RIS318284 Ontwikkelingen Jeugdhulp

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Hilbert Bredemeijer Wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening

Ons kenmerk

OCW/10715340 RIS318282

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

Contactpersoon

Mariam el Ourfi/ Arjen Stroo Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070

E-mailadres

mariamelourfi@denhaag.nl Bijlagen

2

Datum

19 maart 2024 Onderwerp

Ontwikkelingen Jeugdhulp

Geachte voorzitter, Met deze brief informeer ik u, zoals toegezegd, over de ontwikkelingen op het gebied Jeugdhulp en worden hiermee een drietal toezeggingen afgedaan: 1. Jeugdhulpplus (commissie Samenleving 28 september 2023: toezegging 78); 2. Kostenontwikkeling Jeugd (toezegging raadsinformatiebrief RIS316965: “De raad zal periodiek worden geïnformeerd over de kostenontwikkelingen”); 3. Stand van zaken m.b.t. het stoppen met tijdschrijven in de H9 regio (toezegging commissie Samenleving 1 juni 2o23: “De wethouder zal zich hard maken in de regio om te stoppen met tijdschrijven”). 1. Ontwikkelingen JeugdhulpPlus Met de commissiebrief van 30 mei 2023 (Ris 315597) heb ik u geïnformeerd over de ontwikkelingen in de jeugdhulpplus (hierna JHP). Met deze commissiebrief informeer ik over de actuele stand van zaken van de af- en opbouw van Jeugdhulpplus, zoals toegezegd in de commissie Samenleving van 29 september 2023. Actualisatie bovenregionaal plan Het ministerie van VWS en de VNG hebben de 11 coördinerende gemeenten voor de JHP gevraagd om elk half jaar het bovenregionaal plan JHP te actualiseren, met o.a. de actuele capaciteit en voortgang op de af- en ombouw van de JHP.

Bij de recente actualisatie is de input van de herstel- en continuïteitsplannen van zowel Schakenbosch als iHUB meegenomen en de onderwerpen die het afgelopen half jaar zijn uitgewerkt, zoals de invoering van hybride groepen. In deze groepen zitten jeugdigen met een intensieve zorgbehoefte met en zonder machtiging gesloten jeugdhulp bij elkaar. Hierdoor worden jongeren minder vaak overgeplaatst en wordt de beweging naar minder vrijheidsbeperkende maatregelen en repressie ingezet. De uitgebreide beschrijving van hybride groepen is als bijlage toegevoegd. Ook het vernieuwde bovenregionaal plan JHP (versie november 2023) is als bijlage toegevoegd. Samenvattend zijn er drie wijzigingen in vergelijking met het vorige bovenregionaal plan: 1. Capaciteitsambitie bijgesteld Op 1 januari 2024 zijn er 135 JHP plekken in het landsdeel Zuidwest. Daarvan zijn 45 bedden bezet door kinderen uit de regio Haaglanden, waarvan 16 uit Den Haag. De ambitie in de eerste actualisatie

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10715340

was dat er per 1-1-2025 nog maximaal 54 gesloten bedden zouden zijn, aangevuld met de 45 bovengenoemde hybride bedden. De realiteit op dit moment is dat de huidige capaciteit (135 plekken voor JHP) een 100% bezetting heeft en alternatieve capaciteit nog niet voldoende gerealiseerd is. De eerder geformuleerde ambitie van afbouw naar 54 gesloten bedden blijft overeind, maar we temporiseren deze ambitie door de streefdatum voor de afbouw naar 2028 te schuiven en het, tijdelijk voor 2 jaar, toevoegen van 45 hybride bedden. 2. Doorontwikkeling In het bovenregionaal plan worden 4 thema’s benoemd die doorontwikkeld moeten worden: • Aanbod voor doelgroep met intensieve zorgbehoefte Jongeren met een intensieve zorgbehoefte zijn te onderscheiden in twee groepen: met Machtiging Gesloten Jeugdhulp (hierna MGJ) en zonder MGJ. Voor beide groepen geldt dat een doorontwikkeling (denk aan de eerdergenoemde aanvulling van 45 hybride bedden), nodig is om het juiste zorgaanbod te bieden. • Weging en Triage De ontwikkeling naar hybride groepen heeft het afgelopen half jaar geleid tot een definitie van zo’n groep, inclusief een set aan voorwaarden. Echter, om geplaatst te worden op zo’n groep is een zorgvuldige weging en triage nodig. Het afgelopen half jaar is gebruikt om een (concept) procesbeschrijving te maken.

Een verdere uitwerking door jeugdbeschermers van de Gecertificeerde Instellingen (hierna GI’s) is nodig, in afstemming met onder meer aanbieders, Plaatsingscoördinatie, Raad voor de Kinderbescherming, kinderrechters en ervaringsdeskundigen. • Regionale alternatieven Iedere regio binnen het landsdeel Zuidwest heeft een eigen procesplan opgesteld om alternatieven voor JHP te ontwikkelen. In Haaglanden wordt de focus gelegd op het voorkomen van instroom o.a. door het versterken van de open residentiële jeugdhulp. De meeste jongeren in de JHP zijn immers afkomstig vanuit de open verblijfsvoorzieningen. Daarnaast wordt geïnvesteerd in kleinschaligheid, hybride groepen en passende uitstroomvoorzieningen. Iets verderop in deze brief volgt een nadere toelichting. • Residentieel onderwijs Het residentieel onderwijs is de afgelopen jaren doorontwikkeld op het gebied van kleinschalige groepen, doorlopend integraal dagprogramma op maat en de inzet op alternatieven. In juli 2023 is de subsidieregeling “onderwijscoalities af-en ombouw gesloten jeugdhulp” gepubliceerd met als doel goed onderwijs en passende ondersteuning te kunnen blijven bieden aan jongeren van 12-18 jaar in residentiële jeugdzorginstellingen. Voor het gezamenlijk aanvragen van deze subsidie is in landsdeel Zuidwest één grote coalitie gevormd van alle 15 samenwerkingsverbanden passend onderwijs.

De coalitie zet zich in om inclusief onderwijs te realiseren voor de groep leerlingen met zeer complexe problematiek op meerdere leefgebieden, verblijvend in een JHP-instelling of gebruikmakend van een alternatief voor JHP. 3. Ontwikkelopdrachten per locatie Gemeenten willen werken met ontwikkelopdrachten in samenwerking met de zorgaanbieders en andere betrokkenen. Een ontwikkelopdracht is een aanpak waarin met één of meerdere partijen gezamenlijk een specifieke dienst of product wordt ontwikkeld tot een oplossing voor een vraagstuk. Met de ontwikkelopdrachten kunnen gemeenten in samenwerking met aanbieders sturen op de ambities om de JHP te verbeteren. Vanuit ons landsdeel gaan jeugdigen naar 4 locaties waar JHP

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10715340

wordt geboden. Het is de bedoeling dat voor elk van de 4 locaties een strategisch transformatieplan opgesteld gaat worden met een financiële vertaling. Regionale alternatieven voor JHP De 3 sporen om te komen tot alternatieven voor JHP in Haaglanden zijn hieronder visueel weergegeven. De daadwerkelijke uitwerking van de sporen wordt meegenomen in het proces van Regionale kostenbeheersing. Er is al wel een aanvang gemaakt met de versterking van de open residentiele jeugdhulp door het invoeren van kleinschaligheid in de 3 milieus-voorzieningen (verblijf, behandeling en onderwijs). Omdat zij ook de grootste instroom in de JHP verzorgen, is de verwachting dat dit een significant effect op gaat leveren.

•

Ambitie landsdeel Zuidwest/Haaglanden Geen kinderen jonger dan 12 in gesloten jeugdhulp

•

1-1-2024: Max. capaciteit 135 bedden in en voor Zuidwest + aanvullend hybride bedden (aanname ca. 45 o.b.v. capaciteit 1-1-2023)

•

1-1-2028: ambitie max. capaciteit naar 54

Ontwikkellijn 1 Versterken van huidig aanbod (voorkomen instroom)

Ontwikkellijn 2 Ontwikkeling nieuw aanbod (dekkend zorglandschap)

Ontwikkellijn 3 Versnellen Uitstroom uit JHP

In samenwerking met o.a.: Lokale teams, 5 jeugdhulpregio’s in Zuidwest, Schakenbosch, iHUB, open residentiele aanbieders, onderwijs, Gecertificeerde Instellingen (GI), Expertise Team Complexe Zaken (ECZ), ervaringsdeskundigen, Inspectie Jeugd en Gezondheid (IJG) Interbestuurlijk toezicht Financiële consequenties ontwikkelingen JHP In de bovenregionale stuurgroep JHP is afgesproken dat de kosten voor de af- en ombouw van de JHP binnen de middelen moeten vallen die het rijk hiervoor beschikbaar stelt. Voor de transformatiekosten zijn de middelen die het landsdeel, via coördinerend gemeente Rotterdam, ontvangt voor het bovenregionale expertise netwerk (BREN) een logische keuze. Voor de frictiekosten is de nieuwe bovengenoemde SPUK bedoeld. Landelijk komt hiervoor 295 miljoen beschikbaar, waarvan 182 miljoen voor af- en ombouw JHP en 113 miljoen voor de frictiekosten voor de overige residentiele jeugdhulp.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10715340

Onderzoek Zikos-afdelingen Tot slot is recent een rapport uitgebracht door een ervaringsdeskundige over de Zikos (zeer intensieve kortdurende observatie en stabilisatie) afdelingen binnen 2 locaties in Nederland van JHP aanbieders. Deze vorm van hulp is landelijk ingekocht (LTA) door de VNG. De VNG heeft een opnamestop ingesteld. Op dit moment zitten er geen jongeren uit Haaglanden. Voor meer informatie verwijzen we naar het persbericht van de VNG. 2. Kostenontwikkeling Jeugd In oktober 2023 bent u middels een raadsinformatiebrief (RIS316965) geïnformeerd over de kostenontwikkeling Jeugd in 2023. In de raadsinformatiebrief is tevens toegezegd u hier periodiek over te informeren. Ontwikkeling van de kosten In de afgelopen jaren zijn de kosten van de jeugdhulp in Den Haag aanzienlijk gestegen. Dit is met name terug te zien in de ontwikkeling van de kosten voor specialistische zorg, ingekocht via het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. Deze zijn gestegen van € 120 mln. in 2019 naar op basis van de laatste inzichten een bedrag van ruim € 163 mln. in 20231. Dit is een stijging van 35,8,%, waarvan ongeveer de helft wordt veroorzaakt door prijsstijging. Naar huidig inzicht komt het tekort op Jeugd in 2023 uit op circa € 27 mln. (onder voorbehoud van de productie- en controleverklaringen 2023 van de jeugdhulpaanbieders).

Vooruitlopend op de Jaarrekening 2023 zien we dat de volgende factoren het tekort in 2023 in sterke mate hebben bepaald: • Bij de Hervormingsagenda is de volledige door het Rijk ingeboekte besparing bij de gemeente Den Haag van € 14,4 mln. voor 2023 (t.o.v. 2022) intact gebleven. De verwachting was een verzachting en temporisering vanwege de vertraging in de Hervormingsagenda. Dit betekent dat ondanks dat voor gemeenten geen handvatten vanuit de hervormingsagenda zijn ontwikkeld gemeenten toch minder geld krijgen. Dit zorgt deels voor het tekort op het Jeugdbudget; • Jeugd is een open-einde-regeling. Het beroep op ingekochte voorzieningen is (gecorrigeerd voor prijscompensatie) in 2023 toegenomen met € 11 mln. (circa 7%); • Daarnaast wil het kabinet zo min mogelijk kinderen uit huis plaatsen en de gesloten jeugdhulp zoveel mogelijk afbouwen. Daarvoor is binnen deze hulpverlening een omslag nodig naar afbouw, kleinschaligheid en ambulantisering. De afbouw in 2023 en 2024 van het aantal gesloten bedden en de creatie van hybride bedden (voor kinderen die hoog-intensieve zorg nodig hebben zonder vrijheidsbeperkende maatregelen) bracht frictiekosten met zich mee in 2023 van € 1,3 mln. Naast deze frictiekosten zien we tevens dat in 2022 al een flinke stijging te zien was t.o.v. voorgaande twee jaren door de hogere tarieven van de verkleinde groepen, namelijk van € 3.9 mln.

in 2021 naar € 4.3 mln. in 2022 naar € 4.9 mln. in 2023; • Dit jaar heeft verder in het teken gestaan van de voorbereidingen op het Haags Toekomstperspectief Jeugd- en Gezinshulp, waarmee de koers is uitgezet voor een nieuwe werkwijze en bekostigingsmodel voor de jeugdhulp per 2024. Dit heeft in 2023 extra aanloopkosten ad € 5,5 mln. met zich meegebracht. • Er zijn daarnaast voordelen gerealiseerd voor ruim € 5 mln. door voordeliger doelgroepenvervoer, afloop 2022 bij de GR Veilig thuis, door dekking via SPUK-gelden voor Sociale basis en diverse veel kleinere posten.

1

Van het bedrag van € 166.3 mln. in 2023 valt circa 40% binnen scope van het Haags Toekomstperspectief Jeugd- en Gezinshulp.

Logischerwijs valt de resterende 60% onder de regionale inkoop via het Servicebureau.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10715340

•

De volledige verschillenverklaring komt in de jaarrekening 2023.

De voordelen die wel zijn gerealiseerd hebben een dempend effect, maar kunnen bovengenoemde nadelen niet compenseren. De verschillenverklaring bij de Jeugdonderdelen leiden gezien het voornoemde tot dezelfde conclusie: het Rijk stelt onvoldoende budget ter beschikking, waardoor over de hele linie negatieve resultaten worden gerealiseerd. In de afdoening van de motie 'Alle hens aan dek voor de jeugdhulp’ (RIS317572) heeft het college u geïnformeerd over de wijze hoe dit tekort wordt gecompenseerd door andere middelen binnen programma 8. Landelijke Hervormingsagenda Jeugd De hervormingsagenda Jeugd heeft als doelstelling om knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken en het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar te maken voor de toekomst. Bij de Hervormingsagenda is dan ook een bezuiniging van 1,1 miljard euro ingeboekt. Daarnaast heeft het demissionair kabinet op 6 februari jl. besloten de voorgenomen bezuiniging van de daarbovenop komende 511 miljoen euro (vanaf 2025 oplopend tot 511 miljoen in 2027) op de jeugdzorg niet van tafel te halen. De ingediende motie van Tweede Kamerlid Westerveld (Groenlinks-PvdA) om deze bezuiniging te schrappen kreeg niet de vereiste steun. Dit besluit brengt nog meer financiële onzekerheid met zich mee. Landelijk ziet de ontwikkelingen van het budget a.g.v.

de Hervormingsagenda, inclusief de 511 miljoen euro extra bezuiniging, er als volgt uit:

De beschikbaarstelling van de gereserveerde structurele middelen bij het Rijk voor de jaren 2026 en verder vindt plaats na het advies van de deskundigencommissie en de besluitvorming daarover. De toetsing vindt plaats in 2025 en in 2028. Anticiperend hierop is het aan de gemeenten om te laten zien hoe de maatregelen uit de Hervormingsagenda ingevuld worden en de mate waarin dit de te verwachten besparingen oplevert. Lokale sturing op kostenbeheersing Met de doorontwikkeling Jeugd- en Gezinshulp is de koers uitgezet voor een nieuwe werkwijze en bekostigingsmodel voor de jeugdhulp per 2024. Deze nieuwe manier van werken per 2024 sluit aan bij de ideeën van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd dat als hoofddoel heeft het verbeteren van de kwaliteit van de jeugdzorg en het financieel houdbaar krijgen van het stelsel. Hiermee wordt op termijn het lokale deel van de bezuiniging in de Hervormingsagenda ingevuld. Aanvullend hierop worden lokaal kosten beheersende maatregelen getroffen die aansluiten op de ingeboekte financiële besparingen uit de Hervormingsagenda.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10715340

Het lokale actieplan “Grip en zicht op kosten Jeugdhulp” bestaat uit een zestal actielijnen 2 en diverse maatregelen die op middellange termijn leiden tot een afbuiging van de kosten in Den Haag. Het betreft de volgende actielijnen: 1. Sturen op organisatiegedrag: kostenbewust handelen en datagedreven (informatiegestuurd) werken; 2. Sturing en grip op grensvlak lokale en regionale jeugdhulp per 2024; 3. Sturing en grip op grootste en/of snelst in omzet stijgende aanbieders (en productcodes) buiten de scope; 4. Sturing en grip op dure complexe casuïstiek; 5. Sturing en grip op de reikwijdte jeugdhulp (o.a. normaliseren en aanpalende wetgeving); 6. Sturing en grip op regionale organisatie jeugdhulp H9.

Zoals hieronder weergegeven sluiten de zes actielijnen aan op de ambities uit de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Landelijke Hervormingsagenda Jeugd 1. Reikwijdte: jeugdhulpplicht voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen

Lokale actielijnen: grip en zicht op kosten Actielijn 4: Sturing en grip op dure complexe casuïstiek. Actielijn 5: Sturing en grip op de reikwijdte jeugdhulp (o.a. normaliseren en aanpalende wetgeving).

2.

Jeugdhulp steviger verbinden aan aanpalende domeinen zoals het onderwijs, volwassenen-ggz en bestaanszekerheid

Actielijn 2: Sturing en grip op grensvlak lokale en regionale jeugdhulp per 2024. Actielijn 5: Sturing en grip op de reikwijdte jeugdhulp (o.a. normaliseren en aanpalende wetgeving).

3.

Stevige lokale teams en toegang

Actielijn 2 : Sturing en grip op grensvlak lokale en regionale jeugdhulp per 2024.

4.

Terugdringen residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk

Actielijn 4: Sturing en grip op dure complexe casuïstiek. Actielijn 5: Sturing en grip op de reikwijdte jeugdhulp (o.a. normaliseren en aanpalende wetgeving).

2

5.

Kwaliteitsverbetering en blijvend leren

6.

Verbeteren van de organisatie en inkoop van specialistische jeugdzorg

Actielijn 1: Sturen op organisatiegedrag: kostenbewust handelen en datagedreven (informatiegestuurd) werken. Actielijn 2: Sturing en grip op grensvlak lokale en regionale jeugdhulp per 2024.

Actielijn 1 betreft een randvoorwaarde t.b.v. de uitvoering van actielijnen 2 t/m 6.

6/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10715340

Actielijn 6: Sturen en grip op regionale organisatie jeugdhulp H9. 7.

Eenvoudigere uitvoering en inkoop, minder administratieve lasten en aanpak negatieve effecten marktwerking

Actielijn 2: Sturing en grip op grensvlak lokale en regionale jeugdhulp per 2024. Actielijn 3: Sturing en grip op grootste en/of snelst in omzet stijgende aanbieders (en productcodes) buiten de scope. Actielijn 6: Sturen en grip op regionale organisatie jeugdhulp H9.

8.

Verbeteren inzicht in het functioneren van het jeugdstelsel met data en monitoring

Actielijn 1: Sturen op organisatiegedrag: kostenbewust handelen en datagedreven (informatiegestuurd) werken. Actielijn 2: Sturing en grip op grensvlak lokale en regionale jeugdhulp per 2024.

Regionale sturing op kostenbeheersing Ook op regionaal niveau werken de gemeenten gezamenlijk aan een plan gericht op kostenbeheersing, dat aansluit op de vastgestelde kaders en uitgangspunten van de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 en de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Op 28 maart 2024 wordt het plan voorgelegd aan de bestuurders van de H9 tijdens het Bestuurlijk Overleg Jeugd. 3. Stoppen met tijdschrijven in de regio Tijdens de commissie Samenleving van 1 juni 2023 is de toezegging gedaan om te onderzoeken welke manieren er zijn om tijdschrijven in de H9 regio af te schaffen. De aanleiding hiertoe is het standpunt van de gemeente Den Haag dat er in de Doorontwikkeling Jeugd- en Gezinshulp (voorheen Haags Toekomst Perspectief) zo veel als mogelijk wordt gestopt met tijdschrijven. In de huidige regionale bekostigingsconstructie is tijdschrijven nodig om als jeugdhulpaanbieder inzet van jeugdhulp te kunnen verantwoorden. Mogelijkheden tot het definitief afschaffen van tijdschrijven worden gevonden in een ander regionaal inkoopmodel. De huidige regionale jeugdhulpcontracten lopen tot eind 2026. Ik kom graag tegemoet aan de wens om in de regio te bespreken en onderzoeken wat de mogelijkheden zijn van het afschaffen van tijdschrijven, ook in de huidige bekostigingsconstructie.

Het onderwerp stoppen met tijdschrijven is geagendeerd op de regionale ontwikkeltafel van 21 maart aanstaande. Gemeenten en regionaal gecontracteerde aanbieders (waaronder professionals) van de H9 zijn hiervoor uitgenodigd. Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening Hilbert Bredemeijer

7/7