RIS318464 Verbeter eerstelijnszorg voor Haagse kwetsbare ouderen

RIS-nummer: 318464

Schriftelijke vragen: verbeter eerstelijnszorg voor Haagse kwetsbare ouderen Indiener: Caroline Verduin, D66 Datum: 28 maart 2024

Aan de voorzitter van de gemeenteraad,

NOS Nieuws 1) verzorgde onlangs een item over het zorgwekkend hoge aantal kwetsbare ouderen dat, ondanks de gemaakte afspraken hierover in het Integraal Zorg Akkoord (IZA), nog steeds op de spoedeisende hulp (SEH) terecht komt. Dit geldt ook voor het HMC, het ziekenhuis met de grootste SEH van het land, dat vorig jaar het aantal 70-plussers op de SEH zag stijgen naar 14.000. Het lukt de ziekenhuizen niet om het aantal kwetsbare ouderen dat wordt opgenomen op de spoedeisende hulp van het ziekenhuis te verminderen. Hierdoor houden ze bedden bezet in het ziekenhuis waar ze niet op de juiste plek liggen, zij lopen een hoger risico op complicaties en zorgen voor verstopping in het hele stelsel. Om onnodige opname vanuit de SEH te voorkomen werken de meeste ziekenhuizen standaard al met een screening op kwetsbaarheid van 70-plussers. Het Haaglanden Medisch Centrum, locatie Westeinde in Den Haag is nu twee jaar bezig met die screening. Het lukt nu iets beter om mensen sneller vanaf de SEH naar een verpleeghuis te krijgen en minder mensen na een bezoek aan de SEH op te nemen in het ziekenhuis maar de cijfers blijven zeer zorgelijk, vooral omdat het aantal verpleeghuisbedden niet meegroeit met de dubbele vergrijzing waar in Den Haag sprake van is. Bovendien voorkomt die screening niet dat deze kwetsbare groep in eerste instantie toch op de SEH terechtkomt.

Ook de Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen heeft er een hard hoofd in dat de doelstelling uit het zorgakkoord wordt gehaald. Het moet echt anders, wordt gewaarschuwd. De periode van revalidatie of noodzakelijke verpleging/verzorging zouden deze patiënten moeten kunnen doorbrengen in een op geriatrie/revalidatie gespecialiseerde afdeling maar zij vallen in de praktijk tussen de gefinancierde zorgvormen in. Naar aanleiding hiervan en overeenkomstig art. 30 van het Reglement van orde stelt het raadslid Caroline Verduin (D66) de volgende vragen: 1.

Hoeveel ELV-bedden (eerstelijnsverblijf) zijn er in Den Haag/Haaglanden beschikbaar voor de zorg en opvang van kwetsbare ouderen die vanwege medische redenen (tijdelijk) niet thuis kunnen wonen?

Er zijn in het land al jaren goede initiatieven die succesvol zijn in het verzorgen van deze kwetsbare groep ouderen om te voorkomen dat zij regelmatig op de SEH belanden en van daaruit ziekenhuisbedden bezet houden die niet geschikt zijn. Denk aan speciale herstelklinieken, gericht op ouderen of speciale afdelingen in ziekenhuizen voor ouderen, met bedden voor kwetsbare zorgbehoevende ouderen die op de SEH zijn binnengekomen, maar geen acute zorg nodig hebben. De fractie van D66 heeft daar de afgelopen 7 jaar regelmatig aandacht voor gevraagd via schriftelijke vragen en debat. In de beantwoording van eerdere schriftelijke vragen2) gaf het toenmalige college aan dat zij in gesprek was met zorgaanbieders, zorgverzekeraars en cliëntorganisaties over de vraag of er in Den Haag behoefte is aan een dergelijke centrale voorziening. Indien deze behoefte zou bestaan, zou onderzoek hiernaar door de gemeente mede gefaciliteerd worden en de raad hierover worden geïnformeerd. Pagina 1 van 8

2. Hebben eerdere gesprekken over dergelijke initiatieven tussen college en zorgpartijen de afgelopen jaren een concreet vervolg gekregen? 3. Zo ja, wat zijn de uitkomsten van deze vervolggesprekken? 4. Zo nee, is het college bereid om hier met de zorgpartijen wederom het gesprek over te voeren? Hoewel het organiseren van dergelijke zorg in eerste instantie bij zorgpartijen en zorgverzekeraars ligt, kan het college wellicht wel een aanjagende rol aannemen, vanuit haar verantwoordelijkheid voor haar inwoners en de uitvoering van de WMO. 5.

Is het college daartoe bereid?

In de beantwoording van eerdere schriftelijke vragen uit 2016 en 20192) werd door het toenmalig college onder meer verwezen naar een factsheet voor acties/stappen die toen ondernomen werden. In deze factsheet3) wordt onder andere ook melding gemaakt van herstelklinieken als oplossingsrichting. Inmiddels worden er, in het kader van IZA, nieuwe afspraken gemaakt over de samenwerking tussen zorgpartijen onderling, gemeenten, zorgverzekeraars en welzijnsorganisaties. Voor de regio Haaglanden (H5) is een Regiobeeld en Regioplan gemaakt en zijn de 5 gemeenten aan zet om hun aandeel vorm te geven. Ook wordt er een concrete werkagenda opgesteld, zo begreep de fractie van D66 tijdens de IZAvoorlichtingsbijeenkomst. 6. Is het college bereid om in de komende gesprekken met de zorgpartijen specifiek het punt van herstelklinieken of speciale afdelingen in ziekenhuizen aan de orde te stellen als een van de oplossingsrichtingen voor een betere zorg aan deze kwetsbare ouderen? 7. Kan het college de raad informeren over de vervolgstappen en de uitkomsten? 8. Wordt de eerdergenoemde, waarschijnlijk achterhaalde, factsheet geactualiseerd? Zo ja wanneer is deze beschikbaar? In de betreffende factsheet werd ook het probleem geschetst over de GGZ-bedden in de ziekenhuizen waar veel langliggers voor eerstelijnszorg (ELV) met bijkomende GGZ problematiek verblijven.

Verpleeghuizen zijn hier niet op ingericht. Er was sprake van een businesscase GGZ bedden binnen de expertiseafdeling in 2 verpleeghuizen in de regio (WZH en HWW i.s.m. Parnassia). Drie zorgverzekeraars wilden dit niet financieren. 9. Kan het college aangeven wat de huidige stand van zaken is? Zo nee, kan het college een actuele stand van zaken hierover opvragen? De groei van het aantal zorgbehoevende ouderen gaat in Den Haag harder dan gemiddeld in Nederland, en ook harder dan gemiddeld in Zuid-Holland, blijkt uit het ABF-onderzoek. Het aantal ouderen in Den Haag dat is aangewezen op verpleeghuiszorg groeit de komende vijftien jaar van 3760 naar 6700. Die kunnen niet allemaal in een verpleeghuis terecht: zo'n 2450 ouderen krijgen in 2040 verpleeghuiszorg buiten het verpleeghuis, blijkt uit nieuw onderzoek van ABF Research, een bureau dat gespecialiseerd is in bevolkings- en woningmarktprognoses. De woonzorgvisie komt eerdaags naar de raad. De grote behoefte aan woonzorgcomplexen, waar het organiseren van intensievere zorg in een thuissituatie een belangrijke onderdeel in moet zijn, zal naar de mening van D66 op korte termijn concrete vormen moeten krijgen. 10. Heeft het college een actuele stand van zaken over hoe groot de groep kwetsbare ouderen anno 2024 is? En hoe deze groep binnen 10 jaar groeit? 11.

Heeft het college een visie op hoe die verpleeghuiszorg buiten het verpleeghuis ingericht moet gaan worden in Den Haag?

Pagina 2 van 8

12. Is de gemeente betrokken bij gesprekken met zorgpartijen over verpleeghuiszorg buiten het verpleeghuis? Zo ja, graag een uitgebreide toelichting. 13. Zo nee, is het college bereid hierover in gesprek te gaan en hierbij ook inzicht te krijgen in de afspraken over benodigde nieuwe regels voor de aanspraak op zorg, bekostiging en kwaliteitsnormen? 14. Zijn bij het vormgeven van de woonzorgvisie ook zorgpartijen betrokken? Zo ja op welke wijze?

Caroline Verduin D66 Den Haag 1) Artikel NOS: https://nos.nl/artikel/2512176-ondanks-afspraken-nog-steeds-te-veelkwetsbare-ouderen-op-spoedeisende-hulp 2) SV 2019: https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/8420900/1 SV 2016: https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/4532459/1 3) https://transmuralezorg.nl/wp-content/uploads/2019/07/2019.07.08-Factsheet-Stand-vanzaken-crisisproblematiek-in-regio-Haaglanden.pdf

Pagina 3 van 8

NOS Nieuws•Zondag 10 maart, 08:01•Aangepast zondag 10 maart, 15:42

Ondanks afspraken nog steeds te veel kwetsbare ouderen op spoedeisende hulp Het lukt ziekenhuizen niet goed om minder kwetsbare ouderen op te nemen op de spoedeisende hulp van het ziekenhuis. Het aantal mensen van 70 jaar en ouder daar stijgt sinds 2022 weer, blijkt uit cijfers van VeiligheidNL. Twee jaar geleden werd in het zogenaamde Integraal Zorg Akkoord (IZA) afgesproken om in 2025 20 procent minder ouderen met een matige gezondheid onnodig op te nemen op de SEH of ergens anders in het ziekenhuis. De gezamenlijke onderzoeksredactie van de NOS en Nieuwsuur heeft ziekenhuizen met een SEH-afdeling gevraagd wat zij doen om dat doel te bereiken. Harde cijfers over het halen van de doelstelling zijn er niet, er moet nog onderzocht worden hoe dat gemonitord gaat worden. Vanwege de toenemende vergrijzing en het personeelstekort moeten er scherpere keuzes worden gemaakt. Niet alles kan meer, ook niet het acuut opnemen van kwetsbare ouderen op de spoedeisende hulp omdat er elders geen hulp beschikbaar is. Huisarts Verena Dirkse uit Den Haag: "We weten dat ouderen nu bedden bezet houden in het ziekenhuis, waar ze eigenlijk niet op de juiste plek zijn en ook zorgen voor verstopping in het hele stelsel."

Kwetsbare groep Voorzitter David Baden van de Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen heeft er een hard hoofd in dat de doelstelling uit het zorgakkoord wordt gehaald. Het moet echt anders, waarschuwt hij. Het ziekenhuis is juist een gevaarlijke plek voor ouderen die doorgaans al wat kwetsbaarder zijn. "Er bestaat daar een hoger risico op blaasen longontstekingen en andere complicaties." Ook het Franciscus Gasthuis in Rotterdam benadrukt de kwetsbaarheid van de groep. "Van de oudere patiënten die zich acuut presenteren weten we dat een derde binnen één jaar overlijdt, een derde krijgt blijvende problemen met zelfstandig functioneren of denkvermogen, en een vijfde komt na een maand weer terug naar de SEH." Vaak komen mensen op de SEH terecht omdat er elders geen hulp voor ze beschikbaar is. In het Ikazia Ziekenhuis in Rotterdam werden vorig jaar zestig Pagina 4 van 8

ouderen verwezen naar de SEH terwijl er geen medische noodzaak was om ze daar op te vangen. Deze patiënten hadden beter tijdelijk in een verpleeghuis opgenomen kunnen worden, aldus het ziekenhuis. Maar vaak is daar geen plek. Sla de carrousel over

•

NOS

Pagina 5 van 8

•

NOS

Pagina 6 van 8

•

NOS

• Pagina 7 van 8

NOS Te veel ouderen op de spoedeisende hulp Over de spoedzorg zijn in 2020 landelijke normen afgesproken voor zorg aan ouderen. Zo moet elk ziekenhuis altijd over een klinisch geriater kunnen beschikken, een medisch specialist die ziektes bij ouderen diagnosticeert. Om onnodige opname te voorkomen werken de meeste ziekenhuizen standaard met een screening op kwetsbaarheid van 70-plussers. Het Haaglanden Medisch Centrum, locatie Westeinde in Den Haag is nu twee jaar bezig met die screening. Het ziekenhuis heeft de grootste spoedeisende hulp van het land en zag in 2022 bijna 13.000 70-plussers voorbij komen. Vorig jaar steeg dat naar ruim 14.000. Alle patiënten boven de 70 jaar worden bij binnenkomst op vier extra punten beoordeeld: of er sprake is van een val, of iemand dementie heeft, uit een verpleeghuis komt of op de verpleegkundige een broze indruk maakt. Als er sprake is van één van deze vier signalen gaat het team van de ouderengeneeskunde naar de patiënt toe. Het lukt nu iets beter om mensen sneller vanaf de SEH naar een verpleeghuis te krijgen en minder mensen na een bezoek aan de SEH op te nemen in het ziekenhuis.

Speciale afdelingen voor ouderen Verschillende ziekenhuizen doen meer dan die screening en het beschikbaar houden van een ouderenspecialist. Het Maasziekenhuis in Boxmeer zet in op een nauwe samenwerking tussen huisarts, wijkverpleging en mantelzorgers. De huisarts kan als het echt niet meer gaat een gespecialiseerde verpleegkundige of een specialist ouderengeneeskunde van het ziekenhuis inschakelen. Ook is er een 'herstelkliniek' speciaal voor ouderen die niet thuis kunnen zijn, maar die in het ziekenhuis ook niet op hun plek zijn. "Zij komen niet voor een aandoening, maar om aan te sterken", laat het ziekenhuis weten. De aanpak heeft resultaat. Er belandden dankzij deze aanpak vorig jaar 7 procent minder 75-plussers op de spoedeisende hulp. Er zijn meer ziekenhuizen met speciale afdelingen voor ouderen. Het ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten heeft een Afdeling voor Tijdelijke Opname van Ouderen. Daar staan tien bedden voor kwetsbare zorgbehoevende ouderen die op de SEH zijn binnengekomen, maar geen acute zorg nodig hebben. Zij worden maximaal zeven dagen opgenomen op deze afdeling. Vorig jaar konden daar zo'n 143 mensen terecht die daardoor niet naar de SEH hoefden. Bekijk ook deze video over problemen en uitdagingen in de zorg: Pagina 8 van 8