RIS318379 Bijlage Jaarverslag Leerlingzaken 2022-2023

Jaarverslag Leerlingzaken 2022-2023

Inhoud Voorwoord3 1 Kinderen en jongeren in Den Haag*4 Totaaloverzicht4 Kinderen en jongeren op school

5

Team Leerlingadministratie

6

2 Verzuim en schooluitval

8

Ongeoorloofd schoolverzuim

8

Thuiszitters10 Jongeren met een vrijstelling

12

Afdeling Leerplicht

14

Voortijdig schoolverlaters

16

Jongeren met en zonder startkwalificatie 

17

3 Inzet van Leerlingzaken**19 Leerplicht 19 De Overstap 

20

Brede jongerenaanpak

21

Aanpak voortijdig schoolverlaten 22 *

In het Jaarverslag Leerlingzaken staat gewoonlijk ook een paragraaf met cijfers over jongeren in een kwetsbare positie. Deze cijfers worden

**

In 2022 zijn de productgroep Leerlingzaken en de productgroep Onderwijszaken samengevoegd tot de productgroep Leerling- en Onderwijszaken.

aangeleverd door DUO. Door een vertraging bij DUO zijn deze cijfers op het moment van opstellen van dit jaarverslag nog niet beschikbaar. Dit jaarverslag gaat alleen over het werkterrein van Leerlingzaken: leerplicht en voortijdig schoolverlaten.

BEGRIPPENLIJST Startkwalificatie

Een havo- of vwo-diploma of een mbo-diploma op minimaal niveau 2

Leerplicht

Alle kinderen vanaf 5 jaar moeten naar school tot het eind van het schooljaar waarin ze 16 jaar worden

Kwalificatieplicht

Alle leerlingen van 16 en 17 jaar die nog geen startkwalificatie hebben, moeten een opleiding volgen

Thuiszitter

Alle leerlingen tussen 5 en 18 jaar die geen schoolinschrijving hebben of die ongeoorloofd een maand of langer de school niet hebben bezocht*

Geoorloofd schoolverzuim

Het wegblijven van school met een geldige reden, bijvoorbeeld ziekte

Ongeoorloofd schoolverzuim

Het wegblijven van school zonder geldige reden of het niet ingeschreven staan bij een school van een leerplichtige of kwalificatieplichtige jongere

Vrijstelling

Ontheffing van leer- en kwalificatieplicht voor een jongere in bijzondere omstandigheden

Voortijdig schoolverlater

Jongeren van 12 tot 23 jaar die het onderwijs verlaten zonder startkwalificatie

* Dit is de definitie van de Inspectie van het Onderwijs. Met de G4 is afgesproken dat ook elk kind dat minimaal 4 weken met een geldige reden geen onderwijs volgt een thuiszitter is. Deze thuiszitters worden geregistreerd door de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en komen daarom niet terug in de cijfers in dit jaarverslag.

2 JAARVERSLAG LEERLINGZAKEN 2022-2023

Voorwoord School is een essentiële plek voor kinderen en jongeren. Om te leren, zich te ontwikkelen en vrienden te maken. De meeste Haagse kinderen en jongeren gaan gelukkig elke dag naar school. Of naar hun stageplek of leerbaan. Zo breiden ze hun kennis en vaardigheden uit en bereiden ze zich voor op hun toekomst. Leerlingzaken zet zich in voor alle kinderen en

Dit jaarverslag start met een overzicht van de

jongeren voor wie school niet vanzelfsprekend is.

onderwijssituatie van alle Haagse kinderen en

Dat is een uiteenlopende groep. Het zijn bijvoor-

jongeren. Vervolgens wordt ingegaan op verzuim

beeld jongeren die motivatie missen en daarom

en schooluitval. Ten slotte wordt de inzet van

spijbelen. Leerlingen bij wie het thuis niet goed

Leerlingzaken verder toegelicht.

gaat en die daardoor vaak te laat op school komen. Of kinderen die een vorm van onderwijs nodig

In dit jaarverslag vertellen de afdelingsmanagers

hebben waarvoor een wachtlijst bestaat,

van Leerlingzaken ook over hun visie op de rol van

­waardoor zij thuiszitten.

Leerlingzaken. Wat houdt die rol in en hoe speelt Leerlingzaken in op bovenstaande ontwikkelingen?

Soms zijn de oorzaken van het schoolverzuim of de

Deze blik in de keuken geeft meer achtergrond en

schooluitval relatief eenvoudig op te lossen.

context bij de cijfers in dit jaarverslag.

Maar steeds vaker zijn de achterliggende problemen zwaarder en complexer. Bijvoorbeeld bij problemen

Deze verhalen maken ook duidelijk dat het, ondanks

op het terrein van (mentale) gezondheid, armoede,

de toenemende problematiek, belangrijk is om uit

huisvesting en gezinsrelaties.

te blijven gaan van de potentie en kracht van deze

Juist in dit soort situaties, waarin jongeren onder-

kinderen en jongeren. Ieder van hen verdient de

wijs nodig hebben om hun toekomstkansen te

kans om te leren en zich te ontwikkelen.

vergroten, is het soms moeilijk om te zorgen dat zij naar school gaan.

Hilbert Bredemeijer, Wethouder Onderwijs, Jeugd, Sport en

Leerlingzaken zet zich met veel betrokkenheid en

Dienstverlening

passie voor deze kinderen en jongeren in. En doet dit gelukkig niet alleen. Leerlingzaken werkt nauw samen met scholen en partners rondom de scholen en de jongeren. De rol en expertise van Leerlingzaken is gericht op de ­leerplicht en het terugdringen van voortijdig schoolverlaten. Het bieden­­­­van (passend) onderwijs en zorg is aan de partners met wie Leerlingzaken samenwerkt.

3

1

Kinderen en jongeren in Den Haag

Leerlingzaken houdt zich vooral bezig met jongeren die niet naar school gaan, terwijl ze wel onderwijs zouden moeten volgen. Voordat we hierop ingaan, geven we in dit hoofdstuk eerst een overzicht van alle kinderen en jongeren in Den Haag van 5 tot 23 jaar.

Totaaloverzicht Op 1 oktober 2022 telde Den Haag 116.701 kinderen en jongeren van 5 tot 23 jaar. Onderstaande figuur geeft hun onderwijssituatie aan. Doelgroep 5 tot 23 jaar

78.544

20%

Leer- en kwalificatieplichtigen

Leerplichtig 20%

12%

Kwalificatieplichtig

59% Leerplichtig

12%

9%

59%

9%

Kwalificatieplichtig Heeft startkwalificatie 18 tot 23 jaar zonder geregistreerde startkwalificatie Heeft startkwalificatie

Wie zat waar in 2021‑2022

5 t/m 17 jaar

18 tot 23 jaar

Totaal

965

22.798

23.763

Op school op 1 oktober 2022

77.208

8.760

85.968

waarvan startkwalificatie behaald in schooljaar

2.870

2.134

5.004

Vrijstelling, zie hoofdstuk 2

742

0

742

Thuiszitters nog in traject aan eind schooljaar, zie hoofdstuk 2

423

0

423

VSV-traject ingezet, (nog) zonder uitstroom school/werk/hulp, zie hoofdstuk 3

0

3.061

3.061

23 jaar geworden tijdens schooljaar

0

896

896

Verhuisd naar buiten Den Haag tijdens schooljaar

166

957

1.123

Overleden tijdens schooljaar

13

6

19

Geen school of startkwalificatie geregistreerd binnen schooljaar*

2

704

706

79.519

37.182

116.701

Had al een startkwalificatie op 1 oktober 2022

Totaal op 1 oktober 2022

*

18 tot 23 jaar zonder geregistreerde startk

Dit is inclusief werkenden en degenen die niet in staat zijn een startkwalificatie te behalen.

4 JAARVERSLAG LEERLINGZAKEN 2022-2023

Kinderen en jongeren op school Onderstaande figuur toont per stadsdeel de verdeling van leerlingen die in het schooljaar 2022-2023 onderwijs volgden en nog geenCentrum startkwalificatie hadden. Schoolsoort per stadsdeel Basisonderwijs

85.968 Leerlingen op school

Vmbo (incl. lwoo) Havo/vwo/internationale scholen/vavo Mbo

1% 1% 6%

Speciaal Onderwijs Praktijkonderwijs

Scheveningen

32%

Basisonderwijs

52%

VMBO (incl. LWOO) HAVO/VWO

3%

30%

Praktijkonderwijs

Segbroek

Basisonderwijs

55%

30%

2%

VMBO (incl. LWOO)

Centrum

HAVO/VWO

AVO (VMBO/HAVO/VWO samen, bijv. Internationale School)

7%

15%

Basisonderwijs

51%

Haagse Hout

Speciaal onderwijs

Scheveningen

1% 2% 8%

1% 2% 6%

MBO

7%

MBO Speciaal onderwijs

Haagse Hout

VMBO (incl. LWOO) HAVO/VWO

Segbroek AVO (VMBO/HAVO/VWO samen, bijv. Internationale School)

9%

47%

17%

Speciaal onderwijs

2% 3% 11%

1% 2% 12% Havo/vwo/internationale scholen/vavo Basisonderwijs

MBO

Vmbo (incl. lwoo)

Loosduinen

Mbo Speciaal Onderwijs

15% 50%

22%

Basisonderwijs

Centrum

VMBO (incl. LWOO)

2% 3% 16%

Laak

AVO (VMBO/HAVO/VWO samen, bijv. Internationale School) MBO

14% 17%

3%

2%

MBO

47%

Basisonderwijs VMBO (incl. LWOO)

Speciaal onderwijs

LeidschenveenYpenburg

AVO (VMBO/HAVO/VWO samen, bijv. Internationale School)

Loosduinen

MBO Speciaal onderwijs

Escamp

Escamp

13%

Basisonderwijs

16%

51%

VMBO (incl. LWOO) HAVO/VWO AVO (VMBO/HAVO/VWO samen, bijv. Internationale School) MBO

15%

Speciaal onderwijs

In totaal was de verdeling over de verschillende onderwijssoorten in Den Haag als volgt: Onderwijs

VMBO (incl. LWOO)

AVO (VMBO/HAVO/VWO samen, bij

11% HAVO/VWO

Speciaal onderwijs

Basisonderwijs

HAVO/VWO

Laak

HAVO/VWO

13%

46%

28%

Praktijkonderwijs

Aandeel Haagse leerlingen van 5 tot 23 jaar (zonder startkwalificatie)

Basisonderwijs

50%

Vmbo

13%

Havo/vwo/internationale scholen/vavo

22%

Mbo

12%

Speciaal onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs

2%

Praktijkonderwijs

2%

5

Team Leerlingadministratie Binnen de productgroep Leerlingzaken werkt een team dat zelden in de schijnwerpers staat, maar een cruciale rol speelt voor leerlingen die verzuimen of van school uitvallen. Het team Leerlingadministratie, bestaande uit 10 gepassioneerde medewerkers, vormt het kloppende hart van de afdeling. Sommigen brengen jarenlange ervaring met zich mee, terwijl anderen vers van de schoolbanken komen. Bovendien fungeert de Leerlingadministratie als een waardevolle opleidingsplek voor studenten, met altijd twee stagiaires die juridisch-administratieve ervaring opdoen.

Achter de schermen Wanneer iemand contact opneemt met de afdeling

leerplichtige jongere niet op een school is inge-

Leerlingzaken, telefonisch of per e-mail, krijgt hij of

schreven en niet is vrijgesteld van inschrijving.

zij altijd direct contact met een toegewijde mede-

In dergelijke situaties onderzoeken zij waarom de

werker van de Leerlingadministratie. Deze mede-

leerling is uitgeschreven en doen ze er alles aan om

werkers fungeren als eerstelijnsrespondenten voor

contact te maken en ervoor te zorgen dat het kind

alle vragen en verzoeken met betrekking tot

zo snel mogelijk weer naar school gaat.

leerplicht. Zij streven ernaar om vragen zo volledig mogelijk te beantwoorden en indien mogelijk direct

Een andere cruciale verantwoordelijkheid betreft

af te handelen. Als een vraag meer diepgaand is of

vrijstellingen. Er zijn verschillende soorten vrij­

verdere opvolging vereist, zorgen zij voor een vlotte

stellingen, zoals die op basis van lichamelijke of

interne overdracht.

psychische ongeschiktheid, bedenkingen tegen de richting van school, of schoolbezoek in het buiten-

Achter de schermen wordt nauw samengewerkt

land. Het team zorgt ervoor dat binnenkomende

met andere teams, zoals Leerplicht en Voortijdig

vrijstellingsverzoeken zorgvuldig worden verwerkt.

Schoolverlaten, met als gezamenlijk doel ervoor te

Bij een aanvraag voor een vrijstelling initiëren ze

zorgen dat jongeren in Den Haag de best mogelijke

het proces en ondersteunen ze de

kans krijgen om onderwijs te volgen.

leerplichtambtenaren.

De Leerlingadministratie zet zich actief in voor effectieve aanpak van kwesties met betrekking tot

Continu in ontwikkeling

leerplicht en schoolverzuim, en verleent waarde-

In het streven naar uitstekende dienstverlening,

volle ondersteuning in onder andere Justitieel

blijven we goed luisteren naar wat de gemeenschap

Casusoverleg (JCO), Halt processen en aanvragen

nodig heeft, zowel nu als in de toekomst. We willen

voor adresonderzoeken bij de Dienst Publiekszaken.

benaderbaar, betrouwbaar en van toegevoegde waarde blijven. Dit betekent dat we blijven investeren

Een van de belangrijke verantwoordelijkheden van

in kennis om vragen effectief te beantwoorden en

de Leerlingadministratie is het aanpakken van

interne processen te verbeteren.

absoluut verzuim, dat optreedt wanneer een

6 JAARVERSLAG LEERLINGZAKEN 2022-2023

We begrijpen dat diversiteit een hoeksteen is van de

productgroep in staat om snel te reageren op

samenleving en zorgen er daarom voor dat iedereen

­veranderingen en om de best mogelijke onder­

toegang heeft tot belangrijke informatie, door

steuning te bieden aan de jeugd van Den Haag.

bijvoorbeeld brieven te vertalen en te zorgen dat ouders zowel in het Engels als in het Nederlands

Kortom, het team Leerlingadministratie is van

adequaat kunnen reageren. Bovendien blijven we

onschatbare waarde voor het vergroten van kansen

onze gespreksvaardigheden aanscherpen om ervoor

en ondersteuning van de Haagse jeugd. En ik voel

te zorgen dat we begripvol en efficiënt kunnen

me vereerd dat ik nu de kans heb om ze in de

reageren op diverse vragen en situaties.

schijnwerpers te zetten.

Een van de kernprincipes is signalerend werken. Als ‘ogen en oren’ geven we signalen en feedback door aan de interne staf. Dit stelt ons als

Ilona den Dulk, hoofd Onderwijsvoorzieningen

7

2

Verzuim en schooluitval

Ongeoorloofd schoolverzuim Als een leerling zonder geldige reden geen schoolinschrijving heeft of niet op school komt, is er sprake van on­­geoorloofd schoolverzuim. Onderstaande figuren laten het totaal aantal ongeoorloofd verzuim­meldingen en het aantal unieke leerlingen met ongeoorloofd verzuim zien voor het schooljaar 2022-2023 in vergelijking tot voorgaande jaren. Aantal meldingen van ongeoorloofd schoolverzuim per leeftijd 5000

4000

5.092 3000

1.056

2022-2023

2000

2021-2022

5.276

2020-2021

813

1000

2019-2020 0 Leeftijd

2018-2019 4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Aantal unieke leerlingen met ongeoorloofd school verzuim per leeftijd 5000

4000

5.092 3000

2022-2023

1.056

2021-2022

2000

5.276 2020-2021

813

1000

2019-2020 0 Leeftijd

2018-2019 4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

In bovenstaande figuren is te zien dat het aantal verzuimmeldingen sterk afnam tijdens de coronaperiode, vooral vanwege de lock-downs, en daarna weer toenam. Vooral het aantal unieke verzuimers is sterk toegenomen en ligt nu hoger dan voor de coronaperiode. In totaal waren er in het schooljaar 2022-2023 9.019 unieke verzuimers (tot 23 jaar) met in totaal 23.543 verzuimmeldingen. Hieronder wordt verder ingegaan op de verzuimcijfers.

8 JAARVERSLAG LEERLINGZAKEN 2022-2023

Aantal unieke leerlingen met één of meerdere ongeoorloofd verzuimmeldingen 100

In de figuur hiernaast is te zien dat de verhouding tussen leerlingen met één verzuimmelding en leerlingen die vaker

80 4102

2828

3196

3281

4065

gemeld worden niet veel verschilt van voorgaande jaren,

60

maar het aandeel leerlingen met meerdere verzuimmeldingen neemt wel iets af van 47% in 2020-2021 naar 46% in 2021-2022

40

en 45% in 2022-2023. 3285

4110

3574

3915

4954

20

3 02

2 20

22

-2

02

1

-2 20

21

-2

02

0 20

02 20

-2 19 20

20

18

-2

01

9

0

Leerlingen met één melding Leerlingen met meerdere meldingen

Aantal unieke leerlingen met ongeoorloofd verzuim per leeftijdsgroep

4408

1284

5 t/m 12 jaar 1869

3

18 tot 23 jaar

02

02 -2

13 t/m 17 jaar

-2

1

2*

1143

21

9 20

gesprekken met jongeren.

829

20

18

eigen data, maar ontvangt deze signalen in

0

-2 01

problemen. Leerlingzaken heeft hierover geen

1181

02

hebben van gebrek aan motivatie en psychische

3635

22

3131

2000

3535

20

4200

20

leeftijd. Zij lijken vaker dan voor corona last te

2153

4000

0

verzuim onder jongeren in de vo- en mbo-­

2277

2092

-2

sluitingen lijken vooral door te werken in het

6000

02

coronaperiode. De gevolgen van de scholen­

2742 2831

20

gevolg van problemen die zijn ontstaan in de

8000

-2

zwaarder en complexer geworden, mede als

20

ongeoorloofd verzuim is ook de problematiek

10000

19

Naast de stijging van het aantal leerlingen met

*cijfer 2021-2022 is gecorrigeerd, gemelde leerlingen zonder

Stijging unieke leerlingen met ongeoorloofd

schoolinschrijving waren ten onrechte niet in de grafiek gekomen. 2018-20192019-20202020-20212021-20222022-2023

verzuim per schoolsoort Nevenstaande figuur laat zien dat de toename van het

5000

4.339

verzuim in alle schoolsoorten zichtbaar is, maar dat de

4000

stijging het grootst is in het voortgezet onderwijs (vmbo, praktijkonderwijs en overig vo samen).

3000

Daar steeg het verzuim met ruim 500 meldingen/ 1.067

ijs de

2022. Dat was een stijging van 25%. In het mbo steeg

475

het aantal het hardst in absolute aantallen. Daar nam het aantal meldingen/unieke leerlingen toe met bijna

rs ch

rw de

Zo n

tij

ko n

al

on

d

bo M Sp

unieke leerlingen ten opzichte van schooljaar 2021-

oo l

274 235

166 3.744 157

ia

ijs w nd er

953

Ba s

iso

884

1.282

Vm bo Ov er ig vo

748

0

1.029

ec

862

1000

Pr ak

2000

600 ten opzichte van het voorgaande schooljaar (een stijging van 16%). Hiernaast is er een grote toename van

2022-2023

het aantal jongeren zonder schoolinschriijving.

2021-2022

Dit wordt toegelicht in de volgende paragraaf.

9

Thuiszitters Een leerling die geen schoolinschrijving heeft of die wel een schoolinschrijving heeft maar langer dan vier weken geen onderwijs volgt, is een thuiszitter. Leerlingzaken heeft op grond van de Leerplichtwet zicht op*: • Thuiszitters die in Den Haag staan ingeschreven en geen schoolinschrijving hebben (absoluut verzuim), en • Thuiszitters die in Den Haag staan ingeschreven, een schoolinschrijving hebben en ongeoorloofd meer dan 4 weken verzuimen (relatief verzuim).

Aantal thuiszitters Het totaal aantal door Leerlingzaken geregistreerde thuiszitters in 2022-2023 was 1.276. Dit is aanzienlijk meer dan in het schooljaar 2021-2022 (588 thuiszitters). Hierbij gaat het niet om het aantal thuiszitters op één moment, maar om alle kinderen die gedurende het schooljaar 20222023 thuiszitter waren. Uit onderstaande figuur blijkt de toename van het aantal thuiszitters ten opzichte van voorgaande jaren, ook ten opzichte van de pre-coronaperiode.

Aantal thuiszitters zonder schoolinschrijving of meer dan 4 weken relatief verzuim 1500

1200

423 900

91

159

156

187

168

256

262

261

Nog in behandeling einde schooljaar Aantal opgelost na 3 maanden of langer

487

Aantal opgelost binnen 3 maanden

020 21 20 21 -2 02 2 20 22 -2 02 3

19 -2

20

18 -2 20

*

94

2018/20192019/20202020/20212021/20222022/2023

01 9

0

413

366

02 0

300

74 165

20 2

600

Leerlingzaken heeft geen overzicht van thuiszitters die geoorloofd verzuimen, bijvoorbeeld door ziekte. Deze leerlingen zijn in beeld bij de scholen, waarbij er bijvoorbeeld ook een rol kan zijn voor samenwerkingsverband passend onderwijs, jeugdgezondheidszorg of jeugdhulp.

10 JAARVERSLAG LEERLINGZAKEN 2022-2023

In onderstaande tabel wordt de groep thuiszitters verder gespecificeerd. Aantal thuiszitters naar schoolsoort en duur*

*

korter dan 4 weken**

tussen 4 weken en 3 maanden

langer dan 3 maanden

Totaal

zonder schoolinschrijving 5 t/m 12 jaar

109

257

258

624

zonder schoolinschrijving 13 t/m 17 jaar

54

128

165

347

met schoolinschrijving basisonderwijs

n.v.t.

27

49

76

met schoolinschrijving voortgezet onderwijs

n.v.t.

39

110

149

met schoolinschrijving (voortgezet) speciaal onderwijs

n.v.t.

2

15

17

met schoolinschrijving Mbo

n.v.t.

19

44

63

Totaal

163

472

641

1.276

Van de kinderen die aan het eind van het schooljaar 2022-2023 nog thuiszaten, kan de duur van het thuiszitten nog oplopen. Bij sommige kinderen blijkt achteraf dat zij onterecht als thuiszitter waren geregistreerd. Correcties die plaatsvinden na het schooljaar 2022-2023 zijn niet in deze cijfers verwerkt.

**

Een leerling met schoolinschrijving wordt als thuiszitter geregistreerd vanaf 4 weken aaneengesloten ongeoorloofd verzuim.

Oorzaken van thuiszitten De stijging van het aantal thuiszitters is onder andere veroorzaakt door het toegenomen aantal kinderen dat naar Den Haag kwam en niet direct een schoolinschrijving had. Het totaal aantal thuiszitters zonder schoolinschrijving steeg van 439 naar 971. Hiervan waren 542 kinderen afkomstig uit het buitenland (ten opzichte van 226 vorig schooljaar). Het merendeel van deze kinderen had binnen 3 maanden een schoolinschrijving. Daarnaast wachtten veel thuiszitters op een passend aanbod of op een plaatsing in het onderwijs of zorg. Van alle thuiszitters wachtten 234 kinderen op een passend aanbod en stonden 168 kinderen op een wachtlijst (nieuwkomersonderwijs hier niet meegerekend). Bij deze groepen duurt het thuiszitten gemiddeld langer en zijn er relatief meer kinderen bij wie het thuiszitten langer dan 3 maanden duurt. Er waren in het schooljaar 2022-2023 in totaal 641 thuiszitters die 3 maanden of langer geen schoolinschrijving hadden of wel een schoolinschrijving hadden maar ongeoorloofd niet naar school gingen. Van de thuiszitters die langer dan 3 maanden thuiszitten of hebben thuisgezeten, wachtten de meesten op een passend aanbod of ze stonden op een wachtlijst.

Laatst geregistreerde status tijdens thuiszitten

Aantal thuiszitters langer dan 3 maanden

School/ samenwerkingsverband onderzoekt passend aanbod

65

School/ samenwerkingsverband heeft passend aanbod gedaan

27

Er is geen overeenstemming over passend aanbod

34

Wacht op plaatsing in (voortgezet) speciaal onderwijs of speciaal basisonderwijs

54

Wacht op plaatsing in nieuwkomersonderwijs (PO: 104 thuiszitters, VO: 62 thuiszitters en MBO: 8 thuiszitters)

174

Wacht op plaatsing in regulier onderwijs

43

Wacht op zorg of hulpverleningstraject

16

Overbruggingstraject zonder onderwijscomponent

51

Aanvraag vrijstelling loopt

19

Vermoeden verhuizing naar buitenland → DPZ-onderzoek

63

Handhaving

11

Overig (bijvoorbeeld aanvraag belastbaarheidsonderzoek, toeleiding naar werk)

20

Nog niet geregistreerde status

64

Totaal (deels nog in behandeling en deels opgelost na 3 maanden of langer)

641

11

Opgelost Het aantal thuiszitters dat is opgelost ligt ook hoger dan vorig schooljaar: 853 in 2022-2023 ten opzichte van 429 in 2021-2022. Dit zijn kinderen die in de loop van het schooljaar weer naar school gingen, een vrijstelling van schoolinschrijving kregen of bijvoorbeeld verhuisden naar buiten Den Haag. Wat Leerlingzaken samen met de scholen en andere partners doet om thuiszitten tegen te gaan, wordt toegelicht in hoofdstuk 3.

Jongeren met een vrijstelling De Leerplichtwet biedt in uitzonderlijke situaties mogelijkheden voor een vrijstelling van schoolinschrijving. Artikel 5 onder a is bedoeld voor jongeren die om lichamelijke of psychische redenen niet in staat zijn om naar school te gaan. Veel van deze jongeren gaan naar een medisch kinderdagverblijf (MKDV). Artikel 5 onder b biedt de mogelijkheid tot vrijstelling als ouders bedenkingen hebben tegen de richting van het onderwijs. Op artikel 5 onder c kan een beroep worden gedaan als leerlingen in het buitenland naar school gaan. Een vrijstelling is ook mogelijk bij vervangende leerplicht (artikel 3a en 3b) of als leerlingen op een andere manier onderwijs volgen (artikel 15).

Vrijstellingen per schooljaar

20182019

20192020

20202021

20212022

Art. 3a Vervangende leerplicht

2

11

1

1

3

Art. 3b Vervangende leerplicht laatste schooljaar

24

28

56

45

67

Art. 5a Trekkend bestaan

0

0

0

0

0

129

140

(169)

(135)

(218)

270

245

370

Art. 5

onder a. Lichamelijke of psychische gronden in schooljaar ontstane vrijstellingen in schooljaar lopende vrijstellingen*

Art. 5 onder b. Overwegende bedenkingen tegen de richting van het onderwijs

19

28

33

50

64

Art. 5

213

203

153

189

210

onder c. Inschrijving school buitenland

Art. 15 Volgen van ander onderwijs

68

66

76

65

28

Totaal

455

476

589

595

742

Opvallend is dat de vrijstellingen op grond van artikel 5 van de Leerplichtwet toenemen. Deze vrijstellingen ontstaan van rechtswege. Dit betekent dat de vrijstelling ontstaat zodra het beroep op de vrijstelling aan de formele eisen voldoet. Er komt geen inhoudelijk oordeel van de leerplichtambtenaar aan te pas. Wel monitoren we deze ontwikkelingen vanuit Leerlingzaken nauwlettend en koppelen we dit samen met de andere G4-gemeenten terug aan het ministerie van Onderwijs, zodat het ministerie dit bijvoorbeeld kan meenemen in de ontwikkeling van wetgeving.

Vrijstelling op lichamelijke of psychische gronden Bij de vrijstelling op lichamelijke of psychische gronden (art. 5 onder a) is een advies van de SMA-arts onderdeel van de eisen. Voorafgaand aan dit advies kan er een driehoeksoverleg met het samenwerkingsverband passend onderwijs en Leerlingzaken plaatsvinden. In het schooljaar 2022-2023 zijn 123 kinderen besproken in het driehoeksoverleg (waarvan 97 in de *

20222023

In het verleden zijn alleen de in het betreffende schooljaar afgegeven vrijstellingen weergegeven. Een vrijstelling op grond van artikel 5 onder a kan (als enige vrijstelling) een langere looptijd hebben dan één schooljaar. Daarom worden vanaf het schooljaar 2020-2021 ook alle in het betreffende schooljaar lopende vrijstellingen op grond van artikel 5 onder a weergegeven. Dit aantal wordt sinds 2020-2021 ook opgenomen in het totaal aantal vrijstellingen.

12 JAARVERSLAG LEERLINGZAKEN 2022-2023

PO-leeftijd en 17 in de VO-leeftijd). Bij 9 van deze kinderen is geconstateerd dat er toch onderwijsmogelijkheden waren en bleek de vrijstelling dus niet nodig. Kinderen met een vrijstelling op medische gronden gaan meestal naar een medisch kinderdagverblijf of kinderdagcentrum. Ook daar stijgt het aantal kinderen. Wat de toename van het aantal kinderen met ernstige lichamelijke of psychische belemmeringen verklaart, is voor Leerlingzaken niet bekend.

Vrijstellingen op grond van richtingsbezwaren Het aantal kinderen met een vrijstelling op grond van overwegende bedenkingen tegen de richting van het onderwijs (art. 5 onder b) vertoont ook een opvallende stijging. Ouders kunnen van deze vrijstelling gebruik maken als er geen school in hun omgeving is die past bij hun geloof of levensovertuiging. Leerlingzaken maakt zich zorgen over deze stijging, omdat er geen toezicht is op het (thuis)onderwijs dat deze kinderen volgen. Dit signaal is besproken met het ministerie van OCW en Ingrado. Het ministerie van OCW werkt aan een wetsvoorstel om te waarborgen dat ouders met een vrijstelling vanwege richtingsbezwaren de verplichting hebben om onderwijs voor hun kinderen te verzorgen.

Vrijstellingen op grond van schoolinschrijving in het buitenland Het aantal kinderen met een vrijstelling op grond van een schoolinschrijving in het buitenland (art. 5 onder c) blijft redelijk stabiel na een tijdelijke daling in de coronaperiode.

Vrijstelling vanwege het volgen van ander onderwijs De vrijstelling op grond van artikel 15 is de enige vrijstelling van schoolinschrijving die inhoudelijk wordt beoordeeld door de leerplichtambtenaar en die ook door de leerplichtambtenaar wordt verleend (hij ontstaat niet van rechtswege). De Leerplichtwet biedt de mogelijkheid om deze vrijstelling te verlenen als een jongere op een andere wijze voldoende onderwijs geniet. In de gemeente Den Haag gaat leerplicht zeer zorgvuldig en restrictief om met deze vrijstelling. Voor jongeren die nog leer- of kwalificatie plichtig zijn is de inzet om een passende plek binnen het onderwijs te vinden. Dit beleid uit zich in een daling van het aantal vrijstellingen op grond van artikel 15.

Vervangende leerplicht Ten slotte is er een stijging te zien in het aantal vrijstellingen voor vervangende leerplicht in het laatste schooljaar (artikel 3b). Dit betreft 15-jarigen die doorstromen naar het mbo; dit is alleen mogelijk met deze vrijstelling. Hoewel dit jongeren betreft die onderwijs blijven volgen, vinden leerplicht, mbo en het samenwerkingsverband passend onderwijs SWVZHW dit geen goede ontwikkeling als het gaat om jongeren die nog geen VO-diploma hebben en bijvoorbeeld instromen bij de bijzondere mbo-voorziening In-Gang. Het uitgangspunt is dat het voortgezet onderwijs alles doet wat binnen haar mogelijkheden ligt om de leerling een regulier VO-diploma te laten halen. Daarom hebben het SWVZHW, In-Gang en leerplicht in het schooljaar 2022-2023 werkafspraken gemaakt over de stappen die nodig zijn voordat een leerling vanuit het voortgezet onderwijs bij In-Gang kan worden aangemeld.

13

Afdeling Leerplicht De gemeente Den Haag is nummer 3 van de grootste leerplichtafdelingen van Nederland, naast die van de gemeentes Amsterdam en Rotterdam. De afdeling bestaat uit twee teams van in totaal 44 leerplichtambtenaren en twee kwaliteitsmedewerkers, die aangestuurd worden door twee afdelingsmanagers: Mehdi Haouli en Shahad Al Bagdadi. Dagelijks zetten onze leerplichtambtenaren zich in

Uitdagingen

om hun wettelijke taak uit te voeren, namelijk het

Sinds de coronaperiode zien we een toename in het

toezicht houden op de naleving van de Leerplichtwet

aantal gemelde leerlingen met ongeoorloofd

door jongeren (5 tot 18 jaar) en ouders in Den Haag.

schoolverzuim. We spreken van schoolverzuim als

In het kader van deze taak behandelen onze leer-

een leerplichtige niet op school is op momenten dat

plichtambtenaren jaarlijks duizenden verzuim­

dit wel verplicht is. Dat kan gaan om (veelvuldig) te

meldingen. Daarnaast beslissen zij op verlof­

laat komen, enkele uren spijbelen of hele weken niet

aanvragen van meer dan 10 dagen per schooljaar en

op school komen. Bij verzuim spelen verschillende

op vrijstellingen op grond van artikel 3 (vervan-

redenen een rol, bijvoorbeeld gebrek aan motivatie,

gende leerplicht) en artikel 15 (volgen van ander

verkeerde studiekeuze (in mbo), maar ook zorg­

onderwijs) en beoordelen zij de totstandkoming van

problematiek. Het beeld is dat zorgproblematiek in

de vrijstellingen op grond van artikel 5 (gronden

de afgelopen jaren zwaarder en complexer is

voor vrijstelling van inschrijving).

geworden. Met alle gevolgen van dien.

Mehdi Haouli en Shahad Al Bagdadi, afdelingsmanagers Leerplicht

14 JAARVERSLAG LEERLINGZAKEN 2022-2023

Leerplichtambtenaren hebben ook aandacht voor de

Samenwerking met partners

zogenaamde thuiszitters. Bij thuiszitters gaat het

De focus in de verzuimaanpak ligt op het aanpakken

om kinderen en jongeren die zonder onderwijs

van de onderliggende problemen. Dit bekent dat er

thuiszitten. Hierdoor komt hun recht op onderwijs

goede samenwerking nodig is tussen ouders,

in het geding.

leerling, school, leerplicht en andere partners rondom de school (schoolmaatschappelijk werk,

Het aantal thuiszitters is in de afgelopen jaren fors

CJG, JGZ). In de afgelopen drie jaar is binnen het

toegenomen, met name door zorg- en

primair en voortgezet onderwijs het Routeboek

wachtlijstproblematiek.

Verzuim en Thuiszitters uitgerold. Hierdoor is de samenwerking verbeterd; dit blijft wel continue

Deze ontwikkelingen hebben direct invloed op het

aandacht vragen. Bij thuiszitters hebben zowel de

dagelijks werk van de leerplichtambtenaar.

gemeente als de scholen en de samenwerkings­

Zij ­ervaren continu de druk die wordt veroorzaakt

verbanden passend onderwijs een belangrijke taak.

door de toename van het aantal verzuimmeldingen

Ook op dit punt blijven we werken aan goede

in combinatie met de toenemende complexiteit van

samenwerking, waarbij elke partij ieder zijn rol

de problematiek achter het verzuim, de wachtlijsten

oppakt. .

in het onderwijs en hulpverlening en de toenemende signalen van onvrede die dit veroorzaakt bij de doelgroep. Leerplicht wordt ook steeds vaker gevraagd taken op te pakken die buiten hun wettelijke taken liggen. Bijvoorbeeld als hen wordt gevraagd te bemiddelen tussen school en ouders, terwijl zij ook hun handhavende rol moeten kunnen uitvoeren. Als afdeling proberen wij deze uitdagingen het hoofd te bieden, onder andere door in te zetten op de samenwerking met onze ketenpartners en door de rol van de leerplichtambtenaar steeds beter te omschrijven en profileren, zodat zowel ouders als ketenpartners weten waar leerplicht hen bij kan ondersteunen.

15

Voortijdig schoolverlaters Voortijdig schoolverlater zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die van school worden uitgeschreven, terwijl zij nog geen startkwalificatie hebben gehaald. De ambitie is om in Den Haag minder dan 2,5% nieuwe voortijdig schoolverlaters te hebben. Dit is over het schooljaar 2021-2022 niet gerealiseerd: het definitieve percentage nieuwe voortijdig schoolverlaters op 1 oktober 2022 was 2,86%. De prognose van het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters over het schooljaar 2022-2023 is 1.182 (3,15%). Dit betekent dat de stijgende trend die is ingezet na corona doorzet. Na oplevering van het definitieve cijfer over het schooljaar 2022-2023 door DUO (rond maart 2024) weten we of het percentage inderdaad hoger is dan in de jaren voor corona. Aantal en percentage nieuwe voortijdig schoolverlaters op 1 oktober 2020 (bron: cijfers DUO)* % 4,0

1.188

3,5

1.142 1.010

3,0

1056

957 1001 1008 1056

897 864

2,5 2,0

3,59%

3,40%

1,5

2,88% 2,95% 2,83% 2,86% 2,79%

Vastgesteld % VSV

2,86% 3,15%

2,44% 2,34%

1,0

1182

Vastgesteld % VSV door DUO, volgens landelijke definitie** Prognose % VSV berekend op basis van maandrapportages***

0,5

*

3 02

2

/2 22 20

/2

02 20

21

/2 20 20

02

1

0 02

9

/2 20

19

01

8

/2 18 20

20

17

/2

01

7 01

6 20

16

/2

01

5

/2 20

15

01

4

/2

01 /2

14 20

13 20

20

12

/2

01

3

0,0

Deze telling gaat over leerlingen van 12 tot 23 jaar in door de overheid bekostigd onderwijs: het aantal leerlingen dat aan het begin van het schooljaar (peildatum 1 oktober) daar ingeschreven was en gedurende het schooljaar is uitgevallen en de volgende 1 oktober nog niet terug op school is.

**

DUO heeft met terugwerkende kracht de gegevens volgens de landelijke definitie gehanteerd. DUO heeft de cijfers vanaf 2017 hierop aangepast. De cijfers zijn hierdoor iets gedaald. De verwachting is dat dit ook voor het cijfer over het rapportagejaar zal gebeuren. Bron: dashboard DUO definitieve cijfers landelijk definitie.

*** Dit is de prognose per 1 oktober 2023 over het schooljaar 2022-2023, bron: DUO maandrapportage A04 en A05, bewerking OCW/O&K/Business Analytics.

Status van de cijfers In de grafiek wordt onderscheid gemaakt tussen de prognose, het voorlopige percentage en het vastgestelde percentage nieuwe voortijdig schoolverlaters. Het verschil in cijfers komt door correcties die DUO na 1 oktober met terugwerkende kracht doorvoert. De meeste correcties zijn verwerkt in het voorlopige vsv-percentage, dat het ministerie van OCW jaarlijks rond maart volgend op het schooljaar publiceert. DUO stelt het definitieve vsv-percentage jaarlijks vast in oktober volgend op het schooljaar.

16 JAARVERSLAG LEERLINGZAKEN 2022-2023

Jongeren met en zonder startkwalificatie Het percentage en aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters geeft een beperkt inzicht. Deze cijfers volgen uit het aantal jongeren dat gedurende één schooljaar van school is uitgeschreven en op 1 oktober van het schooljaar daarop nog geen nieuwe schoolinschrijving had. Dit geeft geen inzicht in de vraag of jongeren later alsnog een startkwalificatie halen. Onderstaande figuur geeft een breder inzicht in het aantal Haagse jongeren met een startkwalificatie. Dit aantal en percentage is in het schooljaar 2022-2023 licht toegenomen.

Aantal en percentage jongeren van 16 tot 23 jaar met startkwalificatie op peildatum 1 oktober

2017-2018

44,3%: 19.714

2018-2019

45,8%: 20.258

2019-2020

46,8%: 21.668

2020-2021

48,3%: 22.481

2021-2022

48,2%: 22.753

2022-2023

49,6%: 23.763 0

5000

10000

15000

20000

25000

In de tabel op de volgende pagina staat het aantal jongeren met en zonder startkwalificatie per stadsdeel. In de twee stadsdelen waar de meeste jongeren wonen die geen startkwalificatie hebben en die niet op school zitten, heeft het Jongerenpunten070 een eigen vaste locatie (in stadsdeel Centrum aan de Vaillantlaan en in stadsdeel Escamp aan de Leyweg). In de andere stadsdelen werken de medewerkers van het Jongerenpunt070 vanuit andere locaties, zoals wijkcentra. Het totaal aantal jongeren van 18 tot 23 jaar zonder startkwalificatie dat niet op school zit, is hoger dan het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters omdat ook de ‘oude’ voortijdig school­ verlaters, die voorgaande jaren zijn uitgevallen, meetellen.

17

Haagse jongeren van 18 tot 23 jaar met en zonder startkwalificatie op 1 november 2023 Stadsdeel

Met startkwalificatie

Zonder startkwalificatie, wél op school

Zonder startkwalificatie en niet op school

Centrum

5.182

1.777

2.074

Escamp

4.827

1.997

1.782

Laak

2.679

771

1.093

Segbroek

2.357

577

614

Loosduinen

1.377

522

485

Scheveningen

2.410

475

566

Haagse Hout

1.784

397

400

Leidschenveen-Ypenburg

2.592

800

362

30

33

164

23.238

7.349

7.540

zonder stadsdeel Totaal

Haagse jongeren van 18 tot 23 jaar zonder startkwalificatie en niet op school per stadsdeel

Jongerenpunt070 Buurtcentrum met vaste inlooptijden (‘mobiel Jongerenpunt070’) Outreachend werken op diverse locaties zonder een punt met vaste inlooptijden SCHEVENINGEN

566

HAAGSE HOUT

400

614

SEGBROEK

CENTRUM

2.074 1.093

LOOSDUINEN

LAAK

485

1.782 ESCAMP

18 JAARVERSLAG LEERLINGZAKEN 2022-2023

LEIDSCHENVEEN / YPENBURG

362

3

Inzet van Leerlingzaken

Leerplicht Routeboeken verzuim en thuiszitters Schoolverzuim is vaak een eerste teken dat er iets niet goed gaat met een jongere. Het is vaak een uiting van (ernstige) achterliggende problemen. Daarom is het belangrijk dat er tijdig en adequaat actie wordt ondernomen. In 2020 hebben het onderwijs en de gemeenten Den Haag, Rijswijk en LeidschendamVoorburg het Routeboek verzuim en thuiszitters uitgerold in het primair onderwijs; in 2022 is dit gebeurd in het voortgezet onderwijs. De kern van het routeboek is dat we eerder en meer integraal samenwerken om thuiszitten te voorkomen en dat we een doorbraak forceren als de ketenpartners er met elkaar niet uitkomen. In het schooljaar 2022-2023 is de uitvoering van het routeboek doorgezet. Het routeboek start met de rol die school heeft in het vroegtijdig oppakken van signalen, het onderzoeken wat er aan de hand is en het zorgen dat een leerling, eventueel met extra ondersteuning, naar school blijft gaan. School kan hierin samenwerken met leerplicht, schoolmaatschappelijk werk, het CJG, de jeugd­ gezondheidszorg en de samenwerkingsverbanden passend onderwijs. Wanneer het verzuim aanhoudt, kunnen deze partijen in het MDO- of JES-overleg (multidisciplinair overleg) op een gestructureerde manier onderzoeken wat er nodig is en hiervoor een plan van aanpak opstellen. Thuiszitters worden standaard besproken in het JES-overleg.

Zowel in het primair onderwijs als in het voortgezet onderwijs zijn er opschalings­mogelijkheden ingericht voor situaties waarin bijvoorbeeld de problematiek te complex is of er geen passende voorziening beschikbaar is.

Preventieve aanpak van schoolverzuim In het schooljaar 2022-2023 is vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) het project Preventieve verzuimaanpak in het primair en voortgezet onderwijs gestart, na een voorbereidingsperiode in het schooljaar 2021-2022. Aan het project konden 40 scholen met een hoog verzuimpercentage deelnemen. Met 16 scholen is de aanpak goed op gang gekomen. Waar dat niet lukte, lag dat vooral aan personeels­ tekorten en te hoge werkdruk. De bedoeling van dit project is om gesprekken met leerlingen te voeren als zijn beginnen te verzuimen, zodat ernstiger verzuim wordt voorkomen. Daarnaast worden gesprekken gevoerd tussen leerplichtambtenaren en scholen over het verzuimbeleid en eventuele verbeterpunten. Ook is er maatwerk per school. Bijvoorbeeld het geven van voorlichting aan ouders of leerlingen en het ondersteunen van schoolpersoneel in het uitvoeren van het verzuimbeleid. Deze activiteiten worden door school en leerplicht samen uitgevoerd. Dit gebeurt binnen het bredere kader van de Routeboeken verzuim en thuiszitters. Uit de evaluatie aan het eind van het schooljaar 2022-2023 is gebleken dat de scholen de aanpak positief waarderen: zij gaven als gemiddeld cijfer een 8,3. Ze waarderen zowel de samenwerking met leerplicht als de positieve impact die de aanpak heeft op jongeren en ouders.

Uit de verzuimcijfers zijn de effecten op dit moment nog niet goed te meten.

Handhaving Zoals hierboven aangeven, is de aanpak van schoolverzuim steeds minder gericht op handhaving. Dit blijkt ook uit de figuur op de volgende pagina. Als er proces-verbaal wordt opgemaakt, heeft dat meestal betrekking­­­­op luxeverzuim. Dat gaat in de meeste gevallen om gezinnen die te lang op vakantie gaan, waardoor kinderen schooldagen missen.

19

Aantallen processen-verbaal en Halt-straffen 150

143

139

120

117

118

90

60

58 54

59

68 57

47

90

85

84

78

61

2022-2023 2021-2022 2020-2021

30

2019-2020 2018-2019

0

Halt

PV luxe verzuim ongeoorloofd afwezig door vakantie

PV verzuim ongeoorloofd afwezig van school

De Overstap Voor jongeren die een ‘risicovolle overstap’ maken van het vmbo naar het mbo wordt elk jaar het preventieproject ‘De Overstap’ uitgevoerd. De Overstap houdt in dat vmbo-eindexamenkandidaten die doorstromen naar het mbo gemonitord worden. Dit is ook mogelijk voor leerlingen die vanuit het praktijkonderwijs of voortgezet speciaal onderwijs de overstap maken naar het mbo. Als het nodig is, krijgen de leerlingen begeleiding om voortijdig schooluitval te v­ oorkomen. Leerlingzaken neemt hierover vanaf februari contact op met de decanen van de vmbo-­scholen en trekt samen met hen op in de monitoring en begeleiding van de ‘risico-overstappers’. In 2023 hebben de scholen voor voortgezet onderwijs 108 leerlingen aangemeld als risico-overstapper. Dit aantal was hoger dan het jaar daarvoor (78 leerlingen). Van deze risico-overstappers gingen 90 leerlingen aan het eind van het project ‘De Overstap’ weer naar school. 14 leerlingen hadden op 1 oktober 2023 nog geen nieuwe schoolinschrijving. Deze verhouding is vergelijkbaar met voorgaande jaren. Leerlingzaken heeft ook jongeren begeleid die vanwege de ‘no-show actie’ zijn gemeld door het mbo. Dit zijn jongeren die zich wel hebben ingeschreven bij het mbo, maar in de eerste week niet kwamen opdagen.

ROC Mondriaan en Leerlingzaken werken met elkaar samen om deze studenten in beeld te krijgen en waar mogelijk alsnog te laten starten met een opleiding. Aantal leerlingen in het project ‘De Overstap’

83% 90

2022-2023

4% 13% 4 14

91% 71

2021-2022

9% 7

79% 59

2020-2021

7% 15% 5 11 86% 162

2019-2020

2% 12% 4 23 86% 259

2018-2019 0

50

100

Naar school

Anders

20 JAARVERSLAG LEERLINGZAKEN 2022-2023

1% 12% 4 37 150

Uitval

200

250

300

Brede jongerenaanpak De afdeling Voortijdig Schoolverlaten (VSV) van de gemeente Den Haag richt zich vanuit de RMC-wet­geving van oorsprong op jongeren in de leeftijd 18 tot 23 jaar die geen onderwijs meer volgen en nog geen startkwalificatie hebben behaald (havo, vwo, MBO 2 of hoger). De afgelopen jaren is onze VSV-inzet verbreed naar de doelgroep van het Jongerenpunt070, waar ook andere jongeren terecht kunnen die ondersteuning nodig hebben richting onderwijs, werk of een ander perspectief.

Aanpak

Daarnaast organiseren we evenementen en maken

Het Jongerenpunt070 is een multidisciplinaire

we ons nog meer zichtbaar door campagnes, flyers

afdeling van medewerkers van Den Haag Werkt

en actieve deelname in social media.

(werk), Voortijdig Schoolverlaten (onderwijs) en Participatie (zorg). Samen benaderen en onder­

Doelgroep

steunen we Haagse jongeren tussen de 16 en

Het Jongerenpunt070 richt zich op een bredere

27 jaar die een hulpvraag of een ondersteunings­

doelgroep dan alleen jongeren zonder start­

behoefte hebben. Dit doen we met ruim 70 collega’s

kwalificatie. Elke Haagse jongere in de leeftijd 16 tot

op een wijkgerichte en outreachende manier.

27 jaar is bij ons welkom, met of zonder bijstands­ uitkering en met of zonder startkwalificatie.

We sturen geen brieven vanuit het stadhuis met het

Elke jongere kan immers te kampen hebben met

verzoek om daarlangs te komen. Nee, we werken in

problemen en dan wil je als gemeente voor ze

de wijken en zijn binnenkort fysiek aanwezig in

klaar staan.

(bijna) elk stadsdeel. We bouwen daar ons netwerk op en komen in contact met jongeren door

Het afgelopen schooljaar zijn veel jongeren bena-

­outreachende activiteiten in de wijk. Je komt

derd­­­die buiten beeld waren voor de gemeente:

immers het best in contact met jongen door je in

jongeren die geen startkwalificatie hebben, geen/

hun leefomgeving te bevinden en actief aansluiting

onvoldoende inkomsten en al langer dan een jaar

te zoeken.

geen onderwijs meer volgen. Zij werden thuis

Edwin van Koeverden, afdelingsmanager Voortijdig schoolverlaten

21

bezocht en gevraagd of wij iets voor hen konden

of structureel ongeoorloofd verzuim. De case­

betekenen. De jongeren met een ondersteunings­

manager Preventief bouwt een band op met de

behoefte werden vervolgens in begeleiding genomen

jongeren, is een vraagbaak en biedt ondersteuning

door het Jongerenpunt070 richting opleiding, werk

op elk leefgebied, zo lang als nodig is.

of begeleiding op een van de andere leefgebieden. Naast de buddy functie voor de studenten, nemen

Leerwerkmakelaar

de casemanagers Preventief soms ook bepaalde

De Leerwerkmakelaar is een team dat bestaat uit

patronen waar binnen de scholen. Indien nodig,

medewerkers van VSV en Den Haag Werkt. Dit team

bespreken we dit met ROC Mondriaan en zoeken we

richt zich op Leerwerktrajecten (BBL) en ondersteunt

gezamenlijk naar een oplossing.

jongeren bij de start van een BBL-opleiding en het vinden van een passende werkgever.

Ik kijk uit naar de uitdagingen waar we nog voor

Daarnaast r­ ichten zij zich ook steeds meer op het

staan, zoals het verder opzetten van de wijkgerichte

vinden van stageplekken voor jongeren die een

en outreachende aanpak, maar ook de Verzuim­

fulltime opleiding (BOL) volgen. Als het jongeren

aanpak voor 18+ jongeren. Scholen ervaren namelijk

namelijk niet lukt om tijdig een stageplek te vinden,

een flinke stijging in het ongeoorloofd verzuim en

moeten zij stoppen met de opleiding.

veel verzuim leidt vaak tot uitval. We zullen samen met de scholen moeten onderzoeken op welke

Team Preventief

manier we zo effectief en efficiënt mogelijk dit

Tot slot hebben we binnen VSV nog een Team

verzuim samen kunnen terugdringen.

Preventief. Dit team bestaat inmiddels 2 jaar en heeft 8 medewerkers. Zij werken op een context-­

Terugkijkend op het afgelopen schooljaar, kan ik

gedreven wijze binnen ROC Mondriaan. Zij begeven

alleen maar heel trots zijn op wat we hebben bereikt

zich vaak binnen de scholen van ROC Mondriaan en

en hoe gedreven alle collega’s zijn.

werken nauw samen met de Campusvoorzieningen, waar jongeren worden gemeld met problemen en/

Aanpak voortijdig schoolverlaten Met een startkwalificatie heb je meer kans op een goede toekomst. Daarom stimuleert de afdeling Voortijdig Schoolverlaten (VSV) vanuit het Jongerenpunt070 jongeren die van school zijn uitgevallen om weer te starten met onderwijs en hun diploma op minimaal mbo-niveau 2 te halen. Ook helpt de afdeling VSV voorkomen dat jongeren van school uitvallen.

Samenwerking in Jongerenpunt070 Zoals op de vorige pagina’s is aangegeven werken in het Jongerenpunt070 casemanagers voortijdig schoolverlaten samen met onder andere casemanagers arbeidsontwikkeling en consulenten jongeren en participatie van de dienst SZW en studieloopbaanadviseurs van ROC Mondriaan. Zij bieden op een laagdrempelige en integrale manier ondersteuning aan jongeren die op eigen kracht geen opleiding of baan kunnen vinden. Het Jongerenpunt070 heeft twee vaste locaties en een aantal ‘mobiele locaties’ waar vsv-case­ managers een aantal dagdelen in de week werken, zoals wijkcentra. Zo kunnen jongeren uit de hele stad dichtbij huis in contact komen met ‘hun’ vsv-casemanager. De vsv-casemanager heeft expertise op het terrein van onderwijs en werkt ook met de jongeren aan belemmeringen op andere leefgebieden. Bijvoorbeeld door met de jongere mee te denken, te adviseren, te motiveren

22 JAARVERSLAG LEERLINGZAKEN 2022-2023

en zonodig andere dienstverlening van de gemeente of partnerorganisatie in te zetten. Zo ­vergroten jongeren hun zelfredzaamheid. Uit onderstaand overzicht blijkt dat er in het schooljaar 2022-2023 meer jongeren zijn benaderd en ook meer jongeren zijn uitgestroomd naar onderwijs dan in voorgaande jaren. Dit betreft zowel nieuwe voortijdig schoolverlaters als jongeren die in de jaren daarvoor van school zijn uitgevallen.

Inzet voor voortijdig schoolverlaters (16 tot 27 jaar)*

2018-2019

2019-2020

2020-2021

4.045

4.233

4.390

4.249

4.718

972

771

755

circa 700

circa 1.000

2.895

1.986

1.013

1.347

1.417

Uitstroom werk en overdracht Den Haag Werkt

830

572

513

751

342

Overdracht naar participatie/hulpverlening

133

58

68

14

105

Uitstroom naar onderwijs

986

935

1.047

826

1.210

Benaderde jongeren waarvan huisbezoeken Face to face gesproken jongeren

*

2021-2022

2022-2023

Meetperiode is van 1 oktober tot 1 oktober

LeerWerkmakelaar Een bijzonder team binnen het Jongerenpunt070 is de LeerWerkmakelaar. Dit team bestaat uit casemanagers voortijdig schoolverlaten en accountmanagers van de dienst SZW. De vsv-case­ managers zijn gespecialiseerd in BBL-opleidingen. Dit is de beroepsbegeleidende leerweg in het mbo: de student werkt bij een erkend leerbedrijf en gaat één of twee dagen per week naar school. De jongeren die dat nodig hebben krijgen ondersteuning bij het vinden van een geschikte BBL-opleiding en passende leerwerkplek. Als daarvoor eerst aan andere belemmeringen moet worden gewerkt, ondersteunt de LeerWerkmakelaar daar ook bij. De LeerWerkmakelaar biedt nazorg nadat de jongere op de BBL-opleiding en leerwerkplek is gestart. In 2023 heeft de LeerWerkmakelaar ook ondersteuning geboden aan BOL-studenten die niet op eigen kracht of met hulp van school een stageplek konden vinden. Dit gebeurde in het kader van de extra inzet in verband met de coronasituatie en de daarmee samenhangende afname van stagemogelijkheden.

Preventieve aanpak In het schooljaar 2021-2022 zijn het Jongerenpunt070 en ROC Mondriaan gestart met een preventieve aanpak. Deze aanpak is het schooljaar 2022-2023 voortgezet. Voor Leerlingzaken betekent dit dat er een team van ‘preventieve vsv-casemanagers’ is gevormd. Zij werken op de scholen van ROC Mondriaan en ondersteunen studenten die dat nodig hebben om te voorkomen dat zij voortijdig uitvallen. Dit doen zij in samenwerking met de medewerkers van ROC Mondriaan en andere professionals binnen en buiten de school. De organisatie van de preventieve aanpak is evolutionair en gebaseerd op de context van de studenten en de invloeden waar zij mee te maken hebben. Met de context gedreven begeleiding richten de casemanagers zich eerst op de draagkracht van de student. Dit is de optelsom van alle persoonlijke mogelijkheden waarover de studenten beschikken, waardoor zij hun problemen aankunnen. Het hoogst haalbare effect is dat de student in staat is om zonder hulp van een professional belemmeringen te voorkomen of te herstellen en op passende wijze zijn of haar loopbaan te volgen richting een diploma of een alternatief perspectief.

23

Colofon Uitgave Gemeente Den Haag Jaarverslag Leerlingzaken December 2023 Vormgeving en productie Intern Dienstencentrum Multimedia Fotografie Martijn Beekman (foto van wethouder) Plaatwerk Fotografen (foto’s van managers) Bron gegevens Productgroep Leerling- en Onderwijszaken DUO