RIS318448 Bijlage Voortgangsrapportage Aanvalsplan Afval 2023
Tekst van het document
Aanvalsplan Afval Voortgangsrapportage 2023
Programma voor een
<
Schone Stad
2
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Aanvalsplan Afval 2023 Inhoudsopgave 1. Voortgang schone stad in 2023
3
2. Aanpak bijplaatsingen: zakken, dozen en grofvuil
8
3. Grof en fijn zwerfafval
13
4. Zwerfafval op het strand
17
5. Zwerfafval in het water en het groen
20
6. Bladafval, zand en onkruid op verhardingen
24
7. Bedrijfsafval, hondenpoep, plaagdieren en andere gerelateerde thema’s Bijlage 1: Normscores en resultaat beeldmeetlatten 2023
26 33
3
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Aanvalsplan Afval 2023
1. Voortgang schone stad in 2023 Het Aanvalsplan Afval (RIS315979) is in juli 2023 door het college gepresenteerd. Met deze voortgangsrapportage wordt de gemeenteraad over de voortgang van het Aanvalsplan en de daarin opgenomen acties geïnformeerd. Het schoonhouden van de stad doen we volgens een integrale aanpak. De drie pijlers: preventie, basis op orde en handhaving staan hierbij centraal. Ook in 2023 is er gecommuniceerd vanuit de publiekscampagne, zijn de straten geveegd, de afvalbakken en ondergrondse containers tijdig geleegd en is er gehandhaafd als dat nodig was. Met de diverse acties en inzet van ketenpartners zoals de Haagse Straat Organisatie en de Haagse Milieu Services is er alles aan gedaan om de stad zo schoon mogelijk te maken én houden. De rol van bewoners mag hierbij niet worden vergeten: hun inzet is essentieel voor een schone stad.
Overkoepelende acties voor een schone stad In de komende hoofdstukken zal per vuilsoort worden gerapporteerd over de voortgang van de verschillende acties en doelstellingen die zijn opgenomen in het Aanvalsplan Afval. Een tiental daarvan zijn ‘vuilsoort-overstijgend’ omdat ze op meerdere vuilsoorten effect hebben.
4
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Het voortzetten en optimaliseren van de publiekscampagne is hier een goed voorbeeld van. Via digitale middelen zoals de website of social mediakanalen en via fysieke middelen zoals flyers, posters en stickers, communiceren we richting bewoners over allerlei onderwerpen gerelateerd aan een schone stad. Dit gaat van het informeren over de opruimplicht van hondenpoep, tot het maken van een gratis grofvuilafspraak of een oproep om deel te nemen aan de Actie Schone Buurt. Afvalaanpakkers zijn ook in 2023 middels de campagne in het zonnetje gezet. In september zijn vijf afvalaanpakkers uitgelicht. Actieve containeradoptanten, een wijkambassadeur en medewerkers van de inzameldienst geïnterviewd. Ze vertelden hoe zij zich dagelijks inzetten, maar ook wie ze zijn in het echte leven en vormen zo een inspiratie voor anderen. Om de publiekscampagne te optimaliseren, is in 2023 onderzocht hoe de aanbevelingen van de eerdere effectmeting het beste kunnen worden opgevolgd. Jongeren zijn bijvoorbeeld bij een concepttest gevraagd wat ze van posts en andere uitingen vonden, zodat de campagne speciaal voor deze doelgroep kan worden verbeterd. In 2024 zal er opnieuw een nulmeting uit worden gevoerd. Nadat alle aanbevelingen zijn geïmplementeerd, volgt in 2025 een nieuwe effectmeting. Het belonen van actieve bewoners doen we niet alleen via de campagne.
Alle (bijna) 1500 containeradoptanten ontvingen in 2023 een presentje voor hun inzet en een uitnodiging voor een rondleiding bij de Haagse Milieu Services. Om bewonersparticipatie te vergroten is een Klankbordgroep Schone Stad opgericht. De klankbordgroep is eind 2023 al twee keer bij elkaar gekomen en er zijn ideeën uitgewisseld over diverse thema’s. Via informele netwerken zoals wijkcentra, bibliotheken en scholen heeft ook uitwisseling plaatsgevonden. In 2024 zal als pilot een inloopspreekuur starten met de milieubeheerder in Laak. Het faciliteren van bewonersparticipatie en het zorgen voor meerdere manieren om mee te denken of signalen door te geven, is een belangrijke manier om waardevolle input te verzamelen. Zo verbeteren we continu onze aanpak voor een schone stad.
Hoe schoon is de stad? Ons doel is een schone stad. Door middel van objectieve metingen naar de hoeveelheid vuil op straat, kunnen we zien in hoeverre dit doel wordt behaald. Per hoofdstuk zal worden teruggekoppeld hoe er is gescoord op de specifieke vuilsoort die het hoofdstuk behandelt. Een volledig overzicht van de vastgestelde norm per vuilsoort en de behaalde scores in 2023 is te vinden in bijlage 1. Ook de resultaten per stadsdeel zijn in deze bijlage opgenomen. Zoals aangegeven in het Aanvalsplan Afval, wordt er nu over meer vuilsoorten gerapporteerd dan voorheen. Overal in de stad willen we bij 80% van de metingen de vastgestelde normscore behalen. In het Raadsvoorstel inzake het Aanvalsplan Afval wordt een voorstel gedaan voor een nieuwe effectindicator in de begroting. Hierbij wordt zowel het
5
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
gemiddelde van de stad over deze metingen als voor de acht aandachtsbeeldmeetlatten voor 25 wijken1 weergegeven. De aandachtsbeeldmeetlatten zijn de beeldmeetlatten die in 2023 onder het stedelijk ambitieniveau presteerden, aangevuld met twee beeldmeetlatten voor illegaal gestort afval/bijplaatsingen. De 8 aandachtsbeeldmeetlatten worden bij de verschillende hoofdstukken aangeduid met een sterretje ( ). In 2023 is gemiddeld gezien in 84% van de metingen de normscore behaald. Dit is 4% boven onze doelstelling. Wanneer echter wordt gekeken naar de aandachtsbeeldmeetlatten en -wijken, is er in 2023 maar in 69% van de metingen de normscore gehaald. Dit betekent dat we de komende jaren hard aan de slag moeten om deze score te verbeteren. De extra middelen die gebiedsbeheerders in 2024 voor het eerst vanuit de SUP-richtlijn ontvangen, zullen we daarom hierop inzetten.
De ‘8 op schoon’ In 2023 is voor de laatste keer gemeten volgens de effectindicator de ‘8 op schoon’. Deze effectindicator voor de kwaliteit schoon is gebaseerd op objectieve, technische metingen van de vuilsoorten grof zwerfafval, fijn zwerfafval en veegvuil. Het rapportcijfer voor het gemiddelde voor de stad is in 2023 een 8,2.
1 Bezuidenhout, Binckhorst, Bomen- en Bloemenbuurt, Bouwlust, de wijk Centrum, Duindorp, Duinoord, Groente- en Fruitmarkt, Laakkwartier en Spoorwijk, Leyenburg, Loosduinen, Moerwijk, Morgenstond, Regentessekwartier, Rustenburg en Oostbroek, de wijk Scheveningen, Schildersbuurt, Stationsbuurt, Transvaalkwartier, Valkenboskwartier, Vruchtenbuurt, Waldeck, Willemspark, Zeeheldenkwartier, Zuiderpark. N.B. Dit zijn de wijknamen volgens CBS-hantering. De wijk Centrum bestaat hierbij uit de buurten: Kortenbos, Voorhout, Uilebomen en Zuidwal. De wijk Scheveningen bestaat uit de buurten: Oud Scheveningen, Vissershaven, Scheveningen Badplaats, Visserijbuurt en Rijslag.
6
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Voortgang acties Nr.
Actie
Voortgang
Start
1
Voortzetten en optimaliseren publiekscampagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’ zodat het bereik wordt vergroot
In 2023 zijn we op basis van de aanbevelingen uit de effectmeting gestart met een herijking van de campagne om deze te optimaliseren. Hierbij is gefocust op een drietal punten: hoe de campagne kan worden opgefrist, hoe er wijkgerichter kan worden gecommuniceerd en hoe jongeren beter kunnen worden bereikt. De resultaten hiervan zullen in 2024 worden geïmplementeerd.
2023
2
Een podium bieden aan afvalaanpakkers, zoals actieve bewoners en medewerkers van de reinigingsdiensten, via onze publiekscampagne
In 2023 zijn afvalaanpakkers in het zonnetje gezet. Dit ging via diverse gemeentelijke social media kanalen en de publiekscampagne. Nieuw hierbij is het geven van een bewegend podium aan de afvalaanpakkers door een twintigtal wagens van de Haagse Straat Organisatie te wrappen. De ontwerpen hiervoor zijn in 2023 gemaakt, in 2024 zullen ze in de stad te zien zijn.
2023
3
Inzet op informele netwerken (wijkcentra, sleutelfiguren zoals buurtvaders en -moeders) om door te dringen tot de haarvaten van de wijk. De publiekscampagne wordt daartoe zo nodig aangepast
Informele netwerken zijn bij meerdere acties instrumenteel voor het bereiken van bewoners. In 2023 hebben we daarom verschillende activiteiten uitgevoerd in samenwerking met bibliotheken, scholen en wijkcentra. Zo is als onderdeel van Actie Schone Buurt bij Bibliotheek Laakkwartier voorgelezen uit het prentenboek Egalus en zijn de kinderen daarna, net als de hoofdpersoon, naar buiten gegaan om de buurt op te ruimen.
2023
4
Actieve bewoners, zoals ORAC-adoptanten, blijven faciliteren en waarderen. We vergroten de mogelijkheden tot interactie met en tussen bewoners, door onder andere het oprichten van een klankbordgroep schone stad
In 2023 hebben alle (bijna 1500) ORAC-adoptanten een bedankje ontvangen voor hun inzet voor een schone stad. Adoptanten kregen de uitnodiging voor een rondleiding bij de Haagse Milieu Services. Deze rondleidingen zijn goedbezocht. In sommige stadsdelen worden ORAC-adoptanten uitgenodigd voor een speciale bijeenkomst waarin zij bedankt worden voor hun inzet. Ook is eind 2023 de klankbordgroep schone stad opgericht. Er hebben in 2023 twee sessies plaatsgevonden. In 2024 worden nieuwe sessies ingepland.
2023
5
Twee keer per jaar organiseren we een grote wervingscampagne voor ORACadoptanten
In 2023 zijn we gestart met extra communiceren over de 2024 mogelijkheid om ORAC-adoptant te worden om zo meer adoptanten te werven. In 2024 zullen we deze wervingscampagne uitbreiden en twee keer per jaar organiseren.
6
Als pilot starten we in Laak met een inloopspreekuur voor bewoners met vragen over afval en schoon-onderwerpen
In 2024 wordt gestart met het inloopspreekuur. Bewoners kunnen met vragen en zorgen terecht bij de milieubeheerder van stadsdeel Laak. Het inloopspreekuur wordt gehouden op verschillende locaties in Laak. Er wordt tussentijds geëvalueerd en bij succes wordt het inloopspreekuur uitgebreid in delen van de stad waar er nog geen vergelijkbaar initiatief is (stadsdeel Segbroek kent bijvoorbeeld al een inloopspreekuur met de stadsdeeldirecteur).
7
Alle bewoners in Den Haag krijgen extra informatie over de afvalregels, bijvoorbeeld via een welkomstpakket voor nieuwe bewoners en/of informatie via de Afvalstoffenheffing
Om alle (nieuwe) bewoners van Den Haag te bereiken wordt op dit 2024 moment onderzocht hoe en wat er kan worden gecommuniceerd en welke manieren hiervoor het beste zijn. De voorbereidingen hiervoor zijn gestart.
8
Alle gemeenteambtenaren die dat willen, worden ingeschakeld voor een schone stad. Bij het in dienst treden van nieuwe collega’s worden bezems en sleutels uitgedeeld aan degene die willen bijdragen. Ook voor ambtenaren die al in dienst zijn wordt een oproep gedaan. Op deze manier kunnen veel meer mensen verstoppingen van ORAC’s verhelpen
Voor nieuwe gemeenteambtenaren worden 2024 introductiebijeenkomsten georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten wordt zowel informatie over afvalregels als afvalknijpers uitgedeeld. In 2024 willen we ook de ambtenaren die al in dienst zijn betrekken bij een schone stad.
2023
7
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Nr.
Actie
Voortgang
Start
9
Grofvuilafspraken laagdrempeliger maken en verkennen digitale afvalpas. Als iemand geen fysieke pas heeft, of die vergeten is, kun je dan toch afval naar een afvalbrengstation brengen
In 2023 is het huidige systeem voor het maken van grofvuilafspraken gemakkelijker gemaakt. Je kunt nu bijvoorbeeld zelf in het systeem je afspraak annuleren als dat nodig is.
2024
Optimaliseren werkproces bij wegwerkzaamheden om overlast te voorkomen. Dit betreft bijvoorbeeld het tijdig informeren van bewoners en het zorgen van alternatieve voorzieningen als ORAC’s niet toegankelijk zijn
In 2023 is er geleerd van het proces rondom wegwerkzaamheden. Verbeterpunten betreffen:
10
Er is in 2024 gestart met onderzoeken of een digitale afvalpas mogelijk is, onder andere door contact op te nemen met andere gemeenten en inzamelaars die al een digitale afvalpas hebben.
• Het nog eerder informeren van ketenpartners; • De verwachtingen met betrekking tot het aanbieden van afval in de communicatie naar bewoners verduidelijken; • Het toevoegen van een noodscenario aan het werkproces, zodat geëscaleerd kan worden wanneer nodig; • Handhaving op verkeerd aangeboden afval opnemen in de standaardwerkwijze.
2023
8
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Aanvalsplan Afval 2023
2. Aanpak bijplaatsingen: zakken, dozen en grofvuil Bijplaatsingen behoort tot een van de grootste ergernissen van de Haagse bewoners. Het is ook niet voor niets dat er in het Aanvalsplan Afval 14 acties gericht zijn op het voorkomen of sneller opruimen van illegaal geplaatste zakken, dozen of grofvuil. Naast deze extra acties zijn de reinigingsdiensten onverminderd doorgegaan met inspanningen om de stad vrij te houden van deze bron van ergernis.
Het voorkomen van een bijplaatsing De inspanningen op het voorkomen van bijplaatsingen in 2023 variëren van acties die op korte termijn effect sorteren en acties die pas op een later moment hun vruchten zullen afwerpen. Voor de lange termijn aanpak is gestart met de voorbereiding voor het onderzoek naar de achterliggende oorzaken van afvaloverlast. Dit onderzoek van de Erasmus Universiteit moet naast inzichten ook handvatten bieden om afvaloverlast aan te pakken. De start van dit onderzoek staat gepland voor Q1 2024. Op de korte termijn zijn met diverse communicatie- en voorlichtingscampagnes (campagne ‘zak in de bak’) ook in 2023 weer veel bewoners bereikt met informatie over het op de juiste manier weggooien van afval. De informatie is waar het kan meertalig. Daar-
9
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
naast is in 2023 gestart met het ontwikkelen van gedragsinterventies om bijplaatsingen te voorkomen. De eerste interventies zullen starten in het tweede kwartaal van 2024 en worden nauwkeurig op effecten gemeten. Gestart wordt met in ieder geval de interventies ‘Citroengeur als onbewuste prikkel’ en ‘Keuzesubstitutie’. Afvaloverlast kent diverse oorzaken, daarom is het belangrijk om samen te werken met maatschappelijke partners uit de stad. De samenwerking met welzijnsorganisaties en woningcorporaties is in 2023 voortgezet en waar mogelijk versterkt. Samen met deze partners informeren we bewoners over bijvoorbeeld het maken van een grofvuilafspraak.
Slimmer opruimen en voorzieningen voor bewoners Daar waar nodig is in 2023 extra ingezet, bijvoorbeeld door ook in het weekend op de hotspotlocaties bijplaatsingen te verwijderen. De opruimdiensten hebben in 2023 ongeveer 60.000 huisvuilzakken, en 139.000 dozen weggehaald die naast ondergrondse containers zijn geplaatst. De Haagse Milieu Services heeft bijna 30.000 keer illegaal gestort grofvuil bij containers opgeruimd. De werkzaamheden om bijgeplaatst afval op te ruimen worden doorlopend verbeterd. In 2023 is een pilot voorbereid om bijgeplaatst afval bij containers zoveel mogelijk in één keer op te ruimen. De pilot is een samenwerking tussen de Haagse Straatorganisatie en de Haagse Milieu Services en is half januari 2024 gestart. Door verbeteringen in het meldproces kunnen meldingen van bijplaatsingen sneller worden opgepakt. Ook kunnen de reinigingsdiensten nu tijdens hun werkzaamheden gemakkelijker een melding maken van een categorie afval die voor een andere dienst is bestemd. Hoewel sommige bewoners het afval verkeerd aanbieden, maakt het merendeel van de bewoners op de juiste manier gebruik van de voorzieningen. Zo zijn er 138.372 grofvuilafspraken gemaakt in 2023. Dit komt neer op gemiddeld 2661 afspraken per week. De inzameling van matrassen via de matrassenroute komt uit op 18.304 stuks in 2023.
In de grafiek op de volgende pagina staat in procenten weergegeven op welke wijze grofvuil wordt aangeboden in Den Haag. Om het de Haagse bewoners makkelijker te maken zijn acht extra opruimdagen georganiseerd in 2023. Het maken van een grofvuilafspraak is eveneens versimpeld. In 2024 wordt verkend of de afvalpas die nu nodig is om een van de drie afvalbrengstations te bezoeken, kan worden gedigitaliseerd.
10
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Herkomst grofvuil 2023 Overig
Inzameling illegaal
Uitzettingen 0%
3% 26%
33%
Inzameling milieustraten
38%
Inzameling aan huis
Het aanpakken van overtreders Wanneer adresgegevens worden aangetroffen in zakken of dozen wordt daarvan een rapportage gemaakt. Deze rapportage wordt gebruikt om de kosten voor het opruimen van het bijgeplaatste afval te verhalen op de overtreder. In 2023 is 4537 keer spoedeisende bestuursdwang op verkeerd aangeboden huisvuil toegepast. Dit is een stijging van 37% ten opzichte van 2022. Deze stijging vindt zijn oorsprong in optimalisaties in het werkproces van de Haagse Straatorganisatie. Zo zijn rijafstanden verkort door ingebruikname van meerdere stortlocaties in de stad.
Resultaat bijplaatsingen - gemiddelde van de stad Beeldmeetlat
Norm
Resultaat
Verharding op grofvuil
A
93%
Meubilair-container-bijgeplaatst afval rondom container
A
90%
Groen-beplanting-grofvuil
A
97%
11
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Voortgang acties Nr.
Actie
Voortgang
Start
11
Doorlopend uitvoeren, evalueren en implementeren van (nieuwe) gedragsinterventies. Voor 2023-2024 zijn dit: 1. Citroengeur als onbewuste prikkel 2. Keuzesubstitutie: niet of, maar in welke container 3. De positieve norm uitdragen in de wijk 4. Het belonen van goed gedrag met vuilniszakbingo, posteractie of wijkcompetitie 5. Cameratoezicht 2.0 6. Het wegnemen van barrières 7. Vuilnisbakkaart 8. Bij-plaats delict 9. Pop-up drop-off: de mooiste, leukste en grootste container in Den Haag 10. De vuilniszak als mascotte
In 2023 zijn de voorbereidingen gestart voor de gedragsinterventies gericht op het voorkomen van bijplaatsingen. In Q2 van 2024 worden de eerste gedragsinterventies uitgevoerd. Alvorens met cameratoezicht 2.0 gestart kan worden, moet eerst worden onderzocht of dezelfde grond kan worden toegepast voor het plaatsen van de camera’s als ten tijde van de eerste pilot. Ook moet worden bezien wat er op het gebied van privacy beleid wenselijk en haalbaar is.
2023 & 2024
12
Doorlopend optimaliseren van de reguliere aanpak bijplaatsingen; Uitvoeren van pilots, waaronder in Laak, waarbij bijvoorbeeld het bijgeplaatst afval, zoals klein grofvuil, zakken en dozen, in één keer wordt opgeruimd
In 2023 is de operatie voor het verwijderen van bijplaatsingen efficiënter gemaakt door gebruik te maken van meerdere locaties met perscontainers. Ook zakken en dozen hoeven niet langer meer op één centrale locatie doorzocht te worden op adresgegevens. Zo worden rijafstanden verkort en kunnen binnen dezelfde tijd meer bijplaatsingen worden verwijderd. Daarnaast is in 2023 gestart met het digitaliseren van het werkproces van het verwijderen van bijgeplaatst afval. De optimalisaties uit 2023 hebben geleid tot een toename van het aantal boetes.
2023
13
Onderzoek naar achterliggende oorzaken van afvaloverlast en de aanpak en interventies hierop aanpassen en aanvullen
In 2023 is aan onderzoekers van de Erasmus Universiteit de opdracht verleend om een onderzoek te verrichten naar de achterliggende oorzaken van afvaloverlast. De onderzoeksopzet is begin 2024 naar de raad gestuurd, zie commissiebrief (RIS318069).
2023
14
Bij gebiedsaanpakken in wijken met veel afvaloverlast stemmen we de uitvoering af met andere diensten en afdelingen, zoals de Haagse Pandbrigade. De Haagse Pandbrigade zet o.a. in op onvergunde kamerbewoning, overbewoning en goed verhuurderschap
De Haagse Pandbrigade heeft in 2023 deelgenomen aan alle 2023 integrale handhavingsacties (IHA). Het doel van de handhavingsacties was om met een integrale aanpak overtredingen en gevaarlijke situaties te beëindigen, naleving van wet- en regelgeving te bewerkstelligen en gemeentelijke beleidskaders uit te voeren. Door op deze doelen in te zetten worden de leefbaarheid en veiligheid van buurten bevorderd. Tijdens deze acties is samengewerkt met andere diensten en organisaties zoals de politie, het Haags Economisch Interventie Team (HEIT) of de Afdeling Vreemdelingenpolitie. De inspanningen van de Haagse Pandbrigade worden voortgezet in 2024.
15
Samenwerken met verhuurders om bewoners te informeren over afvalvoorzieningen en afvalregels
De gemeente had ook in 2023 een terugkerende overlegstructuur met de grote woningcorporaties. Het voorkomen van afvaloverlast is een vast agendaonderdeel. Naast uitwisseling van kennis en ervaringen worden de woningcorporaties ook geholpen met middelen zoals schoonmaakmateriaal en meertalige flyers voor hun huurders. Ook hebben Haagse woningcorporaties deelgenomen aan de gebiedsgerichte aanpakken vanuit de gemeente tegen plaagdierenoverlast.
16
Bedrijven informeren over het juist aanbieden van afval door inzet van afvalvoorlichters of het organiseren van integrale acties specifiek voor (bedrijfs)afval
In 2023 is gewerkt met Integrale Bedrijfsafval Acties Handhaving 2023 (IBAH) om ondernemers te informeren en controleren op afvalregistratie. De opzet wordt in 2024 verfijnd om nog beter inzicht te krijgen in de effecten van de aanpak. Naast de bedrijfsafvalacties hebben er in 2023 ook andere handhavingsacties plaatsgevonden. Voor meer informatie zie hoofdstuk 7 waarin de voortgang voor het thema bedrijfsafval nader wordt toegelicht.
2023
12
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Nr.
Actie
Voortgang
Start
17
Naast de bestaande opruimdagen (24 per jaar) starten van een pilot met extra (flexibele) voorzieningen voor het aanbieden van grofvuil door extra opruimdagen of een leenbakfiets voor grofvuil
De 24 opruimdagen zijn in 2023 succesvol verlopen met in 2023 totaal bijna 3000 bezoekers. Naast de opruimdagen zijn er ook 3 bewonersacties geweest waarvoor een container voor grofvuil is aangevraagd. Verder is in 2023 begonnen met de voorbereidingen voor de vaste ophaaldag grofvuil in Laak (motie: RIS316537) die in 2024 van start zal gaan.
18
Starten met een actie waarbij het afval uit restafvalcontainers wordt doorzocht op onjuist aangeboden bedrijfsafval of huisvuil van afvaltoeristen. Deze actie kan periodiek worden herhaald als de situatie daarom vraagt
In 2023 is gestart met de voorbereiding van deze actie. In deze verkenning zijn ook inzichten uit andere gemeenten gebruikt. Handhavend optreden bij deze actie is complex. In 2024 zal worden gestart met de uitvoering van de actie. Voor meer informatie zie hoofdstuk 7 waarin de voortgang voor het thema bedrijfsafval nader wordt toegelicht.
2023
19
Verkennen van een anonieme meldlijn voor bijplaatsingen, waarmee de Handhavingsorganisatie informatie kan verzamelen en overtreders kan aanspreken
Voor deze actie is in 2023 al een korte verkenning gestart. Het anoniem melden van bijplaatsingen bij de Handhavingsorganisatie kan een bijdrage leveren aan het vergroten van het inzicht van locaties waar afvaloverlast zich voordoet. Voor daadwerkelijke handhaving op wet- en regelgeving dient een overtreding door een handhaver zelf geconstateerd te worden. Handhaven o.b.v. anonieme meldingen is daarom niet mogelijk.
2024
20
In wijken met veel anderstalige bewoners communiceren we over afval en grofvuil in meerdere talen. Dat gaan we o.a. doen in samenwerking met de medewerkers van het Mobiel Informatiepunt die deze talen beheersen
De meertalige flyer (7 talen) wordt veelvuldig gebruikt door 2023 afvalvoorlichters of bij acties in de verschillende stadsdelen zoals in Laak en Loosduinen. Medewerkers van het mobiel informatiepunt geven deze flyer ook mee aan bezoekers.
21
Informeren van Haagse bewoners over afvalvoorzieningen en inlevermogelijkheden van grofvuil via bouwmarkten en matrassenwinkels
In 2024 zal de uitvoering starten. Hierbij zullen o.a. communicatiemiddelen worden gedeeld met diverse bouwmarkten in Den Haag.
22
Een pilot met perssystemen in ondergrondse papiercontainers, zodat de capaciteit op locaties waar containers snel vollopen, kan worden vergroot
Er is in 2023 een pilot uitgevoerd met een perssysteem in de 2023 ondergrondse papiercontainers op het Van Imhoffplein en aan de Willem de Zwijgerlaan. De bevindingen tot nu toe zijn positief en bieden daarmee een oplossing voor locaties waar papiercontainers snel vollopen. Dit geldt specifiek voor containers voor papier en karton. Vanuit het oogpunt van veiligheid bij het gebruik van deze containers wordt deze proef vooralsnog niet uitgebreid naar restafvalcontainers.
23
Jaarlijks organiseren van een prijsvraag voor een interventie gericht op het voorkomen van bijplaatsingen
Start uitvoering van deze actie is in 2024.
2024
24
Inzetten op onopvallende surveillance bij handhavingsacties
Binnen de beschikbare capaciteit van de Handhavingsorganisatie wordt ingezet op het houden van onopvallende surveillance om zo de pakkans bij een heterdaad situatie te vergroten. In 2024 zetten we de onopvallende surveillance voort. Onopvallende surveillance gaat wel ten koste van de zichtbaarheid op straat.
2023
2023
13
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Aanvalsplan Afval 2023
3. Grof en fijn zwerfafval Grof en fijn zwerfafval wordt dagelijks opgeruimd door onze buurtserviceteams. Dit doen zij soms ook ’s nachts – denk bijvoorbeeld aan de inzet bij grote evenementen zoals Koningsnacht. Hierbij werkten onze afvalaanpakkers tussen 01:00 en 06:00 door om de hele stad schoon te krijgen. Ruim op tijd om Koningsdag niet in de blikjes of bekers te hoeven beginnen. Ook bewoners hebben zich weer vrijwillig ingezet in 2023. Dit was onder andere tijdens de Actie Schone Buurt, die twee keer per jaar wordt georganiseerd. Meer dan 400 bewoners hebben tijdens de actie in september meegedaan. Ze konden een afvalknijper lenen bij 23 punten in de stad en liepen in groepen een zwerfafvalrondje. Uit de Actie Schone Buurt ontstaan groepen dit op vaste momenten blijven doen. Zo loopt een groep jongeren die meedeed vanuit het buurtcentrum in Laakhavens nu nog steeds elke maand een rondje door de wijk. Het lenen van afvalknijpers kan via de website het hele jaar door: in totaal zijn er in 2023 meer dan 850 knijpers uitgedeeld.
Informeren en aanspreken over (on)juist weggooien afval Bewoners worden op verschillende manieren geïnformeerd over het op een juiste manier aanbieden van afval en over de schadelijke gevolgen voor het milieu als dit niet gebeurt. In 2023 is hier meermaals vanuit de publiekscampagne over gecommuniceerd. Eén van de social
14
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
posts, ‘afval in de bak’ die eind 2023 is gepubliceerd, bereikte maar liefst 430.000 unieke personen. Ook de Handhavingsorganisatie is betrokken bij diverse leefbaarheidsacties om bewoners, bezoekers en ondernemers te informeren over zwerfafval. Tijdens de reguliere surveillance worden mensen geïnformeerd, en aangesproken of beboet voor het onjuist weggooien van afval als dat nodig is.
Statiegeld en pilot doneerrekjes In april 2023 is statiegeld op blikjes ingevoerd. Statiegeld is een goed voorbeeld van een preventieve maatregel; net als de invoering van statiegeld op plastic flesjes, heeft statiegeld op blik geresulteerd in een vermindering van het aantal producten op straat. De Zwerfinator1 heeft in de tweede helft van 2023 al 70% minder blikjes gevonden tijdens zijn onderzoeken. Wel is er een stijging te zien van het aantal andere drankverpakkingen en -kartons, die niet onder de statiegeldregeling vallen. Daarnaast heeft de invoering van statiegeld op flesjes en blik geleid tot een toename van het aantal statiegeldzoekers en in sommige vallen afvaloverlast bij het doorzoeken van zakken en bakken. Hoewel we als gemeente niet negatief tegenover mensen staan die meehelpen de stad schoon te houden door statiegeldproducten te verzamelen, zien we ook overlast ontstaan. Afvalbakken worden doorzocht en opengemaakt, waarbij juist zwerfafval ontstaat. Begin december is daarom een pilot met doneerrekjes van gestart in het centrum van Den Haag. Aan 32 afvalbakken zijn doneerrekjes gemonteerd. Om uit te leggen waarvoor de rekjes zijn bedoeld en het gebruik ervan te promoten, is gecommuniceerd via de publiekscampagne, afvalvoorlichters en een illustratieve sticker op de afvalbakken. Middels tellingen wordt het daadwerkelijke gebruik gemonitord.
De pilot loopt tot begin april, waarna een evaluatie zal worden opgesteld.
1 https://zwerfinator.nl/index.php/2024/02/04/in-2e-helft-2023-ruim-50-miljoen-minder-blikjes-op-straat/
15
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Ontwikkelingen en resultaat in 2023 Relatief veel aandachtsbeeldmeetlatten zijn gerelateerd aan zwerfafval. Zwerfafval verdelen we in fijn zwerfafval (afval met een hoogte, breedte, lengte of diameter groter dan 1 cm en kleiner of gelijk aan 10 cm) en grof zwerfafval (afval met een hoogte, breedte, lengte of diameter groter dan 10 cm). Op zowel fijn als grof zwerfafval scoorden we in 2023 onder onze ambitie om bij 80% van de metingen de vastgestelde normscore te behalen. Dit komt door een combinatie van factoren. Enerzijds is te zien dat in grootstedelijke gebieden de zwerfafvalopgave door een toenemend en intensiever gebruik van de buitenruimte steeds groter is geworden. Anderzijds is het opruimen van fijn zwerfafval arbeidsintensief. Klein afval zoals snoeppapiertjes of peuken blijft tussen straatstenen zitten en/of komt achter geparkeerde auto’s terecht. Bij peuken is het zo dat de gedragsnorm moet veranderen. Veel bewoners vinden het nu nog normaal om peuken op straat weg te gooien, terwijl dit niet mag en schadelijk is voor het milieu. Vanuit de SUP-richtlijn moet de verpakkingsindustrie zorgen voor bewustwordingsmaatregelen. Vanwege het tabaksontmoedigingsbeleid is het echter ongewenst dat tabaksproducenten dit zelf doen.
Het ministerie van IenW zal in 2024 een communicatietoolbox publiceren die we kunnen gebruiken om zwerfafval van sigarettenfilters aan te pakken, zonder roken te bevorderen.
Resultaat zwerfafval gemiddelde van de stad Beeldmeetlat
Norm
Resultaat
Verharding-veegbaar zwerfafval
B
75%
Verharding-veegvuil in goten en randstroken
A
66%
Verharding-veegvuil op verharding
A
92%
Verharding-zwerfafval fijn
B
70%
Verharding-zwerfafval grof
A
67%
Meubilair-afvalbak-vullingsgraad
B
90%
Groen-boom-boomspiegel-zwerfafval fijn
B
72%
Groen-boom-boomspiegel-zwerfafval grof
A
85%
16
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Voortgang acties Nr.
Actie
Voortgang
Start
25
Toezien op de uitvoering en effectiviteit Vanuit de UPV zal de gemeente voor het eerst middelen van maatregelen in het kader van de ontvangen in 2024. In 2023 is de proefberekening van deze Uitgebreide middelen gepubliceerd. Producentenverantwoordelijkheid (UPV). De UPV stelt dat de producenten van producten die onder de SUP vallen de kosten vergoeden voor het opruimen en verwerken van zwerfafval, bewustwordingsmaatregelen rondom zwerfafval en de openbare afvalinzameling van peuken
2023 & 2024
26
Inzet van buurtserviceteams efficiënter inrichten met een nieuw rooster- en plansysteem
In 2023 is de verkenning naar een nieuw rooster- en 2023 plansysteem afgerond en is een contract afgesloten voor een nieuw systeem. Het nieuwe systeem voldoet aan de eisen van de gemeente Den Haag en kan in de loop van 2024 worden geïmplementeerd.
27
Actie Schone Buurt twee keer per jaar organiseren en de participatie van bewoners vergroten
In 2023 heeft de Actie Schone Buurt twee keer plaatsgevonden. Dit was in maart en in september. Tijdens de actie in september waren er 23 startpunten waar bewoners zich konden melden om bijvoorbeeld een knijper op te halen. Ruim 430 deelnemers hebben zich ingezet voor een schone buurt.
28
Gratis knijpers uitdelen zodat bewoners de Via de website kunnen bewoners gratis een afvalknijper eigen buurt schoon kunnen maken aanvragen. In 2023 zijn er 864 knijpers uitgedeeld.
2023
29
Afspraken met fastfoodrestaurants maken Er zijn vergevorderde gesprekken met 6 restaurants die om vervuiling door hun verpakkingen in de geïnteresseerd zijn in het ondertekenen van de convenanten. openbare ruimte te verminderen De verwachting is dat de convenanten einde Q1/ begin Q2 2024 worden ondertekend. De afspraken uit het convenant dienen een positief effect te hebben op de kwaliteit van schoon in de omgeving. De activiteiten van de ondernemers zijn aanvullend op de reguliere werkzaamheden van de Haagse Straatorganisatie in het (adoptie)gebied.
2023
30
Het gebruik van stevige gele zakken tegen het openscheuren door meeuwen blijven promoten in de wijken waar het huisvuil nog in zakken wordt opgehaald
In 2023 zijn er meer dan 120.000 gele zakken uitgedeeld. Communicatie over de gele zak heeft plaatsgevonden via social media, de website en tijdens gebiedsgerichte acties. Tellingen in 2023 laten echter zien dat het gebruik op straat achterblijft. In 2024 zullen we daarom de gele zak blijven promoten en nieuwe manieren bedenken om deze zo laagdrempelig mogelijk aan te bieden.
2023
31
De methode voor het opruimen van fijn zwerfafval zoals sigarettenfilters verbeteren door inzet van nieuwe opruimmiddelen, zoals een peukenzuiger
Start uitvoering van dit actiepunt is 2024. In 2024 willen we extra veegmachines aanschaffen waarmee peuken gemakkelijk en efficiënt kunnen worden opgeruimd.
2024
32
Indien afval herleidbaar is, handhaving op de 25-meter-regel zodat bedrijven verantwoordelijk gehouden kunnen worden
In 2023 zijn er geen boetes opgelegd vanuit deze regel. Het is in de praktijk lastig om het afval in de openbare ruimte te herleiden naar een onderneming. In 2024 wordt de inzet op deze regel vergroot. Voor meer informatie zie hoofdstuk 7 waarin de voortgang voor het thema bedrijfsafval nader wordt toegelicht.
2023
2023
17
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Aanvalsplan Afval 2023
4. Zwerfafval op het strand Het strand is onlosmakelijk verbonden aan Den Haag. We zijn er trots op en willen de kust daarom schoon houden. Dit is niet alleen van belang voor bewoners, maar ook voor bezoekers en de flora en fauna. We willen voorkomen dat afval op het strand, of erger nog, in de zee belandt.
Bewonersparticipatie Elk jaar helpen vrijwilligers om het Haagse strand schoon te houden. Zo hebben in 2023 tijdens de G20 Beach Clean-Up 150 vrijwilligers 240 kilo zwerfafval (waaronder 5400 sigarettenfilters) opgeruimd en hebben bijna 500 vrijwilligers ruim 900 kilo zwerfafval opgeruimd tijdens de Eneco Beach Clean Cup. Sociale ondernemingen zoals de Grondstofjutters en TrashUre Hunt zijn ook in 2023 ondersteund. Zowel strandpaviljoens op het Scheveningse strand als op het Zuiderstrand deden mee aan het grondstof jutten—jutters konden in totaal bij 27 strandpaviljoens hun juttas inleveren voor een kop koffie of een ijsje. TrashUre Hunt organiseerde dankzij een opdracht van de gemeente Den Haag de jaarlijks terugkerende summerchallenge, waarbij dagelijks tussen juni en september zwerfafval van het strand is verwijderd. In totaal hebben 2.678 mensen deelgenomen en is er 3.214 kilo aan afval opgehaald. Hierbij zijn meer dan 100.000 sigarettenfilters opgeruimd. De effecten
18
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
van de invoering van statiegeld zijn ook bij de beach clean-ups merkbaar. Waar tijdens de summerchallenge in 2022 nog 3.060 blikjes zijn verzameld, waren dit er in 2023 nog maar 379.
Slimme afvalbakken De buurtserviceteams houden de boulevard 7 dagen per week schoon. De afvalbakken worden geleegd en met beachcleaners wordt het zand schoon gezeefd. Gezien de hoge bezoekersdruk op het strand en de boulevard, is in 2023 geëxperimenteerd met zogenoemde slimme afvalbakken. Deze bakken hebben een pers en een intern monitoring systeem, die real-time data verzamelt. Tijdens de pilot is onderzocht of de bakken kunnen bijdragen aan een schonere boulevard en/of efficiënter afvalbeheer. Het perssysteem bleek erg efficiënt, het afval werd tot 5 keer kleiner gemaakt, waardoor het bijzetten van rolcontainers op drukke momenten niet nodig was. De afvalbakken leidden niet direct tot een vermindering van de hoeveelheid zwerfafval, maar ontvingen positieve feedback van gebruikers. De stem van Sjaak Bral die je in plat Haags bedankt als je afval weggooit, draagt hieraan bij. In 2024 willen we de pilot met slimme afvalbakken uitbreiden en zal worden verkend welke locaties geschikt zijn.
Rookvrij strand In 2023 is de eerste fase van de proef met een stuk rookvrij strand gestart. Tussen strandtenten Hart Beach en Fonk is het stuk strand van 15 september tot 1 november rookvrij gemaakt. Het ging hierbij om een vrijwillige proef. Er wordt aan bewoners gevraagd om op dit stuk strand niet te roken, zodat het stuk strand peukvrij en dus schoner wordt. Peuken zijn namelijk slecht voor het milieu, vervuilen liters water en zijn lastig op te ruimen in het zand. In samenwerking met TrashUre Hunt zijn er wekelijks filterchallenges georganiseerd en is het stuk strand aan het begin van de proef zo veel mogelijk peukvrij gemaakt. De tussentijdse resultaten zijn positief: bij elke telling zijn er minder filters terug-
19
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
gevonden op het stuk strand. De enquête aan strandgasten en bewoners leverde veel reacties op en suggesties om de proef in de tweede fase te verbeteren. Dit betrof onder andere het gebruik van duidelijke kleuren en iconen op borden en het vergroten van de bekendheid van het rookvrije strand. De tweede fase van de proef gaat in het voorjaar van 2024 van start en loopt tot november 2024.
Voortgang acties Nr.
Actie
Voortgang
33
Partijen ondersteunen die acties In 2023 hebben we particuliere initiatieven die bijvoorbeeld organiseren, gericht op het voorkomen van een clean-up wilden organiseren, ondersteund door het zwerfafval faciliteren van middelen zoals afvalknijpers.
Start 2023
In 2024 willen we acties faciliteren en ondersteunen die zich nog meer richten op het voorkomen van zwerfafval. 34
Het stellen van voorwaarden aan evenementen aan de kust. Hierbij wordt samengewerkt met het evenementenbureau. Het voornaamste doel is het voorkomen dat (plastic) afval op het strand en in de zee terechtkomt
De start van de uitvoering van dit actiepunt is in 2024. De eerste gesprekken over dit actiepunt zijn gestart.
2024
35
Versterken van de contacten met andere strandgemeenten, zowel aan zee als met een strand in het binnenland. Zo kunnen we ervaringen uitwisselen en van elkaar leren
In 2023 is er met diverse strandgemeenten contact geweest. Aangezien dit contact nu vaak vraaggestuurd is, willen we deze contacten verder versterken in 2024.
2023
36
Voldoende afvalbakken op het strand, nabij de strandopgangen en op de boulevard. We experimenten met slimme afvalbakken met ingebouwde pers om te zien of dat bijdraagt aan minder zwerfafval op de boulevard
In 2023 zijn er 7 slimme afvalbakken geplaatst op de boulevard van Scheveningen. Tijdens het hoogseizoen is gemonitord of de bakken effect hadden op de hoeveelheid zwerfafval en de efficiëntie van het afvalbeheer. De resultaten zijn positief. In 2024 willen we daarom de inzet van slimme bakken uitbreiden.
2023
37
Het blijven ondersteunen van sociale ondernemingen die tot doel hebben het strand en de zee afvalvrij te houden
Ook in 2023 zijn sociale ondernemingen gericht op een schoon strand en afvalvrije zee ondersteund. Zo heeft TrashUre Hunt een ‘summer challenge’ gehouden waar bijna 3000 mensen aan hebben deelgenomen die hebben geholpen het strand een stukje schoner te maken.
2023
38
De opruimplicht voor hondenpoep extra onder de aandacht brengen op locaties waar, en momenten wanneer, hondeneigenaren het strand bezoeken
Via de campagnewebsite en tijdens de zogenoemde 2023 ‘schone weekstart’ op diverse social mediakanalen van de gemeente is in 2023 gecommuniceerd over de opruimplicht die van toepassing is op de gehele stad. Met de campagne ‘Kak in de bak’ is in verschillende wijken waaronder Duindorp, Duinoord en Kortenbos voorlichting gegeven over het opruimen van hondenpoep. Dit zullen we in 2024 opnieuw doen.
39
Een proef met een stuk vrijwillig rookvrij strand om de overlast van peuken te verminderen
In 2023 is de proef met een stuk vrijwillig rookvrij strand gestart. 2023 De tweede fase van de proef loopt nog tot het einde van het strandseizoen in 2024. De eerste reacties van bewoners zijn positief. Ook zijn er bij elke telling minder sigarettenfilters gevonden.
20
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Aanvalsplan Afval 2023
5. Zwerfafval in het water en het groen Zwerfafval dat op straat ligt, komt al gauw door de wind in het water of in het groen terecht. Hier kan het vervolgens jarenlang ongezien blijven liggen. Middels verschillende acties uit het Aanvalsplan willen we dit voorkomen.
Samenwerking op het gebied van water Bij de aanpak tegen (zwerf)afval in het water moet er met andere partners worden samengewerkt. Verantwoordelijkheden voor zaken als afvalinzameling, afvoer en berging van water, waterzuivering en het schoonhouden van bermen langs vaarwegen zijn namelijk bij verschillende partijen belegd. Om de samenwerking met Provincie Zuid-Holland, Rijkswaterstaat, DCMR (Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond) en het Hoogheemraadschap van Delfland te versterken, wordt onderzocht of zou kunnen worden aangesloten bij het bestaande initiatief Community of Practice Plastic (CoPP). Dit initiatief probeert plastic afval in het water tegen te gaan, door bijvoorbeeld kennisuitwisseling te faciliteren en de hoeveelheid plastics in het water inzichtelijk te maken. Met het Hoogheemraadschap zijn daarnaast gesprekken gestart om locaties te selecteren die mogelijk geschikt zijn voor een afvangsysteem zoals de Bubble Barrier. Bij de gekozen locaties zullen in 2024 quickscans worden
21
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
uitgevoerd om te bepalen of een afvangsysteem daar inderdaad goed zou werken en wat voor systeem de beste optie zou zijn. Een andere manier van samenwerken op het gebied van water is met bewoners en particuliere organisaties. Om initiatieven die zich inzetten voor schoon water in Den Haag in het zonnetje te zetten, is in 2023 de tentoonstelling ‘Schoon, doen we toch gewoon?’ op meerdere locaties te zien geweest. De tentoonstelling startte in het Dome Café van Museon-Omniversum, reisde daarna naar het Informatiepunt in Scheveningen en eindigde in het Atrium van het stadhuis.
Suppen en vissen naar zwerfafval De SUP-actie heeft in 2023 voor de tweede keer plaatsgevonden. Tijdens deze actie kunnen bewoners en bezoekers gratis een rondje suppen op de Haagse grachten, als ze daarbij zwerfafval uit het water vissen. Elke deelnemer krijgt een netje en een bak mee om het afval in te verzamelen. In 2023 hebben 1.271 deelnemers meegedaan en is er 12.400 liter afval opgeruimd, dit zijn bijna 19 volle afvalcontainers. Voedsel- en drankverpakkingen zijn het vaakst gevonden, maar soms werden er ook andere voorwerpen zoals speelgoed of een scooterhelm uit het water gehaald.
22
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
In 2023 is ook het Plastic Soep Vissen voor de tweede keer opgenomen in het lesaanbod vanuit Natuur- en Milieueducatie. Hier werd positief op gereageerd; uiteindelijk hebben 14 klassen van verschillende VO-scholen een rondje gevaren en gemiddeld 4 vuilniszakken per klas uit het water gevist. Daarnaast zijn er ook grote voorwerpen gevonden, zoals een bureaustoel of tuinkussens. Bij het rondje is er veel aandacht voor bewustwording en krijgen de scholieren les over het onderwerp.
Voorkomen van zwerfafval in het groen Op warme dagen recreëren veel mensen in het groen. Helaas wordt afval van barbecues en picknicks vaak verkeerd achtergelaten. Om dit tegen te gaan worden er op dit soort dagen extra (tijdelijke) afvalbakken geplaatst en zijn het afgelopen jaar afvalvoorlichters ingezet. Zij informeerden parkbezoekers op een actieve manier over de afvalregels op dagen boven de 20 graden en in het weekend. Ze gingen met bezoekers in gesprek om hen bewust te maken en hebben tegelijkertijd zelf geholpen met het opruimen van afval. De groep afvalvoorlichters bestond uit mensen van diverse leeftijdscategorieën en hadden kennis van verschillende talen, om zoveel mogelijk mensen te kunnen bereiken.
Beeldmeetlat
Norm
Resultaat
Water-drijfvuil in water
A
94%
Water-oever-drijfvuil tegen oever
A
92%
Water-oever-zwerfafval grof
A
86%
Groen-gras en kruidachtigen-zwerfafval grof
B
94%
Groen-beplanting-zwerfafval grof
B
86%
23
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Voortgang acties Nr.
Actie
Voortgang
Start
40
Onderzoeken van de mogelijkheid om in het Verversingskanaal een Bubble Barrier of ander afvangsysteem te plaatsen
Middels een quickscan zullen in 2024 verschillende potentiële locaties worden bekeken en onderzocht voor het plaatsen van een Bubble Barrier. Hierbij wordt ook gekeken of wellicht een ander afvangsysteem efficiënt(er) is.
2024
41
Het opzetten van een brede coalitie op het In plaats van het opzetten van een coalitie, wordt gekeken of het 2024 gebied van zwerfafval in het water met mogelijk is om in 2024 aan te sluiten bij bestaande initiatieven onder andere de provincie Zuid-Holland en op dit gebied, zoals de Community of Practice Plastic (CoPP). Hoogheemraadschap Delfland
42
Invulling geven aan de plannen uit het waterbeheerplan. Dit betreft onder andere het verbeteren van communicatie richting bewoners en het reinigen van het water op basis van beeldkwaliteit
In 2023 zijn de zwerfafvalhotspots in het water in kaart gebracht. Vanaf januari van dit jaar zijn we gestart met het reinigen van het water op basis van beeldkwaliteit.
2024
43
Herzien van de taakverdeling tussen de gemeente en Hoogheemraadschap Delfland
Begin 2023 zijn de gesprekken over de taakverdeling op verzoek van het Hoogheemraadschap tijdelijk geparkeerd. Het is de verwachting dat in 2024 dit weer zal worden opgepakt.
2023
44
Zorgen voor voldoende afvalbakken in parken en grote groengebieden
In de parken en grote groengebieden staan in principe voldoende afvalbakken. In 2023 zijn afspraken gemaakt om in 2024 nog sneller op te kunnen schalen tijdens warme dagen voor wat betreft inzet van materieel en extra capaciteit in afvalbakken. Ook wordt bezien of slimme afvalbakken van toegevoegde waarde zijn in drukbezochte parken.
2024
45
Actief informeren bezoekers over het juist weggooien van afval in de parken en grote groengebieden
Er is in 2023 extra gecommuniceerd over het voorkomen van zwerfafval in de natuur. Dat is gedaan via social media, schermen in de stad en borden in het park. In de zomer zijn afvalvoorlichters ingezet. In meerdere talen zijn zij in gesprek gegaan met bewoners over het op de juiste manier aanbieden van hun afval.
2023
46
Werven van oever- en kadeadoptanten om bewoners ook te activeren op het thema zwerfafval in water
In 2024 willen we starten met het opzetten van de mogelijkheid om oever- en/of kadeadoptant te worden.
2024
24
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Aanvalsplan Afval 2023
6. Bladafval, zand en onkruid op verhardingen De operatie om bladafval, onkruid en zand op te ruimen is elk jaar weer een omvangrijke operatie. In 2023 heeft de Haagse Straatorganisatie 1,4 miljoen kilo aan blad verzameld. Al het verzamelde blad is, mits er niet te veel vervuiling van zwerfafval is opgetreden, verwerkt tot compost. Naast het opruimen van het blad zijn er in 2023 inspanningen gepleegd om te voorkomen dat goten dichtslibben en rioleringen verstopt raken. In 2024 gaan we extra inzetten op het voorkomen van belemmeringen bij inlaten van rioleringen. Dat willen we doen door de inzet van extra capaciteit om belemmeringen te voorkomen. Overal in de stad is in ieder geval één keer het onkruid op verharding weggehaald in 2023. In 2024 wordt gestart met het aanbrengen van verbeteringen in het verwijderen van onkruid.
25
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Resultaat natuurlijk afval - gemiddelde van de stad Beeldmeetlat
Norm
Resultaat
Verharding-natuurlijk afval in goten en randstroken
C
88%
Verharding-natuurlijk afval op verharding
B
95%
Riolering-kolk-belemmering inlaat
B
75%
Voortgang acties Nr.
Actie
Voortgang
Start
47
Informeren van bewoners over de schadelijke gevolgen van zwerfafval in bladafval. Composteren is dan niet meer mogelijk
In het najaar van 2023 is in het bladseizoen een aantal keer via social media gecommuniceerd over het opruimen van bladeren. In deze berichten wordt opgeroepen om zwerfafval niet op de grond te gooien zodat het blad gecomposteerd kan worden. Ook de video over bladafval en het voorkomen van zwerfafval is opnieuw ingezet.
2023
48
Ondersteunen van bewonersinitiatieven die natuurlijk afval in de straat willen opruimen
In 2023 is een opzet gemaakt voor een 2023 samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente en bewoners die zich willen inzetten voor het opruimen van natuurlijk afval in de herfst in de openbare ruimte. In 2024 zal met een communicatieaanpak aan bewoners van de stad worden gevraagd of zij zich willen inspannen voor het opruimen van natuurlijk afval. Ook wordt in 2024 de manier van werken aangepast en medewerkers uitgerust om het door bewoners verzamelde natuurlijk afval tijdig op te ruimen. In delen van de stad worden bewoners al gefaciliteerd met materiaal om onkruid te verwijderen. In stadsdeel Leidschenveen-Ypenburg hebben bewoners onkruidkrabbers geleend om zelf het onkruid op de stoep te verwijderen.
49
De timing van onkruidbestrijding bepalen Deze actie start in 2024. per seizoen en de invloed van het weer, om zo efficiënter te kunnen werken
2024
50
Prioritering aanbrengen in gebieden per onkruidsoort, naar een werkwijze met meer aandacht voor hardnekkig of hoog groeiend onkruid
2024
Deze actie start in 2024.
26
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Aanvalsplan Afval 2023
7. Bedrijfsafval, hondenpoep, plaagdieren en andere gerelateerde thema’s In het Aanvalsplan Afval is ook voor andere thema’s dan zwerfafval, bijplaatsingen en natuurlijk afval beschreven hoe de aanpak eruit ziet. In dit hoofdstuk volgt per thema een overzicht van de voortgang.
Bedrijfsafval De aanpak bedrijfsafval heeft de aandacht van de gemeente Den Haag. Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor de opslag, inzameling en verwerking van hun bedrijfsafval. De Handhavingsorganisatie en Omgevingsdienst Haaglanden handhaven op verkeerd aangeboden bedrijfsafval. In 2023 zijn verschillende acties (leefbaarheids-, handhavings- en bedrijfsafvalacties) uitgevoerd, waar de controle op bedrijfsafval onderdeel van uitmaakte (zie actie 16). In totaal zijn bij deze acties ca. 135 bedrijven onderzocht op hun afvalregistraties die zij vanuit de wet milieubeheer verplicht zijn om te hebben. Verder wordt er tijdens andere controles (b.v. op terrasvergunningen) van de Handhavingsorganisatie ook gecontroleerd op afvalregistraties van bedrijven. In totaal zijn er in 2023 in de stad 553 controles uitgevoerd op afvalregistraties. Deze controles hebben onder andere betrekking op het verkeerd aanbieden van bedrijfsafval dat ter inzameling
27
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
wordt aangeboden. In 2024 worden de acties voortgezet en wordt het informeren van bedrijven uitgebreid, door bijvoorbeeld gericht afvalvoorlichters in te zetten. Bij de beschrijving van de voortgang van actie 18 is opgenomen dat in 2023 is gestart met de voorbereiding van de actie om ondergrondse restafvalcontainers te doorzoeken op illegaal aangeboden bedrijfsafval. Er is onderzocht op welke containerlocaties mogelijk illegaal bedrijfsafval wordt aangeboden, welke juridische randvoorwaarden er zijn om handhavend op te kunnen treden en welke werkwijze van doorzoeken van afval het meeste effect kan sorteren. Ook is verkend op welke manier communicatie ingezet kan worden. Handhavend optreden bij deze actie is complex. Er moet ondubbelzinnig geconstateerd worden dat het om bedrijfsafval gaat en niet om huishoudelijk afval. Daarnaast moet het bedrijfsafval herleidbaar zijn naar de ondernemer wat in de praktijk niet altijd gemakkelijk zal zijn. De uitvoering van deze actie zal plaatsvinden in 2024. Voor het handhavingstraject op de 25 meter regel moet het afval herleidbaar zijn naar een onderneming (actie 32). In de praktijk blijkt dit zeer lastig en dat maakt dat er in 2023 geen boetes zijn opgelegd voor de 25 meter regel.
Wel zijn in de stadsdelen, waaronder Laak, acties geweest om ondernemers aan te spreken op hun verantwoordelijkheid om de omgeving binnen 25 meter vrij te houden van zwerfafval afkomstig uit de vestiging. Vanwege de wens om meer handhavend op te treden wordt in 2024 gekeken naar het inzetten van verschillende maatregelen zoals: ondernemers informeren op de 25 meter regel, in diverse acties aandacht besteden aan de 25 meter regel en ondernemers aanspreken op deze regel bij de aanpak voor bedrijfsafval. Tot slot, medewerkers van de gemeente (zoals bedrijfscontactfunctionarissen en milieubeheerders) hebben regelmatig contact met winkeliers en ondernemers. In deze gesprekken geven zij informatie over het op de juiste wijze aanbieden van hun bedrijfsafval. Ook worden ondernemers voorgelicht over regels zoals de 25-meter regel.
28
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Hondenpoep Hondenbezitters hebben in 2023 veelvuldig gebruik gemaakt van de hondenpoepbakken, afvalbakken of ondergrondse restafvalcontainers om zich te ontdoen van de uitwerpselen van hun trouwe viervoeters. Met de campagne ‘Kak in de bak’ is in verschillende wijken waaronder Duindorp, Duinoord en Kortenbos voorlichting gegeven over het opruimen van hondenpoep. In deze campagne deelden gemeente en bewoners hondenpoepzakjes en informatieflyers uit aan hondenbezitters om zo hondenpoep op straat te voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat in 2023 meer bewoners overlast hebben ervaren van hondenpoep dan in 2022. Helaas zijn er dus toch nog steeds hondenbezitters die de hondenpoep op de stoep laten liggen. Het is moeilijk om hen op heterdaad te betrappen. Desalniettemin zijn er 39 bestuurlijke boetes en 10 waarschuwingen uitgedeeld in 2023 voor verontreiniging door honden. Ook zijn er 39 waarschuwingen en 11 bestuurlijke boetes uitgeschreven aan hondenbezitters die geen hulpmiddel bij zich hadden om uitwerpselen te verwijderen. De hondenpoep die is blijven liggen wordt zo snel mogelijk door een van de vier speciale hondenpoepzuigers opgeruimd.
Plaagdieren In 2023 is € 250.000 vrijgemaakt voor de aanpak plaagdieren. Voor de bruine rat, meeuwen, ganzen en de eikenprocessierups wordt hieronder een korte beschrijving gegeven van de inzet van overlastbeperkende maatregelen uit 2023.
Bruine rat Ratten zijn een onderdeel van de stad maar hun aanwezigheid creëert in bepaalde omstandigheden overlast voor de leefbaarheid van bewoners. De overlast van ratten wordt vaak veroorzaakt door het gedrag van mensen. Om de inzet op het voorkomen van rattenoverlast te versterken is in 2023 een projectleider aanpak ratten aangesteld. De projectleider heeft als belangrijkste taak om samen met bewoners, woningcorporaties en andere maatschappelijke partners gebiedsgerichte acties op te zetten.
29
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Deze aanpak wordt gekenmerkt door een sterke inzet op communicatie, educatie en participatie. Om de aanpak te versterken is in 2023 de campagne ‘Stop de Rat’ ontworpen. Er zijn in 2023 verschillende gebiedsgerichte aanpakken gestart in onder andere de Oorden, de Stede, Molenwijk en de Horsten. Daarnaast is voorlichting gegeven bij verschillende evenementen zoals bij de stadsboerderijen en bij de opruimdagen. Naast communicatie zijn er in 2023 aanpassingen gedaan in de openbare ruimte, zoals het snoeien van beplanting, het maaien van het gras, het plaatsen van extra afvalvoorzieningen en het extra schoon maken van de omgeving. Bij de Moerweg zijn bijvoorbeeld meerdere aanpassingen gedaan om rattenoverlast bij bovengrondse containers tegen te gaan. Zo is het groen gesnoeid en is de bestrating hersteld daar waar er verzakkingen waren opgetreden door rattentunnels. Wanneer preventieve maatregelen of aanpassingen in de openbare ruimte onvoldoende effect hebben, is uiteindelijk het bestrijdingsproces opgestart. Tot slot, op 14 december 2023 is de motie ‘Geen voer meer voor ratten’ (RIS317495) aangenomen waarin het college wordt opgeroepen om een algeheel lokaal voederverbod op te nemen in de APV. De komende jaren blijven we met minimaal dezelfde intensiteit als in 2023 extra inzetten op gebiedsgerichte acties ter voorkoming van rattenoverlast.
Deze acties worden betaald uit bestaande middelen afkomstig uit de afvalstoffenheffing en programma 9 buitenruimte.
Stadsmeeuwen De stadsmeeuwen zijn in 2023 opnieuw in kaart gebracht en de aantallen nesten zijn gestegen van 1359 in 2017 tot ruim 2008 in 2023. Op basis van deze tellingen wordt het vraagstuk opnieuw onder de aandacht gebracht bij de provincie. Daarnaast is als onderdeel van de publiekscampagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’ nieuw voorlichtingsmateriaal ontwikkeld. Het nieuwe voorlichtingsmateriaal is gericht op het voorkomen van meeuwenoverlast door bewoners op te roepen te stoppen met voeren, afval beter aan te bieden en alert te zijn op voedsel afpakkende meeuwen.
Stadsganzen In 2023 zijn er in totaal 1945 ganzeneieren geolied. De behandelde ganzensoorten waren de grote Canadese gans (1299 eieren), nijlgans (363 eieren), parkgans (171 eieren), grauwe gans (88 eieren) en brandgans (25 eieren). Als resultaat van het jaarlijks eieren oliën schommelt de totale ganzenpopulatie in de ruiperiode de laatste jaren rond de 22002400 dieren. Verder zijn in 2023 meerdere Canadese ganzen geringd, wat inzicht geeft in de bewegingen van deze soort. Als experiment is een gebied omgevormd tot bloemrijk grasland. Er wordt in de komende periode gemonitord of dit gebied nu voor ganzen minder aantrekkelijk is om in te verblijven.
30
< I N HOU D
VO O RTG A N G S R A P P O RTAG E A A N VA L S P L A N A F VA L 2023
Eikenprocessierups In 2023 zijn er 3625 eikenbomen gecontroleerd op de aanwezigheid van de eikenprocessierups. Op 1,2% van deze bomen zijn eikenprocessierupsen aangetroffen en vervolgens verwijderd. In 2021 was nog 19% van alle gecontroleerde eikenbomen besmet. In 2023 heeft Den Haag wederom meegewerkt aan het landelijke meetnet eikenprocessierupsen met behulp van feromoonvallen. De aantallen in de vallen aangetroffen dieren zijn in Den Haag vergelijkbaar met een nabijgelegen stad als Rotterdam, maar zijn duidelijk lager dan het landelijk gemiddelde.
Achtergelaten fietsen Achtergelaten fietsen verstoren het straatbeeld of bezetten stallingsmogelijkheden. In 2023 zijn in totaal 26.218 fietsen verwijderd in Den Haag. Hiervan was 21% fietswrak. Een fiets wordt een fietswrak genoemd als er 1 of meer onderdelen ontbreken, verroest, kapot of krom zijn of als deze in een slechte staat is (een laag vuil, stof of onkruid op het frame). Daarnaast was 35% een verkeerd gestalde fiets en 42% weesfiets. De overige 2% betrof fietsen die gevaarlijk of hinderlijk stonden opgesteld, wanneer er bijvoorbeeld een evenement wordt georganiseerd in de stad, zoals Prinsjes- en Veteranendag.
Illegale graffiti Illegale graffiti of posters ontsieren en verloederen de straat en zorgen ervoor dat mensen zich minder veilig voelen. Het Meldpunt Graffiti verwijdert daarom ook gratis illegale graffiti of posters van de gevels van particuliere woningen. In 2023 is respectievelijk 2000 m2 en 4000 m2 graffiti verwijderd van particuliere panden en van objecten in de openbare ruimte. Daarnaast heeft het meldpunt ruim 1500 m2 posters en stickers laten verwijderen. In 2023 is een geheel nieuwe graffitiwand in wijkpark Bokkefort (Loosduinen) geplaatst. Hierdoor telt Den Haag nu 4 plekken waar graffiti-artiesten op een legale wijze graffiti mogen aanbrengen. Het jaarverslag 2023 van het Meldpunt Graffiti wordt naar verwachting in Q2 2024 aangeboden aan de raad.