RIS318154 Beantwoording SV Geen ruimte voor onderdrukking Oeigoeren in Den Haag

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

18 juni 2024

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid mevrouw Van Basten Batenburg, luidend: ‘Geen ruimte voor onderdrukking Oeigoeren in Den Haag’

BSD/10734826 RIS318154

Het raadslid mevrouw Van Basten Batenburg heeft op 28 februari 2024 een brief met daarin 19 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Op zaterdag 24 februari vond de viering van het Chinees nieuwjaar plaats in het Atrium van het stadhuis. Tijdens deze viering werd een dans opgevoerd door Chinese kinderen, verkleed in traditioneel Oeigoerse klederdracht, vrolijk dansend, zo bericht onder andere Dutch Uyghur Human Rights Foundation op X. Dit terwijl de Oeigoeren, als Turkssprekende minderheid in Xinjiang in het noordwesten van China, hardhandig worden onderdrukt en gediscrimineerd door de Chinese regering. Naar schatting 1 miljoen Oeigoeren worden in interneringskampen gedwongen te assimileren. 1.

Is het college bekend met dit onderdeel van de Chinese Nieuwjaarsviering?

Ja. 2.

Is het college met de Haagse VVD van mening dat het ronduit kwalijk is dat dit soort propaganda onderdeel is gemaakt van de show? Graag een toelichting.

3.

Is het college het met de Haagse VVD eens dat een dergelijke opvoering geen plek zou mogen hebben in de Internationale Stad van Vrede en Recht? Graag een toelichting.

Ad 2 en 3 Het college onderschrijft de mening dat het Atrium geen plek is voor het uitdragen van (partij)politieke statements die botsen met het imago van Den Haag als Internationale Stad van Vrede en Recht. Via de stichting Atrium is deze ruimte verhuurd aan de organisatie van het Chinees Nieuwjaar. De stichting Atrium is een onafhankelijke stichting en gaat zelf over de programmering in het Atrium. De stichting beoordeelt aanvragen in hoeverre de activiteit: • Qua inhoud, kwaliteit, planning en fysieke mogelijkheden binnen de programmering en het gebruik van het Atrium past; • Bijdraagt aan een brede, afwisselende en boeiende programmering van het Atrium Den Haag; • Een partijpolitiek, activistisch of sterk en/of een eenzijdig religieus karakter heeft, en hierdoor afgekeurd kan worden en • Past binnen het beleid van stichting Atrium en de gemeente Den Haag.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10734826

Mede gelet op het feit dat de viering van het Chinees Nieuwjaar al jaren in het Atrium werd georganiseerd waren er voor de stichting geen redenen en/of gronden om de viering niet toe te staan. Daarnaast is de gemeente niet inhoudelijk betrokken bij de viering van het Chinees Nieuwjaar, wel begrijpt het college dat evenementen in het Atrium een uitstraling hebben op de gemeente. Het college ziet echter geen juridische grond waarop een dergelijke uitvoering verboden zou kunnen worden zo lang deze binnen de vrijheid van meningsuiting valt. Het college gaat in gesprek met de stichting Atrium om te bezien of de vigerende algemene voorwaarden noodzaken tot aanpassingen. Een man uit het publiek betrad tijdens het evenement uit protest het podium. Hij riep dat OostTurkestan geen onderdeel is van China en riep China op te stoppen met de genocide op Oeigoeren 1 Hij werd door de organisatie hardhandig overmeesterd en weggevoerd. Op X is te lezen dat de man later is beboet. 4.

Wat vindt het college van het protest en de manier waarop er door de organisatie mee is omgegaan?

5.

Wat is er gebeurd met de man die protesteerde op het podium? Is zeker gesteld dat deze demonstrant veilig is? Graag een toelichting.

6.

Kan het college aangeven of het klopt dat de man is beboet? Zo ja, op grond waarvan en hoe verhoudt dit zich tot het demonstratierecht?

Ad 4, 5 en 6 Het college heeft geen volledig beeld van wat zich precies heeft voorgedaan, wie hierbij betrokken waren en wat hun motief, veiligheidssituatie of gemoedstoestand is. De politie laat desgevraagd weten dat één persoon is aangehouden en beboet. Dit gebeurde op gezag van de Hoofdofficier van Justitie. Het college heeft hierbij geen rol en beschikt ook niet over nadere informatie. Op de posters is het logo van de gemeente Den Haag te zien als medeorganisator van het evenement. 7.

Op welke manier is het college vooraf betrokken bij de keuzes voor het programma van de viering? Graag een uitgebreide omschrijving van alle contacten, met onderscheid tussen ambtelijke en bestuurlijke betrokkenheid.

De gemeente Den Haag heeft via een subsidie (regeling Publieksevenementen Den Haag) een financiële bijdrage geleverd aan het evenement (RIS317387). De gemeente heeft geen inhoudelijke betrokkenheid gehad bij het organiseren van het evenement. De organisatorische afstemming verliep via de Stichting Atrium. Er is vanuit de subsidierelatie ambtelijk contact geweest over de toegekende subsidie, de betaling en de aanwezigheid van ambtenaren tijdens de opening. 8. Kan het college toelichten welke rol en verantwoordelijkheden de gemeente heeft in de organisatie van dit evenement? Welke kosten zijn hiermee gemoeid en uit welke posten wordt dit gedekt? Vanuit de subsidierelatie heeft de gemeente geen verantwoordelijkheden en rol in de organisatie. De organisator heeft een bijdrage van € 20.000,- ontvangen vanuit Programma 11 Economie (RIS317387).

1 https://x.com/dutchuyghurhr/status/1761745202056733070?s=61&t=jyl6wSgJmg9f6SuAJKkVPw

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10734826

9.

Waren er vertegenwoordigers van het college bij de Chinese nieuwjaarsviering? Zo ja, wie? Waren er ambtelijke vertegenwoordigers van de gemeente of andere overheden?

Vanuit het college was burgemeester Jan van Zanen aanwezig bij de opening. Ook waren ambtelijke vertegenwoordigers aanwezig vanuit de subsidierelatie en medewerkers van stichting Atrium. Het is bekend dat Oeigoeren die naar Nederland zijn gevlucht worden geïntimideerd en bedreigd door China en dat ze ook moeten vrezen voor de veiligheid van hun achtergebleven familie. 10. Wat doet het college om intimidatie en onderdrukking van Oeigoeren in Den Haag tegen te gaan? Op welke manier is hiermee rekening gehouden bij de organisatie van dit evenement? In 2021 heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen die de behandeling van de Oeigoeren in China als een genocide bestempeld. Activiteiten die hieraan bijdragen passen niet bij het karakter van onze stad als ‘Internationale stad van Vrede en Recht’. In onze stad is geen plaats voor bedreiging en intimidatie niet door inwoners onderling en niet door een buitenlandse statelijke actor. Het college benadrukt hoe belangrijk het is dat deze signalen worden opgepakt en dat de Oeigoerse gemeenschap de weg weet te vinden naar de politie om melding of aangifte te doen van dergelijke signalen. Onder dergelijke omstandigheden aangifte doen is niet gemakkelijk, om Nederlandse ingezetenen daarbij te helpen is er nationaal de aanpak ‘Ongewenste Buitenlandse Inmenging’ ontwikkeld.

Lokaal werkt het college aan de veiligheid van de stad en haar inwoners langs de lijnen van het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 (RIS 313807). In dit veiligheidsplan zijn de prioriteiten van het college binnen de huidige collegeperiode vastgelegd; een belangrijk speerpunt is de inzet op versterking van de weerbaarheid in de stad en haar inwoners. Het college speelt daarbij uiteraard in op trends en ontwikkelingen. En doet dat ook in relatie tot activiteiten vanuit het Rijk2. De gemeente kent meerdere meldpunten, waaronder het meldpunt discriminatie en het meldpunt radicalisering. Deze meldpunten zijn breed bekend in de stad. Naast de gemeentelijke meldpunten kan altijd melding of aangifte worden gedaan van de genoemde signalen bij politie. De aantallen meldingen worden meegenomen in bijvoorbeeld de jaarlijkse rapportages van de aanpak polarisatie en radicalisering (zie RIS318059) en de veiligheidsanalyses van de politie. 11.

Hoe wordt er contact onderhouden met de Oeigoerse gemeenschap in Den Haag?

Het college onderhoudt op vele manieren contacten met de diverse gemeenschappen in de stad. Zo vinden er bijvoorbeeld interreligieuze en levensbeschouwelijke ontmoetingsbijeenkomsten en werkbezoeken plaats met de vertegenwoordigers van de betreffende organisaties waarin ook de genoemde groepen deels zijn aangesloten. Op die manier blijft het college structureel in gesprek over zowel het thema veiligheid als ook andere maatschappelijke thema’s (zie ook RIS311517).

2 Op rijksniveau geldt dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken op 20 oktober 2022 een toezegging deed aan de Tweede Kamer

om een verkenning naar een meldpunt Ongewenste Buitenlandse Inmenging (OBI) te starten. In april 2023 heeft de Minister een update hierover aan de Kamer gestuurd waarin werd aangegeven dat het kabinet werkt aan hoe de samenwerking en informatiedeling tussen de betrokken partijen, zoals de Nationale Politie, de NCTV, het ministerie van Buitenlandse Zaken, het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de AIVD precies vorm kan krijgen (zie Kamerbrief ‘Geïntensiveerde aanpak ongewenste buitenlandse inmenging’). Dit in het kader van de bestaande privacywetgeving en de grondrechten van Nederlandse burgers.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10734826

Deze gesprekken hebben als doel om onderling begrip te vergroten, eventuele signalen van spanningen en onrust op te vangen en in te zetten op het stimuleren van initiatieven die onderlinge verbinding bevorderen. Uit het oogpunt van samenlevingsopbouw wordt op stadsdeel- en wijkniveau ingezet op regelmatig contact met verschillende gemeenschappen in de wijken. Naast deze inzet van het college voert de burgemeester periodiek gesprekken met vertegenwoordigers van diverse gemeenschappen in de stad, waarbij veiligheid als gezamenlijke opdracht in onze stad centraal staat (zie RIS318059). Op de website van het Atrium valt te lezen: “De Chinese nieuwjaarsviering in Den Haag is een bijzonder evenement. Het onderscheidt zich van de nieuwjaarsvieringen in de andere grote steden door de omvang, het programma en de unieke samenwerking met de gemeente Den Haag. Kenmerkend is dat jong en oud, zowel internationaal als nationaal inclusief de Haagse stadsbewoners actief meedoen. Den Haag beschikt hiermee over een uniek platform in Nederland, waarin de wederzijdse cultuur, kennisuitwisseling en gemeenschappelijke waarden centraal staan.” 12.

Wat zijn de gemeenschappelijke waarden als het gaat om mensenrechten, rechten van minderheden en de rechten van Oeigoeren in het bijzonder?

De gemeente Den Haag staat voor gemeenschappelijke waarden zoals die in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens zijn vastgelegd. 13.

Op welke manier worden de mensenrechten en wordt de veiligheid van de Oeigoerse gemeenschap aangekaart in de contacten met China?

De gemeente Den Haag onderhoudt contacten met de vele ambassades in de stad, waaronder de Chinese, over praktische zaken waar ambassades tegenaan lopen in de stad en over o.a. uitnodigingen van en voor het corps diplomatique. Verder zijn bilaterale betrekkingen met andere landen voorbehouden aan het ministerie van Buitenlandse Zaken en het Rijk. 14.

Is het college bereid om aan de samenwerking bij (culturele) evenementen voortaan strikte voorwaarden te verbinden over de programmering, waarbij medewerking aan dit soort opvoeringen absoluut is uitgesloten?

De landelijke viering van het Chinese Nieuwjaar kent een lange traditie in Den Haag, inclusief bijeenkomsten in het Atrium. De Stichting Atrium, die de evenementen en tentoonstellingen in opdracht van de gemeente produceert sinds de opening in 1995, stelt algemene voorwaarden voor de verhuur. Wij willen in overleg treden met de stichting om de voorwaarden te herijken, uitgangspunt voor ons is dat het Atrium, als huiskamer van de stad, een huiskamer is voor iedereen waar geen plaats is voor politieke uitsluiting en onderdrukking, maar wel plaats is voor vrijheid van meningsuiting. Tegen die achtergrond zullen we bezien of de huidige voorwaarden voldoen. De landelijke viering van het Chinese Nieuwjaar vond plaats in het Atrium van het Stadhuis. De Stichting Atrium, die de evenementen en tentoonstellingen in opdracht van de gemeente produceert, stelt in de algemene voorwaarden voor de verhuur onder andere dat het evenement moet passen binnen het beleid van stichting Atrium en de gemeente Den Haag en dat een partijpolitiek, activistisch of sterk en/of een eenzijdig religieus karakter kan leiden tot afkeuring van een aanvraag.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10734826

15.

Hoe wordt hierop doorgaans getoetst? Welke rol speelt het college hierbij?

Voor alle externe aanvragen, zoals de viering van het Chinese Nieuwjaar, wordt de toetsing gedaan door de Stichting Atrium. Het college is niet betrokken bij de inhoudelijke toetsing van een aanvraag. De medewerkers van de stichting Atrium beoordelen of een aanvraag een partijpolitiek, activistisch of sterk en/of een eenzijdig religieus karakter heeft, als dit zo is wordt een aanvraag hierop afgewezen. Daarnaast worden aanvragen, van bijvoorbeeld ambassades en NGO's afgestemd met de gemeente Den Haag. 16.

Kan de Russische ambassade bijvoorbeeld ook een evenement organiseren waarvan als onderdeel van het programma de oorlog met Oekraïne wordt verheerlijkt?

De stichting Atrium geeft desgevraagd aan alleen exposities en evenementen toe te staan die in overeenstemming zijn met de beoordelingscriteria (zie hiervoor de beantwoording van vraag 2). Dat zou niet gelden voor een dergelijke aanvraag. De stichting Atrium zal bij een dergelijke aanvraag een afwijzend antwoord versturen richting de aanvrager, in dit geval de Russische ambassade. 17.

Hoe heeft de toetsing op genoemd onderdeel van de nieuwjaarviering plaatsgevonden?

Het genoemde onderdeel stond omschreven als een dans door kinderen van een Chinese school en is daarom niet aangemerkt als een onderdeel dat kan leiden tot afkeuring van de aanvraag. 18.

Is het college met de Haagse VVD van mening dat een dergelijk onderdeel op basis van de voorwaarden had moeten worden afgekeurd? Zo nee, waarom niet?

De Stichting was niet op de hoogte van een Oeigoers programmaonderdeel. Een dergelijk onderdeel staat op gespannen voet met één van de toetsingscriteria genoemd in antwoord 2; te weten: “Een partijpolitiek, activistisch of sterk en/of een eenzijdig religieus karakter heeft, en hierdoor afgekeurd kan worden”. Bij de voorgenomen herijking van de algemene voorwaarden zal bezien worden of er handvatten te formuleren zijn die toetsing op dergelijke kwesties in de toekomst mogelijk maken. 19.

Is het college bereid om te zorgen dat in de toekomst een dergelijk onderdeel van een evenement geen doorgang kan vinden in het Atrium van het stadhuis van de Internationale Stad van Vrede en Recht? Graag een toelichting welke acties hiertoe worden ondernomen.

Zie antwoord bij vraag 18. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5