RIS318061 Evaluatie Prostitutienota Den Haag 2020-2022

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie,

060

Zorg en Internationale Zaken Jan van Zanen Burgemeester

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10557829 RIS318061 Contactpersoon

Hugo Verpoorten Dienst

OCW Afdeling

Stad en bestuur Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

27 januari 2024

hugo.verpoorten@denhaag.nl

Onderwerp

Evaluatie Prostitutienota Den Haag 2020-2022

Geachte voorzitter, Met deze brief informeer ik u over de evaluatie van de Prostitutienota 2020-2022 (RIS303625). In deze evaluatie zal aan de hand van de verschillende ambities uit de Prostitutienota, worden toegelicht welke acties zijn uitgevoerd en welke resultaten zijn behaald. In het kader van de evaluatie is ook gesproken met de verschillende organisaties en diensten die zich inzetten voor een veilige en gezonde werkplek voor sekswerkers en/of die ondersteuning bieden aan sekswerkers die willen stoppen met sekswerk. Ook is met sekswerkers en exploitanten gesproken. Om aan te sluiten bij de titel van de beleidsnota wordt in deze evaluatie gesproken over de Prostitutienota. De neutralere term “sekswerk” heeft evenwel de voorkeur boven “prostitutie”. Echter, niet overal is prostitutie te vervangen door sekswerk, omdat het begrip prostitutie juridisch beter te definiëren is dan sekswerk. Waar mogelijk zal in nieuwe beleidsdocumenten zoveel mogelijk over sekswerk worden gesproken. Brief Voortgang Prostitutienota 2020-2022 Onderhavige evaluatie sluit aan bij de brief Voortgang Prostitutienota 2020-2022 van 11 oktober 2021 (RIS309881).

In deze voortgangsbrief is onder andere ingegaan op de stappen die zijn gezet om mannelijke en transgender sekswerkers te bereiken, op de uitstapprogramma’s voor sekswerkers en op de ontwikkelingen in het toezicht en de handhaving op de gehele seksbranche tot oktober 2021. Verder is in de voortgangsbrief stilgestaan bij de gevolgen van de coronacrisis. Deze crisis heeft in de periode van maart 2020 tot maart 2022 een grote impact gehad op het werk van sekswerkers en exploitanten. In deze periode moesten de seksinrichtingen verschillende keren hun deuren sluiten voor een aantal maanden en mochten sekswerkers hun beroep niet uitoefenen. Het verlies aan inkomsten heeft voor veel sekswerkers ingrijpende gevolgen gehad. De zorgorganisaties SHOP en De Haven hebben in deze periode grote inspanningen geleverd om sekswerkers te helpen. Om niet onnodig in herhaling te vallen, zal op sommige punten in deze evaluatie worden volstaan met een verwijzing naar de voortgangsbrief van 11 oktober 2021. Hieronder wordt eerst ingegaan op de acht ambities, zoals geformuleerd in de Prostitutienota 2020-2022. Vervolgens wordt stilgestaan bij de stand van zaken over de landelijke wetgeving en bij het financiële kader. Tot slot wordt vooruitgekeken.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10557829

Ambitie I Zorgen dat alle doelgroepen worden bereikt: extra aandacht voor mannen, transgenders en sekswerkers uit de niet-vergunde sector. Ambitie II Inspelen op de vraag van alle doelgroepen. Het Haagse sekswerkbeleid is niet alleen bedoeld voor vrouwelijke sekswerkers, maar ook voor mannen en transpersonen die werkzaam zijn als sekswerker. Het is belangrijk dat ingespeeld wordt op de vragen en behoeften van alle sekswerkers. Dat betekent rekening houden met de diversiteit van deze groep. Het uitvoeren van veldwerk (zowel fysiek als online) geeft inzicht in de vragen en behoeften van sekswerkers en de ontwikkelingen die gaande zijn. Met het geven van advies, informatie en maatschappelijk werk wordt hierop ingespeeld. Wat hebben we gedaan? Veldwerk (fysiek en online) Fysiek veldwerk heeft plaatsgevonden in de raamstraten, in clubs/privéhuizen en in erotische massagesalons. In de notaperiode was fysiek veldwerk in verband met de eerdergenoemde coronamaatregelen alleen mogelijk tijdens de perioden dat sekswerk was toegestaan. In 2021 en 2022 werden jaarlijks gemiddeld 2.000 sekswerkers gesproken. De top drie van de meest voorkomende herkomstlanden/herkomstgebied wordt gevormd door de Nederlandse, Roemeense en ZuidAmerikaans sekswerkers. Tijdens het veldwerk zijn diverse thema’s besproken door het verstrekken van informatie aan sekswerkers in de vorm van flyers en folders.

Thema’s die onder andere aan bod kwamen waren: gezondheid, financiële zaken, wet- en regelgeving en de uitstapprogramma’s. Ook zijn er condooms, sponsjes en glijmiddel verkocht. Verder is in de periode dat door de coronamaatregelen sekswerkers niet mochten werken, het online veldwerk doorgegaan. Het aantal bereikte sekswerkers online steeg van 2.430 in 2020 naar 3.500 in 2021 en 3.600 in 2022. De hulpverleners van SHOP hebben contact gelegd door te reageren op advertenties en zij hebben vervolgens de betreffende sekswerker geïnformeerd over de dienstverlening van SHOP. Ook zijn er animatiefilmpjes gestuurd om te informeren over specifieke onderwerpen en is stilgestaan bij specifieke gebeurtenissen zoals de lockdowns, een informatiecampagne over geweld tegen sekswerkers en de internationale dag tegen geweld tegen sekswerkers. De filmpjes zijn ook gedeeld door exploitanten van seksinrichtingen, waardoor het bereik is vergroot. Het grootste deel van de sekswerkers (85%) die online bereikt zijn, is vrouw (verderop in de evaluatie staan de cijfers over mannen en transpersonen). Maatschappelijk werk Maatschappelijk werkers van SHOP begeleiden (ex) sekswerkers in hun wens zelfredzaamheid te vergroten, zodat zij zo zelfstandig mogelijk kunnen participeren in de maatschappij.

Ook begeleiden zij sekswerkers in het maken van nieuwe keuzes bij het stoppen met hun werkzaamheden als sekswerker (zie ambitie 6). In de periode 2020-2022 ging het om meer dan 500 trajecten. Spot46 voor informatie en advies Spot46 is een onderdeel van SHOP en is het informatie- en adviescentrum voor sekswerk. Spot46 speelt een belangrijke rol bij het verstrekken van actuele, relevante en laagdrempelige informatie aan sekswerkers. Spot46 is in de periode 2020-2022 in totaal door 786 sekswerkers bezocht, die in totaal bijna 3.000 bezoeken brachten. Daarvan is ruim driekwart vrouw (zie grafiek 1 op de volgende pagina). Van het aantal bezoekers dat Spot46 jaarlijks bezoekt is ongeveer de helft nieuw. De andere helft bracht al eerder een bezoek. Ondanks de coronajaren wist een nieuw publiek Spot46 te vinden. De eerdergenoemde top drie van de meest voorkomende nationaliteiten (Nederlandse, Roemeense en Zuid-Amerikaans) is ook zichtbaar bij de bezoekers van Spot46 (zie grafiek 2 op de volgende pagina). Naast het bezoek aan Spot46 hebben telefonische consulten plaatsgevonden: in totaal meer dan 6.500 in de periode 2020-2022.

2/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10557829

Grafiek 1: Aantal bezoekers Spot46 naar gender 2020-2022 Transpersonen 72

Grafiek 2: Aantal bezoekers Spot46 naar herkomstland/gebied 2020-2022 Overig 132

Mannen 84

Roemeens 258 Vrouwen 630

LatijnsAmerikaans 180 Nederlands 216

De meeste vragen van bezoekers hadden betrekking op wet- en regelgeving en financiën. Het aantal vragen over financiën lag in 2020 en 2021 duidelijk hoger in vergelijking met de periode voor 2020. Door de coronacrisis werden veel vragen gesteld over een mogelijke financiële tegemoetkoming die sommige sekswerkers konden aanvragen toen zij niet konden werken door de coronalockdowns. Nadat de coronacrisis grotendeels voorbij was, nam het aantal vragen over financiën duidelijk af. Naast wet- en regelgeving, financiën en belastingen zijn andere veel besproken onderwerpen: regelzaken (zoals bijvoorbeeld hulp bij het invullen voor formulieren of het doen van een aanvraag), gezondheid en SOA/hiv, waaronder het maken van een afspraak voor een test. Ter illustratie, de onderstaande grafiek geeft de top 4 van besproken onderwerpen in 2022 weer.

Grafiek 3: Top-vier hulpvragen bezoekers Spot46 2022 aanschaf condooms, glijmiddel etc. 134 hulpvragen financieel/belastingen 115 hulpaanvragen

Wet- en regelgeving 380 hulpvragen

seksuele gezondheid (SOA/hiv) 56 hulpaanvragen

Naast het reguliere spreekuur komen sekswerkers ook naar Spot46 voor de spreekuren van de externe partijen zoals een boekhouder, advocaten en het Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) van GGD Haaglanden. In de periode 2020-2022 zijn er in totaal 404 consulten gevoerd door advocaten en 34 consulten door een boekhouder. Het aantal CSG-consulten staat vermeld bij ambitie 3. Mannelijke sekswerkers In 2020 is het team SHOP Boys gestart. SHOP Boys is een team dat zich speciaal richt op mannelijke sekswerkers. Het doel van dit team is om de behoeften van mannelijke sekswerkers beter in kaart te brengen en de drempel voor hulpverlening te verlagen. SHOP Boys heeft een multidisciplinair karakter. Het team is verrijkt met kennis door de samenwerking met ervaringsdeskundigen. Dit heeft

3/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10557829

meer inzicht gebracht in de behoeftes van mannelijke sekswerkers, hoe en waar zij werken en wat goede manieren zijn om de doelgroep te benaderen. Het bereik van SHOP onder de mannelijke sekswerkers is licht toegenomen. Zo steeg het aandeel mannelijke sekswerkers ten opzichte van het totale aantal bezoekers dat Spot46 bezocht van 8% in 2020 naar 10% in 2022. Bij het online veldwerk nam bereik toe van 3% in 2020 naar 5% in 2022. Transpersonen SHOP heeft een lotgenotencontactgroep opgezet voor transpersonen die werkzaam zijn of zijn geweest als sekswerker. Deze bijeenkomsten voor transpersonen zijn door SHOP gefaciliteerd (accommodatie, budget en twee vaste maatschappelijk werkers). Het doel van de bijeenkomsten is informatieoverdracht. De meest besproken thema’s in de nota periode waren: het transitietraject, gezondheid, trans-community, sekswerk en misstanden. In 2020 en 2021 waren de coronamaatregelen nog een belangrijk gespreksonderwerp. Actuele gebeurtenissen komen ook aan bod. Zo werd in 2022 het geweld tegen transpersonen besproken naar aanleiding van het overlijden van een transsekswerker uit Den Haag. Ook de uitbraak van het apenpokkenvirus in dat jaar was een gespreksonderwerp. SHOP wist de afgelopen jaren transpersonen beter te bereiken. In 2019 was 6% van de bezoekers van Spot46 een transpersoon. Dit steeg naar 12% in 2022.

Bij het online veldwerk nam het aandeel bereikte transpersonen toe van 9% in 2020 naar 11% in 2022. Ambitie III Adequate (soa-)zorg bieden aan sekswerkers. Het is belangrijk dat sekswerkers zich regelmatig laten testen op seksueel overdraagbare aandoeningen (soa). Hoe eerder een soa wordt gesignaleerd, hoe meer kans om verdere besmetting en mogelijke gezondheidsschade te voorkomen. Wat hebben we gedaan? Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) Sinds 2014 organiseren Spot46 en het CSG klantenacties in de Doubletstraat en de Geleenstraat. Klanten van sekswerkers kunnen zich tijdens een klantenactie laten testen op soa’s. Daarnaast worden zij gewezen op het nemen van verantwoordelijkheid wat betreft het betalen van een eerlijke prijs, veilige seks en het melden van misstanden zoals bijvoorbeeld mensenhandel. In 2021 heeft voor het eerst sinds de coronacrisis weer een klantenactie plaatsgevonden. Het jaar daarop hebben twee klantenacties plaatsgevonden. Daarnaast hebben Spot46 en het CSG in totaal 211 sekswerkers op locatie (in de Doubletstraat en de Geleenstraat) getest. Het CSG heeft ook bij Spot46 consulten verzorgd. In de periode 2020 steeg het aantal consulten van 192 in 2020 naar 269 in 2021 en 394 in 2022. Daarnaast kunnen sekswerkers zich gratis en anoniem laten testen bij het CSG op basis van de regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg.

Huisartsenzorg in de opvang Alle cliënten uit de opvang hebben gebruik kunnen maken van een wekelijks spreekuur van een huisarts bij de opvang De Gantel van SHOP. Zij kunnen bij de huisarts terecht, met of zonder verzekering. Voor niet-verzekerde cliënten kan SHOP in samenwerking met de GGD de mogelijkheid bieden om het consult te vergoeden. De meeste consulten hebben betrekking op psychische klachten of hebben te maken met seksualiteit (zwangerschap, soa en anticonceptie).

Ambitie IV Sekswerkers betrekken bij het prostitutiebeleid.

Voor goed sekswerkbeleid is het belangrijk mét sekswerkers en niet alleen óver sekswerkers te spreken.

4/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10557829

Wat hebben we gedaan? Sekswerkers zijn vertegenwoordigd in het Haags Prostitutieplatform (thans het Haags Sekswerkplatform) door SHOP en ook door een zelfstandig werkende sekswerker, die ook spreekt namens het netwerk Sekswerk Expertise. Daarnaast heeft SHOP twee ervaringsdeskundigen aangesteld. De kennis die door reflectie op de eigen ervaringen en ervaringen van deelgenoten als sekswerker is vergaard, hebben zij door scholing aangevuld met kennis uit andere bronnen. Daardoor kunnen zij hun waardevolle ervaring vanuit de praktijk op een professionele manier inzetten ten behoeve van anderen. Betrokkenheid bij project Sporendriehoek Ook bij het proces, waarin de verplaatsing van raamstraten is verkend, (zie ambitie 7) is met sekswerkers gesproken. Zij zijn actief betrokken en gevraagd (telefonisch, per videocall of via WhatsApp) naar wat zij nodig achten om hun werk beter te kunnen doen. Deze benadering gebeurde individueel, rechtstreeks of via sleutelfiguren uit de doelgroep zelf: voor sekswerkers en door sekswerkers. Uiteindelijk hebben meer dan 100 sekswerkers input gegeven over hun wensen. Belangenbehartiging Het professionaliseren van de belangenorganisatie Liberty tot een zelfstandige organisatie is één van de doelstellingen die onder deze ambitie is opgenomen. Helaas is deze organisatie niet levensvatbaar gebleken.

Hierbij heeft de coronacrisis duidelijk een rol gespeeld. Een dergelijke organisatie online uitbouwen is bijna onmogelijk. Daarnaast waren de meeste sekswerkers vooral bezig met de vraag hoe zij in hun eerste levensbehoeften konden voorzien. Een vraagstuk over de belangenbehartiging had minder prioriteit. Op basis van deze ervaring is duidelijk dat het uitbouwen van een professionele belangenbehartigingsorganisatie de nodige tijd vraagt. De wens om als zelfstandige organisatie te functioneren kan hierbij op gespannen voet staan. Ook is van belang dat het functioneren van een dergelijke organisatie niet afhankelijk is van één of twee personen, omdat dit kwetsbaar is. Op basis van deze ervaring wordt gekeken naar een nieuwe vorm om sekswerkers beter te betrekken. Hierbij wordt gedacht aan een klankbordgroep met deelname van zowel sekswerkers als (ex)sekswerkers.

Ambitie V Het stigma van sekswerk bestrijden en de positie van sekswerkers verbeteren.

Nog steeds rust er een stigma op sekswerk, ondanks de opheffing van het bordeelverbod ruim twintig jaar geleden. De maatschappelijke waardering voor het beroep is in het algemeen laag. Veel sekswerkers houden verborgen dat zij werkzaam zijn als sekswerker en houden hun beroepsleven vaak strikt gescheiden van hun privéleven. Het is nodig het stigma op sekswerk te bestrijden om de positie van sekswerkers te verbeteren, waarbij zij legaal en transparant hun vak kunnen uitoefenen. Wat hebben we gedaan? Spot46 Met het faciliteren en ondersteunen van Spot46 is de afgelopen jaren een bijdrage geleverd aan het destigmatiseren van sekswerk. Dit heeft Spot46 onder andere gedaan via het delen van informatie op Twitter, Facebook en Instagram. Het publiek dat deze informatie leest is breder dan sekswerkers. Eind juni 2022 had Spot46 483 volgers op Twitter, 384 op Facebook en 421 op Instagram. In de posts is aandacht voor inclusiviteit rondom LGBTQIA+. Ook werkt Spot46 aan deze activiteit door contact te onderhouden met netwerkpartners. ‘Humans in The Red Light The Hague’ Eén van de projecten die in dit kader werden uitgevoerd is het project ‘Humans in The Red Light The Hague’. In dit fotoblog op Instagram (@humansintheredlight_thehaque) zijn persoonlijke verhalen verzameld in het roodlichtmilieu van Den Haag.

Het doel was vermindering van het stigma door te laten zien hoe divers en verschillend sekswerkers zijn en dat iedere sekswerker een verhaal en leven naast dit beroep heeft. Voor degenen die geen Instagram hebben, zijn 101 verhalen van het Instagramaccount #humansintheredlight_thehague gebundeld in een (digitaal) magazine.

5/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10557829

SWAD/SWARP SHOP is mede-initiator en deelnemende partner van de Sekswerk Alliantie Destigmatisering (SWAD). SHOP is onderdeel van het coördinatieteam en heeft daarnaast meegewerkt aan een info-clip en presentatie voor banken. Dit product is in maart afgerond en zal in de tweede helft van dit jaar en in 2023 gepresenteerd worden bij banken. Het doel hiervan is banken bewust maken hoe sekswerkers door het stigma worden uitgesloten van bancaire diensten. Daarnaast is een doel om banken in te laten zien hoe zij een bijdrage kunnen leveren aan het professionaliseren van de branche en het destigmatiseren van sekswerk. Het is verheugend dat een serie rondetafelgesprekken tussen de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), banken, vertegenwoordigers van sekswerkers en de toezichthouder DNB eind 2023 een positief resultaat opleverde. Hierdoor wordt het voor sekswerkers die belastingaangifte doen makkelijker om een zakelijke bankrekening te openen. Als alliantielid van SWAD heeft SHOP deelgenomen aan overleggen met het Ministerie van Justitie en Veiligheid, de politie en zorginstellingen in verband met de invulling rondom de motie Positieverbetering sekswerkers (van Van Nispen en Simons). Door middel van deze gesprekken wil het ministerie komen tot een plan van aanpak om de sociale en juridische positie van sekswerkers te verbeteren.

Daarnaast heeft SHOP meegewerkt aan SWARP (Sex Worker Action Research Project) in verband met hun onderzoek naar het destigmatiseren van sekswerk in Den Haag. Hierbij zijn sekswerkers, slachtoffers van mensenhandel, exploitanten, klanten, hulpverleners, beleidsmakers, raadsleden, politie en wetenschappers betrokken. Eén van de uitkomsten is het belang van het oprichten van de eerdergenoemde klankbordgroep. De verzamelde ideeën om stigma te verminderen zijn ingebracht in de werkplaats Sociaal Domein in onze regio, waarin de Haagse Hogeschool, de Hogeschool Leiden en een aantal gemeenten, waaronder de gemeente Den Haag samenwerken. Het doel van de werkplaats is het bieden van een oplossingsrichting, waarbij met innovatieve tools uitsluiting wordt tegengegaan en de positie van sekswerkers wordt verbeterd.

Ambitie VI Sekswerkers perspectief bieden buiten de prostitutiebranche via uitstapprogramma’s en opvang

Positieverbetering van sekswerkers kan zowel binnen als buiten de seksbranche plaatsvinden. Veel sekswerkers denken weleens aan stoppen met sekswerk en het doen van ander werk. Dat is echter niet eenvoudig, omdat sekswerkers tegen verschillende belemmeringen aanlopen. Met Carrièreswitchtrajecten (voorheen uitstapprogramma’s) worden sekswerkers ondersteund die een bestaan buiten de seksbranche willen opbouwen. In het kader van perspectief bieden is er ook opvang beschikbaar. Wat hebben we gedaan? Carrièreswitch (Uitstapprogramma’s) voor sekswerkers Voor 2021 konden maatschappelijke organisaties subsidie aanvragen voor het ontwikkelen en uitvoeren van uitstapprogramma’s voor sekswerkers op basis van de Regeling Uitstapprogramma’s Prostituees (RUPS III). Op 1 januari 2021 is een andere financieringssystematiek in werking getreden. Via de Decentrale Uitkering Uitstapprogramma’s Prostituees (DUUP) heeft de Rijksoverheid de financiële middelen overgemaakt aan achttien aangewezen centrumgemeenten, waaronder Den Haag. Deze middelen zijn vervolgens verdeeld op basis van een subsidieregeling (RIS307309 en RIS309306). SHOP en Stichting De Haven hebben gebruik gemaakt van deze subsidieregelingen. In de notaperiode waren gemiddeld 200 sekswerker in een traject in het kader van de Carrièreswitch.

Opvang De Gantel Dak- en thuisloze (ex)-sekswerkers kunnen terecht in opvang De Gantel van SHOP. De opvang biedt deze groep een vangnet en een springplank, zodat ze binnen hun eigen vermogen in staat zijn een stabiel en zelfstandig leven op te bouwen. In 2020, 2021 en 2022 werden respectievelijk 42, 37 en 50 personen opgevangen. Deze groep bestond voor ongeveer 40% uit (ex)-sekswerkers (en 60% uit slachtoffers mensenhandel).

6/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10557829

Ambitie VII Verbetering van arbeidsomstandigheden van sekswerkers

Deze ambitie heeft betrekking op het verplaatsen van de raamstraten met als doel de verbetering van de arbeidsomstandigheden van sekswerkers. Wat hebben we gedaan? Zoals in de voortgangsbrief van oktober 2021 is aangegeven, zijn er verschillende onderzoeken verricht naar het verplaatsen van de raamstraten. Hier zijn sekswerkers actief bij betrokken (zie ambitie 4). Uit het onderzoek bleek dat als er rekening wordt gehouden met verschillende aspecten rondom leefbaarheid, arbeidsomstandigheden voor sekswerkers en de werkruimten, de samenvoeging van de raamstraten en de verplaatsing naar de mogelijke nieuwe locatie bij de Sporendriehoek een verbetering kan betekenen van de arbeidsomstandigheden van sekswerkers (zie RIS 310039) Uiteindelijk is in december 2021 besloten dit project te beëindigen

Ambitie VIII Zorgen dat sekswerkers veilig kunnen werken

Sekswerkers moeten hun werk kunnen doen zonder daarbij geconfronteerd te worden met geweld. Binnen de geldende wet- en regelgeving kijken we wat we maximaal kunnen doen om misstanden in de branche te voorkomen en om sekswerkers, wanneer zij kwetsbaar zijn, te helpen. Daarom houden de toezichthouders tijdens hun werk contact met sekswerkers en blijven we met exploitanten in gesprek. Wat hebben we gedaan? De afgelopen jaren hebben we mogelijke alternatieven voor contactmomenten met sekswerkers verkend, hebben we onderzocht of een vertrouwenspersoon moet worden ingesteld en hebben we bekeken of er efficiëntere manieren zijn om de niet vergunde seksbranche te controleren. In de voortgangsbrief van 11 oktober 2021 (RIS309881) zijn de uitkomsten hiervan uitgebreid omschreven. Hieronder wordt daarom ingegaan op de ontwikkelingen die zich sindsdien hebben voorgedaan in het toezicht en de handhaving van de gehele seksbranche. Ontwikkelingen vergunde seksbranche De gemeente houdt toezicht op de vergunde seksbranche door het verrichten van controles in de seksinrichtingen. Tijdens deze controles is ook gecontroleerd of de exploitant zijn/haar bedrijfsplan naleeft. Elke 4 jaar vindt er een Bibob-toets plaats op alle vergunningen. Aantal controles vergunde branche In de periode 2020-2022 zijn in totaal 461 controles in de vergunde branche uitgevoerd.

Grafiek 4 op de volgende pagina toont het aantal controles per jaar Voor wat betreft het aantal controles is van belang dat het Haags Economisch Interventie Team (HEIT) in de periode van 2020-2022 minder toezicht heeft kunnen houden, omdat door de coronacrisis in deze periode de seksinrichtingen verschillende keren voor enkele maanden dicht moesten. Gedurende de periode dat de seksinrichtingen wel open waren, is ervoor gekozen om niet altijd een controle uit te voeren vanwege de geldende coronamaatregelen en het besmettingsgevaar. Daarnaast is ook de politiecapaciteit een relevante factor in deze cijfers. Al langere tijd kampt het HEIT met een onderbezetting van politiepersoneel. Hierdoor is het uitvoeren van controles in de seksbranche de afgelopen jaren bemoeilijkt. Zo is het streven om alle seksinrichtingen zes keer per jaar te controleren niet gehaald.

7/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10557829

Grafiek 4: Aantal controles vergunde branche 200 178

180 160

146

137

140 120 100 80 60 40 20 0 2020

2021

2022

Aantal bestuurlijke maatregelen In de periode van 2020 tot 1 januari 2023 zijn er negen bestuurlijke maatregelen opgelegd in de vergunde branche. Dit betrof onder andere waarschuwingen en intrekkingen van vergunningen, omdat in strijd was gehandeld met de vergunningsvoorschriften. Exploitantenbijeenkomst Eén van de acties om te zorgen dat sekswerkers veilig kunnen werken is om als gemeente actief contact te zoeken met exploitanten om hun betrokkenheid bij en verantwoordelijkheid voor een veilige werkomgeving te vergroten. Dit doen we sinds 2022 in de vorm van een jaarlijkse exploitantenbijeenkomst. Tijdens deze bijeenkomst worden exploitanten actief geïnformeerd en betrokken bij bijvoorbeeld ontwikkelingen in de wet- en regelgeving en het lokale beleid. Daarnaast is het voor exploitanten mogelijk om – los van bestuurlijke controles door het HEIT – vragen te stellen en zorgen te uiten. Bovendien krijgt de gemeente op deze manier zicht op vragen die er onder de exploitanten spelen en kunnen deze vragen dan wel hun input over (beleids)ontwikkelingen, van toegevoegde waarde zijn bij het maken van beleid. Bij de bijeenkomst sluiten naast het HEIT, ook SHOP en de GGD, zowel Technische hygiënezorg als CSG, aan. Tijdens de laatste exploitantenbijeenkomst op 11 mei 2023 is met de exploitanten stilgestaan bij de Prostitutienota 2020-2022.

Tijdens de bijeenkomst gaven de exploitanten aan dat het feit dat zij jaarlijks een exploitatievergunning aanvragen, laat zien dat zij zich betrokken en verantwoordelijk voelen voor een veilige werkomgeving voor sekswerkers. Een jaarlijkse bijeenkomst heeft voor hen meerwaarde, omdat zij op die manier worden bijgepraat over relevante ontwikkelingen en er ruimte is om zorgen te uiten en vragen te stellen. Daarnaast gaven de exploitanten aan het contact met en de controles door het HEIT en de GGD als prettig te ervaren. Verder hebben exploitanten hun zorgen gedeeld over de niet vergunde seksbranche en de (beperkte) mogelijkheden die de gemeente heeft om hiertegen op te treden.

8/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10557829

Ontwikkelingen niet vergunde seksbranche Ook in de periode vanaf oktober 2021 heeft de gemeente prioriteit gegeven aan toezicht en handhaving van de niet vergunde seksbranche, zoals de niet vergunde erotische massageslons, sekswerk vanuit huis en hotels en niet vergunde escort. In de periode van 2020 tot nu toe lijkt de niet vergunde seksbranche zeer sterk toe te nemen. We zien dat er voortdurend veel seksadvertenties online staan van sekswerkers die in de niet vergunde branche werken. Ook worden er veel meldingen gedaan vanuit de seksbranche en door burgers dat sekswerkers niet vergund zouden werken. Het HEIT controleert deze meldingen en de advertenties van sekswerkers op misstanden. Als sprake is van een mogelijke misstand, dan pakt de politie binnen het HEIT dit op. Daarbij is van belang dat door de strenge privacyregelgeving het toezicht en de handhaving nog steeds sterk beperkt is. Ondanks deze beperkingen, wordt binnen het toezicht altijd oog gehouden voor kwetsbare personen en worden zij, voor zover mogelijk, in contact gebracht met de zorgorganisaties. Niet vergunde erotische massagesalons In het verleden werkte het HEIT samen met het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) op het gebied van controles bij niet vergunde erotische massagesalons.

Doordat het NFI vanwege andere prioriteiten niet meer deelneemt aan deze controles, werd het toezicht op dit deel van de niet vergunde branche bemoeilijkt. Daarom heeft het HEIT de afgelopen jaren een vernieuwde aanpak ontwikkeld voor het toezicht op de niet vergunde erotische massagesalons. Het HEIT werkt nu samen met de Forensische Opsporing van de politie en met The Maastricht Forensic Institute (TMFI). Een instituut dat zich onder andere bezighoudt met forensisch onderzoek. Door deze samenwerking worden spermasporen effectief gelokaliseerd en geanalyseerd. Met deze samenwerking worden er ten opzichte van de afgelopen jaren weer meer controles gedaan bij niet vergunde erotische massagesalons. Daarbij kan het HEIT onder strikte voorwaarden een zogenoemde mystery guest inzetten. Door deze nieuwe aanpak verwachten we beter zicht te krijgen op eventuele misstanden in dit deel van de branche en wordt er, indien mogelijk, bestuursrechtelijk opgetreden tegen deze niet vergunde seksinrichtingen. Daarnaast worden bij zorgelijke signalen de zorgorganisaties en/of de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM) van de regionale politie-eenheid ingeschakeld. Aantal controles niet vergunde branche In de periode 2020-2022 zijn in totaal 130 controles uitgevoerd in de niet vergunde branche. Grafiek 5 toont het aantal controles per jaar.

Grafiek 5: Aantal controles niet vergunde branche 100 88

90 80 70 60 50

36

40 30 20 10

6

0 2020

2021

2022

9/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10557829

Ook voor wat betreft het aantal controles in de niet vergunde branche is van belang dat het HEIT in de periode van 2020-2022 minder toezicht heeft kunnen houden. Door de coronacrisis is ervoor gekozen om niet altijd een controle uit te voeren vanwege het besmettingsgevaar en de geldende coronamaatregelen. Daarnaast is ook de politiecapaciteit een relevante factor in deze cijfers. Het HEIT focust zich bij controles in de niet vergunde branche op zorgelijke signalen. Door meerdere factoren, onder andere de locatie en de gevaarzetting, zijn dit soort controles onvoorspelbaar en is de kans op het aantreffen van zorgelijke signalen groter. Het HEIT voert deze controles daarom uit met minimaal drie politiemedewerkers. Al langere tijd kampt het HEIT echter met een onderbezetting van politiepersoneel. Hierdoor wordt het uitvoeren van deze controles de afgelopen jaren bemoeilijkt. Aantal bestuurlijke maatregelen In de periode van 2020 tot 1 januari 2023 zijn er zes bestuurlijke maatregelen opgelegd in de niet vergunde branche. Dit betroffen zowel tijdelijke sluitingen als lasten onder dwangsom in verband met illegale bordelen in onder andere woningen.

Stand van zaken landelijke wetgeving Al geruime tijd is de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid bezig met het ontwikkelen van landelijke wetgeving voor de seksbranche, te weten het Wetsvoorstel regulier sekswerk (Wrs) en het Wetsvoorstel gemeentelijk toezicht op seksbedrijven (Wgts). Hieronder wordt kort ingegaan op beide wetsvoorstellen. Wetsvoorstel regulering sekswerk De Wrs voorziet in landelijke wetgeving voor de seksbranche. Zo regelt deze wet onder andere een vergunningplicht voor seksbedrijven en sekswerkers. In januari 2023 is een nota van wijziging van de Wrs in consultatie gegaan. Deze nota wijzigt het wetsvoorstel voor onder andere de vergunning voor sekswerkers en de strafbaarstelling van klanten. In G4-verband is een consultatiereactie ingediend. Wetsvoorstel gemeentelijk toezicht seksbedrijven De Wgts is de uitwerking van de motie Wiersma om te komen tot een wettelijke grondslag voor de verwerking van de bijzondere persoonsgegevens van sekswerkers. De Wgts wijzigt artikel 151a van de Gemeentewet. Op basis van dit artikel kunnen gemeenten al een verordening vaststellen waarin voorschriften worden gesteld met betrekking tot het bedrijfsmatig gelegenheid geven tot het verrichten van seksuele handelingen met of voor een derde tegen betaling.

Met het wetsvoorstel wordt de verwerking van bepaalde persoonsgegevens mogelijk, zodat de voorschriften die gemeenten kunnen stellen aan exploitanten van seksbedrijven kunnen worden nageleefd en gemeenten hierop toezicht kunnen houden. Voor sekswerkers betekent de Wgts dat beter kan worden nagegaan of de exploitant de verantwoordelijkheid ten aanzien van de voor hem of haar werkzame sekswerkers nakomt. Het wetsvoorstel is in januari 2023 in consultatie gegaan. In G4verband is een consultatiereactie ingediend. Belangrijke kanttekening bij de Wgts is dat deze wetgeving niet voorziet in een brede wettelijke grondslag om de bijzondere persoonsgegevens van sekswerkers te verwerken. Zo is toezicht en handhaving in de niet vergunde branche niet of nauwelijks mogelijk. Evenmin biedt deze wet een grondslag om gegevens te delen bij zachte signalen van mensenhandel. Daarnaast is het op grond van deze wet niet mogelijk om als gemeente Den Haag weer intakegesprekken te voeren met sekswerkers. Ook kan de individuele sekswerker niet worden aangesproken als zij zich niet houdt aan de APV. Financieel kader Het budget voor het sekswerkbeleid in de periode 2020-2022 bestaat grotendeels uit verstrekte subsidies. Tot 2021 werd er geen onderscheid gemaakt in het budget voor sekswerkbeleid en de aanpak van mensenhandel. Daarom is het jaar 2020 niet opgenomen in het onderstaande overzicht.

Binnen het totale budget voor de uitvoering van het sekswerkbeleid en de opvang dak- en thuisloze (voormalige) sekswerkers is geschoven zodat de onderlinge verdeling beter aan sluit bij de daadwerkelijke kosten. De kosten voor de uitvoering van ambitie 7 (verbetering van arbeidsomstandigheden van sekswerkers door verplaatsing van raamsekswerk naar de Sporendriehoek) bedragen circa 2 miljoen en zijn niet in dit overzicht opgenomen (zie RIS 31079).

10/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10557829

Activiteiten

2021

2022

Uitvoering sekswerkbeleid Opvang dak- en thuisloze (voormalige) sekswerkers Carrièreswitch (voorheen uitstapprogramma’s) Totaal

€624.696 €923.544 €523.740 €2.071.980

€610.000 €940.000 €595.000¹ €2.145.000

¹ Dit is het totaalbedrag, in 2022 kende de Subsidieregeling Carrièreswitch twee tranches (€315.000 en €280.000).

Sekswerkbeleid 2023-2027 De seksbranche is een branche die constant in beweging is. De behoeftes van sekswerkers veranderen. Het is belangrijk om in te spelen op deze behoeften. Ook op het terrein van regelgeving spelen verschillende ontwikkelingen. Indien de Wrs van kracht wordt zal dit ook gevolgen hebben voor het lokale beleid. Ondanks de veranderingen blijft het doel van het sekswerkbeleid hetzelfde, namelijk dat sekswerkers veilig en gezond kunnen werken. Ook de komende periode blijft de gemeente zich inzetten om de positie van sekswerkers te verbeteren en om misstanden, zoals mensenhandel, hard aan te pakken. De meeste ambities en acties, zoals vermeld in de Prostitutienota 2020-2022, zijn nog steeds actueel en relevant. Met de opgedane ervaringen en resultaten wordt een nieuwe nota sekswerkbeleid opgesteld, die naar verwachting in het derde kwartaal van 2024 naar uw raad wordt gestuurd. Het reeds eerder toegezegde procesplan over hoe we uitwerking willen geven aan de afspraken in het coalitieakkoord staat op de planning voor het tweede kwartaal van 2024. De Prostitutienota overlapt voor een deel met het Actieprogramma Mensenhandel. Acties in relatie tot de aanpak van mensenhandel in de seksbranche komen in beide beleidstukken met elkaar overeen. Het Actieprogramma Mensenhandel wordt op dit moment ook geëvalueerd. Deze evaluatie zal separaat naar uw raad worden gestuurd.

Met vriendelijke groet, Mariëlle Vavier Jan Zanen

11/11