RIS318464 Beantwoording SV Verbeter eerstelijnszorg voor Haagse kwetsbare ouderen

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

9 juli 2024

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid mevrouw Verduin, luidend: ‘Verbeter eerstelijnszorg voor Haagse Kwetsbare ouderen’

OCW/10769182 RIS318464

Het raadslid mevrouw Verduin heeft op 28 maart 2024 een brief met daarin veertien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. NOS Nieuws 1) verzorgde onlangs een item over het zorgwekkend hoge aantal kwetsbare ouderen dat, ondanks de gemaakte afspraken hierover in het Integraal Zorg Akkoord (IZA), nog steeds op de spoedeisende hulp (SEH) terecht komt. Dit geldt ook voor het HMC, het ziekenhuis met de grootste SEH van het land, dat vorig jaar het aantal 70-plussers op de SEH zag stijgen naar 14.000. Het lukt de ziekenhuizen niet om het aantal kwetsbare ouderen dat wordt opgenomen op de spoedeisende hulp van het ziekenhuis te verminderen. Hierdoor houden ze bedden bezet in het ziekenhuis waar ze niet op de juiste plek liggen, zij lopen een hoger risico op complicaties en zorgen voor verstopping in het hele stelsel. Om onnodige opname vanuit de SEH te voorkomen werken de meeste ziekenhuizen standaard al met een screening op kwetsbaarheid van 70-plussers. Het Haaglanden Medisch Centrum, locatie Westeinde in Den Haag is nu twee jaar bezig met die screening.

Het lukt nu iets beter om mensen sneller vanaf de SEH naar een verpleeghuis te krijgen en minder mensen na een bezoek aan de SEH op te nemen in het ziekenhuis maar de cijfers blijven zeer zorgelijk, vooral omdat het aantal verpleeghuisbedden niet meegroeit met de dubbele vergrijzing waar in Den Haag sprake van is. Bovendien voorkomt die screening niet dat deze kwetsbare groep in eerste instantie toch op de SEH terechtkomt. Ook de Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen heeft er een hard hoofd in dat de doelstelling uit het zorgakkoord wordt gehaald. Het moet echt anders, wordt gewaarschuwd. De periode van revalidatie of noodzakelijke verpleging/verzorging zouden deze patiënten moeten kunnen doorbrengen in een op geriatrie/revalidatie gespecialiseerde afdeling maar zij vallen in de praktijk tussen de gefinancierde zorgvormen in. 1.

Hoeveel ELV-bedden (eerstelijnsverblijf) zijn er in Den Haag/Haaglanden beschikbaar voor de zorg en opvang van kwetsbare ouderen die vanwege medische redenen (tijdelijk) niet thuis kunnen wonen?

Voor de ELV-bedden maakt elke verzekeraar eigen afspraken met elke aanbieder. Daarnaast zijn er verschillende ELV-zorgprestaties, namelijk laag en hoog complex, maar ook palliatief terminale zorg. Elke zorgverzekeraar heeft een bedrag, zogenaamd “productieplafond”, beschikbaar voor de betreffende aanbieder. De aanbieder declareert het afgesproken tarief per zorgprestatie. Vanuit mededinging mogen deze afspraken niet gedeeld worden met elkaar. Het zorgkantoor koopt in op basis van de ontwikkelingen en historie in de regio, en desgevraagd geeft en desgevraagd geeft het zorgkantoor aan geen signalen van tekorten te hebben ontvangen.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10769182

Er zijn in het land al jaren goede initiatieven die succesvol zijn in het verzorgen van deze kwetsbare groep ouderen om te voorkomen dat zij regelmatig op de SEH belanden en van daaruit ziekenhuisbedden bezet houden die niet geschikt zijn. Denk aan speciale herstelklinieken, gericht op ouderen of speciale afdelingen in ziekenhuizen voor ouderen, met bedden voor kwetsbare zorgbehoevende ouderen die op de SEH zijn binnengekomen, maar geen acute zorg nodig hebben. De fractie van D66 heeft daar de afgelopen 7 jaar regelmatig aandacht voor gevraagd via schriftelijke vragen en debat. In de beantwoording van eerdere schriftelijke vragen gaf het toenmalige college aan dat zij in gesprek was met zorgaanbieders, zorgverzekeraars en cliëntorganisaties over de vraag of er in Den Haag behoefte is aan een dergelijke centrale voorziening. Indien deze behoefte zou bestaan, zou onderzoek hiernaar door de gemeente mede gefaciliteerd worden en de raad hierover worden geïnformeerd. 2.

Hebben eerdere gesprekken over dergelijke initiatieven tussen college en zorgpartijen de afgelopen jaren een concreet vervolg gekregen?

Nee, niet recentelijk. 3.

Zo ja, wat zijn de uitkomsten van deze vervolggesprekken?

Nvt 4.

Zo nee, is het college bereid om hier met de zorgpartijen wederom het gesprek over te voeren?

Ja, zolang de rollen en verantwoordelijkheden duidelijk zijn. De gemeente zal niet de regie nemen, maar ziet wel het nut van samenwerking hierin. Hoewel het organiseren van dergelijke zorg in eerste instantie bij zorgpartijen en zorgverzekeraars ligt, kan het college wellicht wel een aanjagende rol aannemen, vanuit haar verantwoordelijkheid voor haar inwoners en de uitvoering van de WMO. 5.

Is het college daartoe bereid?

Uit gesprekken met de zorgpartijen moet duidelijk worden welke rol wij oppakken. Een aanjagende rol lijkt niet vanzelfsprekend. In de beantwoording van eerdere schriftelijke vragen uit 2016 en 2019 werd door het toenmalig college onder meer verwezen naar een factsheet voor acties/stappen die toen ondernomen werden. In deze factsheet wordt onder andere ook melding gemaakt van herstelklinieken als oplossingsrichting. Inmiddels worden er, in het kader van IZA, nieuwe afspraken gemaakt over de samenwerking tussen zorgpartijen onderling, gemeenten, zorgverzekeraars en welzijnsorganisaties. Voor de regio Haaglanden (H5) is een Regiobeeld en Regioplan gemaakt en zijn de 5 gemeenten aan zet om hun aandeel vorm te geven. Ook wordt er een concrete werkagenda opgesteld, zo begreep de fractie van D66 tijdens de IZA voorlichtingsbijeenkomst.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10769182

6.

Is het college bereid om in de komende gesprekken met de zorgpartijen specifiek het punt van herstelklinieken of speciale afdelingen in ziekenhuizen aan de orde te stellen als een van de oplossingsrichtingen voor een betere zorg aan deze kwetsbare ouderen?

Ja 7.

Kan het college de raad informeren over de vervolgstappen en de uitkomsten?

Ja, Dit kan via de voortgangsrapportage op het regioplan dat in het kader van het Integraal Zorgakkoord is opgesteld. 8.

Wordt de eerdergenoemde, waarschijnlijk achterhaalde, factsheet geactualiseerd? Zo ja wanneer is deze beschikbaar?

Dat is onduidelijk en afhankelijk van de gesprekken die hierover gevoerd worden met zorgpartijen en de zorgverzekeraars. In de betreffende factsheet werd ook het probleem geschetst over de GGZ-bedden in de ziekenhuizen waar veel langliggers voor eerstelijnszorg (ELV) met bijkomende GGZ problematiek verblijven. Verpleeghuizen zijn hier niet op ingericht. Er was sprake van een businesscase GGZ bedden binnen de expertiseafdeling in 2 verpleeghuizen in de regio (WZH en HWW i.s.m. Parnassia). Drie zorgverzekeraars wilden dit niet financieren. 9.

Kan het college aangeven wat de huidige stand van zaken is? Zo nee, kan het college een actuele stand van zaken hierover opvragen?

Nee, maar de huidige stand van zaken kan deze zomer wel opgevraagd worden. De raad zal schriftelijk hierover worden geïnformeerd. De groei van het aantal zorgbehoevende ouderen gaat in Den Haag harder dan gemiddeld in Nederland, en ook harder dan gemiddeld in Zuid-Holland, blijkt uit het ABF-onderzoek. Het aantal ouderen in Den Haag dat is aangewezen op verpleeghuiszorg groeit de komende vijftien jaar van 3760 naar 6700. Die kunnen niet allemaal in een verpleeghuis terecht: zo'n 2450 ouderen krijgen in 2040 verpleeghuiszorg buiten het verpleeghuis, blijkt uit nieuw onderzoek van ABF Research, een bureau dat gespecialiseerd is in bevolkings- en woningmarktprognoses. De woonzorgvisie komt eerdaags naar de raad. De grote behoefte aan woonzorgcomplexen, waar het organiseren van intensievere zorg in een thuissituatie een belangrijke onderdeel in moet zijn, zal naar de mening van D66 op korte termijn concrete vormen moeten krijgen. 10. Heeft het college een actuele stand van zaken over hoe groot de groep kwetsbare ouderen anno 2024 is? En hoe deze groep binnen 10 jaar groeit? De woonzorganalyse geeft antwoord op deze vraag. Deze is bijna gereed en wordt toegevoegd aan de woonzorgvisie (verwachting Q4 2024).

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10769182

11.

Heeft het college een visie op hoe die verpleeghuiszorg buiten het verpleeghuis ingericht moet gaan worden in Den Haag?

De kaders voor de verpleeghuiszorg worden landelijk vastgesteld en uitgevoerd door de zorginstellingen. De zorgkantoren zijn financiers. Het college heeft dus een beperkte mate van invloed op de kaders. Ook personen die verpleeghuiszorg nodig hebben worden niet altijd meer opgenomen in een verpleeghuis. Zij ontvangen een VPT (volledig pakket thuis). Het college is zich ervan bewust dat steeds meer mensen met een zorgbehoefte in de eigen woning verblijven, en heeft als visie dat de voorzieningen ook zoveel mogelijk wijkgericht of zo dichtbij mogelijk georganiseerd moeten worden. Wijkgerichte samenwerking van zorg- en welzijnsprofessionals in de wijk is daarvoor een belangrijke randvoorwaarde. Net als goede aansluiting van het informele netwerk rond de oudere van familie en in de wijk op het professionele netwerk. Dit betekent ook aandacht voor het ondersteunen van mantelzorgers die een belangrijke taak innemen op het moment dat ouderen langer zelfstandig wonen. Zie de actielijn Informele Zorg (RIS317703) waar het belang van respijtzorg en de inspanningen die het college verricht, waaronder op het gebied van logeerzorg, worden onderstreept. Daarnaast werken we aan verschillende concepten voor Den Haag voor de toekomstige zorg die steeds meer thuis moet worden geleverd.

Er is een werkbezoek geweest naar de Thuis+ flats, Wonen met een plus flats in Rijswijk en Stichting Ouderenhuisvesting Rotterdam, samen met o.a. de Stedelijke Ouderencommissie, welzijn, corporaties en bewoners. Op basis van die bezoeken komen we met een voorstel voor een Haags concept voor wonen, zorg en welzijn, voor diegenen die ouder zijn, thuis blijven wonen en in de toekomst misschien steeds meer zorg nodig hebben. Daarnaast werken we met Zorgscala, het samenwerkingsverband van ouderenzorgaanbieders samen om te bekijken hoe het bestaande zorgvastgoed zo goed mogelijk kan worden omgevormd of uitgebreid naar woonzorgconcepten die passende woonplekken bieden voor ouderen, plekken bieden voor zwaardere zorg aan huis én een verbinding hebben met en naar de intramurale instellingen. Een aantal van die woonzorgconcepten is en wordt ook al besproken door uw commissies en uw raad. Maar het realiseren van deze woonzorgconcepten met extra woonplekken en zorgplekken blijkt complex, vanwege de complexe regelgeving rond het realiseren van grootschalige(re) projecten in de stad. 12. Is de gemeente betrokken bij gesprekken met zorgpartijen over verpleeghuiszorg buiten het verpleeghuis? Zo ja, graag een uitgebreide toelichting. De gemeente is nog niet betrokken bij deze gesprekken.

Deze gesprekken over de VPT plekken in Den Haag worden gevoerd door het zorgkantoor en de zorgaanbieders samen. Wel hebben wij de data m.b.t. de VPT-en verpleeghuisplekken bij het zorgkantoor opgevraagd voor de woonzorganalyse. En we voeren gesprekken met de zorgaanbieders over de (beoogde) woonzorgconcepten voor ouderen, waar VPT plekken bijna altijd een onderdeel van uit maken. We willen in het kader van de woonzorgvisie en met name de gebiedsgerichte uitwerking van de woonzorgvisie samen met het zorgkantoor en de zorgaanbieders optrekken om de opgaven m.b.t. de woonplekken voor ouderen (gelijkvloerse woningen, 0-tredenwoningen, zorgwoningen) en de opgave rond de bouw van VPT plekken vanuit het zorgkantoor goed met elkaar te verbinden.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10769182

13. Zo nee, is het college bereid hierover in gesprek te gaan en hierbij ook inzicht te krijgen in de afspraken over benodigde nieuwe regels voor de aanspraak op zorg, bekostiging en kwaliteitsnormen? Ja 14. Zijn bij het vormgeven van de woonzorgvisie ook zorgpartijen betrokken? Zo ja op welke wijze? Ja, de zorgpartijen zijn intensief betrokken: • Er zijn vragenlijsten verzonden naar alle zorgaanbieders die wonen én zorg bieden, om input op te halen voor de woonzorgvisie. • Voor de woonzorganalyse is data opgehaald bij de zorgaanbieders over de zorgbehoeften en over het woonzorg-aanbod dat zij hebben. • Zorgaanbieders zijn breed uitgenodigd en aanwezig geweest bij de woonzorgvisie bijeenkomst in Amare op 13 maart j.l.. • We hebben een klankbordgroep woonzorgvisie gevormd met een vertegenwoordiging van de bij wonen en zorg betrokken zorg- en welzijnsorganisaties, woningcorporaties en gemeente (wonen, zorg en vastgoed). Deze klankbordgroep wordt nu omgevormd naar een structurele stuurgroep wonen en zorg. Deze groep leest mee op de woonzorgvisie en denkt mee over de aanpak. Ook de ouderenzorg is vertegenwoordigd in de stuurgroep vanuit een aanbieder en Zorgscala. • We voeren gesprekken met ouderenzorgaanbieders met vastgoed plannen voor woonzorgconcepten voor ouderen om te zien waar we zouden kunnen versnellen in het realiseren van passend wonen en zorg aanbod.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

1) Artikel NOS: https://nos.nl/artikel/2512176-ondanks-afspraken-nog-steeds-te-veel-kwetsbareouderen-op-spoedeisende-hulp 2) SV 2019: https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/8420900/1 SV 2016: https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/4532459/1 3) https://transmuralezorg.nl/wp-content/uploads/2019/07/2019.07.08-Factsheet-Stand-vanzaken-crisisproblematiek-in-regio-Haaglanden.pdf

5/5