RIS318232 Gevolgen van de Spreidingswet voor de Haagse aanpak nieuwkomers
Tekst van het document
Typ tekstTyp tekstTyp tekst
060
Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag
Ons kenmerk
Aan: de Gemeenteraad
OCW/10711447 RIS318232 Contactpersoon
Miriam Kremer Dienst
Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling
Opgaveteam Nieuwkomers Telefoonnummer
14070 Datum
E-mailadres
21 maart 2024
Nieuwkomers@denhaag.nl
Onderwerp
Gevolgen van de Spreidingswet voor de Haagse aanpak opvang nieuwkomers
Op 23 januari 2024 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (hierna: de Spreidingswet). De wet is vervolgens op 1 februari 2024 in werking getreden. De wet heeft tot doel te komen tot een evenwichtiger verdeling van asielopvang over de provincies en gemeenten. Zoals toegezegd aan uw raad in de vergadering van 7 februari 2024 informeren wij u hierbij over deze nieuwe wettelijke taak voor gemeenten, de te verwachten taakstelling voor de gemeente Den Haag en de manier waarop wij hier de komende tijd invulling aan gaan geven. We geven een eerste beeld van de betekenis van de wet voor de opvang van nieuwkomers in onze stad. Hierbij moet nog wel nadrukkelijk het voorbehoud worden gemaakt dat er nog veel vragen zijn over de uitvoering van de Spreidingswet. We zijn hierover momenteel intensief in gesprek met het ministerie van Justitie en Veiligheid, het COA, de provincie en onze buurgemeenten in de regio Haaglanden. Daarnaast volgen er vanuit het Ministerie van Justitie en Veiligheid nog beleidskaders die voor de uitvoering van de wet van belang zijn. Tweejaarlijkse cyclus: proces van verdeling tot realisatie Met de inwerkingtreding van de Spreidingswet per 1 februari 2024 is een tweejarige cyclus in gang getreden, waarin meerdere fasen worden onderscheiden.
In onderstaand overzicht worden het proces en tijdpad weergegeven. Hierin is ook de opgave voor de provincie Zuid-Holland en de gemeente Den Haag voor 2025 en 2026 opgenomen. 1.
1 februari 2024
Gemeente Den Haag
Spui 70 Den Haag
-
De minister van Justitie en Veiligheid heeft een tweejaarlijkse landelijke capaciteitsraming voor asielplekken gepubliceerd: 96.000 plekken. Dit is het totale aantal opvangplekken voor asielzoekers waaraan in de volgende twee jaren naar verwachting landelijk behoefte zal zijn.
Postbus 12600 2500 DJ Den Haag
T 14070 www.denhaag.nl
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
OCW/10711447
-
-
De minister van Justitie en Veiligheid heeft een indicatieve verdeling van het aantal opvangplekken per gemeente gepubliceerd. Deze is 2.513 plekken voor de gemeente Den Haag. De provinciale opvangopgave is de optelsom van de indicatieve verdeling van de gemeenten in de provincie. Deze opvangopgave geldt voor een periode van twee jaar (2025 – 2026). De provinciale opgave voor Zuid-Holland is 19.776 plekken.
2.
Vanaf 1 februari tot 31 oktober 2024
-
Totstandkoming regioplan Haaglanden en provinciaal plan met als doel om invulling te geven aan de provinciale taakstelling.
3.
Voor 1 november 2024
-
De Commissaris van de Koning Zuid-Holland brengt verslag uit van de afspraken aan de Provinciale regietafel aan de minister van Justitie en Veiligheid. Dit doet hij namens de gehele provincie via het provinciaal opvangplan.
4.
Voor 31 december 2024
-
Op basis van het verslag van de Commissaris van de Koning stelt de minister het verdeelbesluit vast met daarin de daadwerkelijke taakstelling per gemeente.
5.
30 juni 2025
-
Beschikbaar stellen opvangplekken aan COA
In de bijlage van deze raadsmededeling worden bovengenoemde fasen van de cyclus nader toegelicht. Wettelijke taak voor college en raad De Spreidingswet creëert een wettelijke taak voor de gemeente die zowel het college als de raad bindt. Op grond van de wet heeft het college de taak om binnen 6 maanden na bekendmaking van het verdeelbesluit (uiterlijk 30 juni 2025) de opvangvoorzieningen voor asielzoekers in de gemeente conform het verdeelbesluit ter beschikking te stellen aan het COA. Hieronder valt ook de verlening van de gemeentelijke vergunningen die noodzakelijk zijn voor ingebruikneming van de opvangvoorziening. De raad moet zorgdragen voor aanpassing van het bestemmingsplan of de beheersverordening als dit noodzakelijk is voor ingebruikneming van de opvangvoorziening. Inmiddels zijn de wet, het besluit en de onderliggende ministeriele regelingen gepubliceerd. Daarmee zijn de wettelijke kaders bekend en moeten de gemeenten aan de slag. De gevolgen van de Spreidingswet zijn zoals gezegd nog niet volledig duidelijk. De wettelijke kaders bieden nog veel ruimte voor (eigen) invulling en/of benodigde afstemming met het Rijk.
Verzoek Ministerie Justitie en Veiligheid opvangcapaciteit korte termijn Door het Ministerie van Justitie en Veiligheid wordt opgeroepen niet te wachten met de uitvoering van de wet tot 1 november (de deadline van de provinciale opgave), aangezien de opgave groot en urgent is. De komende periode sluiten grote opvanglocaties en het aantal op te vangen asielzoekers neemt verder toe, onder andere doordat de uitstroom van statushouders achterblijft bij de taakstelling huisvesting.
2/6
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
OCW/10711447
Het ministerie heeft daarom gevraagd om versneld, dat wil zeggen binnen drie weken tot vijf weken, 1.100 opvangplekken te realiseren, passend binnen de provinciale opgave conform de Spreidingswet. Deze oproep wordt binnen de regio Haaglanden en op provinciaal niveau ambtelijk en bestuurlijk aan de Regionale regietafel en Provinciale regietafel besproken. Wij zien momenteel geen mogelijkheden om op deze korte termijn extra asielplekken te realiseren. Op het moment dat deze voor Den Haag in beeld zijn en wij daartoe een besluit nemen, zullen wij uw raad per omgaande informeren. Landelijk tekort opvangplekken Oekraïense ontheemden Naast de acute situatie in de asielopvang is ook het landelijke tekort aan opvangplekken voor Oekraïense ontheemden urgent, met name vanwege de sluiting van de Hub-locatie in Utrecht op 27 februari 2024. Hierover heb ik uw raad op 5 maart jl. geïnformeerd. Gevolgen van de Spreidingswet voor de Haagse aanpak opvang nieuwkomers Voor de gemeente Den Haag geldt dat wij ons vorig jaar al gecommitteerd hebben aan het realiseren van duurzame opvangplekken voor asielzoekers in onze stad. In juli 2023 hebben we de Haagse aanpak opvang nieuwkomers vastgesteld en aan de raad gezonden (RIS316033). De Haagse aanpak opvang nieuwkomers is voor ons het kader van waaruit wij gemeentelijk sturen op de realisatie van duurzame asielopvang in onze stad.
Uitgangspunt is dat we de Spreidingswet uitvoeren langs de lijnen van deze aanpak. Dit betekent dat we zoveel mogelijk inzetten op multifunctionele locaties. We willen af van de tijdelijke (huur)contracten en afhankelijkheid van hotels en investeren in duurzame plekken die kwalitatief beter en goedkoper zijn dan de huidige tijdelijke locaties. Van doelstelling naar taakstelling: 2.513 te realiseren asielopvangplekken In de Haagse aanpak opvang nieuwkomers gingen wij nog uit van 1.500 te realiseren asielopvangplekken. Dit aantal was gebaseerd op een ‘tegenbod’ van 10.000 plekken dat de Commissaris van de Koning in het voorjaar van 2023 namens de provincie Zuid-Holland aan de minister van Justitie en Veiligheid heeft gedaan. Nu de Spreidingswet er ligt, komt dit ‘tegenbod’ te vervallen en daarmee ook de doelstelling van 1.500 te realiseren asielopvangplekken voor Den Haag. Op basis van de indicatieve verdeling en de SES-WOA score die als extra indicator is meegenomen, komen we uit 2.513 te realiseren asielopvangplekken. De wettelijke taakstelling voor de opvang van asielzoekers komt bovenop de andere opvang- en huisvestingsopgaven die wij als stad al hebben. We gaan de opgaven nadrukkelijk met elkaar in samenhang beschouwen en belangen integraal wegen, voordat we besluiten tot opvang van nieuwkomers in nieuwe locaties.
De Spreidingswet dwingt ons echter tot intensivering van de zoektocht naar locaties en mogelijk een heroverweging in de prioritering van opvang voor doelgroepen. Vervolgproces Met de inwerkingtreding van de Spreidingswet hebben we een wettelijke verplichting om binnen 1,5 jaar 2.513 (duurzame) asielplekken te realiseren. Bij de uitvoering van de Spreidingswet zullen we de belangen van de andere opvang- en huisvestingopgaven in onze stad niet uit het oog verliezen. De komende tijd zullen we aan de Regionale regietafel en de Provinciale regietafel in gesprek gaan met het ministerie, COA, de provincie en andere gemeenten in de regio over de vraag hoe we de plekken voor Zuid-Holland realiseren. Dit moet resulteren in een regioplan dat – tezamen met de andere vier regio’s in onze provincie – optelt tot de provinciale opgave voor Zuid-Holland.
3/6
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
OCW/10711447
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft aangegeven in maart een handreiking aan te bieden. Als reactie hierop werkt de provincie aan een eigen handreiking. Beide handreikingen geven inzicht op het realiseren van de opgave en de gemaakte afwegingen. Vanuit de provincie en regio wordt gewerkt aan het Regioplan Haaglanden. Een eerste versie van dit plan moet in mei 2024 gereed zijn. Op 12 september moeten we als regio een plan aanleveren bij de provincie, dat verduidelijking biedt op het realiseren van deze opgave. Als regio Haaglanden hebben we aan de provinciale regietafel aangegeven dat er tijd nodig is om de gemeenteraden goed en zorgvuldig mee te nemen in dit proces. De Haagse aanpak opvang nieuwkomers (RIS316033)– zoals in juli 2023 met uw raad gedeeld – vormt de basis van de Haagse inbreng voor het regioplan. Uiteraard leggen we aan uw raad te zijner tijd een voorstel voor over de Haagse inbreng voor dit regioplan. We wachten niet op het regioplan en werken door aan de uitvoering van de Haagse aanpak om duurzame opvang en huisvesting (multifunctionele locaties) te realiseren en zullen zodra deze concreet worden, uw raad en de stad hierin meenemen. Samengevat leidt dit tot onderstaande planning: Document
Soort
Planning
Voortgangsrapportage opvang nieuwkomers Concept Haagse inbreng regioplan Definitieve versie Haagse inbreng regioplan Regioplan Haaglanden Voortgangsrapportage opvang nieuwkomers Invulling opgave provincie Zuid-Holland Verdeelbesluit provincie Zuid-Holland Inzet nieuwe opvanglocatie(s)
Raadsmededeling Raadsvoorstel Raadsmededeling Raadsmededeling Raadsmededeling Raadsmededeling Raadsmededeling Raadsvoorstel of raadsmededeling
April – Mei 2024 Mei – Juni 2024 Augustus – September 2024 September – Oktober 2024 Oktober – November 2024 November – December 2024 December 2024 Zo snel mogelijk
In de eerstvolgende voortgangsrapportage die voor het meireces aan de raad wordt gezonden, zullen we u nader informeren over de integrale stand van zaken van de Haagse aanpak opvang nieuwkomers. Daarin zullen we verder ingaan op de gevolgen van de Spreidingswet voor de aanpak en hoe we hier als Den Haag het beste uitvoering aan kunnen geven. Ook gaan we in deze voortgangsrapportage in op de Haagse voorzieningen, zoals onderwijs, zorg en het taalaanbod voor nieuwkomers. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx
Jan van Zanen
4/6
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
OCW/10711447
Bijlage. Overzicht processtappen tweejaarlijkse cyclus Spreidingswet 1.
Capaciteitsraming, indicatieve verdeling en provinciale veranderopgave
De Staatsecretaris van Justitie en Veiligheid maakt eens in de twee jaren bekend hoeveel opvangplaatsen voor asielzoekers er in totaal de komende twee kalenderjaren nodig zijn. De capaciteitsraming zoals bekendgemaakt op 31 januari 2024 richt zich op de kalenderjaren 2025 en 2026. Deze raming vormt de basis van de indicatieve verdeling van het aantal op te vangen asielzoekers per gemeente voor een periode van twee jaar (2025 – 2026). De verdeling is gebaseerd op het aantal inwoners van de gemeente en op de sociaaleconomische status, welvaart, opleiding en arbeidsscore van de gemeente (SES-WOA). De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft op 31 januari 2024 de provinciale opvangopgave en indicatieve verdeling van opvangplekken per gemeente bekend gemaakt. Deze capaciteitsraming wordt gebaseerd op de zogenoemde Meerjarenproductieprognose (MPP) en het capaciteitsbesluit van het COA. De provinciale opvangopgave is de optelsom van de indicatieve verdeling van de gemeenten in de provincie en geldt eveneens voor een periode van twee jaar (2025 – 2026). De provinciale opgave is samen met het capaciteitsbesluit en de indicatieve verdeling per gemeente op 31 januari 2024 gepubliceerd in de Staatscourant. 2.
Totstandkoming regioplan Haaglanden en provinciaal plan In beginsel wordt de provinciale opgave van 19.776 plekken evenredig verdeeld over de vijf regio’s1 van de provincie Zuid-Holland op basis van de indicatieve verdeling per gemeente. Opdracht aan de Provinciale regietafel en daarmee aan iedere regio is invulling te geven aan de provinciale opgave. Voor de regio Haaglanden wordt de komende periode een regionaal opvangplan opgesteld dat onderdeel uitmaakt van de provinciale opgave. De inbreng van asielopvangplekken/ -locaties van iedere gemeente wordt aan de Regionale regietafel afgestemd. Het op te stellen regioplan wordt door de Regionale regietafel vastgesteld en aan de provincie aangeboden. De andere regio’s van de provincie Zuid-Holland lopen eenzelfde proces. In het regioplan Haaglanden wordt een gezamenlijke successieplanning opgenomen, dat wil zeggen een overzicht van wanneer welke locaties voor welke periode beschikbaar zijn. Ook wordt in dit plan duidelijk of de regio Haaglanden het gevraagde aantal plekken gaat behalen. 3. Verslag Commissaris van de Koning De Commissaris van de Koning moet voor 1 november 2024 verslag uitbrengen van de afspraken aan de PRT aan de minister van Justitie en Veiligheid. Dit doet hij namens de gehele Provincie ZuidHolland via het provinciaal opvangplan. 4.
Verdeelbesluit/ Taakstelling Op basis van het verslag van de Commissaris van de Koning neemt de minister een verdeelbesluit. Dit is de verdeling van het aantal asielzoekers dat elke gemeente moet opvangen. Het verdeelbesluit bevat het minimum aantal asielzoekers waarvoor we binnen zes maanden in opvanglocaties moeten voorzien, ook wel de taakstelling. Het verdeelbesluit is conform het verslag van de Commissaris van de Koning indien dat voldoet aan de provinciale opvangopgave. 1 Voor de Provincie Zuid-Holland gaat het om de regio’s Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden Zuid-Holland Zuid, Holland-
Rijnland en Midden-Holland.
5/6
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
OCW/10711447
Op het moment dat de provincie op basis van het verslag niet voldoet aan de provinciale opgave, treedt een escalatieladder in werking. De minister wijst in dat geval in het verdeelbesluit gemeenten aan die de plekken moeten realiseren. In het uiterste geval kan de minister van Justitie en Veiligheid dwang toepassen. 5. Realiseren van het verdeelbesluit (voor 1 juli 2025) Gemeenten krijgen na vaststelling van het verdeelbesluit een half jaar de tijd om deze locaties te realiseren. Wettelijk gezien moeten we voor 1 juli 2025 aan onze taakstelling voldoen. Op het moment dat de plekken niet gerealiseerd zijn, treedt ook hier een escalatieladder in werking en kan dit uiteindelijk leiden tot dwang.
6/6