RIS318161 Blind voor mens en recht

GEMEENTERAAD RIS-nummer: 318161

Schriftelijke vragen: Blind voor mens en recht Indiener: Janneke Holman (PvdA)

Datum: 26 februari 2024

Aan de voorzitter van de gemeenteraad, Op 26 februari werd het eindrapport van de Parlementaire enquêtecommissie Fraudebeleid gepresenteerd: Blind voor mens en recht. Een van de belangrijkste conclusies van dit rapport is dat “de fraudejacht is doorgeslagen door ondoordachte bezuinigingen, dwingende financiële kaders en perverse prikkels,” waardoor mensenlevens zijn vermorzeld. Ook concludeert het rapport: “Bij alle staatsmachten en in alle lagen van de overheid moet oog zijn voor de belangen van mensen, opdat zij te allen tijde kunnen rekenen op een rechtvaardige behandeling.” Hoewel de enquêtecommissie geen onderzoek heeft gedaan naar gemeenten en uitvoeringsorganisaties, zijn de conclusies en aanbevelingen ook relevant voor de werkwijze van de gemeente, waarin vertrouwen in plaats van wantrouwen in haar eigen inwoners voorop zou moeten staan. Overeenkomstig art. 30 van het Reglement van orde stelt het raadslid Janneke Holman (PvdA) de volgende vragen: In het Haags Akkoord (coalitieakkoord 2023-2026) staat de volgende passage: “In plaats van wantrouwen moet vertrouwen van de gemeente in bijstandsgerechtigden centraal staan. We kijken of de werkwijze voor de aanpak van bijstandsfraude nog past bij dat principe en of de intensiveringsslag die hierop is gemaakt vanaf 2018 nog noodzakelijk is”.

1) Kan het college aangeven of de werkwijze voor de aanpak van bijstandsfraude al tegen het licht is gehouden, of wanneer en hoe dit gaat gebeuren? Om meer inzicht te krijgen in de gevolgen van de intensiveringsslag vanaf 2018, de volgende vraag. 2) Kan het college over de periode 2017-2023 per jaar de volgende informatie delen: a. hoeveel geld werd er uitgegeven aan naleving en fraudebestrijding in de bijstand? b. hoeveel handhavers (ofwel fte’s bij de Afdeling Handhaving & Fraude) zijn/waren er? c. hoeveel maatregelen zijn er opgelegd? d. hoe vaak zijn bijstandsuitkeringen stopgezet? e. hoe vaak is er bezwaar gemaakt tegen het opleggen van een maatregel? f. ontwikkeling van het aantal bijstandsgerechtigden (om een beeld te krijgen van het totaal). De aandacht voor de doorgeslagen fraudejacht en het besef dat de overheid anders moet gaan handelen is niet nieuw. De afgelopen jaren was hier veel aandacht voor naar aanleiding van het toeslagenschandaal, maar bijvoorbeeld ook naar aanleiding van het verhaal van een vrouw uit Wijdemeren, die bijstand moest terugbetalen omdat ze boodschappen kreeg van haar moeder.

Pagina 1 van 2

3) Kan het college schetsen of en hoe hier binnen de gemeentelijke organisatie aandacht aan wordt besteed? Hoe wordt geborgd dat inzichten op beleidsniveau (bijvoorbeeld dat niet ieder foutje direct bestempeld wordt als fraude) landt in de uitvoering, ofwel dat signalen uit de uitvoering over ondeugdelijk beleid worden opgepakt op beleidsniveau? 4) Heeft dit bijvoorbeeld tot concrete wijzigingen in het opsporings- en sanctioneringsbeleid geleid? Zo ja, welke? Veel aanbevelingen van de enquêtecommissie zien toe op andere wetgeving of de rol van het parlement. Een aantal van de aanbevelingen van de commissie zijn ook relevant voor de gemeente, bijvoorbeeld: - zorg voor kennisopbouw over de risico’s van data en digitale toepassingen en creëer waarborgen voor burgers; - zorg ervoor dat wetten beter aansluiten bij de mensen in de samenleving; - begeleid mensen in plaats van ze te beoordelen; - introduceer een recht op persoonlijk contact; - pak echte fraude aan, maar sla niet door. 5) Is het college bereid om naar aanleiding van de conclusies van de parlementaire enquêtecommissie te onderzoeken welke onderdelen van het rapport voor de gemeente Den Haag relevant zijn en welke lessen daaruit getrokken moeten worden?

Janneke Holman PvdA

Pagina 2 van 2