RIS318378 Voortgang contourenbrief actualisatie financieel beleid

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling

001

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

BSD/264799 RIS318378 Contactpersoon

Lars Kok Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Directie Middelen en Control Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

25 maart 2024

Lars.kok@denhaag.nl

Onderwerp

Voortgang contourenbrief actualisatie financieel beleid

Geachte voorzitter, Op 7 februari 2023 heeft u de Contourenbrief actualisatie financieel beleid (RIS314462) ontvangen. Deze brief beschrijft vier thema's waarmee het college in de komende jaren de financiële huishouding en de sturing hierop wil verbeteren. Deze vier thema's zijn: a) b) c) d)

het actualiseren van de begrotingsregels, het organiseren van een cofinancieringsfonds, het inrichten van een investeringsbegroting, het transparanter maken van de planning en control cyclus.

Een rode draad in de contourenbrief en de daarin benoemde thema’s is het belang van goede informatievoorziening aan de raad. Het budgetrecht is immers één van de belangrijkste rechten van de raad. Het belang hiervan is in het rapport over Amare nogmaals benadrukt. Door invulling te geven aan deze thema’s dragen we eraan bij dat er zowel nu als in de toekomst weloverwogen en goed geïnformeerde besluiten genomen kunnen worden. Op 28 juni 2023 is de contourenbrief in uw commissie besproken. In dit gesprek zijn de uitgangspunten en de ambities uit de brief onderschreven, zijn enkele vragen en aandachtspunten meegegeven en is opgeroepen uw commissie nadrukkelijk te betrekken bij de uitwerking van de vier thema’s. In deze commissiebrief nemen we u mee in de stand van zaken ten aanzien van elk thema uit de contourenbrief en bieden we een doorkijk naar de komende periode. De vervolgstappen die zijn gezet met betrekking tot het laatste thema, de planning en control cyclus, hebben onder meer geresulteerd in een viertal voorgenomen vereenvoudigingen die in de eerstvolgende programmabegroting toegepast kunnen worden. Op dit thema wordt daarom uitgebreider ingegaan dan op de andere drie thema’s. a) De begrotingsregels Begrotingsregels dragen bij aan de houdbaarheid van onze gemeentelijke financiën en zorgen voor evenwichtige budgettaire besluitvorming.

De regels zien onder meer toe op het onderscheid tussen baten en lasten, het principe van programmasturing en het voorzichtigheidsprincipe.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/264799

Hiermee zijn deze regels een belangrijk instrument in de financiële sturing door de raad en fungeren ze tevens als een consolidatie van de vereisten die het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) stelt aan de financiële huishouding van de gemeente. Bij de contourenbrief zijn de tien begrotingsregels benoemd en toegelicht. Vervolgens zijn deze in de Programmabegroting 20242027 opnieuw opgenomen en daarmee ook vastgesteld. Op dit moment wordt er gewerkt aan de verankering van de begrotingsregels in de financiële verordening. Deze wordt naar verwachting medio 2024 ter vaststelling aan uw raad aangeboden. Met het vastleggen van de begrotingsregels in de financiële verordening maken deze formeel deel uit van de financiële kaders waarbinnen we als gemeente werken. Het voldoen aan deze regels is echter nadrukkelijk een continu proces waaraan bij elk besluit met financiële consequenties actief aandacht aan besteed moet worden. Op deze manier worden de begrotingsregels bestendigd in de budgettaire besluitvorming van de gemeente. b) Het cofinancieringsfonds De samenwerking met onze partners op lokaal, nationaal en Europees niveau is van cruciaal belang bij de aanpak van de grote opgaven in de stad. Vaak uit deze samenwerking zich in subsidies waarmee bepaalde ontwikkelingen worden aangejaagd.

Een veelvoorkomende voorwaarde om aanspraak te kunnen maken op deze subsidies is cofinanciering, waarbij de bijdrage die de subsidiepartner levert minimaal gelijk moet zijn aan onze eigen investering in die betreffende opgave. Om flexibel in te kunnen springen op de kansen die deze vorm van subsidiëring biedt, is het cofinancieringsfonds gevormd. Om het cofinancieringsfonds effectief en efficiënt in te kunnen zetten is het van belang dat hier goede spelregels aan ten grondslag liggen. De uitgangspunten die hieraan ten grondslag liggen zijn reeds in de contourenbrief benoemd. Drie belangrijke onderwerpen die een plek moeten krijgen in deze spelregels zijn: Compartimentering: de wijze waarop de middelen in het cofinancieringsfonds worden verdeeld over de opgaven binnen de gemeente. Besluitvorming: de wijze waarop besluitvorming over de inzet van middelen uit het cofinancieringsfonds moet plaatsvinden. Voeding: de wijze waarop het cofinancieringsfonds wordt aangevuld, zodat er zowel nu als in de toekomst kan worden ingesprongen op subsidiekansen waar cofinanciering voor vereist is. Op dit moment worden de spelregels uitgewerkt. De nieuwe spelregels worden gelijktijdig met de programmabegroting 2025-2028 aan de raad aangeboden.

c) De investeringsbegroting Het doel van de investeringsbegroting is om een investeringssystematiek met bijbehorend financieel kader en een onderliggende werkwijze tot stand te brengen. Dit uit zich in één investeringsbegroting die een meerjarig overzicht over, en inzicht in, de totale investeringsopgave voor de stad geeft. Hiermee wordt integrale besluitvorming door de raad over deze investeringen mogelijk gemaakt. Dit traject is veelomvattend en het zal dan ook enkele jaren duren voordat deze begroting volledig is ingebed in de budgettaire besluitvorming in Den Haag. De afgelopen periode is er onderzoek gedaan naar beschikbare informatie rondom investeringen binnen Den Haag. Hierbij is onder andere gekeken naar (financiële) systematieken en beleidskaders, maar ook naar hoe andere gemeenten omgaan met een investeringsbegroting. Dit heeft geleid tot een aanpak waarvan de eerste stap is om al het gemeentelijk bezit centraal in kaart te brengen en onder te brengen in één model. Van lantaarnpalen en bankjes tot bruggen en vastgoed. Dit resulteert in een soort schematische foto van al het bezit dat we als gemeente hebben.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/264799

Deze foto zal het fundament gaan vormen waar de investeringsbegroting op gebouwd kan worden. Na het in beeld brengen van al het bezit, zal de volgende stap het uitwerken van financiële beleidsmatige en beheersmatige uitgangspunten zijn. d) De planning en control cyclus Toegankelijke en tijdige planning en control producten dragen bij aan een robuuste en duurzame financiële huishouding. Deze producten vormen namelijk het instrument waarlangs de sturing op en de verantwoording over de gemeentelijke doelen en middelen plaatsvindt. Door deze producten te verbeteren en transparanter te maken, wordt het inzicht in, en overzicht over, de opgaven en doelen waar we als gemeente aan werken en de budgetten die hiervoor beschikbaar zijn vergroot. De planning en control cyclus bestaat uit vijf producten. In de voorjaarsnota bepalen we het exogene budgettair kader voor de komende periode; dit budgettair kader vormt het vertrekpunt voor de programmabegroting, waarin staat beschreven wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat dat mag kosten. Deze producten samen vormen de begrotingsvoorbereiding. Op basis hiervan doet het college een voorstel voor een programmabegroting voor de aankomende vier jaar aan de raad. Na vaststelling daarvan, rapporteren we tijdens de begrotingsuitvoering middels de 4- en 8maandsrapportages over de voortgang van de uitvoering van de programmabegroting.

Tot slot leggen we, na afloop van het jaar, begrotingsverantwoording af door middel van de programmarekening. In zowel de begrotingsuitvoering als de begrotingsverantwoording reflecteren we op de doelen zoals vastgesteld in de programmabegroting. Stap voor stap naar een transparantere planning en control cyclus Het transparanter maken van de planning en control cyclus is een veelomvattend proces wat stap voor stap doorlopen moet worden. In de eerste stap gaat het om drie punten: Koers voor de verdere ontwikkeling van planning en control; Een herziening van de tussentijdse rapportages Het vereenvoudigen van de programmabegroting. In de daaropvolgende stappen zullen ook andere punten opgepakt worden, zoals bijvoorbeeld de voorjaarsnota, de relatie tussen de planning en control cyclus en de beleidscyclus, de programma indeling en de manier waarop het opgavegericht en gebiedsgericht werken in de begroting inzichtelijk kan worden gemaakt. Koers voor de verdere ontwikkeling van planning en control Om een goede koers voor de verdere ontwikkeling van de planning en control cyclus uit te zetten, wordt er ook breder informatie bijeengebracht over deze cyclus. Zo wordt op een rij gezet wat de wettelijke basis is, wat opties zijn om de cyclus vorm te geven en welke ontwikkelingen er hieromtrent zijn bij andere overheden.

Dit raakt onder meer aan de vraag hoe de verschillende planning en control producten op elkaar aansluiten en zich tot elkaar verhouden. Voor de programmabegroting en de programmarekening gelden wettelijke (minimum)vereisten ten aanzien van de inhoud en het moment van oplevering, maar voor de andere planning en control producten is dit niet het geval. Deze kunnen worden ingericht naargelang de lokale behoeften. Dit biedt ruimte voor de optimalisering van de planning en control producten en van de cyclus als geheel. Een herziening van de tussentijdse rapportages In samenhang met het bovenstaande, willen we samen met uw raad bezien in hoeverre de huidige manier waarop we gedurende de begrotingsuitvoering de raad van informatie voorzien aansluit bij de eisen, wensen en verwachtingen die er zijn ten aanzien van een tussentijdse rapportage.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/264799

Het vereenvoudigen van de programmabegroting De afgelopen periode is er gewerkt aan voorstellen die bijdragen aan het vereenvoudigen en verduidelijken van de begroting. Deze voorstellen zijn samen te vatten in vier concrete verbeterplannen, die vanaf de programmabegroting 2025-2028 doorgevoerd kunnen worden. Deze plannen worden hieronder benoemd en toegelicht. 1) Programmateksten gestructureerd via de drie W-vragen Op dit moment is het niet altijd mogelijk om op basis van de programmateksten direct de kern van een begrotingsprogramma te benoemen. Terwijl dit wel de plek is waar de gemeentelijke doelen, activiteiten en budgetten in samenhang gepresenteerd worden. Hierom delen we de programmateksten in volgens een duidelijke, consistente en herkenbare structuur, waarin per activiteit kort en bondig antwoord wordt gegeven op de 3 W-vragen: “wat willen we bereiken?”, “wat gaan we daarvoor doen?” en “wat mag dat kosten?”. Deze opzet hanteren we op dit moment ook, maar willen we bondiger, explicieter en strenger toepassen. 2) Meerjarig financieel overzicht Op dit moment hebben de meeste tabellen in de programmateksten enkel betrekking op het eerste jaar van de begroting. Deze tabellen willen we uitbreiden naar een meerjarig financieel overzicht over de volledige periode van de programmabegroting, voor zowel de lasten als de baten.

Dit versterkt het budgettair inzicht, omdat hiermee zichtbaar wordt hoe een budget zich over de looptijd van de begroting ontwikkelt. Dit inzicht is nu enkel in de online bijlagen terug te vinden. 3) Meer inzicht in budgetten door een extra financiële verdieping Op dit moment geeft de begroting inzicht in de budgetten per activiteit. Dit is één niveau dieper dan het programmatotaal. Deze activiteiten kunnen een aanzienlijke financiële omvang hebben, waarbij ook niet altijd duidelijk is welke budgetten er onderdeel uitmaken van welke activiteiten. Hierom willen we, gelijktijdig aan de programmabegroting, een separaat document aan de raad verstrekken. Dit document kan als een informatief/technisch naslagwerk worden gezien, waarin inzicht wordt geboden in de budgettaire opbouw van de begrotingsactiviteiten. 4) Andere opzet van het algemene hoofdstuk, de paragrafen en de algehele vormgeving Het algemene hoofdstuk van de begroting (hoofdstuk 1) is het enige hoofdstuk dat los van de structuur van programma’s of paragrafen een totaalbeeld van de programmabegroting geeft. Om hier meer recht aan te doen, willen we de opzet van dit hoofdstuk herzien. Dit moet resulteren in een zelfstandig leesbaar hoofdstuk dat de kern van de begroting vormt en inzicht geeft in de financiële positie van de gemeente.

Aanvullend hierop houden we tevens de informatiewaarde van de financiële paragrafen (hoofdstuk 3) kritisch tegen het licht en krijgt de vormgeving van de begroting een update, zodat de programmabegroting een frisse en overzichtelijke uitstraling heeft. Over de in deze brief beschreven ontwikkelingen gaan we graag, bij voorkeur voor het zomerreces, met uw commissie in gesprek. Indien u hier prijs op stelt, kan dit vergezeld gaan van bijvoorbeeld een werkbespreking of een technische toelichting. Dit gesprek zal de basis vormen voor een herziening van de planning en control producten die idealiter vanaf 2025 geëffectueerd kan worden. Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

4/4