RIS318503 Actieprogramma klimaatadaptatie en vergroenen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert Barker Wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu

114

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10720613 RIS318503 Contactpersoon

Ralph Pitlo Dienst

Stadsbeheer Afdeling

Beleidsafdeling Stadsbeheer Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

9 april 2024

ralph.pitlo@denhaag.nl

Onderwerp

Actieprogramma Klimaatadaptatie en Vergroenen Versteende Wijken 2024

Geachte voorzitter, Met trots presenteer ik u het actieprogramma Klimaatadaptatie en Vergroenen Versteende Wijken 2024. Groen draagt op een concrete en zichtbare manier bij aan klimaatadaptatie. Het zorgt door haar verkoelende werking voor afname van hittestress, is essentieel voor een goede waterinfiltratie in de bodem en zorgt voor waterafvang en opvang. Het voordeel van groen is daarnaast dat het ook nog meer dan twintig andere ecosysteemdiensten aan de gebruikers levert. Daarom zetten we als eerste in op vergroenen als klimaatadaptieve maatregel voor de openbare ruimte. Waar mogelijk nemen we ook andere klimaatadaptieve maatregelen mee. De maatregelen maken onderdeel uit van een breder pakket aan duurzame en klimaatadaptieve initiatieven die we als stad realiseren en uitdragen en zijn verwoord in de Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig. We gaan dit jaar de vergroening versnellen met de beschikbare extra middelen. Daarvoor zijn de kansenstudies al deels gedaan (zie hieronder). En we maken nieuwe kansenstudies. Om nu concreet tot actie over te gaan rollen we vijf programma’s uit. We vergroenen voor mens en dier. Hierover ontvangt u via deze brief meer informatie. Drie nieuwe kansenstudies gereed. De studies voor de wijken Duindorp, Scheveningen en Stationsbuurt zijn gereed en te vinden op www.hethaagsegroen.nl en in de bijlage toegevoegd.

Dat betekent dat we ook in deze wijken tot actie kunnen overgaan. De studies tonen de kansen voor vergroening van de versteende wijken. De studies worden wijkgericht gemaakt. De eerste studie is gestart in Transvaal. Deze studie was in 2022 gereed, daar zijn inmiddels 100 bomen geplant. En ook in de Rivierenbuurt, Stationsbuurt, Schilderswijk en Groente- en Fruitbuurt is gelijk gestart met aanplant van groen. De studies tonen dat, ook zonder gehele herinrichting van straten, er ruimte beschikbaar is om te vergroenen. Het gaat zo om acties in de bestaande stad. Er is in elke studie een kaart gemaakt met locaties waar bomen kunnen worden toegevoegd.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

Soms kan een boom direct worden geplaatst, soms vergt dit nader onderzoek. Soms vraagt een nieuwe boomlocatie een keuze voor het opheffen van parkeerruimte. Voor vergroeningsmogelijkheden op grotere locaties waar meerdere belangen spelen zijn in de studies visualisaties gemaakt hoe groen kan bijdragen aan de leefkwaliteit. Deze locaties noemen we Specials. De vergroening moet hier nader en integraal met andere functies worden bekeken en voorbereid. In sommige gevallen kan dit het beste gerealiseerd worden als sprake is van werk-met-werk, bijvoorbeeld bij een project van tramverbreding of rioolvervanging. Voor kleinere locaties, vaak op buurt en wijkniveau, zijn ontwerpen gemaakt die direct uitvoerbaar zijn en direct met de buurt kunnen worden opgepakt. Dit noemen we Quick-wins. Deze Quick-wins zijn intern in de gemeente getoetst en door verschillende afdelingen en toetsingsorganen zoals de ACOR akkoord bevonden. Ze kunnen daardoor snel worden aangepakt.

Versteende Wijk Status studie Transvaal Gereed Rivierenbuurt Gereed Stationsbuurt Gereed Scheveningen Gereed Duindorp Gereed Groente en fruitbuurt Loopt, 2024 gereed Schilderswijk Loopt, 2024 gereed Laak (stadsdeel) Loopt, 2024 gereed Regentesse- en Valkenboskwartier gepland voor 2024 Staten- en Geuzenkwartier gepland voor 2024 Archipelbuurt gepland voor 2025 Bezuidenhout gepland voor 2025 Zeeheldenkwartier gepland voor 2025 Centrum Gepland voor 2026 (na bekend zijn Binnenstadsplan) Duinoord Gepland voor 2026 Den Haag heeft meer versteende wijken waar een studie nodig is. We presenteren binnenkort in de Haagse Groenmonitor de kroonoppervlaktemetingen per wijk. Op basis van deze gegevens bekijken we de planning voor het uitvoeren van de studies opnieuw.

2/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

Actieprogramma klimaatadaptatie en vergroenen versteende wijken: uitvoeren van 5 programma’s De komende jaren rollen we 5 programma’s uit. Te weten: 1. Realiseren quick-wins en specials uit studies vergroeningskansen versteende wijken. Circa 0,8ha groen en 100 bomen De locaties uit de studies die gereed zijn hebben we geprioriteerd op basis van de ecosysteemdiensten klimaat, ontspanning/gezondheid en imago/ontwikkeling, verwacht draagvlak, beleidsuitgangspunten van de Nota’s Stadsbomen en Stadsnatuur, werk-met werkkansen en de mate van vergroening in m2 en aantal bomen. Op basis daarvan is een selectie gemaakt van aan te pakken locaties. Voor 2024 gaan we aan de slag met de voorbereiding en acties op de locaties zoals opgenomen in bijlage 2. We realiseren hiermee circa 0,8 ha. Groen en 100 bomen. Op de locaties wordt gekeken naar kansen voor het verbeteren van de leefkwaliteit (ecosysteemdiensten) door vergroening en klimaatadaptieve maatregelen. Een deel van de acties kan direct worden uitgevoerd, een ander deel voorbereid. De uitvoering wordt in 2024 gefinancierd met een bedrag van circa € 1,1 mln. uit programma 9 Buitenruimte. Om alle acties uit te voeren is extra capaciteit noodzakelijk. We schakelen o.a. Duurzaam Den Haag in om mee te helpen in de participatie. 2.

100 van de S100 – voor de toekomstbestendige stad: Circa 1,5 hectare aan groen De centrumring S100 ligt om het centrum van de stad. Belangrijke wegen zoals de Vaillantlaan, Raamweg, Neherkade, Burgemeester Patijnlaan en Lijnbaan horen tot de S100. Wat opvalt is dat de S100 versteend is (zie bijlage 2). Circa 100 locaties langs de Centrumring S100 kunnen worden vergroend. Het gaat totaal om circa 1,5 ha. groen wat aan de stad wordt toegevoegd. Dit wordt in 2024 voorbereid in een studie en deels uitgevoerd. De brede uitrol vind in 2025 plaats. Met deze actie worden entrees van de stad en belangrijke hoofdwegen vergroend. Het zorgt voor een beter imago, hogere belevingswaarde en aantrekkelijker woon en leefklimaat. Ook veraangenaamt het belangrijke voet- en fietsgangersroutes, draagt het bij aan een hogere biodiversiteit en een ecologisch netwerk. Ook zorgen we voor het verbeteren van de sponswerking van de stad en gaan we hittestress tegen.

3/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

De zichtbaarheid van de acties op deze locaties is groot. Daarom starten we ook een publiekscampagne om te laten zien dat we als stad Den Haag werken aan de toekomstbestendigheid van onze stad. De voorbereiding wordt in 2024 gedaan. Ook kunnen enkele locaties worden uitgevoerd. We reserveren hier een bedrag van € 0,2 mln. voor.

3. Uitvoeren/stimuleren bestaande en nieuwe projecten voor vergroening in andere wijken en verbeteren van groeiplaatsen. Niet alleen in de versteende wijken lopen acties om te vergroenen en klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Dit gebeurd in de gehele stad. Het gaat ook om het verbeteren van groeiplaatsen. De prioriteit ligt bij de versteende wijken, maar acties elders worden ook ondersteund. Daarvoor is in 2024 een budget van € 0,5 mln. beschikbaar.

4. minimaal 150 extra bomen per jaar in versteende wijken Buiten de specials en quick-winlocaties zijn in de studies ook andere concrete plekken genoemd waar bomen geplant kunnen worden. De afgelopen jaren zijn zo honderden extra bomen geplant in de Rivierenbuurt, Stationsbuurt en Transvaal. We hebben nu ook de kansen in beeld voor Scheveningen, Duindorp, Groente-en Fruitmarkt en Schilderswijk. Binnenkort weten we dit ook voor Laak. Dat betekent dat we direct over kunnen gaan tot aanplant van bomen. Daarvoor is het doel om in 2024 minimaal 150 bomen aan te planten met een budget van € 0,3 mln.

4/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

5. Stimuleren stad door uitdelen 1750 bomen, subsidie klimaatadaptatie en operatie steenbreek We kunnen het niet alleen en willen het niet alleen. Vergroenen en het klimaatadaptiever maken van de stad is een gezamenlijke opgave. Vorig jaar hebben we meer dan tweeduizend bomen uitgedeeld. Ook de regentonactie was een succes. Er zijn veel geveltuinen aangelegd en er zijn groene daken bijgekomen. We stimuleren met deze acties de sociale cohesie, het gezonder worden, educatie en het voorkomen van hittestress. Ook dit jaar gaan we door met bomen uit te delen, tegelwippen, Operatie Steenbreek en de subsidie klimaatadaptatie. Dit wordt met € 0,3mln. deels bekostigd uit programma 9 Buitenruimte. De overige kosten zijn gedekt via programma 3 Duurzaamheid. Tot slot: Direct over tot actie Met hulp van de studies is het mogelijk direct tot actie over te gaan. De eerste resultaten van onze inzet zijn dan ook gelijk zichtbaar in de stad. In de studie Stationsbuurt worden verschillende Quick-wins aan de Haagweide/Oranjelaan benoemd. Deze hebben we gelijk opgepakt. De stenen zijn onlangs omgeruild voor open grond, bomen, bloembollen en planten. Het is hier nu een stuk klimaatadaptiever en groener geworden. Om er voor te zorgen dat we het extra groen ook goed onderhouden zijn de bijkomende beheerkosten structureel gedekt uit het extra budget Dier en Natuur (programma 9 buitenruimte).

We nodigen de gebruikers van de stad ook uit om met ons mee te doen. Bijvoorbeeld door het aanleggen van geveltuinen en het onderhouden van boomspiegels. Op verschillende manieren helpen wij hen daarbij. Het resultaat van alle acties is straks zichtbaar in onze Haagse Groenmonitor. Over de Haagse groenmonitor wordt u apart geïnformeerd. Ik ga ervanuit dat we de stad met deze aanpak toekomstbestendiger inrichten voor mens, dier en natuur. We zorgen er op deze wijze voor dat we de leefkwaliteit van de stad verbeteren (zie bijlage 2). Eind 2024 ontvangt u een vervolgbrief van het actieprogramma met de maatregelen voor 2025. Met vriendelijke groet, de wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu Robert Barker

5/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

Bijlage 1 Locaties per wijk die in 2024 worden voorbereid/uitgevoerd of voorbereid De tabellen laten alleen locaties zien van wijken waar een studie is uitgevoerd. Momenteel loopt ook een studie naar vergroeningskansen in de Schilderswijk, Groente- en Fruitbuurt en Laak. De locaties die hieruit voortkomen kunnen in 2024 en 2025 worden voorbereid en daarna uitgevoerd. Dit geldt ook voor studies die hierna volgen.

locatie

uitvoering

Rivierenbuurt

Rijswijkseplein - stadsentree deel

21

1500

X

X

Rivierenbuurt

Hekkelaan - parkeren e.o.

0

200

X

X

Rivierenbuurt

Merwedestraat - Weteringplein

0

300

X

X

Rivierenbuurt

Hekkelaan - speeltuin

3

420

X

X

Rivierenbuurt

Bleekveld - speeltuin

1

150

X

X

Rivierenbuurt

Van Maanenkade

0

100

X

X

Rivierenbuurt

Geleenstraat - Hunzestraat

4

250

X

X

Rivierenbuurt

Merwedestraat -Scheldeplein

0

70

X

X

Rivierenbuurt Rivierenbuurt

Scheldestraat - Pletterijstraat Scheepmakersstr - Dintelstraat

1 0

50 60

X X

X X

Transvaal Transvaal

Potchefstraat-Durbanstraat Kempstraat - De La Reyweg

0 5

280 250

X

X

Transvaal

Delagoastraat

0

400

X X

X X

Transvaal

Hoefkade - Kaapseplein (hoek)

2

130

X

X

Transvaal Transvaal

Mandelaplein Ruth Firstplein/Christiaan de Wethstraat

0 7

320 150

X

X

X

X

Transvaal

0

100

X

X

Transvaal

Majubastraat Uijtenhagestraat

0

110

X

X

Transvaal

Vrijstaathof

0

70

X

X

Transvaal

Kaapseplein

0

12

X

X

extra m2

extra bomen

wijk

voorbereiding

2024 voorbereiden & uitvoeren

6/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

locatie

voorbereiding

uitvoering

Stationsbuurt Stationsbuurt

Haagweide

25

1000

X

X

Oranjelaan/Rijswplein - rand

0

150

X

X

Stationsbuurt

Stationsplein

3

100

X

X

Stationsbuurt

Hoefkade/Parallelweg trappen

2

84

X

X

Scheveningen

Nept.str./Stevinstraat (Muzee)

3

275

X

X

Scheveningen

Lindoduin

16

200

X

X

Scheveningen

Scholstraat

2

370

X

X

Scheveningen

IJsbrantszstraat

4

250

X

X

Scheveningen

Kranenburgweg/Dr Lelykade

0

70

X

X

Scheveningen

Mennickstraat

0

70

X

X

Scheveningen

Kranenburgweg/Westduinweg

0

70

X

X

Scheveningen

Vissershofstraat/Scholstraat

4

100

X

X

Scheveningen

Harteveldstraat

0

25

X

X

Scheveningen

Jongeneelstraat

0

25

X

X

Scheveningen

Badhuisweg/Utrechtestraat

1

20

X

X

Scheveningen

Stuurmanstraat

1

13

X

X

Duindorp

Vlielandsestraat

0

25

X

X

extra m2

wijk

extra bomen

DSB/10720613

7/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

locatie

Rivierenbuurt

Lamgroen

9

300

X

Stationsbuurt

Oranjeplein

39

3891

X

Stationsbuurt

Slijpmolenpad

2

792

X

Stationsbuurt

Gortmolen

6

338

X

Stationsbuurt

Hoefkade - pleintjes

5

68

X

Stationsbuurt

Bocht van Guinea

8

1400

X

Stationsbuurt

Spinozastraat

0

164

X

Stationsbuurt

Slijpmolen

0

47

X

Transvaal

Paul Krugerplein

11

500

X

Transvaal

Stellenboschplein

11

1210

X

Transvaal

Colensostraat

7

170

X

Scheveningen

Circusplein

19

800

X

Scheveningen

Pietermanstraat

17

600

X

Scheveningen

Koppelstokstraat

4

145

X

Scheveningen

Treilerdwarsweg

39

250

X

Duindorp

Pluvierstraat kop

2

40

X

Duindorp

Tholensestraat

7

100

X

Duindorp

Tesselsestraat

3

40

X

Duindorp

Pluvierstraat

6

100

X

Duindorp

Nieboerweg

3

30

X

Duindorp

Flakkeestraat

0

200

X

Duindorp

Bruinbankstraat

0

40

X

extra m2

wijk

extra bomen

voorbereiding

2024 voorbereiden De onderstaande projecten worden voorbereid in 2024. Er is uitloop van voorbereiding mogelijk in 2025. De uitvoering is beoogd in 2025/2026. Ook voor de wijken waar nu studies worden uitgevoerd (Schilderswijk, Groente- en Fruitbuurt en stadsdeel Laak ) worden projecten in 2024 voorbereid. Gedurende het jaar worden deze projecten duidelijk.

8/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

Bijlage 2 Beelden huidige situatie en referentiebeelden Huidige situatie S100

9/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

S100 referentiebeelden kansen voor vergroening en klimaatadaptatie

10/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

11/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

12/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

Referentiebeelden uit kansenstudies versteende wijken

13/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

14/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

Voorbeeld verbeteren groeiplaatsen bestaande bomen

15/16

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10720613

Foto Operatie Steenbreek

16/16