RIS318078 Bijlage
Tekst van het document
Om te vergroten: klik op een hoek en sleep. Om te verschuiven: klik op Bijsnijden in het rechtertabblad Opmaak.
© Copyright B&A WMO Diensten B.V. 2023
Eindrapport
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
evaluatie inzet straatcoaches
Op alle opdrachten en werkzaamheden zijn de Algemene voorwaarden van B&A B.V. van toepassing, gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel Haaglanden onder dossiernummer: KvK Haaglanden 27177844. De Algemene voorwaarden treft u als bijlage aan en kunt u tevens inzien op onze website, www.bagroep.nl.
gemeente Den Haag
B&A is gevestigd in Den Haag, Amsterdam en Rotterdam.
Colofon Projectnummer: 372 Auteurs: Yorick van den Berg Julian Edens Gerard Nieuwe Weme B&A WMO Diensten B.V. Bezuidenhoutseweg 161 Postbus 829 2501 CV Den Haag t 070 - 3029500 f 070 - 3029501 e-mail: info@bagroep.nl http: www.bagroep.nl Den Haag, 26 januari 2024
© Copyright B&A WMO Diensten B.V. 2023 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Op alle opdrachten en werkzaamheden zijn de Algemene voorwaarden van B&A B.V. van toepassing, gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel Haaglanden onder dossiernummer: KvK Haaglanden 27177844. De Algemene voorwaarden treft u als bijlage aan en kunt u tevens inzien op onze website, www.bagroep.nl. B&A is gevestigd in Den Haag, Amsterdam en Rotterdam.
2
Inhoudsopgave 1. Samenvatting
5
1.1
Samenvatting en conclusies
5
1.2
Aanbevelingen
7
2. Inleiding
9
2.1
Aanleiding
9
2.2
Onderzoeksmodel
10
2.3
Onderzoeksvragen
11
2.4
Onderzoeksverantwoording
11
3. Bevindingen vermindering overlast
13
3.1
Inleiding
13
3.2
Bevindingen
13
4. Bevindingen positieve ontwikkeling jongeren
29
4.1
Inleiding
29
4.2
Bevindingen
29
Bijlage 1: overzicht geraadpleegde documenten
36
Bijlage 2: overzicht analyse interviews jongeren
37
3
Om te vergroten: klik op een hoek en sleep. Om te verschuiven: klik op Bijsnijden in het rechtertabblad Opmaak.
1
SAMENVATTING
Samenvatting
4
1. Samenvatting 1.1
Samenvatting en conclusies
In Den Haag zijn voor 2021 en 2022 straatcoaches bekostigd vanuit de Subsidieregeling jongerenwerk plus. In het coalitieakkoord van 2023-2026 is opnieuw budget voor de inzet van straatcoaches beschikbaar gesteld. De financiering is op basis van incidentele middelen. Het doel van de inzet van de straatcoaches is het terugdringen van jongerenoverlast op overlastlocaties (70 procent van de inzet) en de jongeren begeleiden naar werk, school, hulpverlening of ander aanbod (30 procent van de inzet). Aan de raad is een evaluatie toegezegd. De evaluatie moet inzichtelijk maken wat de impact van de straatcoaches is in relatie tot de doelen. Zorgt de inzet van straatcoaches voor een afname van de overlast? Slagen de straatcoaches in het doorverwijzen van jongeren naar, school, werk of andere vorm van zinvolle (vrije) tijdsbesteding? In het onderzoek is het effect de straatcoaches in vier hotspots onderzocht. Onderstaand zijn de twee hoofdvragen beantwoord aan de hand van conclusies.
1) Dragen de straatcoaches bij aan het verminderen van de overlast en het verbeteren van de leefbaarheid rondom de hotspots? Conclusie 1: De overlast vermindert op de hotspots en dat komt mede door de inzet van de straatcoaches Ter beantwoording van deze vraag is gebruik gemaakt van meerdere bronnen: de registratie van overlastmeldingen, straatenquêtes onder bewoners en ondernemers, jongeren en partners die actief samenwerken met de straatcoaches. Uit de registratie van overlastmeldingen op buurtniveau (periode juni 2021 - juni 2023) blijkt dat per hotspot vanaf 2022 het aantal overlastmeldingen heel licht afneemt. Het is niet concreet aantoonbaar dat dit komt door de inzet van de straatcoaches. De reden hiervoor is omdat het aantal overlastmeldingen op buurtniveau wordt geregistreerd en niet specifiek op hotspotniveau. Uit de straatenquêtes onder bewoners en ondernemers rondom deze hotspots blijkt dat in drie van de vier hotspots een meerderheid van de gesproken respondenten een afname van de overlast ervaren. Bij een van de hotspots (Bokkefortpark) ervaren net zoveel bewoners als ondernemers een gelijkblijvende als een afnemende overlast. De jongeren die gesproken zijn, geven aan dat de inzet van de straatcoaches positief is. Ze zijn bekend met de straatcoaches en geven aan dat de straatcoaches rust brengen in de buurt en op de hotspots.
De relatie met de straatcoaches wordt als positief tot “oké” ervaren. De wijkpartners waar de straatcoaches mee samenwerken ervaren, na een opstartperiode, een positieve bijdrage van de straatcoaches aan de vermindering van de overlast. Bij de start van de straatcoaches heeft het een tijd gekost om tot een heldere rol- en taakverdeling te komen. In alle hotspots wordt nu een effectievere samenwerking ervaren dan bij de start. Des te korter de lijntjes, des te beter de aanpak functioneert. Bij sommige hotspots was gemeentelijke regie op de samenwerking nodig om deze effectiever te maken. Het ervaren nut van de straatcoaches zit volgens de partners vooral in de preventieve werking door de aanwezigheid van de straatcoaches. Jongeren geven aan dat door de regelmatige aanwezigheid in de openbare ruimte een vertrouwensband wordt opgebouwd, jongeren uit
Samenvatting
5
de anonimiteit worden gehaald en zowel jongeren als bewoners geven aan dat dit zorgt voor meer rust in de buurt en minder buitensporig gedrag. Conclusie 2: De leefbaarheid verbetert in twee hotspots, de relatie met inzet straatcoaches is lastig te leggen In dit onderzoek spitst de leefbaarheid zich vooral toe op het ervaren gevoel van veiligheid. Uit de straatenquêtes onder bewoners en ondernemers blijkt dat rondom twee hotspots (JOP-plein en Bokkefortpark) een verbetering van de leefbaarheid wordt ervaren. Bij het Kaapseplein is sprake van een gelijkblijvend ervaren leefbaarheid. Bij het Parijsplein wordt een verminderde leefbaarheid ervaren. Een merendeel van de gesproken respondenten (bewoners, ondernemers, partners) geeft aan dat de relatie tussen de inzet van de straatcoaches en de ervaren leefbaarheid lastig te leggen is. Het is volgens met name de partners de vraag of de straatcoaches ook een effectieve rol in het verbeteren van de leefbaarheid hebben. De ervaren leefbaarheid wordt niet alleen bepaald door de ervaren overlast door jongeren, maar ook door andere factoren (denk aan vuil op straat, onderhoud en inrichting openbare ruimte en verkeersonveiligheid) waar de straatcoaches geen rol of taak in hebben. In dit onderzoek is voor de ervaren leefbaarheid vooral gevraagd naar de ervaren overlast en het ervaren gevoel van veiligheid.
2) Dragen de straatcoaches bij aan een positieve ontwikkeling van de jongeren die zij bereiken door hen duurzaam door te verwijzen? Conclusie 3: Doorverwijzingen zijn pas in het derde kwartaal van 2023 op het streefgetal van 30% gekomen In de registraties van de straatcoaches is een stijgende lijn van doorverwijzingen te zien: van 8% in 2022 tot 22% in het tweede kwartaal van 2023. In het derde kwartaal van 2023 is 34% van de jongeren die worden bereikt doorverwezen. Daarmee is na anderhalf jaar het streefgetal bereikt van 30% van de jongeren die warm zijn overgedragen naar een andere voorziening (werk, school, hulpverlening of andere zinvolle vrijetijdsbesteding). De meeste doorverwijzingen vinden plaats naar werk, stage en opleiding. Jongeren geven in het onderzoek aan dat zij daadwerkelijk deze stap hebben gezet. De samenwerking met partners waar naar doorverwezen wordt, gaat over het algemeen goed maar was in het begin wat stroperig op twee van de onderzochte hotspots. De straatcoaches lopen wel tegen een mismatch van werktijden op. Jongeren verwachten van een straatcoach binnen zeven minuten een antwoord op een vraag te hebben en dat vaak ook nog om elf uur in de avond. Alleen kunnen de straatcoaches op dat tijdstip niet snel met partners schakelen. De straatcoaches geven aan dat de jongeren die zij naar partners verwijzen, vaak al bekend zijn bij deze partners.
Conclusie 4: De straatcoaches dragen volgens jongeren vooral positief bij op het vlak van opleiding, stage, werk en privéproblemen. De ervaring van de jongeren met de straatcoaches is positief. Meerdere keren is benoemd door jongeren dat zij de straatcoaches heel benaderbaar vinden en dat zij de straatcoaches altijd kunnen bellen of appen. Werkende factoren hierin zijn laagdrempeligheid, ondersteuning van dichtbij en gericht zijn op de sociale omgeving van de jongere. 55% van de jongeren vindt het contact met de straatcoach relevant voor zichzelf, 30% vindt het contact beperkt relevant en 15% vindt het contact met de straatcoach niet relevant. Alle jongeren vinden dat het contact met een straatcoach relevant is voor jongeren in het algemeen en dan vooral als het gaat over opleiding, stage, werk en privéproblemen. De jongeren vinden de kwaliteit van de straatcoaches goed en vinden de persoonlijke aanpak prettig. Zij geven aan dat de straatcoach niet autoritair is en snelle hulp biedt. In de buurt Transvaalkwartier-Zuid op de hotspot
Samenvatting
6
Kaapseplein hebben enkele jongeren zich opgesteld als tolken en dragen hierdoor zelf bij aan de positieve ontwikkeling in de buurt.
1.2
Aanbevelingen
Aanbeveling 1: Ontwikkel een gezamenlijke wijze van monitoring van het effect van de inzet op de overlastgevende jongeren De meeste gesproken partners geven aan dat het lastig te bepalen is wat het effect van hun gezamenlijke inspanningen is. In de onderlinge gesprekken en overlegmomenten wordt vooral stilgestaan hoe in bepaalde situaties te handelen. Op het operationele niveau zijn de lijntjes inmiddels een stuk korter. Partners verwachten wel een regierol van de gemeente als de operationele samenwerking niet optimaal verloopt, maar ook een rol van de gemeente waar het gaat om het structureel monitoren van het effect van de gezamenlijke inzet. Daarmee kan op meer tactisch niveau worden geleerd van de effectiviteit van de inzet. Dit is ook nodig omdat de overlast van jongeren van alle tijden is en zich steeds op verschillende manieren manifesteren. Aanbeveling 2: Ontwikkel een kader voor overdracht en doorverwijzing Mede als gevolg van de ontstane vertrouwensrelatie tussen de jongere en de straatcoach, komt het in de praktijk voor dat een straatcoach ook achter de voordeur bij gezinnen komt. Daarnaast komt het voor dat deze meegaat naar andere partners. Het gevolg is dat de straatcoach niet alleen een taak ‘op straat’ heeft maar ook daarbuiten nog een rol vervult. Dit betekent ook dat een straatcoach beide rollen goed moet kunnen vervullen.
Uit de gesprekken blijkt een behoefte om, te werken met vaste aanspreekpunten van partners die maatschappelijk werk of gezinsbegeleiding bieden. Zo kan een warme overdracht sneller plaatsvinden en kunnen de straatcoaches vooral hun aandacht besteden aan het aanwezig zijn op straat. Daarbij geldt dat de kwaliteit van de hulp door de partner naar wie een jongere wordt overgedragen ook afstraalt op de straatcoach. De reputatie of geloofwaardigheid van een straatcoach wordt negatief beïnvloed als een doorverwijzing niet succesvol is. En positief als de doorverwijzing wel succesvol is. Het kader voor overdracht en doorverwijzing dient bekend te zijn bij en gedragen te worden door de netwerkpartners. Het is daarmee ook een verdere uitwerking van de netwerksamenwerking tussen de partners. Aanbeveling 3: Organiseer een oplossing voor zo snel mogelijke doorverwijzing naar partners De mismatch tussen de werktijden van de straatcoaches en de partners naar wie wordt doorverwezen, kent een risico van afhaken door jongeren. Jongeren met psychische problematiek willen veelal direct een oplossing voor hun vraag. Die vragen worden vooral in de avond en buiten reguliere werktijden gesteld. Vooral partners actief in ondersteuning (welzijn, begeleiding, geestelijke gezondheid) van jongeren zijn dan niet goed bereikbaar.
Het hebben van vaste aanspreekpunten bij deze partners waar als de situatie daarom vraagt snel mee geschakeld kan worden is daarin voorwaardelijk.
Samenvatting
7
Om te vergroten: klik op een hoek en sleep. Om te verschuiven: klik op Bijsnijden in het rechtertabblad Opmaak.
2 INLEIDING
Samenvatting
8
2. Inleiding 2.1
Aanleiding
In Den Haag zijn sinds 2021 straatcoaches werkzaam. Deze zijn bekostigd vanuit de Subsidieregeling jongerenwerk plus. De financiering is op basis van incidentele middelen. Het doel van de inzet van de straatcoaches is het terugdringen van jongerenoverlast op overlastlocaties (70 procent van de inzet) en de jongeren begeleiden naar werk, school, hulpverlening of ander aanbod (30 procent van de inzet). De subsidieregeling is eind vorig jaar afgelopen. In het coalitieakkoord 2023-2026 is jaarlijks budget beschikbaar gesteld voor de continuering van de inzet van de straatcoaches. Met deze middelen vindt inzet plaats in 2023 en 2024. Aan de raad is een evaluatie toegezegd. De evaluatie moet inzichtelijk maken wat de impact van de straatcoaches is in relatie tot de doelen. Zorgt de inzet van straatcoaches voor een afname van de overlast? En slagen de straatcoaches in het doorverwijzen van jongeren naar, school, werk of andere vorm van zinvolle (vrije) tijdsbesteding? Het doel van de inzet van de straatcoaches is het terugdringen van overlast veroorzaakt door jongeren van 16 tot 27 jaar in de buurten en op hotspot locaties, en deze jongeren begeleiden naar bestaand aanbod van hulpverlening, werk, school of andere voorzieningen.
Het achterliggende maatschappelijk doel van de inzet van de straatcoaches is het verbeteren van de leefbaarheid in de buurten en het creëren van toekomstperspectief voor kwetsbare jongeren. De activiteiten zijn gericht op: 1. Het signaleren en inventariseren van hinderlijk gedrag en overlast in de buurten en op hotspotlocaties; 2.
Het groepsgericht of individueel benaderen van jongeren die deze overlast veroorzaken, de jongeren hierop aanspreken of hen wegsturen zodat de overlast stopt;
3.
Van alle jongeren die bereikt worden betreft 70% procent van de inzet jongeren die overlast veroorzaken. Daarnaast betreft 30% van de inzet hulp en ondersteuning, toeleiden naar het bestaand aanbod van hulpverlening, werk, school en vrijetijdsbesteding.
Inleiding
9
2.2
Onderzoeksmodel
De onderzoeksvragen van de evaluatie van het aanvullend jongerenwerk hebben wij samengevat in een onderzoeksmodel. Hierbij hebben wij rekening gehouden met de verschillende perspectieven die in dit onderzoek van belang zijn. De twee deelvragen zullen worden beantwoord vanuit deze verschillende perspectieven. Vervolgens wordt op basis hiervan een antwoord gegeven op de centrale vraag in dit onderzoek. In onderstaand figuur is het onderzoeksmodel in grafisch vormgegeven. Figuur 1. Onderzoeksmodel
Perspectief
Perspectief
Jongeren
Straatcoaches
Deelvraag 1: Vermindering overlast en verbetering leefbaarheid
Centrale vraag: Bijdrage doelstellingen Den Haag
Deelvraag 2: Positieve ontwikkeling jongeren
Perpectief Perspectief
Bewoners
Wijkpartners
Ondernemers
Inleiding
10
2.3
Onderzoeksvragen
De indicatoren die zijn benoemd bij de twee deelvragen, zijn uitgewerkt in de onderstaande vragen. 1) Dragen de straatcoaches bij aan het verminderen van de overlast en het verbeteren van de leefbaarheid rondom de hotspots? a. b.
Is het aantal overlastmeldingen verminderd? Hoe ervaren jongeren de inzet van straatcoaches in de ontwikkeling van de overlast en de
c.
gerelateerde aspecten van de leefbaarheid in de buurt? Hoe ervaren buurtbewoners en ondernemers de inzet van straatcoaches in de ontwikkeling van de
d.
overlast en de gerelateerde aspecten van de leefbaarheid in de buurt? Hoe ervaren wijkpartners de in de ontwikkeling van de overlast en de gerelateerde leefbaarheidsaspecten en wat is daarbij de bijdrage van de straatcoaches?
2) Dragen de straatcoaches bij aan een positieve ontwikkeling van de jongeren die zij bereiken door hen duurzaam door te verwijzen? a.
Is 30% van de jongeren warm overgedragen naar andere voorzieningen (werk, school, hulpverlening of andere zinvolle vrijetijdsbesteding)?
b.
Werken de jongeren aan problemen op één of meerdere leefgebieden?
c.
Hoe dragen jongeren zelf bij aan de positieve ontwikkeling van jongeren?
d.
Hoe ervaren jongeren de ondersteuning van straatcoaches bij de overdracht naar andere voorzieningen?
2.4
Onderzoeksverantwoording
Het onderzoek is gestart in juli 2023 met een startgesprek gevolgd door een documentenstudie op basis van de aangeleverde documenten. Hierdoor is inzicht verkregen in de opdracht en de uitvoering van de inzet van straatcoaches. Dit zijn voornamelijk analyses op basis van kwalitatieve informatie. De kwantitatieve analyses hebben plaatsgevonden op basis van aangeleverde data van overlastmeldingen en data die aanwezig zijn in rapportages en verslagen. Het onderzoek heeft zich beperkt tot een viertal hotspots. In bijlage 1 staan alle geraadpleegde documenten weergegeven. Het veldwerk bestond uit de volgende onderdelen voor de 4 perspectieven: 1.
Perspectief Jongeren
2.
• 13 individuele interviews met jongeren rondom de 4 hotspots Perspectief bewoners en ondernemers •
Per hotspot een enquête onder 10 bewoners en ondernemers: totaal 40 respondenten. (gestreefd is naar 5 bewoners en 5 ondernemers te enquêteren per locatie)
3.
Perspectief Straatcoaches
4.
• Groepsinterview met 4 straatcoaches (plus twee meeloopavonden met straatcoaches) Perspectief partners •
4 groepsinterviews per hotsspot/stadsdeel (11 partners)
Verder zijn er nog interviews gehouden met het management van Meion en de gemeente Den Haag: •
Groepsinterview Meion (2)
•
Groepsinterview gemeente Den Haag (4)
Ten slotte zijn de bevindingen geanalyseerd. Het totaal aan gegevens zoals hierboven geschetst heeft tot analyses geleidt, waaruit dit rapport is opgesteld.
Inleiding
11
Om te vergroten: klik op een hoek en sleep. Om te verschuiven: klik op Bijsnijden in het rechtertabblad Opmaak.
3
BEVINDINGEN VERMINDERING OVERLAST
12
3. Bevindingen vermindering overlast 3.1
Inleiding
In dit hoofdstuk zijn de bevindingen van vermindering overlast door inzet van de straatcoaches in de gemeente Den Haag opgenomen. Eerst zijn in de rode kaders de bevindingen per antwoord op hoofdlijnen weergegeven, gevolgd door een onderbouwing van dat antwoord. De snelle lezer kan volstaan met het lezen van de beantwoording op hoofdlijnen in de rode kaders. In dit hoofdstuk worden de volgende vragen beantwoord: 1) Dragen de straatcoaches bij aan het verminderen van de overlast en het verbeteren van de leefbaarheid rondom de hotspots? a.
Is het aantal overlastmeldingen verminderd?
b.
Hoe ervaren jongeren de inzet van straatcoaches in de ontwikkeling van de overlast en de
c.
gerelateerde aspecten van de leefbaarheid in de buurt? Hoe ervaren buurtbewoners en ondernemers de inzet van straatcoaches in de ontwikkeling van de overlast en de gerelateerde aspecten van de leefbaarheid in de buurt?
d.
Hoe ervaren wijkpartners de in de ontwikkeling van de overlast en de gerelateerde leefbaarheidsaspecten en wat is daarbij de bijdrage van de straatcoaches?
3.2
Bevindingen
1) Dragen de straatcoaches bij aan het verminderen van de overlast en het verbeteren van de leefbaarheid rondom de hotspots? Bevindingen op hoofdlijnen: • Jongeren op meerdere hotspots ervaren de straatcoaches relevant voor de buurt. De straatcoaches brengen rust in de buurt. •
Sinds de aanwezigheid van straatcoaches is rondom meerdere hotspots het gevoel van overlast
•
onder bewoners en ondernemers afgenomen Partners benoemen de preventieve werking van straatcoaches als factor die leidt tot
•
overlastvermindering op meerdere hotspots Straatcoaches hebben geen directe invloed op het verbeteren van de leefbaarheid rondom de hotspots. De ervaren leefbaarheid wordt niet alleen bepaald door de ervaren overlast en het gevoel van veiligheid, maar ook door andere factoren waar de straatcoaches geen rol of taak in hebben.
Onderbouwing Perspectief straatcoaches De straatcoaches hebben een preventieve functie wat betreft de vermindering van overlast rondom de hotspots. Vanuit het perspectief van de jongeren helpen straatcoaches op ieder onderzochte hotspot hen bij het vinden van een opleiding, stage of werk. Dit zorgt ervoor dat jongeren bezig zijn en minder tijd hebben om overlast te plegen. Straatcoaches bouwen een vertrouwensband op met de jongeren waardoor deze jongeren hen sneller om hulp vragen en naar de straatcoaches luisteren. Daarnaast geldt voor vrijwel iedere hotspots dat jongeren ervaren dat straatcoaches relevant zijn voor de buurt. Onder andere rondom het Kaapseplein en Parijsplein geven jongeren aan dat straatcoaches zorgen voor rust in de buurt. Dit kan gezien worden als een verbetering van het gevoel van veiligheid en daarmee de
Bevindingen vermindering overlast
13
leefbaarheid van de buurt door de ogen van de jongeren. Verder worden daarmee de jongeren ook uit de anonimiteit gehaald. Perspectief bewoners en ondernemers Per hotspot bestaat verschil hoe de bewoners en ondernemers de overlastvermindering door straatcoaches ervaren. Rondom het JOP-plein en Parijsplein is het gevoel van overlast enorm afgenomen in vergelijking met de andere twee hotspots. Dit betekent echter niet dat straatcoaches direct verantwoordelijk zijn voor deze vermindering. Wel kan gesteld worden dat sinds de straatcoaches aanwezig zijn een verandering te zien is in de ervaren overlast. De leefbaarheid van de buurt is per hotspot verschillend. Geen eenduidige verandering is te zien voor alle locaties sinds de straatcoaches aanwezig zijn. Rondom het Parijsplein valt het op dat daar bewoners en ondernemers aangeven dat het gevoel van veiligheid en daarmee de leefbaarheid in de buurt is afgenomen. In de andere locaties geven bewoners en ondernemers aan dat het gevoel van veiligheid en daarmee de leefbaarheid in de buurt over het algemeen is toegenomen. Perspectief betrokken partners De betrokken partners rondom iedere hotspot ervaren overlastvermindering rondom de hotspots sinds de straatcoaches actief zijn. Het nut van de straatcoaches zit hem voornamelijk in hun preventieve rol.
Het ervaren nut van de straatcoaches zit volgens de partners vooral in de preventieve werking door de aanwezigheid van de straatcoaches. Jongeren geven aan dat door de regelmatige aanwezigheid in de openbare ruimte een vertrouwensband wordt opgebouwd, jongeren uit de anonimiteit worden gehaald en zowel jongeren als bewoners geven aan dat dit zorgt voor meer rust in de buurt en minder buitensporig gedrag. Omdat straatcoaches preventief en reactief acteren is niet met zekerheid te zeggen dat door hun handelen overlast vermindert. Wel zien zij een afname in overlast sinds zij actief zijn. Hierover is vervolgens wel door meerdere partners op alle locaties benoemd dat het de integrale aanpak is van alle partners samen dat tot uiteindelijke overlastvermindering leidt. De samenwerking met de straatcoaches wordt op alle hotspots als positief ervaren. Deze nauwe samenwerking wordt door meerdere partners aangewezen als sleutel tot overlastvermindering. Ten slotte helpen straatcoaches bij het doorverwijzen van jongeren naar externe partijen waardoor deze jongeren geholpen worden. Dit leidt uiteindelijk ook tot overlastvermindering. Per hotspot zijn de meningen verdeeld of straatcoaches invloed hebben op het verbeteren van de leefbaarheid.
Betrokken partners rondom de verschillende hotspots vragen zich af of het wel de taak van straatcoaches is om bij te dragen aan de leefbaarheid, omdat dit een containerbegrip is, wel zien zij een relatie met overlast en een gevoel van veiligheid als onderdeel van de leefbaarheid in de buurt.
Bevindingen vermindering overlast
14
a.
Is het aantal overlastmeldingen verminderd?
Bevindingen op hoofdlijnen: •
Een algemene afname van het aantal overlastmeldingen rondom de vier hotspots lijkt vanaf 2022 in gang te zijn
•
Het gemiddeld aantal overlastmeldingen per maand per buurt neemt licht af van 2021 naar 2023
Onderbouwing Overlastmeldingen In onderstaand figuur wordt een overzicht gegeven van het aantal gemelde overlast in de categorie ‘overlast jeugd’ in de jaren 2021, 2022 en 2023. Ter verduidelijking, hierbij zijn de overlastmeldingen geanalyseerd van de volgende vier locaties: 1.
In het stadsdeel Loosduinen is naar de hotspot rondom het Bokkefortpark gekeken in de buurt Houtwijk
2. 3.
In het stadsdeel Centrum is naar de hotspot rondom het Kaapseplein gekeken in de buurt Transvaalkwartier-Zuid In het stadsdeel Laak is naar de hotspot het JOP-plein/Ledeganckplein en omliggende straten
4.
gekeken in de buurt Spoorwijk In het stadsdeel Escamp is naar de hotspot Parijsplein gekeken in de buurt Zonne Veld.
Te zien is dat rondom iedere hotspot in de verschillende buurten het aantal overlastmeldingen per 1.000 inwoners vanaf het jaar 2022 is afgenomen ten opzichte van 2021. Een algemene afname lijkt plaats te vinden in de overlastmeldingen in de buurten. De inzet van de straatcoaches vindt plaats op specifieke hotspots. De overlastmeldingen vinden echter plaats op buurtniveau. Hierdoor kan niet met zekerheid gesteld worden dat de overlast op de specifieke hotspots afneemt, omdat de registratie op buurtniveau plaatsvindt. Er kunnen bijvoorbeeld meer meldingen omtrent een hotspot en daarmee buurt plaatsvinden in een bepaalde periode maar tegelijkertijd op andere plekken in dezelfde buurt afnemen. Hierdoor kan een vertekend beeld ontstaan. In de beantwoording van de hierop volgende onderzoeksvragen komt echter wel naar voren dat jongeren, buurtbewoners, ondernemers en partners het beeld ondersteunen dat overlast lijkt af te nemen. Vanuit de politie wordt over deze cijfers vermeld dat rekening moet worden gehouden dat de cijfers op buurtniveau aangeleverd zijn. De omvang van de buurten verschillen echter. Houtwijk is een buurt met drie keer zoveel bewoners dan andere buurten die onderzocht zijn. Dit kan invloed hebben op het aantal meldingen. Hier hebben wij rekening mee geprobeerd te houden door de meldingen per 1.000 inwoners te bekijken.
Alsnog is te zien dat het aantal overlastmeldingen rondom het Bokkefortpark (Houtwijk, Loosduinen) in alle jaren het hoogst zijn. Een mogelijke verklaring vanuit de politie is dat het kan zijn dat een specifieke groep of groepen rondom deze hotspot veel overlast veroorzaken.
Bevindingen vermindering overlast
15
7.324
19
0,4
24
0,3
24
0,3
4.346
19
0,6
19
0,4
17
0,4
3.393
15
0,6
7
0,2
6
0,2
Aantal overlastmeldingen 2023 0,4
overlastmeldingen
63
Januari-november 2023
0,4
(per 1.000 inwoners per maand)
68
Aantal overlastmeldingen 2022
0,5
overlastmeldingen
43
Januari-december 2022
Aantal overlastmeldingen 2021
12.746
(per 1.000 inwoners per maand)
Juni-december 2021 overlastmeldingen*
Houtwijk (Loosduinen)
Aantal inwoners buurt
Buurtniveau
(per 1.000 inwoners per maand)
Figuur 2. Overzicht overlastmeldingen
Hotspot: Bokkefortpark
Transvaalkwartier-Zuid (Centrum) Hotspot: Kaapseplein Spoorwijk (Laak) Hotspot: JOP-plein en omliggende straten
Zonne Veld (Escamp) Hotspot: Parijsplein
Gemiddelde aantal overlastmeldingen van de vier
0,5
0,3
0,3
hotspots per jaar per 1.000 per maand * In 2021 wordt gemeten vanaf juni omdat de data vanaf die periode zijn aangeleverd Uit bovenstaande meldingen blijkt dat per hotspot het aantal overlastmeldingen licht afneemt. In 2021 was het gemiddeld aantal overlastmeldingen per jaar per 1.000 inwoners 0,5. In 2023 is dit afgenomen naar 0,3.
Bevindingen vermindering overlast
16
b.
Hoe ervaren jongeren de inzet van straatcoaches in de ontwikkeling van de overlast en de gerelateerde aspecten van de leefbaarheid in de buurt?
Bevindingen op hoofdlijnen: •
Op meerdere hotspots ervaren jongeren minder overlast in de buurt sinds de straatcoaches
•
rondlopen Straatcoaches vormen een aanspreekpunt voor de jongeren voor hulpvragen
•
Op meerdere hotspots ervaren jongeren de straatcoaches als relevant voor de buurt. Straatcoaches zorgen voor rust in de buurt
Onderbouwing Perspectief Jongeren JOP-plein (Spoorwijk, Laak) Rondom het JOP-plein hebben jongeren een goede band met straatcoaches. Zij zijn open naar hen toe en luisteren ook naar straatcoaches. Bijvoorbeeld als straatcoaches hen verzoeken om niet op straat te hangen maar naar het buurthuis te gaan. Een straatcoach zei hierover dat de relatie die zij met de jongeren hebben niet vanzelfsprekend is. Daarvoor moet je echt door de groep geaccepteerd zijn. Verder werd benoemd dat de straatcoaches voor rust in de buurt zorgen. In onderstaand figuur 3 is te zien dat de relevantie voor de buurt door alle jongeren als positief (groen) wordt ervaren. Sinds straatcoaches rondlopen wordt door jongeren zelf minder overlast ervaren. Bokkefortpark (Houtwijk, Loosduinen) De jongeren zijn bekend met de straatcoaches. Zij zijn zich bewust dat zij rondlopen. Tussen de jongeren en straatcoaches is sprake van goed contact. Rondom deze hotspot is de mening verdeeld wat betreft overlastvermindering door de straatcoaches. De overlast is minder geworden maar alsnog wordt door sommige jongeren overlast ervaren, zoals terug te zien is in figuur 3. De relevantie voor de buurt wordt door jongeren als neutraal (oranje) ervaren. Parijsplein (Zonne Veld, Escamp) Jongeren geven aan dat zij een aantal keer met de straatcoaches hebben gepraat. Jongeren zijn zich ervan bewust dat zij rondlopen.
Alle jongeren ervaren de relevantie voor de buurt als positief. In gesprekken gaven zij aan dat straatcoaches een geruststelling voor de buurt zijn. Sinds zij aanwezig zijn vindt minder overlast plaats in de buurt. Ze bieden een ondersteuningspunt voor jongeren en bouwen een vertrouwensband met hen op. Kaapseplein (Transvaalkwartier-Zuid, Centrum) De jongeren zijn bekend met de straatcoaches. Zij komen hen regelmatig tegen op het plein waar de jongeren hangen. Straatcoaches hebben meegedaan met voetbaltoernooitjes. Uit de jaar- en kwartaalverslagen van Meion is in Transvaalkwartier-Zuid te zien dat straatcoaches geen meerwaarde hebben ten aanzien van het verminderen van de overlast van specifieke groepen op het Wijkpark en het Kaapseplein. Zolang straatcoaches de taal niet beheersen zal van een vertrouwensband weinig sprake zijn. Tegelijkertijd is ook vanuit jongeren gehoord dat zij positief zijn over de straatcoaches zelf. Jongeren zijn oké met ze en zien hen als buurtgenoten. Uit ons eigen interview is naar voren gekomen dat jongeren wel ervaren dat straatcoaches tot een vermindering van overlast in de buurt zorgen. De relevantie voor de buurt wordt als positief ervaren. Wel
Bevindingen vermindering overlast
17
werd benoemd dat een groep Bulgaarse/Griekse immigranten aanwezig zijn in de buurt. Zij zorgen op momenten wel voor overlast voor de bewoners. Onderstaande figuur geeft de ervaring van de 13 ondervraagde jongeren weer specifiek met de straatcoaches over de vier hotspots. In bijlage 2 treft u de totale analyse van de interviews met de jongeren aan. Figuur 3. Ervaring inzet straatcoaches door jongeren
Jongere
Ervaring met straatcoaches
Kaapseplein
Bokkefortpark
Parijsplein
JOP-plein
(TransvaalkwartierZuid)
(Houtwijk)
(Zonne Veld)
(Spoorwijk)
1
4
7
11
2
3
5
6
8
9
10
12
13
Ervaring met straatcoaches Relevantie voor jongeren zelf Relevantie voor buurt Relevantie voor andere jongeren
Legenda: Groen = positieve ervaring jongeren over inzet straatcoach, Oranje = beperkte positieve ervaring, Rood = geen positieve ervaring.
Bevindingen vermindering overlast
18
c.
Hoe ervaren buurtbewoners en ondernemers de inzet van straatcoaches in de ontwikkeling van de overlast en de gerelateerde aspecten van de leefbaarheid in de buurt?
Bevindingen op hoofdlijnen: •
In de meerderheid van de hotspots is te zien dat sinds de inzet van straatcoaches het gevoel van
•
overlast is afgenomen rondom de hotspot De hotspots zijn uniek wat betreft het gevoel van veiligheid en leefbaarheid in de buurt. Per hotspot verschilt het of dit gevoel is toegenomen, afgenomen of gelijk is gebleven.
Onderbouwing Perspectief bewoners en ondernemers JOP-plein (Spoorwijk) Rondom het JOP-plein is uit de enquêtes met bewoners en ondernemers naar voren gekomen dat het gevoel van overlast is afgenomen in de buurt. Soms wordt overlast ervaren maar over het algemeen is de overlast door de jaren heen afgenomen. Het gevoel van veiligheid en daarmee de
JOP-plein: overzicht overlast Leefbaarheid van de buurt Gevoel overlast Wordt overlast ervaren Bekend met straatcoaches
leefbaarheid in de buurt is bij een
0
2
4
6
meerderheid van de bewoners en ondernemers toegenomen, naast dat een
Gelijk gebleven
Afgenomen
Toegenomen
groep de leefbaarheid als gelijk gebleven
Soms
Nee
Ja
8
ervaart.
Als sprake is van ervaren overlast rondom het JOP-plein door bewoners en ondernemers bestaat deze overlast in de helft van de gevallen uit luidruchtigheid van
JOP-plein: vorm van ervaren overlast
de jongeren. Daarnaast wordt hangen op 17%
straat als antwoord gegeven door deze groep. Hierover gaven wel meerdere bewoners aan dat hangen op straat niet per
33%
se in alle gevallen als negatief of overlast
50%
wordt ervaren. Het hangen op straat kan echter wel resulteren in luidruchtigheid. Dit wordt vervolgens wel als overlast ervaren.
Hangen op straat
Luidruchtig
Rondrijden op scooters
Bevindingen vermindering overlast
19
Op de vraag hoe bewoners en ondernemers
JOP-plein: mogelijkheden overlastvermindering
denken overlast te kunnen verminderen had de meerderheid van de bevraagden geen oplossing. Opties als een ontmoetingsplek en het inzetten van politie wordt door hen
10%
benoemd. Een eenduidige oplossing komt
10%
niet naar voren.
40% 10%
30% Geen
Ontmoetingsplek creëren
Politie
Activiteiten voor jongeren
Integrale aanpak partijen
Bokkefortpark (Loosduinen) Rondom het Bokkefortpark is te zien dat het gevoel van overlast onder bewoners en ondernemers is verdeeld. Dit gevoel is zowel afgenomen als gelijk gebleven. De
Bokkefortpark: overzicht overlast
meerderheid vindt wel dat de leefbaarheid in
Leefbaarheid van de buurt
de buurt hetzelfde is gebleven door de jaren
Gevoel overlast
heen. Als overlast wordt ervaren wordt dit ongeveer in de helft van de gevallen als ‘soms’ bestempeld. Er is geen eenduidige conclusie te
Wordt overlast ervaren
Bekend met straatcoaches 0
formuleren wat betreft het ervaren van overlast in deze buurt.
2
4
6
Gelijk gebleven
Afgenomen
Toegenomen
Soms
Nee
Ja
8
Als overlast wordt ervaren door bewoners en ondernemers bestaat deze voornamelijk uit luidruchtigheid van de jongeren. Rondom deze hotspot komt verder het fenomeen ‘drillrap’
Bokkefortpark: vorm van ervaren overlast
naar voren als vorm van geluidsoverlast. Bij
11%
andere hotspots is dit niet benoemd. 22%
56% 11%
Luidruchtig
Drillrap
Vervuiling wijk
Brutaal
Bevindingen vermindering overlast
20
De helft van de bevraagden benoemt de inzet van straatcoaches als oplossing voor het verminderen van overlast rondom de hotspot.
Bokkefortpark: mogelijkheden overlastvermindering
Het Bokkefortpark is hierin, samen met het Parijsplein, een van de twee hotspots waar
10%
bewoners en ondernemers deze optie voor
20%
20%
overlastvermindering benoemen.
50% Ontmoetingsplek voor jongeren Straatcoaches Politie Geen
Parijsplein (Escamp) Rondom het Parijsplein is te zien dat het gevoel van overlast sterk is afgenomen onder bewoners en ondernemers door de jaren heen. Verder komt naar voren dat het gevoel van veiligheid en daarmee de leefbaarheid in de buurt is toegenomen. Een meerderheid van de bevraagden ervaart overlast.
Parijsplein: overzicht overlast Leefbaarheid van de buurt Gevoel overlast
Wordt overlast ervaren Bekend met straatcoaches 0 Gelijk gebleven
Overlast rondom het Parijsplein bestaat uit meerdere vormen. De meerderheid benoemd de luidruchtigheid van de jongeren als vervelend.
2
Afgenomen
4
6 Nee
8 Ja
Parijsplein: vorm van ervaren overlast
De andere vormen van overlast worden
13%
ongeveer in dezelfde mate ervaren.
13%
40%
20% 14% Luidruchtig
Vervuiling wijk
Blowen
Vechtpartijen
Rondrijden op scooters
Bevindingen vermindering overlast
21
De politie wordt als grootste factor benoemd door bewoners en ondernemers om overlast te verminderen. In vergelijking met de andere
Parijsplein: mogelijkheden overlastvermindering
locaties is deze optie rondom de hotspot het meest benoemd. Daarnaast wordt, net als bij
10% 10%
het Bokkefortpark, naar het inzetten van 30%
straatcoaches verwezen bij het inzetten op overlastvermindering.
40% 10%
Docent in lunchpauze meelopen
Meer politie Buurthuis voor jongeren
Meer straatcoaches Beveiliging
Kaapseplein (Transvaalkwartier-Zuid) Rondom het Kaapseplein is een sterke afname in het gevoel van overlast te zien onder bewoners en ondernemers. Het gevoel van
Kaapseplein: overzicht overlast
veiligheid en daarmee de leefbaarheid verschilt
Leefbaarheid van de buurt
van de andere stadsdelen omdat in deze buurt
Gevoel overlast
het gevoel onder bevraagden zowel sterk is toegenomen als afgenomen.
Wordt overlast ervaren Bekend met straatcoaches
0
Als overlast ervaren wordt rondom de hotspot dan komt dit voornamelijk door jongeren die hangen op het Wijkpark. Daarnaast benoemen
2
4
6
8
Gelijk gebleven
Afgenomen
Toegenomen
Soms
Nee
Ja
10
Kaapseplein: vorm van ervaren overlast
bewoners en ondernemers dat overlast wordt ervaren door een groep Bulgaarse
27%
immigranten. Dit is in geen andere locatie
37%
terug te zien. 36% Hangen op Wijkpark
Bulgaarse immigranten
Vechtpartijen
Bevindingen vermindering overlast
22
Rondom het Kaapseplein is de grootste verdeling te zien in de mogelijkheid om overlast te verminderen onder bewoners en
Kaapseplein: mogelijkheden overlastvermindering
ondernemers. De optie die echter het vaakst genoemd wordt is het realiseren van een
8% 8% 8% 8% 9%
buurthuis voor jongeren.
25%
34%
Geen
Buurthuis
Politie
Activiteiten voor jongeren
Integrale aanpak partijen
Bulgaren aanpakken
Sportactiviteiten
d.
Hoe ervaren wijkpartners de ontwikkeling van de overlast en de gerelateerde leefbaarheidsaspecten en wat is daarbij de bijdrage van de straatcoaches?
Bevindingen op hoofdlijnen: • De integrale aanpak van de partners leidt tot overlastvermindering. Dit is niet enkel aan de straatcoaches te wijten. •
De preventieve functie van straatcoaches leidt op de meerderheid van de hotspots tot overlastvermindering
•
De directe invloed van de straatcoaches op het verbeteren van de leefbaarheid is niet direct zichtbaar op meerdere hotspots. Of straatcoaches verantwoordelijk zijn voor het verbeteren hiervan is een discussiepunt
Onderbouwing Perspectief wijkpartners JOP-plein (Spoorwijk, Laak) De meeste partners die aanwezig zijn in het stadsdeel ervaren de straatcoaches als een aanvulling op het reguliere welzijnswerk. De straatcoaches worden ingezet op overlast waar zich dat structureel voortdoet. Samenwerking tussen partners bestaat onder andere uit scholen, de Buurt Preventie Teams en verschillende welzijnsorganisaties. De samenwerking waar de straatcoaches bij betrokken zijn vindt plaats via de groepsaanpak in Spoorwijk. De straatcoaches op zichzelf verminderen niet de overlast door jongeren. Het is de samenwerking met de andere partners die ervoor zorgt dat overlast wordt verminderd. Hierbij zijn straatcoaches wel de kortste lijn naar de jongeren toe. Iedereen levert vanuit zijn eigen professie zijn bijdrage in de groepsaanpak. Er worden in ieder overleg actiepunten opgesteld (onder regie van de gemeente) en in het volgende overleg wordt dit weer behandeld. Zo wordt alles wat nodig is ook echt uitgevoerd. De wijkagent en jeugdagent hebben daardoor wekelijks contact met de straatcoaches en dit is een goede aanpak. Voorheen was dit eens in de vier tot zes weken en dat duurt te lang. Hierbij wordt wel benoemd dat de inzet van straatcoaches beperkt is en niet objectief meetbaar.
Er is geen concreet voorbeeld om te zeggen dat door de aanwezigheid van straatcoaches dat in buurt X de overlast vermindert of de leefbaarheid verbeterd. Het is altijd een combinatie van de samenwerking van alle partners die de verandering bewerkstelligd.
Bevindingen vermindering overlast
23
Verder hebben de straatcoaches bijvoorbeeld nauw contact met de politie als overlast wordt gesignaleerd. De input van de straatcoaches wordt door de politie als een positieve bijdrage ervaren. Een straatcoach heeft een vertrouwenspositie opgebouwd met jongeren die overlastvermindering ten goede komt. In het begin werd de straatcoach als een ‘bedreiging’ voor het reguliere welzijnswerk gezien door WIJKZ. Hierdoor ontstond in het begin wrijving tussen deze partijen. Met de tijd is deze samenwerking verbeterd en vullen de partijen elkaar aan om overlast te verminderen. Partners ervaren dat de samenwerking met straatcoaches enorm is verbeterd. Mede door wekelijks contact te hebben weten de partners allemaal waar de jongeren zich bevinden en kan vanuit de verschillende rollen inzet gepleegd worden die dan nodig is. Dit is echter wel persoonsafhankelijk. De straatcoaches zetten zich in om het vertrouwen van de jongeren te winnen en de éne straatcoach gaat dit beter af dan de andere. Sommige straatcoaches lukt het in relatie tot een specifieke Bokkefortpark (Houtwijk, Loosduinen) De ervaringen van overlast in de buurt door bewoners opereren in een golfbeweging. Of bewoners de straatcoaches ervaren als de oplossing voor de overlast is moeilijk te zeggen.
Partners benoemen hierover dat de outreachende aanpak van de straatcoaches in combinatie met een doorverwijzing naar WijkZ niet altijd resulteert in het verminderen van overlast. De persoonlijke relatie die een straatcoach aangaat met een jongere kan niet zomaar worden overgedragen aan een jongerenwerker. Een straatcoach kan zich ook niet uitsluitend richten op een groep, maar kan zich ook op een individu richten. De warme overdracht is belangrijk, de straatcoach zou op zoek moeten gaan naar een andere werker met wie een klik is met de jongeren. Vanuit de politie kwam naar voren dat idealiter de straatcoach een jongere begeleidt naar individuele coaching. De meldingen die straatcoaches verrichten zijn niet altijd nuttig voor de politie en dragen zo niet bij aan overlastvermindering. Dit komt doordat in de registraties geen namen worden genoemd. De politie kan dan geen vervolg binden aan de melding. Ook kunnen zij dan niet monitoren hoe deze jongeren in beeld komen. Het niveau van de verslagen van de straatcoaches wordt door partners soms als ongericht ervaren. De verslagen kennen weinig diepgang. De straatcoaches weten niet altijd goed hoe ze informatie met de politie kunnen delen. De straatcoaches zijn nog wel jong, dat heeft een voordeel om contact te maken met de jongeren, maar heeft als nadeel dat ze de handige trucs niet kennen.
Het merendeel van de straatcoaches worstelt met het vraagstuk hoe zij op een creatieve manier informatie kunnen delen met de politie zonder de vertrouwenspositie die zij hebben met de jongeren te verliezen. Behoefte is aan een stevige jongerenwerker die voorkomt dat jongeren rondgepompt worden tussen hulpverleners. Daarmee voed je de jongeren ook op een verkeerde manier op. De straatcoaches worden vanuit de politie beschouwd als een signaalfunctie op straat. Het is van belang dat de rol van de straatcoaches beter is geborgd. Straatcoaches zijn vaste gezichten voor jongeren, bewoners en ondernemers. Dat geeft ook vertrouwen. De inzet van straatcoaches wordt waardevoller als ze langer rondlopen. Ten slotte hebben de straatcoaches niet direct een bijdrage aan het verbeteren van de leefbaarheid in het stadsdeel. De discussie bestaat echter of de verantwoordelijkheid van het verbeteren van de leefbaarheid bij de straatcoaches ligt. Leefbaarheid is een zeer breed begrip. Partners gaven bijvoorbeeld aan dat een stuk verantwoordelijkheid ook bij de ouders ligt. De rol van de omwonenden is belangrijk om de leefbaarheid te verbeteren. Hier ligt vooral een oplossing in de beeldvorming over jongeren. Maar ook dat omwonenden zich gehoord en gezien voelen door de straatcoaches. Daarom richt dit onderzoek zich op
Bevindingen vermindering overlast
24
het gevoel van veiligheid als onderdeel van de leefbaarheid. Het stadsdeel heeft aandacht voor de samenwerking tussen de verschillende partijen. Kaapseplein (Transvaalkwartier-Zuid, Centrum) In de gesprekken met partners in Transvaalkwartier-Zuid komt voornamelijk naar voren dat straatcoaches een preventieve werking hebben waardoor hun directe impact op overlastvermindering niet direct zichtbaar is. Partners zien dat zij preventief inspelen op problematiek die in het stadsdeel speelt. Bijvoorbeeld het helpen van jongeren of hen doorverwijzen naar externe partijen. Partners ervaren de samenwerking met de straatcoaches als positief. Zij zijn aanwezig op het moment dat het reguliere jongerenwerk ophoudt. Hierbij benoemen meerdere partners wel dat overlast nooit volledig onder controle te krijgen is. Als op een specifieke plek overlast verdwijnt, komt dit op een andere plek weer terug. Als in dit proces straatcoaches niet aanwezig zijn, is de overlast erger. Nu is de situatie werkbaar voor partners. Door korte lijnen en goede samenwerking wordt overlast wel verminderd. Hierbij wordt door de politie aangegeven dat als iedereen zich achter zijn of haar processen en bureaucratie verschuilt, er niets van de grond komt. Het is de integrale aanpak waarbij snelle samenwerking centraal staat die zorgt voor overlastvermindering.
Door zowel Welzijn, Jeugd en Participatiemedewerkers 1 van de gemeente Den Haag als de politie wordt hierover benoemd dat meldingsbereidheid belangrijk is. Het hebben van korte lijnen tussen partners is belangrijk en de meldingsbereidheid van straatcoaches draagt hieraan bij. Dit gebeurt niet altijd op de manier zoals afgesproken, waardoor met bepaalde meldingen niets gedaan kan worden. Hier ligt een verbeterpunt. De aanwezige partners in het stadsdeel bestaan uit scholen, woningbouwverenigingen, veldwerkers, buurthuizen, Buurtpreventieteams, Veilig Thuis, jeugd en gezin, Parnassia, politie en WJP’ers. Alle partners hebben hun bijdrage maar scholen vormen een belangrijke schakel. Problematiek van jongeren wordt meestal het eerst gesignaleerd op scholen. In de meeste gevallen is het duidelijk wat ieders rol is met betrekking tot overlastvermindering. Partners hebben verschillende belangen en meningen waardoor de aanpakwijze onderling kan verschillen. Door samenwerking met de partners en in te zetten op vroeg signalering wordt geprobeerd de leefbaarheid in de buurt te verbeteren. Door meerdere partners wordt aangegeven dat overbevolking in de buurt een structureel probleem is. Mensen die in de buurt wonen maar elders in het land werken. In Transvaalkwartier-Zuid zijn veel jongeren van Bulgaarse en Griekse afkomst.
Straatcoaches zijn hier aanwezig, spreken de taal en brengen de behoeften van deze doelgroep in kaart. De politie en straatcoaches geven aan dat deze groep voornamelijk wil hangen op straat en geen behoefte heeft aan hulp of ondersteuning. Deze groep Bulgaarse en Griekse jongeren is niet crimineel. Drugshandel en straatroof komt hier minder voor. Bewoners in het stadsdeel merken echter wel overlast door deze groep, wat de leefbaarheid van het stadsdeel niet ten goede komt. De WJP’er geeft aan dat deze vanuit jongerenwerkers ontvangt dat de straatcoaches de jongeren doorverwijzen naar jongerenwerkers. Deze jongeren worden dan ook daadwerkelijk geholpen. Bijvoorbeeld bij het zoeken naar een opleiding, stage of baan. Een voorbeeld hiervan is een jongere uit de buurt die zich heeft ontwikkeld tot fitnesscoach. Verder heeft het meerdere vrijwilligers onder jongeren opgeleverd. Bewoners geven hierover aan dat dit de leefbaarheid van de buurt ten goede komt. Het zorgt dat het beeld over de hangjongeren wordt aangepast.
1
Hierna wordt in de tekst naar deze functie als WJP’er verwezen
Bevindingen vermindering overlast
25
Parijsplein (Zonne Veld, Escamp) In de gesprekken met betrokkenen van het Parijsplein kwam naar voren dat het voordeel van de straatcoaches wat betreft overlastvermindering is dat zij direct outreachend ingezet kunnen worden. De invloed van de straatcoaches is dat er ogen en oren in de buurt zijn en dat jongeren gehoord en gezien worden. Vanuit de partner Veiligheid worden straatcoaches additioneel ingezet als dat nodig is. De straatcoaches zijn de enige vorm van additionele inzet. Het reguliere jongerenwerk en de politie zijn als eerste aan zet om overlast te verminderen. Als dat onvoldoende oplevert of de opdracht van het reguliere jongerenwerk overstijgt (in uren) dan kunnen straatcoaches ingezet worden. Verder werd aangegeven dat hier een taak ligt bij de veiligheidsregisseur. Jongeren kunnen niet enkel weggestuurd worden; zij moeten ook een alternatief ontvangen. Daar ligt ook een taak voor het reguliere jongerenwerk en/of de straatcoach. Het is van belang dat naar de jongeren geluisterd wordt waar hun behoeften liggen. Bijvoorbeeld door jongerenontmoetingsplekken te creëren. Nu wordt te vaak in een handhavingsreflex geschoten. De samenwerking met de straatcoaches wordt positief ervaren door de betrokken partners (WJP, wijkagent met de straatcoach, meidenwerker (i.v.m. ontstaan overlast gevende meidengroepen), handhaving en buurtinterventieteam).
Elke twee weken is sprake van een operationeel overleg met alle partners, waaronder ook de straatcoach. Dit zijn partners die informatie delen in dit overleg. Hier worden afspraken gemaakt hoe onder andere overlast verminderd kan worden en wie de meest logische partij is om er op in te steken. Incidenten worden anoniem besproken. Het delen daarvan zorgt ervoor dat we in dezelfde richting blijven denken. De politie geeft bij deze samenwerking met de straatcoach dat zij soms aanlopen tegen dat niet altijd specifieke informatie gedeeld kan worden door de straatcoaches. De politie heeft bijvoorbeeld soms behoefte aan namen. Wegens de vertrouwensrelatie die de straatcoaches hebben met jongeren kan dit belangenverstrengelingen opleveren. Er bestaat een registratiesysteem om meldingen vast te leggen, maar het is niet duidelijk wie daar inzicht in mag hebben. Daarom staan er geen contactgegevens in. Hierdoor wordt soms de indruk gewekt dat de straatcoaches niets doen of dat ze niets aantreffen qua overlast. Wel wordt benoemd hierover dat het feit dat straatcoaches rondlopen oplevert dat er geen overlast is. Partners hebben minder aangegeven wat het effect van de straatcoaches is op de leefbaarheid. De WJP’er benoemde hierover dat wat betreft de leefbaarheid ook een rol bestaat richting bewoners. Het is normaal en gezond dat jongeren op straat zijn.
Het wordt pas een probleem als sprake is van overlast of criminaliteit. Daarover moet het gesprek worden aangegaan met bewoners. Het gaat bij bewoners er ook om dat zij minder angst hebben voor jongeren, onbekend maakt onbemind. Om dit probleem te tackelen vindt contact plaats met het buurtpreventieteam.
Bevindingen vermindering overlast
26
Om te vergroten: klik op een hoek en sleep. Om te verschuiven: klik op Bijsnijden in het rechtertabblad Opmaak.
4
BEVINDINGEN POSITIEVE ONTWIKKELING JONGEREN
28
4. Bevindingen positieve ontwikkeling jongeren 4.1
Inleiding
In dit hoofdstuk zijn de bevindingen van positieve ontwikkeling van jongeren door de inzet van het aanvullend jongerenwerk in de gemeente Den Haag opgenomen. Eerst zijn in de rode kaders de bevindingen per antwoord op hoofdlijnen weergegeven, gevolgd door een onderbouwing van dat antwoord. De snelle lezer kan volstaan met het lezen van de beantwoording op hoofdlijnen in de rode kaders. In dit hoofdstuk worden de volgende vragen beantwoord: 2) Dragen de straatcoaches bij aan een positieve ontwikkeling van de jongeren die zij bereiken door hen duurzaam door te verwijzen? a.
Is 30% van de jongeren warm overgedragen naar andere voorzieningen (werk, school, hulpverlening of andere zinvolle vrijetijdsbesteding)?
b. c.
Werken de jongeren aan problemen op één of meerdere leefgebieden? Hoe dragen jongeren zelf bij aan de positieve ontwikkeling van jongeren?
d.
Hoe ervaren jongeren de ondersteuning van straatcoaches bij de overdracht naar andere voorzieningen?
4.2
Bevindingen
2) Dragen de straatcoaches bij aan een positieve ontwikkeling van de jongeren die zij bereiken door hen duurzaam door te verwijzen? In deze paragraaf bevindingen zullen we in eerste instantie een antwoord geven op de deelvragen en aan het eind van de paragraaf het antwoord geven op de hoofdvraag. a.
Is 30% van de jongeren warm overgedragen naar andere voorzieningen (werk, school, hulpverlening of andere zinvolle vrijetijdsbesteding)?
Bevindingen op hoofdlijnen: • Na anderhalf jaar is voor het eerst in Q3 van 2023 het streefgetal behaald van 30% van de jongeren duurzaam door te verwijzen. Dit was in Q3 van 2023 34%. •
De samenwerking met partners gaat over het algemeen goed maar was in het begin wat stroperig op twee van de onderzochte hotspots.
•
Voor goede doorverwijzing is een mismatch tussen werktijden aanwezig. Jongeren verwachten van een straatcoach binnen 7 minuten een antwoord op een vraag te hebben en dat vaak ook nog om 11 uur in de avond. Alleen kunnen de straatcoaches op dat tijdstip niet snel met partners schakelen.
Onderbouwing Algemene data van doorverwijzing In onderstaande figuren is een stijgende lijn van doorverwijzingen te zien van 8% in 2022 tot 22% in het tweede kwartaal van 2023. En in het derde kwartaal van 2023 is 34% van de jongeren die worden bereikt
29
doorverwezen. Daarmee is na anderhalf jaar het streefgetal bereikt van 30% van de jongeren die warm zijn overgedragen naar een andere voorziening (werk, school, hulpverlening of andere zinvolle vrijetijdsbesteding. Figuur 4: Aantal jongeren bereikt en aantal doorverwijzingen in 2022 Hotspot
Aantal
Aantal
%
jongeren bereikt
doorverwijzingen
doorverwijzingen
40
3
8%
3 jeugdgroepen
Helena van Doeverenplantsoen
45
5
11 %
3 jeugdgroepen
JOP-plein
40
3
8%
2 jeugdgroepen
Holtenstraat (Leyweg & Melis Stokepark)
10
0
0%
4 jeugdgroepen
Heeswijkplein (en Drakesteinweg)
20
0
0%
2 jeugdgroepen
Wateringse Veld (Hogeveld, Parijsplein)
25
2
8%
4 jeugdgroepen
Bokkefort & Waldeck
20
3
15 %
2 jeugdgroepen
Totaal
200
16
8%
20 jeugdgroepen
Transvaalkwartier-Zuid (Wijkpark en
Opmerkingen
Kaapseplein)
*uit jaarrapportage Meion over aanvullend jongerenwerk ** hotspot in rood: geselecteerde hotspot in dit onderzoek
Figuur 5: Aantal jongeren bereikt en aantal doorverwijzingen in 2022 en 2023 Q1, Q2 en Q3 Kwartaal
en aantal hotspots
Aantal
Aantal
%
jongeren bereikt
doorverwijzingen
doorverwijzingen
2022 geheel -7 hotspots
200
16
8%
20 jeugdgroepen
2023 Q1 - 11 hotspots **
180
38
21 %
19 jeugdgroepen
2023 Q2 – 10 hotspots
197
43
22 %
25 jeugdgroepen
2023 Q3 – 10 hotspots
166
57
34 %
Geen data jeugdgroepen
*uit kwartaalrapportages 2023 en jaarrapportage 2022 Meion over aanvullend jongerenwerk **Hotspots worden in samenspraak gekozen toename van hotspots in Q1 2023. Dit zijn de 7 hoofdhotspots van het jaar 2022 die in 2023 bestaan uit meerdere locaties omdat die rond de gekozen hoofdhotspots liggen.
In de kwartaal- en jaarrapportage wordt niet vermeld waar de jongeren naar toe doorverwezen zijn. Perspectief straatcoaches Straatcoaches verwijzen jongeren door op meerdere manieren. Ten eerste is er contact met de wijkagent. Daarbij inventariseren jongerencoaches naar de cliënt of cliënten (is er iets onveiligs waar ze rekening mee moeten houden). Daarna hebben straatcoaches contact met de cliënt (en). De straatcoaches voelen als een soort familie voor de cliënten. Na langdurig contact worden zij als een vertrouwenspersoon gezien. Ze zoeken hen op als ze over privéproblematiek willen spreken. Ook als ze moeite hebben op school, een stage willen zoeken of een baan willen, zoeken jongeren de straatcoaches op. Als straatcoaches merken dat een casus intens wordt, dragen zij de casus over naar partners. Het probleem hierbij is dat een doorverwijzing soms lastig is omdat bij partners zoals bijvoorbeeld de betrokken welzijnsorganisatie niet altijd de financiële middelen heeft om iedere cliënt te helpen. Als dit er niet is, wordt een overdracht al lastiger. Dan proberen zij hun eigen netwerk in te zetten.
30
De straatcoaches zijn de meeste tijd bezig met toeleiding naar kleine hulpverlening, bijbaantjes en stages. Als je jongeren doorverwijst, moet je ze letterlijk aan de hand nemen. Duurzaam doorverwijzen betekent dat je vragen oppakt en dat het contact met de hulpverlener waar naar verwezen wordt goed verloopt en dat de jongere daar dan ook terecht kan. Het nadeel is wel dat een jongere verwacht dat je binnen zeven minuten een antwoord op de vraag moet hebben en dat vaak ook nog om elf uur in de avond. Dat is wat jongeren van je als straatcoach verwachten. Alleen kunnen de straatcoaches op dat tijdstip niet altijd snel met partners schakelen. Daar is ook niet een directe oplossing voor. Het is in deze gevallen een mismatch tussen werktijden. Organisaties als Geerlings en Benard zijn er wel binnen een kwartier. Voor straatcoaches is duurzaam doorverwijzen het streven en voor bepaalde vragen van jongeren kan het direct oppakken van belang zijn. Perspectief jongeren In de bijlage 2 is de analyse van de interviews met de jongeren weergegeven. Daarin zien we dat meer dan de helft van de jongeren die zijn geïnterviewd ondersteuning hebben gehad van de straatcoaches door middel van doorverwijzing. Opleiding, stage en werk zijn de onderwerpen waarop de jongeren het meest worden ondersteund in de doorverwijzing. Een aantal jongeren is ook geholpen met privéproblemen.
Perspectief partners JOP-plein (Spoorwijk) In het begin (2022) was er wel wat wrijving tussen de welzijnspartij en de straatcoaches. Dit kwam vooral doordat de partij die de straatcoaches leverde als een bedreiging werd gezien door de bestaande welzijnsorganisatie. Hiervoor heeft de gemeente wel een aantal keren een interventie gepleegd om deze wrijving weg te nemen. De laatste maanden lijkt er een goede verstandhouding te zijn. Maandelijks is er nu een formeel integraal overleg (groepsaanpak Spoorwijk). Tussendoor weet men elkaar door de groepsaanpak beter te vinden en kan er operationeel effectiever worden afgestemd met elkaar. De samenwerking is daardoor enorm verbeterd. Mede door wekelijks contact te hebben weten partners allemaal waar de jongeren zich bevinden en kunnen ze vanuit al hun rollen hun inzet plegen die dan nodig is. Bokkefortpark (Loosduinen) In het begin (2022) was er wel wat wrijving tussen de welzijnspartij en de straatcoaches. Dit kwam vooral doordat de partij die de straatcoaches leverde als een bedreiging werd gezien door de bestaande welzijnsorganisatie. Hiervoor heeft de gemeente wel een aantal keren een interventie gepleegd om deze wrijving weg te nemen. De samenwerking verloopt nog steeds niet helemaal soepel. De opdrachten van de welzijnspartij en de straatcoaches lijken volgens de partners wat te afgebakend.
Daardoor is er weinig ruimte voor maatwerk. De relatie tussen de straatcoach en de jongerenwerkers van de welzijnspartij is verbeterd maar kan nog verstrekt worden. De warme overdracht is belangrijk, de straatcoach heeft partners nodig die een klik hebben met de jongeren. De rivaliserende jeugdgroep Bokkefortpark (Houtwijk) in Loosduinen wordt ook in het Zorg- en Veiligheidshuis (ZVHH) besproken omdat het een hoog risico jeugdgroep betreft. Voor de zware gevallen is het Veiligheidshuis dan de route. Als het lichtere gevallen zijn dan kan het naar het CJG gaan. Als de jongere minderjarig is zal een gezinscoach vanuit het CJG de eerste stap zijn in het vrijwillig kader. Binnen het CJG is er dan een regulier en een stedelijk risicoteam voor wat zwaardere gevallen. Als de jonger e (bijna) meerderjarig is wordt er andere coaching ingezet, dit betreft bijvoorbeeld Geerlings & Bernard. De gemeente heeft regie op deze aanpak. Verschil van het ZVHH (gemeentelijk) en het Lokaal (in de buurt)
31
overleg is dat bij het ZVHH het OM (Openbaar Ministerie), het VT (Veiligheidsteam) en de GGZ (Geestelijke GezondheidsZorg) kunnen aansluiten. Parijsplein (Wateringse Veld) Ten aanzien van de hotspot Parijsplein in Wateringse Veld zijn afspraken gemaakt tussen het reguliere en het aanvullende jongerenwerk door de straatcoaches. Het regulier jongerenwerk heeft als opdracht: basis leggen in de buurt, inzet op langere termijndoelen. Bij de straatcoaches is het vooral de inzet op overlast. De straatcoaches vervullen alleen het outreachend jongerenwerk, terwijl het reguliere jongerenwerk ook andere inzet doet. Het reguliere jongerenwerk heeft een ander contact met jongeren dan de straatcoaches, namelijk ook via een Soos en een sportzaal. Straatcoaches zijn vooral op straat aanwezig. Ze zitten goed in de buurt en kennen de jongeren goed. De jongerenwerkers kennen de buurt iets beter. Elke twee weken is sprake van een operationeel overleg met WJP, wijkagent, de straatcoach c.q. de meidenwerker (i.v.m. het ontstaan van een overlast gevende meidengroepen), handhaving en buurtinterventieteam (voorzitter). Dit zijn partners die informatie delen in dit overleg. De partners hebben ook contact met Streetsport en de opbouwwerkers. De partners hebben een agenda waar de hotspots zijn benoemd en wat daar nodig is om de overlast te verminderen.