RIS318384 Net Zero City bijlage

gemeente Eindhoven Inboeknummer 24bst00158 Dossiernummer 24.08.202 B&W beslisdatum 20 februari 2024

Raadsinformatiebrief

Onderwerp: Voortgang Klimaatmissie Eindhoven-Helmond

Inleiding Eindhoven en Helmond willen gezamenlijk zo snel mogelijk klimaatneutraal worden en zetten in op circulariteit en klimaatbestendigheid. Dat kunnen de gemeenten niet alleen. Het afgelopen jaar zijn met drie stadslabs en twee klimaatconferenties stappen gezet om samen met bedrijven, kennisinstellingen, organisaties en individuele bewoners toe te werken naar een Klimaat Deltaplan voor Eindhoven en Helmond. Dit plan zet voor beide steden de koers uit richting fossielvrije, circulaire en klimaatbestendige steden. Langs vier stadsthema's zijn 22 missies benoemd die samen voor de versnelling moeten zorgen. Ook hebben beide steden zich als duostad gekandideerd voor de EU-missie Klimaatneutrale en Slimme Steden (EU-missie). Om in aanmerking te komen voor het Europese missielabel moeten Eindhoven en Helmond een stedelijk klimaatcontract indienen, met als onderdeel een actieplan en een investeringsplan. Doel hiervan was om toegang te krijgen tot additionele middelen vanuit de EU om de doelstelling van missiesteden te realiseren om versneld en wel in 2030 klimaatneutraal te zijn. In juli 2023 heeft u ingestemd met de eerste indiening van het Stedelijk Klimaatcontract bij NetZeroCities (23bst00935), het Europese ondersteuningsplatform voor de Europese missiesteden.

Bij de start van de EU-missie in 2021 werd door Europa aangegeven dat het missielabel extra financiële mogelijkheden zou bieden op Europees niveau en dat het de toegang tot subsidies en fondsen makkelijker zou maken. Gedurende de looptijd van de missie is duidelijk geworden dat er geen middelen beschikbaar zijn om de versnelling mogelijk te maken die in Eindhoven en Helmond nodig is om 2030 klimaatneutraal te worden. Het meest recente communiqué van het ondersteuningsplatform van de EU-missie (Net Zero Cities) van eind januari bevestigt dit beeld. Een bestuurlijk gesprek met een ambtelijk vertegenwoordiger van de Europese Commissie heeft niet tot andere inzichten geleid. Zonder concrete ondersteuning vanuit Europa en aanvullende financiering vanuit het rijk is klimaatneutraliteit in 2030 niet mogelijk. Eindhoven en Helmond maken daarom pas op de

Inboeknummer 24bst00158 plaats met het indienen bij Europa van het stedelijk klimaatcontract. We blijven evenwel in gesprek met Europa en maken gebruik van kansen die Europa via concrete fondsen biedt om projecten in de steden te ondersteunen. En we blijven voortbouwen op het enthousiasme en de inzet die we het afgelopen jaar van alle betrokkenen hebben gezien om het behaleen van onze klimaatdoelen te versnellen.    

Actueel maatschappelijk onderwerp/probleem Coalitieafspraak Motie/amendement/toezegging Anders, namelijk Voortgang Klimaatmissie Eindhoven/Helmond

Besluit van college van burgemeester en wethouders 1. Instemmen met het advies om pas op de plaats te maken met het opnieuw indienen van het Stedelijk Klimaatcontract bij Europa. 2. Instemmen met het versturen van bijgevoegde Raadsinformatiebrief ter kennisgeving en motivering van bovenstaand beslispunt.

Argumenten/kanttekeningen In 2021 schreef de commissie dat een toegekend missielabel extra financiële kansen op Europees en nationaal niveau zou ontsluiten. Het missielabel beoogde het creëren van gerichte financieringsmogelijkheden uit andere programma's, waaronder uiteraard Europese fondsen, te vergemakkelijken. In januari 2024 schrijft de commissie in een communiqué over de missie het volgende: „Er moet echter worden opgemerkt dat de toekenning van het label geen goedkeuring door de Commissie inhoudt van specifieke projecten of maatregelen die in het Stedelijk Klimaatcontract zijn opgenomen en niet vooruitloopt op toekomstige besluiten over steun aan projecten die in het Stedelijk Klimaatcontract zijn opgenomen uit de EU-begroting, noch over financiering door de Europese Investeringsbank.” Dat raakt de haalbaarheid van de ambitie om al in 2030 klimaatneutraal te zijn. Hoewel we nog altijd willen versnellen op onze klimaatdoelen, moeten we constateren dat het jaartal 2030 hiermee steeds verder uit beeld raakt. Zo lang er geen concrete invulling wordt gegeven aan het Missielabel vormt het opstellen en indienen van het Contract bij Europa onevenredig veel tijd, aandacht en inzet die ten koste gaat van het proces in de steden. Een Klimaatcontract zal door de Europese Commissie alleen worden goedgekeurd als dit sectoraal en volgens strakke sjablonen is opgesteld.

Hieraan wordt vooralsnog vrij rigide vastgehouden. De sjablonen sluiten echter niet aan bij de integrale benadering die is voortgekomen uit het proces in de steden. Het afgelopen jaar is met drie stadslabs en twee klimaatconferenties stappen toegewerkt naar een Klimaat Deltaplan dat de koers uitzet richting fossielvrije, circulaire en klimaatbestendige steden. Hierin zijn vier stadsthema’s gedefinieerd en 22 missies benoemd die samen voor de versnelling moeten zorgen. De stuurgroep is van mening dat de inzet, tijd en aandacht die nodig is om te voldoen aan de indieningsvereisten vooralsnog beter kan worden gestoken in het proces dat is ingezet met de stad en het Klimaat Deltaplan.

2

Inboeknummer 24bst00158 Zonder aanvullende steun van Europa of het Rijk wordt de versnellingsambitie niet gehaald. De in 2016 door de gemeenteraad van Eindhoven vastgestelde Klimaatverordening blijft van kracht. De Klimaatverordening stelt als doel in 2030 de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990 met minimaal 55% te hebben teruggebracht en in 2050 met minimaal 95%. De EU-missie heeft als ambitie al in 2030 Klimaatneutraal te zijn. Steun van Europa en het Rijk is onontbeerlijk voor het behalen van deze ambitie. Zonder deze ondersteuning is de beoogde versnelling richting 2030 niet mogelijk en vallen de steden terug op de oorspronkelijke doelstellingen wat betreft klimaatneutraliteit. Kansrijke Europese subsidies en fondsen worden waar mogelijk benut en ook de samenwerking met de Nederlandse missiesteden blijft van kracht om een versnelling te kunnen realiseren. Met deze pas op de plaats wordt niet uitgesloten dat in de toekomst alsnog een Stedelijk Klimaatcontract kan worden ingediend bij de Europese Commissie. We blijven dan ook in gesprek met Europa. Ondanks dat er nu nog geen duidelijk wordt verschaft door Europa over de invulling van het Mission-Label, betekent dit niet op voorhand dat het MissionLabel in de toekomst geen waarde heeft.

Ook is het goed mogelijk dat onderdelen van het met de stad verder uit te werken Klimaat Deltaplan als apart project worden ingediend om in aanmerking te komen voor Europese financiering, wanneer dit aansluit bij een Europese call. Een voorbeeld hiervan is de pilot Wijkgericht Investeringsplatform die we samen met de andere zes Nederlandse missiesteden financieringsmogelijkheden voor verduurzaming van wijken verkennen. Beide steden blijven onverkort gemotiveerd om een versnelling te realiseren op de klimaatdoelstellingen, maar concentreren de tijd en aandacht nu op de vele samenwerkingen die het afgelopen jaar zijn ontstaan en op de lopende en nieuwe projecten in de twee steden. Het proces dat Eindhoven en Helmond zijn gestart, heeft ondertussen geleid tot concrete stappen en resultaten: ▪ de samenwerking met de stakeholders en inwoners is ingezet. Coalities van betrokken partijen en inwoners gaan verder aan de slag met projecten en acties binnen de stadsthema’s Vitale binnenstad, Leefbare wijken, Bestendige bedrijvigheid en Robuuste regio. ▪ Er is een online platform (wat-als-het-ons-lukt) in ontwikkeling dat het proces van samenwerking en co-creatie met de stakeholders weergeeft. Het toont de missies, de organisaties die zich hebben aangesloten en de projecten die tot nu toe zijn opgezet. Bovendien omvat het de feedback van inwoners.

▪ Veel beleid is al in gang gezet en er wordt ingezet op versnelling van het bestaande beleid en bestaande projecten. ▪ Er is een klankbordgroep opgezet met inwoners die kritisch meekijken en feedback geven op het proces. ▪ De Nederlandse missiesteden hebben een samenwerking opgezet met het Rijk en RVO. Via de ‘National Support Structure’ worden de missiesteden ondersteund bij hun klimaatactieplannen. ▪ Eindhoven, Helmond en Den Haag gebruiken gezamenlijk het instrument ‘ClimateView’, dat speciaal is ontworpen voor steden om hun klimaatacties te plannen en te monitoren.

3

Inboeknummer 24bst00158 De samenwerkingspartners worden apart benaderd om hen te informeren. De meest actieve partners worden persoonlijk benaderd en er zal er een communiqué uitgaan richting alle betrokkenen. Ook zal er een online bijeenkomst plaatsvinden waarin het besluit nader wordt toegelicht. Aan Eurocommissaris Hoekstra sturen wij een brief waarin wij onze afwegingen beschrijven en hem informeren dat we helaas tot dit besluit hebben moeten komen. Ook informeren we demissionair minister Jetten via een brief. Wij houden u uiteraard ook periodiek op de hoogte over de voortgang en relevante ontwikkelingen.

Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

secretaris

4