over hulp bij financiële bestaansonzekerheid. Daarvoor werken we samen met het programma Vergroten Gebruik, zodat we hen proactief informeren over financiële (minima)regelingen en hulp van de Helpdesk Geldzaken. Haaglanden Leert Door neemt de financiële drempels weg en motiveert inwoners om zich verder te ontwikkelen. Werkende armen Sinds het begin van deze eeuw is het aantal werkende armen met 60 procent toegenomen: Nederland kent 220.0003 mensen die werken, maar toch in armoede leven. In Den Haag waren er in 2020 circa 8.8004 huishoudens met een (huishoud)inkomen tot 130 procent van het wettelijk sociaal minimum (WSM) – inclusief laag vermogen – uit arbeid dan wel een eigen bedrijf.

1

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/leven-lang-ontwikkelen/leven-lang-ontwikkelen-financiele-regelingen/slim-regeling

2

SCP rapport 2019 Grenzen aan een leven lang leren

3

SER Verkenning ‘Werken zonder armoede’ september 2021

4

RIS315197_Bijlage_5_Armoedemonitor

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10724045

Het gaat vaak om mensen die graag willen werken, maar om verschillende redenen toch te weinig inkomen hebben om noodzakelijke uitgaven te betalen. Zij bevinden zich in financiële onzekerheid. Bovendien was in 2020 30%5 van onze inwoners laag opgeleid (basisonderwijs, vmbo, mbo-1) ten opzichte van 28% landelijk. Deze inwoners bezitten geen startkwalificatie (is mbo-2), waardoor zij minder kans maken op duurzaam geschoold werk. Scholing helpt deze groep inwoners om hun arbeidsmarktpositie te verbeteren en onnodige uitval naar een uitkeringssituatie te voorkomen. Hiermee heeft Haaglanden Leert Door een preventieve en versterkende werking op een deel van de werknemers in de arbeidsmarkt Haaglanden. Bovendien beogen we ook dat mensen meer gaan verdienen en dat de kwaliteit van werk verbeterd. Doelgroep De doelgroep bestaat daarom uit werkende armen, maar ook niet-uitkeringsgerechtigden, Oekraïense vluchtelingen, statushouders, personen met een arbeidsbeperking en personen die een uitkering hadden of hebben, komen in aanmerking. We richten ons met name op werkende armen, waarop de volgende criteria uit de ESF+ regeling van toepassing zijn: mensen met maximaal een mbo-4 opleiding, mensen die maximaal 130% van het minimumloon verdienen6 (circa 3.000 euro bruto per maand) en zzp’ers met een tarief dat niet hoger ligt dan € 35 exclusief BTW per gewerkt uur.

Aanjager en versneller van Leven Lang Ontwikkelen Er wordt veel nagedacht over Leven Lang Ontwikkelen (LLO), maar een landelijke oplossing voor individuele om- en bijscholing is er nog niet terwijl de huidige problemen en de arbeidsmarkt nú om oplossingen vragen. Het Rijk stelde inwoners tot en met 2023 via het STAP budget in staat om zich om- en bij te scholen in het kader van LLO. Echter, het landelijke STAP budget is per 2024 komen te vervallen. Het Rijk investeert nu in de SLIM-regeling, waarin mkb’ers subsidie kunnen aanvragen voor LLO. Het Rijk beoogt in het regulier bekostigde onderwijs meer flexibiliteit te creëren zodat delen van formeel onderwijs gevolgd kunnen worden. De vijf ROC’s in Zuid-Holland werken in een coalitie aan ditzelfde doel. Ook dit fonds draagt bij aan het aan het versnellen van het ontwikkelen van scholingsaanbod voor een leven lang ontwikkelen. Opleidings- en Ontwikkelingsfondsen (O&O-fondsen) beschikken volgens het rijk over grote sommen geld7, die onvoldoende benut worden. O&O-fondsen investeren vooral binnen hun eigen sector, waardoor omscholing naar een andere sector wordt bemoeilijkt. Dat maakt dat doorbraken nu nodig zijn. De gedachte achter dit scholingsfonds is dat wij als gemeente deze tijdelijke aanjaagfunctie op ons nemen, zodat we in een volgend stadium met sectorale fondsen bekijken op welke wijze we dit samen financieren.

Vanuit onze aanpak zetten we de sectoren bouw en techniek, ICT, zorg en welzijn, openbaar bestuur en veiligheid centraal, waardoor mensen die geen toegang hebben tot om- en bijscholing dat via ons doen. Als blijkt dat dit werkt, bekijken we op welke wijze O&O-fondsen onderdeel kunnen worden van Haaglanden Leert Door. Het is van belang dat deze middelen beschikbaar komen voor om- en bijscholing, zodat mensen flexibel blijven op de arbeidsmarkt en zich inzetten in de sectoren waar dat het meest nodig is. Het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) stelt landelijk 70 miljoen euro subsidie beschikbaar voor om- en bijscholing. Haaglanden Leert Door kan met de ESF+ middelen voor onze stad en regio een doorbraak creëren, waarmee ook andere budgetten op termijn ontschot kunnen worden.

5

https://denhaag.incijfers.nl/dashboard/overzichten/onderwijs in 2020

6

Toelichting: in ons armoedebeleid werken we met het criterium van een inkomen tot maximaal 150% van het wettelijk sociaal minimum;

dit is een bedrag ter hoogte van circa € 2.751 voor een gezin. Het fonds hanteert het ESF+ criterium van 130% van wettelijk minimumloon ter hoogte van circa € 3.013 voor een fulltime werkende. 7

Kamerbrief Beleidslijnen Leven Lang Ontwikkelen 23 september 2022 (referentie 2022-0000194169)

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10724045

Werkwijze Haaglanden Leert Door Haaglanden Leert Door biedt inwoners een intake en scholingsadvies, om- en bijscholing van beroepsvaardigheden door publieke en private opleiders en matching met werkgevers. Het Leerwerkloket Haaglanden en Regionaal Mobiliteitsteam Haaglanden bieden deze dienstverlening vanwege de expertise met loopbaanoriëntatie, scholingsadvies én werkgeversdienstverlening. We informeren mensen proactief met informatie over financiële regelingen, waaronder de beschikbare minimavoorzieningen. Hiervoor is circa €587.150,- begroot. Het merendeel van de begroting wordt vrijgemaakt voor de verwachte 1.250 scholingsvouchers voor om- en bijscholing, namelijk een bedrag ter hoogte van circa €3.125.000,-. De aanmeldprocedure zullen we digitaal organiseren, zodat mensen zichzelf online kunnen aanmelden via www.haaglandenleertdoor.nl. Inwoners maken zelf de keuze voor een opleider, waarbij geldt dat deze aan de kwaliteitseisen moet voldoen. Hierbij leren we van andere regio’s zoals provincie Brabant en arbeidsmarktregio Rotterdam-Rijnmond, die een eenvoudig aanvraagproces met een korte doorlooptijd hebben ontwikkeld. Hiermee hebben inwoners snel duidelijkheid of zij in aanmerking komen en kunnen ze snel starten met de opleiding.

Bovendien ontwikkelen we een gerichte communicatieaanpak, waarin we de diverse doelgroepen bereiken met passende communicatiemiddelen zoals sociale media. Samenwerking en inspiratie We leren en zijn geïnspireerd door reeds bestaande scholingsfondsen in Nederland, waaronder Rotterdam-Rijnmond, Brabant, Twente en het CA-ICT. We maken gebruik van een stevige communicatiecampagne gericht op de inwoner, zoals het Twents fonds voor vakmanschap met ‘IKBINDR’ doet. Andere fondsen hanteren meestal een bedrag van circa € 2.500,-, en maximaal € 5.000,- per inwoner en leiden op tot en met mbo niveau 4 (recent ook hbo en/of wo). In de opstartfase worden op jaarbasis circa 150 tot 500 vouchers toegekend. Daarop baseren wij mede onze inschattingen. Deze scholingsfondsen werken meestal samen met het Leerwerkloket en Regionaal Mobiliteitsteam in hun arbeidsmarktregio. De financiering begint meestal volledig vanuit publieke middelen, waarbij ook later private financiers aansluiten. Deze werkwijze beogen wij ook te hanteren voor Haaglanden Leert Door. Ook andere bestaande scholingsfondsen in Nederland zijn voornemens om een aanvraag in te dienen voor dezelfde ESF+ regeling voor de sectoren, zodat zij meer mensen kunnen om- en bijscholen. Financiën Vanwege de beperkte openstelling van de ESF+ regeling wordt aanspraak gemaakt op het gemeentelijke Cofinancieringsfonds voor Europese subsidies.

Europese subsidies zijn zelden 100% dekkend, waardoor cofinanciering vereist is. Europese subsidies, zoals het ESF+, vereisen gemeentelijke cofinanciering. Het cofinancieringsfonds helpt om sneller de gemeentelijke cofinanciering rond te krijgen. Vanuit ESF+ is maximaal 40% cofinanciering beschikbaar en biedt daarmee een aanzienlijk deel van de financiële slagkracht om Haaglanden Leert Door te starten. De totale begroting betreft € 3.972.000,-, waarvan circa € 3.125.000,- voor scholingsvouchers; circa € 587.150,- voor de intakes, gesprekken met werkgevers en scholingsadviezen; en € 259.850,- voor projectkosten zoals administratie voor de ESF+ verantwoording. We stellen 60% gemeentelijke cofinanciering ter hoogte van € 2.383.200,- beschikbaar, waarvan € 993.000,- vanuit het Cofinancieringsfonds wordt bekostigd en het restant ad € 1.390.200,- wordt gedekt vanuit de beschikbare middelen in de hiertoe bestemde reserves binnen Programma 7 en beschikbaar gestelde POK-middelen.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10724045

(Co)financiering

Bedrag

Percentage

ESF+ regeling

€

1.588.800

40%

Cofinancieringsfonds

€

993.000

25%

Aanpak aansluiting onderwijs arbeidsmarkt bedrijfsleven Totaalbedrag

€

1.390.200

35%

€

3.972.000

100,0%

Vervolg We dienen de ESF+ aanvraag in april in voor de door ESF+ gestelde deadline van 2 mei aanstaande. We hebben goede hoop dat we op instemming van het Rijk kunnen rekenen. Daarom beogen we met de voorbereidingen tegen de zomer te starten, zodat we Haaglanden Leert Door medio 2024 lanceren. Daarvoor wordt het project ingericht, waaronder de website, aanmeldprocedure, communicatieaanpak en werkwijze van en tussen de professionals in de regio. De ontwikkelingen van Haaglanden Leert Door delen we via de voortgangsrapportages van het programma aanpak aansluiting onderwijs arbeidsmarkt bedrijfsleven. We nemen deze aanjagersrol tijdelijk en leren van de ervaringen die we hiermee opdoen. Vervolgens bekijken we of dit initiatief meer structureel mogelijk kunnen maken samen met de andere partijen in onze stad en regio. Met vriendelijke groet, de wethouder van MKB, Werk en Participatie Nur Icar de wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Mariëlle Vavier

5/5