RIS318428 Bijlage 1 Jaarrapportage aanpak ondermijning

Haagse Aanpak Ondermijning

Resultaten 2023 en vooruitblik 2024

Bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit werkt de gemeente Den Haag nauw samen met uiteen­ lopende partners binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Deze rapportage omvat de resultaten die afgelopen jaar binnen de gemeentelijke aanpak van ondermijning zijn behaald. De betrokken samen­ werkingspartners rapporteren zelf over hun eigen, al dan niet aanvullende, inspanningen bij het bestrijden van ondermijnende criminaliteit.

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

2

1. Ondermijning in Den Haag Net als andere grote steden is Den Haag een stad waar ondermijnende criminaliteit zich inmiddels niet meer alleen onder de radar lijkt af te spelen maar waarvan de effecten nu ook zichtbaar worden op straat, in buurten en wijken. In het bijzonder op die plekken in de stad waar de lokale context het plegen van criminele, ondermijnende activiteiten ook nog eens extra aantrekkelijk maakt; buurten en wijken waar de sociale cohesie en controle minder zijn en waar inwoners problemen op verschillende leefgebieden ondervinden en mede daardoor extra kwetsbaar zijn. Op de langere termijn, als onder- en bovenwereld met elkaar verweven raken, hebben ondermijnende activiteiten impact op alle inwoners en ondernemers in de stad. Daarom pakken wij, samen met vele partners, ondermijnende criminaliteit aan.

De Haagse ondermijningsaanpak Als gemeente Den Haag streven wij naar een veilige en

In samenwerking met onze (keten)partners zet het college

weerbare samenleving door ondermijnende criminaliteit

zich in om ondermijnende criminaliteit en de impact

en de ontwrichtende effecten ervan - in samenwerking

ervan op inwoners, buurten en wijken zo gericht en

met onze (keten)partners - aan te pakken. Door te signa-

effectief mogelijk te bestrijden. Hierbij richt het college

leren, te voorkomen en te verstoren bestrijden wij onder-

zich op die vormen van (ondermijnende) criminaliteit die

mijnende criminaliteit binnen onze stad zo gericht en

ook daadwerkelijk op lokaal niveau zijn aan te pakken.

effectief mogelijk.

Dit vertaalt zich in een gebiedsgerichte aanpak, ingegeven vanuit de lokale problematiek, en gericht op specifieke

“Een veilig en weerbaar Den Haag waar we ondermijnende criminaliteit signaleren, voorkomen en verstoren en de effecten daarvan op de Haagse samenleving verminderen.”

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

doelgroepen. Aandachtsvelden binnen de Haagse ondermijningsaanpak zijn drugs, mensenhandel (inclusief het tegengaan van illegale prostitutie), vastgoed en het voorkomen en tegengaan van jonge aanwas.

3

2. Signaleren Deze rapportage omvat de resultaten die afgelopen jaar binnen de gemeentelijke aanpak van ondermijning zijn behaald. De resultaten worden weergegeven aan de hand van de drie pijlers binnen de Haagse aanpak: signaleren, voorkomen en verstoren.1

Onder de pijler signaleren vinden zowel activiteiten plaats die gericht zijn op het verkrijgen van een accuraat

Het aantal geregistreerde overlastmeldingen in

beeld van de lokale ondermijningsproblematiek als activi-

relatie tot drugs- en alcoholgebruik in Den Haag

teiten die tot doel hebben de bewustwording bij specifieke

neemt de laatste jaren toe; in 2017 was nog sprake

doelgroepen over (ontwikkelingen en signalen van)

van circa 1.700 registraties en in 2022 waren dit

ondermijning te vergroten.

er bijna 3.900. Daarnaast ervaart één op de drie Haagse inwoners overlast door drugsgebruik in

2.1 Ondermijning in beeld brengen Voor een gerichte en effectieve aanpak van ondermijning is het van belang een accuraat beeld te hebben van de specifieke ondermijningsproblematiek in Den Haag. De gemeente vertrouwt hiervoor op een veelvoud aan informatiebronnen variërend van politie-informatie en analyses tot ondermijningsbeelden van het RIEC en gege-

de eigen buurt. Het aantal registraties in relatie tot harddrugs in Den Haag is over de jaren heen redelijk stabiel. In 2022 ligt het aantal registraties wel hoger dan in de periode 2019 tot en met 2021 maar weer lager dan 2011, 2013 en 2015-2017 het geval was. Van de respondenten van de Veiligheidsmonitor (2021) geeft 18% aan gevallen van dealen in harddrugs te zien of te vermoeden.

vens uit gemeentelijke systemen. Daarnaast wordt het (vrij toegankelijke) dashboard “Zicht op Ondermijning” benut, aangevuld met inzichten uit de tweejaarlijkse Veiligheidsmonitor.

1

Sommige resultaten kunnen onder meerdere pijlers worden geschaard

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

4

Om aard en omvang van de lokale ondermijningsproble-

aanzet tot een tactische daderbeeldanalyse opgeleverd.

matiek en een aantal specifieke ontwikkelingen scherper

Deze analyse en bijbehorende inzichten vormen input

in beeld te krijgen, hebben afgelopen jaar verschillende

bij het inzetten van interventies en dragen tevens bij

activiteiten plaatsgevonden.

aan het beter begrijpen van de lokale situatie.

In 2023 is een “gestapeld” drugsbeeld opgeleverd dat

In aanvulling hierop zijn afgelopen jaar diverse onder-

inzicht geeft in het (middelen)gebruik en drugsgerelateer-

zoeken met betrekking tot specifieke doelgroepen geïni-

de overlast en criminaliteit in Den Haag. Voor dit beeld

tieerd. Zo is een onderzoek gestart naar de invulling van

is uit een breed scala aan (open en gesloten) bronnen

jongerenwerk aan de zogenoemde “2%-doelgroep”; dit

geput. De hoofdlijnen uit het drugsbeeld zijn opgenomen

zijn jongeren met problematisch gedrag die niet meer

in een raadsmededeling die eind 2023 naar de raad is

via regulier jongerenwerk kunnen worden geholpen.

verzonden (RIS31758). De raadsmededeling omvat ook

Ook is een onderzoek naar vroegsignalering van kinderen

een uiteenzetting van de mogelijkheden voor het college

onder de 12 jaar gestart. Dit zijn kinderen die vanwege

en burgemeester om drugsoverlast en – criminaliteit

hun leeftijd nog niet strafbaar zijn maar die wel risicovol

op lokaal niveau aan te pakken en de inzet die hierop

delictgedrag vertonen. Vroegtijdige signalering maakt

plaatsvindt. Deze inzet bestaat uit toepassing van uit-

het mogelijk om aan het kind en de ouders/verzorgers

eenlopende bestuurlijke bevoegdheden en instrumenten

passende hulpverlening te bieden.

en de aanpak van ondermijning in brede zin. Interventies binnen de aanpak richten zich daar waar effectief (ook) op het voorkomen en verstoren van strafbare gedragingen in relatie tot drugs.

Om de output en outcome van het geheel aan activiteiten en interventies binnen het programma Pmg goed te monitoren, wordt tenslotte gewerkt aan de ontwikkeling van een handzame monitor. Ontwikkeling hiervan vindt plaats in samenwerking met ketenpartners, het Ministerie van

Om meer inzicht te krijgen in ondermijnende criminali-

JenV en andere Pmg-gemeenten.

teit in relatie tot vastgoed is afgelopen jaar gestart met het ontwikkelen van een systematiek die het mogelijk moet maken om inzichten uit het (landelijke) dashboard “Zicht op ondermijning” als vertrekpunt te nemen bij een in 2024 uit te voeren analyse. Deze analyse heeft tot doel mogelijk malafide vastgoedtransacties op wijk- en/ of eigenaarsniveau in beeld te brengen zodat op basis daarvan een gerichte aanpak kan worden ingezet.

Uit het dashboard Zicht op Ondermijning blijkt dat 6,4% van de Haagse jongeren in 2021 een hoger risico loopt om in de drugscriminaliteit betrokken te raken. Dit is hoger dan het landelijke gemiddelde (5%) maar vergelijkbaar met Amsterdam (6,7%). Met name in Rotterdam ligt het percentage risicojongeren hoger (8%).

Binnen het programma Preventie met Gezag (Pmg) is samen met de betrokken partners op verschillende manieren gewerkt aan het verkrijgen van meer inzicht in de problematiek rond jonge aanwas. Het programma Pmg heeft tot doel te voorkomen dat jongeren tot de criminaliteit toetreden, dat er passend wordt ingegrepen bij jongeren die (al) stappen hebben gezet in de (ondermijnende) criminaliteit en dat de voedingsbodem voor (ondermijnende) criminaliteit wordt weggenomen door het bieden van perspectief en het stellen van grenzen. Het programma richt zich specifiek op jongeren in Den

Signalen over mogelijke ondermijnende criminaliteit die bij de gemeente binnenkomen, worden verwerkt door het gemeentelijk Informatie Knooppunt Ondermijning (IKO). Het IKO zet deze signalen, al dan niet aangevuld met relevante informatie, ter opvolging door naar de juiste in- of externe partner. In 2023 heeft het IKO 534 MMA-signalen (Meld Misdaad Anoniem) verwerkt en doorgezet. Daarnaast zijn 12 signalen in RIEC-verband integraal, tussen de betrokken partners, besproken.

Haag Zuidwest. Om de doelgroep van de aanpak beter in beeld te krijgen, is door de politie een informatiebeeld opgeleverd waarin informatie uit politiesystemen is samengebracht met expertise over de lokale context in dit deel van de stad. Behalve meer inzicht in de doelgroep gaat dit beeld ook helpen bij het monitoren van de ingezette interventies. Daarnaast heeft de politie een eerste

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

Een manier om meer zicht te krijgen op (ondermijnende) activiteiten in Scheveningen Haven is gebruikmaking van technologie, in dit geval de inzet van “slimme” camera’s en bijbehorend registratiesysteem. Dit innovatieve systeem, dat sinds eind 2022 operationeel is, heeft

5

het Havenbedrijf in 2023 succesvol ondersteund bij het verkrijgen van (meer) zicht op vaarbewegingen en

In Den Haag is ieder jaar sprake van vermoedelijke

het gerichter uitvoeren van controles. Ook zijn alvast

slachtoffers van mensenhandel, zoals seksuele

voorbereidingen getroffen voor doorontwikkeling van

uitbuiting, criminele uitbuiting en arbeidsuit-

het systeem door toevoeging van nieuwe functionalitei-

buiting. Deze vorm van ondermijning is echter

ten. Naast een marktconsultatie is een Impact Assessment

cijfermatig lastig in beeld te krijgen. In Den Haag

Mensenrechten en Algoritmes (IAMA) uitgevoerd voor

zien we dat vooral vrouwen slachtoffer zijn van

zowel het huidige systeem als met het oog op de toe-

seksuele uitbuiting en dat bij arbeidsuitbuiting

komstige doorontwikkeling.

mannelijke slachtoffers relatief vaker voorkomen. Arbeidsuitbuiting komt voor in sectoren als land-

In het najaar van 2023 is gestart met een onderzoek naar ondermijnende criminaliteit in de automotivebranche (RIS316233). Verschillende gebieden in Den Haag met een hoge concentratie aan autobedrijven wordt hierbij onder de loep genomen. Op basis van het beeld dat hieruit naar voren komt, kunnen gerichte maatregelen volgen.

en tuinbouw, horeca, industrie en huishoudelijk werk (RIS316674). Daders maken daarbij gebruik van kwetsbare personen die bijvoorbeeld vanwege hun leeftijd, verblijfsstatus, financiële situatie, licht verstandelijke beperking en/of isolement in een uitbuitingssituatie kunnen worden gebracht en gehouden. Uit de weinige, meer objectieve data afkomstig uit de Veiligheidsmonitor (2021) blijkt

2.2 Bewustwording en weerbaarheid

dat circa 20% van de Haagse respondenten denkt

Om bewustwording over ontwikkelingen en (mogelijke)

arbeiders, in slechte leef- en arbeidsomstandig-

signalen in relatie tot ondermijnende criminaliteit te bevorderen, hebben in 2023 uiteenlopende activiteiten plaatsgevonden. Deze activiteiten richten zich op inwoners, ondernemers en professionals.

of vermoedt dat in de eigen buurt buitenlandse heden, worden uitgebuit. Hoewel dit niet gelijk staat aan uitbuiting, geeft circa 6% van de respondenten aan te weten of te vermoeden dat er sprake is van illegale prostitutie in de woonbuurt.

Ter uitvoering van het “Actieprogramma Mensenhandel Den Haag (2020-2023): naar een stad zonder uitbuiting” (RIS305595) is opnieuw de “Week van de Mensenhandel” georganiseerd. Dit jaar stond criminele en seksuele uitbuiting van jongeren centraal. Via uiteenlopende activiteiten is ingezet op het creëren van meer bewustwording onder zowel jongeren als professionals. Succesvol middel hierbij was de escapetruck mensenhandel die gedurende de week op verschillende plekken in de stad heeft gestaan en waar scholieren en professionals op interactieve wijze kennis hebben gemaakt met de problematiek rond uitbuiting. De escapetruck is ontwikkeld door de politie, met een ontwikkelbijdrage van de gemeente Den Haag, en wordt inmiddels ook in andere Europese landen ingezet om uiteenlopende vormen van uitbuiting onder de aandacht te brengen. De week bestond verder uit een symposium, webinars over de rol van social media bij uitbuiting, een expositie in het Atrium en een wijkdiner in Vadercentrum ADAM.

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

6

In het kader van bewustwording met betrekking tot ondermijnende criminaliteit en het verhogen van de

Het witwassen van criminele gelden via de

meldingsbereidheid is voor professionals uit de vast­

aankoop van vastgoed is een bekend fenomeen.

goedsector een Meld Misdaad Anoniem (MMA) campagne

Onverklaarbare woningaankopen en snelle groei

georganiseerd. Via social media, YouTube en Google

van vastgoedportefeuilles zijn indicatoren voor

advertenties werd de doelgroep binnen de eigen (werk)

vastgoedfraude die zich ook in Den Haag manifes-

omgeving geconfronteerd met de risico’s van onder­

teren. Bekend is dat 14% van de woningaan­kopen

mijning in het vastgoed en de wijze waarop hierover veilig

in Den Haag (2015) geheel of gedeeltelijk is gefinan-

gemeld kan worden. In het verlengde hiervan is voor

cierd met onbekend vermogen (landelijk: 12%).

makelaars en notarissen uit Den Haag en medewerkers

Daarbij ging het om een gemiddelde, onverklaar-

binnen de gemeente die werkzaam zijn op het terrein

bare, som van €238.000 (landelijk: €179.000). Daar-

van vastgoed een informatiebijeenkomst georganiseerd.

naast was in 2015 4,3% van de Haagse woningen

Tijdens deze bijeenkomst zijn ontwikkelingen en risico’s

in eigendom van een “snelle groeier” en onderdeel

in relatie tot ondermijnende criminaliteit en de verschil-

van een snel groeiende vastgoedportefeuille

lende manieren waarop vastgoed hierin een rol speelt

(landelijk: 2,8%).

door experts van het RIEC en de politie uiteengezet. Mede in relatie tot de poortwachtersrol zijn dilemma’s besproken waarmee makelaars en notarissen zich in de praktijk geconfronteerd zien.

In Scheveningen Haven, al enkele jaren één van de focusgebieden binnen de Haagse aanpak van ondermijning, hebben verschillende activiteiten plaatsgevonden in het kader van bewustwording. Voor inwoners en ondernemers zijn in het kader van een MMA-campagne meerdere informatieavonden georganiseerd. Hierbij stond, naast bewustwording op het gebied van ondermijnende acti-

Scheveningen Haven ‘Ondermijning in beeld’

viteiten, ook het verhogen van de meldingsbereidheid centraal. Tevens is in de haven ‘Ondermijning in beeld’ georganiseerd; een driedaags evenement waarbij gebruik is gemaakt van een “escapeboot” en waarbij vanuit de “ondermijningsbus” voorlichting is gegeven. Door het Informatie Knooppunt Ondermijning (IKO) is afgelopen jaar – met het oog op het versterken van de interne informatiepositie - een netwerk van gemeentelijke “spoorhouders” opgezet. Voor deze spoorhouders is een eerste inhoudelijke sessie georganiseerd om meer bewustwording te creëren ten aanzien van signalen die kunnen duiden op mogelijk ondermijnende activiteiten. Specifiek aan medewerkers van de Dienst Publiekszaken zijn daarnaast, in samenwerking met Bureau Integriteit, workshops over het thema ondermijning gegeven. Het vergroten van de bewustwording, ook ten aanzien van de eigen rol en verantwoordelijkheid, staat in deze workshops centraal.

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

7

3. Voorkomen Tweede pijler binnen de Haagse aanpak is voorkomen; het inzetten van interventies waarvan een preventieve werking uitgaat. Deze interventies kunnen gericht zijn op specifieke doelgroepen maar ook op specifieke activiteiten.

Binnen het programma Preventie met gezag (Pmg) is afgelopen jaar samen met het stadsdeel Escamp fors geïnvesteerd in het realiseren van meer preventief aanbod op jongerenlocaties. Jongeren krijgen hier na schooltijd ondersteuning bij hun persoonlijke ontwikkeling. Ook zijn scholen betrokken. Op het Zuid-West College en het Roemer Visscher College is gestart met de inzet van schoolgebonden jongerenwerk. Leerlingen krijgen hier extra programma’s aangeboden op het gebied van persoonlijkheidsvorming, burgerschap, beroepsoriëntatie en vrijetijdsbesteding. Daarnaast zijn beide scholen gestart met spreekuren van HALT en met een jongerenrechtbank. In het basisonderwijs zijn de eerste “brugfunctionarissen” ingezet voor een betere verbinding tussen school, thuis en de wijk.

“Op het Zuid-West College vinden we het belangrijk dat leerlingen gedreven zijn en verantwoordelijkheid pakken. Een aantal leerlingen is nu in opleiding voor de jongerenrechtbank, waardoor ze medeverantwoordelijk zijn voor de veiligheid in onze school. Een mooie opsteker voor de leerlingen om deze kant van het spectrum te zien en te ontdekken dat dit ook een carrièremogelijkheid is.” Directeur Zuid-West College Den Haag

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

8

De aanpak van ondermijning in Scheveningen Haven

gemeentelijk onroerend goed (31), terrasvergunningen

was tot dusver vooral gericht op het bestrijden van onder-

(35), bedrijfsactiviteitenvergunningen (41), marktver-

mijnende activiteiten “op het water”. Om het beeld van

gunningen (75), standplaatsvergunningen voor oliebol-

de aard en omvang van ondermijnende criminaliteit

len/kerstbomen (44), vuurwerkverkoopvergunningen

in het gebied rondom de haven (“op het land”) aan te

(3), aanbestedingen (13), evenementenvergunningen

scherpen, is in 2023 een zogenoemd actiegericht onder-

voor vechtsportgala’s (8) en een taxivergunning (1).

zoek uitgevoerd; uit dit onderzoek zijn aanknopingspunten voor verbreding en versterking van de aanpak naar voren gekomen. Op basis hiervan is samen met de betrokken partners waaronder politie, OM, RIEC Den Haag, Douane, KMar en het Havenbedrijf gestart met aanvullende interventies ter voorkoming van onder­ mijnende activiteiten in het gebied rondom de haven.

• In 2023 zijn 3 bedrijfsactiviteitenvergunningen en 1 vastgoedtransactie niet door de inhoudelijke Bibob-­ toets gekomen. Hetzelfde geldt voor 4 horecavergunningen en 4 slijterijvergunningen. De weigeringen hielden verband met uiteenlopende strafbare gedragingen zoals valsheid in geschrifte, witwassen, Opiumwet, illegaal gokken, mensensmokkel, deel­ name criminele organisatie en (een bundeling van)

“Als wijkagent in Scheveningen Haven zie ik dagelijks hoe wij hier een prachtige, maar ook potentieel kwetsbare, zeehaven in de gemeente hebben. Scheveningen Haven is niet alleen aantrekkelijk om in te werken, te wonen en te recreëren maar ook voor criminele activiteiten zoals drugsmokkel. Met het project Scheveningen Haven Weerbaar tegen Ondermijning weten wij als samenwerkende overheid de handen effectief ineen te slaan en ondermijnende activiteiten in de haven tegen te gaan.” Wijkagent Scheveningen Haven Ter voorkoming van het (onbewust) faciliteren van (ondermijnende) criminele activiteiten, vormt de Bibob-toets al jaren een effectief, met name preventief, instrument. De Bibob-toets kan worden ingezet bij gemeentelijke beslissingen in het kader van vergunningverlening, subsidieverstrekking, vastgoedtransacties en aanbestedingen. • Het Gemeentelijk Bureau Bibob heeft in 2023 - behalve in het kader van horeca-, seksinrichting- en slijterijvergunningen - Bibob-toetsen uitgevoerd in verband met

lichtere vergrijpen. • In 2023 zijn 11 vergunningen buiten verdere behandeling gelaten omdat de aanvrager – kort gezegd – niet kon aantonen dat de geïnvesteerde, financiële middelen uit een legale bron afkomstig waren. In 8 gevallen heeft de aanvrager, na aanvullende vragen over de financiering of na een voornemen tot weigering van de aanvraag, zelf de aanvraag ingetrokken. • In 24 gevallen is een “vergunning met bijzondere voorschriften” verstrekt. Een bijzonder voorschrift kan bijvoorbeeld bestaan uit een jaarlijkse extra toets op antecedenten (gedurende 3 jaar), het herstructureren van de financiering, het treffen van verplichte maatregelen bij het tegengaan van illegaal gokken of het aanleveren van fiscale gegevens.

“Tussen mijn basisteam en het Gemeentelijk Bureau Bibob verloopt de samenwerking zeer soepel. Zo hebben we een innovatieve methode ontwikkeld waarbij we de vergunning van foute illegale gokgelegenheden vrij gemakkelijk kunnen afpakken, als na een waarschuwing het illegaal gokken nog steeds voortduurt.” Politiemedewerker basisteam De Heemstraat.

omgevingsvergunningen met bouwactiviteiten (109), vastgoedtransacties voor de verkoop of verhuur van

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

9

4. Verstoren Onder deze derde pijler vallen (bestuurlijke) interventies die tot doel hebben criminele, ondermijnende, activiteiten gericht te verstoren. Om de criminele carrière van “jonge aanwas”, “doorgroeiers” en “harde kern” te verstoren, vindt op alle politiebureaus in Den Haag het zogenoemde PGA lokaal overleg plaats. Hier worden jongeren besproken die betrokken zijn bij opiumdelicten, ernstige overlast, (steek) wapens of High Impact Crimes. Voor iedere aangemelde casus maken de ketenpartners gezamenlijk een plan

“Weet je, het kan 1, 5 of 10 jaar goed gaan. Maar uiteindelijk word je gepakt. Door die gasten zelf, of door de politie. Dat is geen leven”. Jongere uit Den Haag Zuidwest.

van aanpak. In het kader van Preventie met gezag (Pmg) is in 2023 geïnvesteerd in extra personele capaciteit voor het PGA lokaal overleg op de twee politiebureaus in Den Haag Zuidwest; PGA-casussen kunnen hierdoor intensiever worden geanalyseerd en begeleid. Daar waar nodig wordt ondersteuning voor ouders/verzorgers, broertjes en zusjes georganiseerd. Daarnaast is het aantal beschikbare interventies uitgebreid zodat meer maatwerk kan worden geboden. Zo kan bijvoorbeeld het TopX-team worden ingezet; dit team richt zich op jongeren die uit de criminaliteit willen stappen. Het TopX-team heeft in 2023 extra geïnvesteerd in scholing en verdieping op de actualiteiten en werkzame interventies.

Ook is ervaring opgedaan met (structurele inzet van) de last onder dwangsom voor jonge straatdealers; een sterk preventieve maatregel die voor een jongere een stok achter de deur kan vormen om hulpverlening te aanvaarden. Op basis van artikel 2:74 APV kan de burgemeester een last onder dwangsom opleggen aan jongeren tot 27 jaar die drugs verhandelen op straat. De last onder dwangsom wordt opgelegd in combinatie met het strafrechtelijke traject en het hulpverleningstraject. Door in te zetten op deze pijlers moet worden voorkomen dat de jongere de stap zet naar de georganiseerde drugscriminaliteit. Per casus wordt bekeken of de last onder dwangsom een passende maatregel is. De toepassingswijze bij jonge straatdealers is in een beleidsregel vastgelegd (RIS315595). In 2023 zijn 17 lasten onder dwangsom opgelegd.

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

10

Daarnaast hebben politie en OM afgelopen jaar hun

Eén van de bestuurlijke interventies binnen de Haagse

werkprocessen zo ingericht dat zaken van bepaalde on-

aanpak van ondermijning waarmee al enige jaren ervaring

dermijnende delicten (o.a. drugsdelicten, mensenhandel,

is opgedaan, is de vergunningplicht voor bedrijfsmatige

geweld en cybercriminaliteit) van jongeren tot 27 jaar uit

activiteiten. Een vergunningplicht kan gericht zijn op

Den Haag Zuidwest extra aandacht krijgen. Deze zaken

een specifiek gebied, een object of een branche. Door

worden door de politie van extra contextinformatie voor-

het uitvoeren van een screening in het kader van de

zien door middel van een Pmg sociaal-verhoor waarbij

vergunningaanvraag - al dan niet in combinatie met een

voor de meest effectieve afdoeningsbeslissing kan wor-

Bibob-toets - kunnen malafide ondernemers worden

den gekozen. Bovendien wordt het overgrote deel van de

geweerd.

zaken door een speciaal Pmg-team van het OM sneller afgedaan. Om de inwoners van Den Haag Zuidwest met multi-­ problematiek duurzaam en laagdrempelig te helpen, is in 2023 in wijkcentrum Moerwijk een wijkrechtbank ingericht. Voor de zaakstromen “lichte strafzaken, leerplichtzaken en incassozaken” zijn de bijbehorende werk­ processen samen met de betrokken ketenpartners (recht­bank, OM, politie, gemeente, advocatuur, Zorgen Veiligheidshuis, Reclassering, Raad voor de Kinder­ bescherming en woningbouwcorporaties) uitgewerkt. In 2024 worden de eerste zaken in de wijkrechtbank behandeld.

In 2023 is de vergunningplicht die in 2020 in het gebied Weimarstraat/Beeklaan was ingevoerd, geëvalueerd (RIS316926). Bewoners, ondernemers en samenwerkingspartners hebben hiervoor input geleverd. Uit de evaluatie is naar voren gekomen dat op het terrein van leefbaarheid, winkelaanbod, uitstraling, veiligheid en het tegengaan van ondermijnende criminaliteit, vooruitgang is geboekt.

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

11

De concentratie malafide ondernemingen is afgenomen

gebruikelijk. Daarnaast heeft het HEIT in Den Haag 196

en neveneffecten - zoals leegstand en verplaatsing van

controles in de vergunde prostitutiebranche uitgevoerd

deze malafide ondernemingen - lijkt nauwelijks aan de

en 57 controles in de niet-vergunde prostitutiebranche.

orde. Mede op basis van de evaluatie heeft de burgemees-

Het online aanbieden van niet-vergunde diensten wordt

ter besloten de vergunningplicht in dit gebied voor nog

ook door het HEIT gemonitord; daar waar nodig wordt

eens drie jaar te verlengen om daarmee de ingezette

hierop geacteerd. Indien bij controles overtredingen en/

verbetering verder te kunnen brengen (RIS316926).

of andere misstanden worden geconstateerd, wordt hieraan door de betreffende samenwerkingspartner(s) opvol-

In 2023 is gestart met uitbreiding van de vergunningplicht naar een tweede gebied in de stad: Jan Luykenlaan/Van Baerlestraat (RIS314549). Vooralsnog is de vergunning in circa 10% van de gevallen niet afgegeven.

ging gegeven. Deze opvolging kan bijvoorbeeld bestaan uit het opleggen van (bestuurlijke) boetes, inbeslagname van illegale goederen, sluiting van een pand, uitkeringsmaatregelen of het starten van een (vervolg)onderzoek.

Net als bij de vergunningplicht in de Weimarstraat/ Beeklaan maakt de vergunningplicht ook hier deel

Een bestuurlijke interventie om drugscriminaliteit en

uit van een breed integraal pakket aan maatregelen.

problematiek rond overlastgevende deal- en gebruiker-

Belangrijk aspect hierbinnen is de inzet van een trans­

spanden te verstoren, is de sluitingsbevoegdheid van

formatiemanager die een schakelfunctie tussen

de burgemeester op grond van artikel 13b Opiumwet.

gemeente, ondernemers, vastgoedeigenaren en

In 2023 zijn op basis hiervan 35 panden gesloten waar-

woningcorporaties vervult.

van 29 woningen, 3 bedrijfspanden en 3 garage- of kelderboxen. Daarnaast is ten aanzien van 2 woningen een last onder dwangsom opgelegd. In 11 gevallen is

“De gebiedsgerichte, prioritaire ondermijningsaanpak Weimarstraat/ Beeklaan is een succes. Doel is het kaf van het koren te scheiden en een eerlijk ondernemersklimaat te realiseren. Andere steden zien deze Haagse aanpak inmiddels als best practice.”

een waarschuwing gegeven waarvan 10 woningen en

Transformatiemanager Weimarstraat/Beeklaan

inrichtingen gesloten in verband met drugshandel (5),

1 bedrijfspand. De (nieuwe) jurisprudentielijn vraagt bij de toepassing van de bevoegdheid om een zorgvuldige uitvoering van de evenredigheidstoets. Dit geldt in het bijzonder voor woningen. De toepassingswijze van artikel 13b Opiumwet is recent vastgelegd in een beleidsregel (RIS316433). In aanvulling hierop zijn in 2023 in totaal 19 horeca-­ ernstige geweldsincidenten (10), illegale exploitatie (2), overtreding sluitingstijden (1) en inzet van een illegale

Het Haags Economisch Interventie Team (HEIT) vervult

portier (1).

een belangrijke rol binnen de aanpak van ondermijnende criminaliteit en het tegengaan van misstanden in de prostitutie. Partners binnen het HEIT zijn gemeenten in het werkgebied van de Eenheid Den Haag, politie, Belastingdienst, Douane, Inspectie SZW, NVWA, UWV en de drie Omgevingsdiensten in de regio. Op basis van signalen over mogelijke misstanden voert het HEIT integrale controles bij ondernemingen in uiteenlopende branches en in de prostitutiebranche. In 2023 heeft het HEIT in Den Haag 172 controles uitgevoerd bij ondernemingen in de horeca, detailhandel en automotivebranche. Vanwege de capaciteitstekorten bij de politie zijn afgelopen jaar in deze branches minder HEIT-controles uitgevoerd dan

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

12

5. Vooruitblik 2024 Deze paragraaf bevat per thema een opsomming van activiteiten die voor 2024 staan gepland. Deze activiteiten zijn gericht op het signaleren, voorkomen en verstoren van ondermijnende criminaliteit en bijkomende effecten.

Jonge aanwas

Focusgebieden en branches

Het uitvoeringsprogramma Preventie met gezag (Pmg)

Een gebiedsgerichte aanpak maakt het mogelijk om

gaat in 2024 het tweede jaar in. In 2023 is het programma

ondermijning in een beperkt, overzichtelijk gebied (doel)

in de steigers gezet, wat heeft geresulteerd in een goede

gericht aan te pakken. Het kan daarbij gaan om een straat

basis waarbij - vanuit meerdere invalshoeken - wordt

of een (groter) gebied maar ook om een specifieke branche

gewerkt aan de problematiek rond jonge aanwas in Den

binnen een bepaald gebied. In aanvulling op lopende

Haag Zuidwest. Deze basis wordt in 2024 verder verstevigd

aanpakken (Weimarstraat/Beeklaan en Jan Luykenlaan/

waarbij onder andere wordt ingezet op het realiseren van

Van Baerlestraat) zullen in 2024 nieuwe gebiedsgerichte

een gedegen doelgroep- en netwerkanalyse, verdere con-

aanpakken worden gestart, al dan niet in combinatie met

cretisering van wijkgericht werken en nog meer sturing

het invoeren van een vergunningplicht. In 2024 zal daar-

en coördinatie vanuit PGA lokaal. In 2024 zullen jongeren

naast ervaring worden opgedaan met toepassing van een

en wijkbewoners meer inhoudelijk bij het programma

vergunningplicht op specifieke objecten. Vanzelfsprekend

worden betrokken en zal de communicatie nog beter op

dient de problematiek in relatie tot het object daartoe

de wijk worden afgestemd. In aanvulling hierop zal de

wel aanleiding te geven. Het verkennend onderzoek naar

online wereld van jongeren een belangrijke invalshoek

ondermijning in de automotivebranche in Den Haag zal

in de aanpak gaan vormen.

worden afgerond waarna op basis van de uitkomsten een passend maatregelenpakket kan worden uitgewerkt.

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

13

De aanpak in Scheveningen Haven wordt in 2024 uit­

van een boot – van zowel handhavingsorganisatie als

gebreid en versterkt. In het project “Scheveningen Haven

politie - en zullen extra barrières op de kade worden op-

Weerbaar tegen Ondermijning” blijven de betrokken

gezet. Tevens zal een nieuwe, verbeterde, versie van het

partners gezamenlijk optrekken. De focus komt in 2024

registratiesysteem voor vaartuigen worden opgeleverd.

meer te liggen op het aanpakken van ondermijnende

In navolging van het Havenbedrijf zullen naar verwachting

activiteiten in het gebied zelf (”op het land”) via de

ook andere partners van het systeem gebruik gaan maken.

geïdentificeerde gelegenheidsstructuren. Tegelijkertijd

Met het oog op het vergroten van de bewustwording en

wordt de structurele aanwezigheid van diensten in de

weerbaarheid zal de MMA-campagne een vervolg krijgen.

haven gecontinueerd, onder andere door gebruikmaking

Scheveningen Haven weerbaar tegen ondermijning

1. Versterk het zicht en toezicht op het water 2. Investeer in zicht en toezicht op het land 3. Bouw aan een weerbaar gebied

Ontwikkeling registratiesysteem voor het in- en uitgaande vaarverkeer

4. Organiseer de samenwerking duurzaam

Verkennen mogelijkheden om fysieke barrières te realiseren kergebi an

ed

Meer structurele en intensieve aanwezigheid van handhavers in het havengebied

Bewustwording en weerbaarheid van inwoners

Structureel cameratoezicht in het havengebied

Bewustwording en weerbaarheid van specifieke branches

vis

rij se

Screening van ligplaatshouders met een huurovereenkomst

KUSTWACHT

Derde haven

Bouwen aan vertrouwen in het gebied

Integrale gebiedsgerichte benadering vanuit de gemeente

Eerste haven stadsdeelkantoor

Benoem Scheveningen Haven tot Handhavingsknelpunt (HHK)

tgoed vas

drijven be

Scheveningen

n

chthave ja

Tweede haven

Fysieke locatie in de haven

trip

Aanjager voor de aanpak

Verbind de operatie en de opsporing in het gebied waar mogelijk beter aan elkaar

operatie

g

opsporin

Bundel de krachten en benut controleacties beter

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

Van werkgroep naar brede beweging

Scheveningen Haven lokaal en landelijk op de agenda

14

Drugs, mensenhandel en vastgoed

selen van ondermijningssignalen. Het inrichten van een

De gemeentelijke aanpak van de drugsproblematiek, die

signaal-/casusgericht overleg met gemeentelijke partners

bestaat uit gerichte inzet van bestuurlijke bevoegdheden en instrumenten, in combinatie met de brede aanpak van ondermijning, wordt in 2024 onverminderd voortgezet. In 2024 zal binnen de gebiedsgerichte aanpakken, in afstemming met de partners, worden gezocht naar mogelijkheden om meer integraliteit tussen de uiteen­ lopende activiteiten en interventies tot stand te brengen. De uitkomsten van het in 2023 uitgevoerde rioolwater­ onderzoek zullen het beeld over het middelengebruik in

maakt hier onderdeel vanuit. Daarnaast zullen de werkprocessen van het informatieknooppunt ondermijning in 2024 worden ondersteund door ingebruikname van een zaakregistratiesysteem. Via dit systeem kunnen signalen met (gemeentelijke) partners worden gedeeld en waar mogelijk aangevuld met relevante informatie. Aanknopingspunten voor meer datagedreven werken - op basis van een uitgevoerde datavolwassenheidsscan zullen in 2024 eveneens worden opgepakt.

Den Haag verder aanscherpen en input vormen voor de aanpak als geheel. In het kader van bewustwording en het tegengaan van normalisering van drugsgebruik zal in 2024 een bewustwordingscampagne cocaïne worden gelanceerd; de wereld die achter cocaïnegebruik schuilgaat en de impact van georganiseerde drugscriminaliteit op wijken, buurten en (kwetsbare) inwoners zal hierbij de voornaamste invalshoek vormen. Mede op basis van de evaluatie van het Actieprogramma Mensenhandel Den Haag 2020-2023 zal met de betrokken partners een nieuw, meerjarig actieprogramma aanpak Mensenhandel worden opgesteld. Naar verwachting zal het nieuwe actieprogramma medio 2024 naar de raad worden verzonden. Het nader analyseren van informatie over vastgoed uit het dasboard Zicht op Ondermijning zal worden voortgezet. Deze analyses hebben tot doel concrete aan­ knopingspunten te vinden voor een gerichte en integrale aanpak van ondermijnende activiteiten in relatie tot vastgoed. In het kader van de Citydeal Transformatie Binnensteden zal, samen met de betrokken partners, worden bijgedragen aan de totstandkoming van een effectieve en vernieuwde aanpak van ondermijning in met name het commercieel vastgoed in de binnenstad. Verder zal in 2024 opnieuw worden ingezet op het vergroten van bewustwording en weerbaarheid.

Informatie Knooppunt Ondermijning In 2024 wordt het netwerk van gemeentelijke spoorhouders verbreed naar andere diensten en afdelingen binnen de gemeentelijke organisatie. Naast het creëren van meer bewustwording bij professionals zal 2024 in het teken staan van het op meer structurele basis uitwis-

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

Foto’s: Martijn Beekman, Jurriaan Brobbel, Renske Derkx, Jurjen Drenth, Arjan de Jager, Valerie Kuypers, Serge Ligtenberg

15

Infographic Ondermijning in beeld

Signaleren Voorlichting & bewustwording

534

MMA-meldingen

Voorkomen

Voorkomen jonge aanwas

Inzet technologie Scheveningen Haven

BIBOB-toets

Exclusief horeca-, seksinrichtingen slijterijvergunningen

Omgevingsvergunning met bouwactiviteiten (109) Marktvergunning (75) Standplaatsvergunning oliebollen/kerstbomen (44) Bedrijfsactiviteitenvergunning (41) Terrasvergunning (35) Vastgoedtransactie verkoop/verhuur gemeentelijk onroerend goed (31) Aanbesteding (13) Evenementenvergunning vechtsportgala’s (8) Vuurwerkverkoopvergunning (3) Taxivergunning (1)

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

16

Verstoren Interventies jonge aanwas

Wijkrechtbank

Focusaanpak ondermijning Weimarstraat/Beeklaan

Ge m Bu een rea te u B lijk ibo b

ge

IT

Re at

Inzet op bonafide londernemersklimaat ers

p

Inzet transformatiemanager • coachingstrajecten • aantrekken nieuwe ondernemers • omvorming naar wonen

an

W

la

ei

ek

m

Be

ar

st

ra

at

s tie ven r e Int

Inz et

Interventies

N

> weigering aanvraag (procedure loopt) > buiten behandeling laten aanvragen > waarschuwingen illegale exploitatie > sluitingen Opiumwet + regulier handhavingstraject

oo

N

ar

ew

dw

to

ek

ns

be

tr

er

aa

t

rd ss tr aa t

HEIT-controles in 2023 in Den Haag

Sluitingen Sluiting woning, bedrijfspand of garagebox i.v.m. drugs: Sluiting (35) Waarschuwing (11) Lasten onder dwangsom (2) Sluiting horeca-inrichting (19) in verband met:

Horeca, detailhandel en automotivebranche (172) Vergunde prostitutiebranche (196) Niet-vergunde prostitutiebranche (55)

Jaarrapportage Haagse Aanpak Ondermijning 2023

Ernstig geweldsincident (10) Drugshandel (5) Overig (4)

17

n

Kep

laa

Vergunningplicht (ex art. 2:98 APV) • 80 aanvragen behandeld • 9 casussen met interventies

tra

sse

t Pilo

Aanpak malafide bedrijvigheid

nte

HE

Op Tij enba d Co elijk re Or ffe e c de esh am op era s