RIS318468 Beantwoording SV Biedt ondersteuning aan in Nederland gewortelde ongedocumenteerden

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

18 juni 2024

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de heer Ahraui en mevrouw Klokkenburg-Reedeker, luidend: ‘Biedt ondersteuning aan in Nederland gewortelde ongedocumenteerden’

OCW/10733344 RIS318468

De raadsleden de heer Ahraui en mevrouw Klokkenburg-Reedeker hebben op 28 maart 2024 een brief met daarin acht vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Op 13 februari 2024 verscheen een artikel in de Volkskrant met als onderwerp de zorgelijke situatie van oudere ongedocumenteerde mensen, specifiek het verhaal van een man uit Rotterdam. 1 Deze meneer verblijft al zo’n veertig jaar in Nederland en kon zich tot kortgeleden binnen zijn precaire situatie als ongedocumenteerd persoon zelf redden. Echter, ouderen in deze doelgroep lopen aan tegen het feit dat zij ondanks dat zij al lange tijd in Nederland verblijven, vanwege gezondheidsklachten niet meer in staat zijn om zelfstandig te overleven. Deze groep is daarnaast groeiend. 1.

Is bij het college bekend of de signalen uit Rotterdam met betrekking tot deze groep oudere ongedocumenteerde mensen ook van toepassing zijn op Den Haag?

Ja, ook in Den Haag zijn er oudere mensen zonder verblijfsrechten met een hoge zorgbehoefte. 2.

Heeft het college in beeld hoeveel ongedocumenteerde ouderen (55+) in Den Haag verblijven?

We baseren ons op schattingen, omdat men registratie door de gemeente of andere overheden uit de weg gaat. Het Wereldhuis kent circa 600 ongedocumenteerde bezoekers van boven de 50 jaar. Een deel van hen is al langere tijd in Nederland. Het Wereldhuis ziet een groei in deze groep. Deze personen verblijven in Den Haag en directe omgeving van Den Haag (bijv. Rijswijk, leidschendam, etc.). 3.

Is er contact met organisaties zoals het Wereldhuis als het gaat om de ondersteuning van (extra) kwetsbare ongedocumenteerde mensen? Zo ja, is hiervoor een vast contactpersoon bij de gemeente?

Ja, er is inderdaad contact, onder andere tijdens het medisch overleg ongedocumenteerden (MOOD), waarin GGD en verschillende zorgverleners uit de stad zoals tandartsen, straatartsen, verloskundigen participeren. Bij dit afstemmingsoverleg wordt de toegang tot zorg besproken. Het is een gremium waar hulpverleners zaken waar zij tegenaanlopen kunnen bespreken met andere professionals en waar kennis gedeeld wordt over verschillende (landelijke) regelingen voor deze doelgroep.

1

https://www.volkskrant.nl/binnenland/mostafa-is-ongedocumenteerd-op-leeftijd-en-nergens-welkom-behalve-in-de-pauluskerk-in-

rotterdam~b5829a2c/

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10733344

Daarbij zijn meerdere contactpersonen betrokken. Naast de landelijke regeling via CAK voor zorgverleners om een bijdrage te vragen (75%) in de behandelfase, is er ook een gemeentelijke regeling voor medicatie (medisch noodzakelijke hulp). Met deze regeling financiert de gemeente (€5 per receptregel) een deel van medische zorg voor deze groep via apotheek, straatarts en verpleegkundige inzet. Daarmee wordt duurdere medische hulp voorkomen. 4.

Zo niet, is het college bereid om structureel met het Wereldhuis samen te gaan werken op het gebied van ongedocumenteerde mensen?

Zie het antwoord op vraag 3. De positie van ongedocumenteerde mensen is juridisch en maatschappelijk ingewikkeld. Tegelijkertijd vindt er veel uitbuiting plaats ten koste van deze groep mensen, bijvoorbeeld op arbeids- en woongebied. Zo kan het zijn dat woon- en werksituatie aan elkaar gekoppeld zijn. Ook kunnen ongedocumenteerde mensen vaak niet rekenen op voorzieningen. Het artikel van waren dat de Volkskrant laat daarom ook zien dat zodra deze doelgroep niet meer geschikt is om deel te nemen aan de arbeidsmarkt, zij vaak dak- of thuisloos raken. Platgeslagen zou je kunnen zeggen dat we als samenleving wel aan deze groep mensen verdienen, maar hen niet beschermen als dat niet meer het geval is. 5.

Deelt het college de mening van de Partij van de Arbeid en de ChristenUnie/SGP dat, ondanks de ingewikkelde juridische positie van ongedocumenteerde personen, het onrechtvaardig is dat we mensen die hun hele leven in Nederland gewerkt hebben niet verzorgen als zij aan het eind van hun werkzame leven niet meer daartoe in staat zijn?

De wetgeving voorziet maar zeer ten dele in het ondersteunen van mensen buiten de wettelijke kaders van Wmo, Participatiewet en zorgverzekeringswet. Ondanks begrip voor hun moeilijke situatie ontbreekt daarmee een duurzaam perspectief op ondersteuning, inkomen, zorg en huisvesting. Ervaringen met de Landelijke voorzieningen voor vertrek (LVV) laten zien dat na uitgebreid onderzoek soms toch een verblijfsstatus in Nederland haalbaar is. Daarnaast kiezen mensen soms toch voor een perspectief in hun herkomstland. 6.

In welke mate hebben ongedocumenteerde mensen recht op opvang in bestaande voorzieningen voor dak- en thuisloze mensen?

Dat is afhankelijk van de specifieke situatie van mensen. Voor personen zonder verblijfrecht is er geen recht op Wmo ondersteuning2. Ernstige medische problematiek kan echter leiden tot recht op verblijf op medische gronden. Den Haag vangt ongedocumenteerden op bij schrijnende situaties. Voor langdurige medische opvang werkt Den Haag samen met de landelijke medische opvang ongedocumenteerden in Amsterdam. Onder de ongedocumenteerde mensen zijn ook mensen met kinderen, waarvan sommige kinderen ook in Nederland geboren en opgegroeid zijn. Deze kinderen hebben in beperkte mate recht op voorzieningen tot hun 18e. Nadat zij 18 geworden zijn vervalt echter deze bescherming.

2

https://www.pharos.nl/wp-content/uploads/2019/05/Toegang_tot_zorg_voor_ongedocumenteerde_migranten-Pharos.pdf

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10733344

7.

Welke rechten hebben kinderen van ongedocumenteerde mensen voor hun 18e levensjaar?

Volgens het Kinderrechtenverdrag3 kan ieder persoon jonger dan achttien jaar, net als alle andere kinderen in Nederland, aanspraak maken op de daarin opgenomen rechten. Dat omvat het recht om te spelen, recht op onderwijs, voeding, onderdak, opvoedingsondersteuning en gezondheidszorg.

8.

Welke bescherming biedt de gemeente op dit moment aan kinderen van ongedocumenteerde mensen die, in Nederland geboren of opgegroeid, volwassen worden?

Ongedocumenteerde kinderen hebben volgens het Kinderrechtenverdrag vrijwel dezelfde rechten op voorzieningen die ook voor hun leeftijdsgenoten beschikbaar zijn 4. Kinderen van ongedocumenteerde die voor hun 18e zijn begonnen aan een opleiding, mogen deze afronden ook na hun 18 e levensjaar. Ongedocumenteerde jongeren tot 30 jaar die in Nederland zijn geboren en getogen of hier vanaf hun kindertijd wonen, kunnen na het behalen van hun middelbare school- of mbo diploma in sommige gevallen verder studeren aan een Haagse onderwijsinstelling. Hierover zijn afspraken gemaakt in het ‘Convenant Haagse Dreamers; Toegankelijk en inclusief onderwijs voor ongedocumenteerde jongeren in Den Haag’ dat door bestuurders van alle hbo-instellingen in Den Haag, het ROC Mondriaan, mbo Rijnland en de gemeente Den Haag is getekend. Ook zijn er beperkte mogelijkheden vanuit Stichting Leergeld voor kinderen onder de 18 jaar. Zie ook het antwoord op vraag 7. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de locoburgemeester, Ilma Merx

3

Robert van Asten

https://www.kinderombudsman.nl/kinderrechten

4

https://www.kinderrechten.nl/professionals/verdragstekst/?gad_source=1&gclid=EAIaIQobChMIwZOMhLLuhQMV8ENBAh2PfA5tEAAYAiA AEgKirfD_BwE

3/3