RIS318059 Voortgangsrapportage aanpak polarisatie, radicalisering en extremisme 2023

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Jan van Zanen

Burgemeester

001

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

BSD/10696818 RIS318059260009 Contactpersoon

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

Liesbeth van der Heide Tristan Ober Dienst

BSD Afdeling

Veiligheid Telefoonnummer Datum

14070

27 februari 2024

E-mailadres

IPPR@denhaag.nl Onderwerp

Aanpak polarisatie, radicalisering en (gewelddadig) extremisme in 2023

Geachte voorzitter, Voor u ligt de voortgangsrapportage van de aanpak van polarisatie, radicalisering en extremisme van het Informatiepunt Preventie Polarisatie en Radicalisering (IPPR) over het jaar 2023. De oorlog tussen Israël en Hamas heeft een grote impact gehad op onze stad en daarmee een stempel gedrukt op de aanpak. De gebeurtenissen in het Midden-Oosten hebben geleid tot gevoelens van onveiligheid onder onze inwoners, sterke polarisatie tussen groepen, en tot radicalisering van personen. Dit zagen we terug in vele incidenten van bekladding, projecties, emotionele uitingen op straat en online en in een toename van het aantal meldingen van radicalisering van personen. Ook werd in de context van het conflict voor het eerst sinds 2019 het nationale dreigingsniveau terrorisme opnieuw vastgesteld op niveau vier (substantieel). In dit bewogen jaar is onze Haagse aanpak succesvol ingezet. In deze voortgangsrapportage schets ik de relevante ontwikkelingen op het vlak van radicalisering en extremisme en hoe onze aanpak hierop is toegepast. Het nationale dreigingsniveau stijgt naar op één na hoogste niveau Nadat het dreigingsniveau jarenlang gelijk is gebleven, is in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van december 2023 het dreigingsniveau verhoogd van niveau drie naar niveau vier, het op één na hoogste niveau. Dit betekent dat de kans op een aanslag in Nederland reëel is.

De dreiging van een aanslag komt onder meer voort uit oproepen van jihadistische organisaties om aanslagen te plegen in Europese landen, waaronder Nederland. Deze oproepen zijn gedaan naar aanleiding van ontwikkelingen in het buitenland, zoals de oorlog tussen Israël en Hamas, maar ook naar aanleiding van verscheuringen van de koran in Den Haag en in andere steden. In het buitenland hebben deze oproepen geresulteerd in aanslagen. In Nederland zijn er verschillende aanhoudingen geweest op verdenking van voorbereidende handelingen voor een terroristische aanslag. Hierbij ging het om eenlingen of kleine groepen van twee à drie personen. Tegen de achtergrond van deze toegenomen dreiging zet het IPPR zich in om radicalisering en extremisme in Den Haag tegen te gaan. Dit doet zij op basis van een stevig fundament van vier speerpunten (kennis en kunde, weerbaarheid, persoonsgerichte aanpak en netwerken), waarbij de laatste ontwikkelingen voortdurend worden gevolgd en verwerkt in de aanpak.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10696818

Polarisatie, radicalisering en extremisme in 2023 Ongewenste polarisatie als voedingsbodem voor extremisme Als stad van vrede en recht is Den Haag dé plek voor mensen om hun mening te uiten over ontwikkelingen of incidenten die hen aan het hart gaan. Vaak gaat dit goed, maar in sommige gevallen kunnen manifestaties de sfeer in onze stad verharden. Soms komt dit doordat er onenigheid is over de inhoud, bijvoorbeeld bij de diverse demonstraties die plaatsvonden naar aanleiding van de oorlog tussen Israël en Hamas of de verscheuringen van de koran. In andere gevallen is er onvrede over de vorm, bijvoorbeeld bij de klimaatdemonstraties waarbij de A12 werd geblokkeerd. Een zekere mate van polarisatie is normaal en zelfs gezond. Een stevig maatschappelijk debat hoort bij onze democratische rechtstaat en als burgemeester is het mijn taak om hier in onze stad ruimte voor te bieden. Echter, als er te veel verharding tussen burgers onderling of burgers en de overheid ontstaat, is er sprake van ongewenste polarisatie. Deze ongewenste polarisatie kan een voedingsbodem vormen voor radicalisering of extremisme. Daarom span ik mij in om ongewenste polarisatie te voorkomen, juist als inwoners uit elkaar dreigen te drijven.

Denk hierbij aan het in verbinding brengen en houden van verschillende gemeenschappen met elkaar en met de gemeente of de inzet van weerbaarheidsprojecten om jongeren te leren omgaan met heftig (fake) nieuws waarmee zij worden geconfronteerd. De dreiging vanuit het jihadisme neemt toe Sinds de val van het door IS gestichte ‘kalifaat’ in 2019, had de jihadistische beweging weinig momentum. Echter, het afgelopen jaar hebben groepen als IS en Al-Qaida de oorlog tussen Israël en Hamas en de diverse koranverscheuringen, waaronder in Den Haag, aangegrepen als kans om aanhangers op te roepen tot het plegen van aanslagen. Dit heeft in verschillende landen om ons heen al geleid tot aanslagen (of pogingen daartoe) door eenlingen. In Nederland zijn er enkele personen aangehouden die worden verdacht van het voorbereiden van een terroristische aanslag, waaronder ook jongeren onder de 18 jaar. Oproepen tot aanslagen, het daaruit voortkomende geweld in het buitenland en de diverse arrestaties in Nederland, hebben ertoe geleid dat het nationale dreigingsniveau is verhoogd. Desondanks zien wij in Den Haag geen groei van het jihadistische netwerk. Wel is het aantal meldingen bij het IPPR van zorgen over jihadisme licht toegenomen. Op basis van deze meldingen is een enkeling daadwerkelijk opgenomen in de persoonsgerichte aanpak CTER (Contraterrorisme, Extremisme en Radicalisering).

Het afgelopen jaar zijn er geen personen teruggekeerd uit Syrië of Irak. Rechtsextremisme manifesteert zich online en in het fysieke domein De geweldsdreiging van het rechtsextremisme blijft stabiel. Ook het aantal meldingen van rechtsextremisme bij het IPPR is gelijk gebleven ten opzichte van het voorgaande jaar. De grootste dreiging blijft uitgaan van het accelerationisme. Personen binnen deze stroming willen een rassenoorlog ontketenen en zien terroristisch geweld als middel om dit doel te bereiken. Zorgwekkend is de jonge leeftijd van accelerationisten. Ook de kleine groep accelerationisten in de Haagse persoonsgerichte aanpak CTER is met een leeftijd tussen de 18 en 20 gemiddeld een stuk jonger dan subjecten uit andere stromingen. Bovendien zorgt het feit dat accelerationisten voornamelijk online contact onderhouden voor verminderd zicht vanuit de gemeente. Het IPPR staat daarom voortdurend in contact met inlichtingen- en veiligheidsdiensten, die bevoegd zijn om hier zicht op te houden. Wanneer minderjarigen of jongeren worden opgenomen in de persoonsgerichte aanpak CTER, worden jeugdprofessionals betrokken bij het casusoverleg. Binnen het rechtsextremisme zijn diverse groepen actief die dit gedachtengoed in Nederland proberen te normaliseren.

Dit doen zij zonder geweld te gebruiken maar bijvoorbeeld via projecties met racistische en/of antisemitische leuzen, of discriminerende stickers en posters.

2/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10696818

Indien er sprake is van strafbare uitingen, worden personen hiervoor aangehouden en vervolgd. Ook buiten het publieke domein proberen rechtsextremisten hun gedachtengoed te verspreiden, met name onder jongeren op online fora of in chatgroepen. Binnen de weerbaarheidsprojecten van het IPPR wordt daarom mede ingezet op het weerbaar maken van jongeren tegen deze rechtsextremistische boodschappen. Tweeledige dreiging vanuit anti-institutioneel extremisme Het anti-institutioneel extremisme bestaat uit diverse groepen, maar vooral uit aanhangers van het ‘kwaadaardig-elite-narratief’. Dit narratief gaat over een internationaal opererende elite die er op uit zou zijn om de bevolking te onderdrukken, tot slaaf te maken of zelfs te vermoorden. De dreiging vanuit het anti-institutioneel extremisme is tweeledig.1 Allereerst kan het wantrouwen van aanhangers van het gedachtegoed richting instituties, zoals de overheid, wetenschap en de media, leiden tot een uitholling van de democratische rechtsorde. Zo adviseren aanjagers zoveel mogelijk afstand te nemen van het democratische systeem. Sommige aanhangers binnen de stroming streven naar een eigen parallelle samenleving. Voorbeeld hiervan zijn personen die zichzelf autonoom of soeverein verklaren. Zij erkennen de Nederlandse overheid niet en betalen geen belasting of boetes meer, waardoor zij in de financiële problemen kunnen komen.

Een kleine groep aanhangers van het anti-institutionele gedachtengoed, waaronder soevereinen en complotdenkers, kan overgaan tot (dreigen met) geweld. Deze geweldsdreiging gaat soms gepaard met GGZ-problematiek. Het IPPR versterkt daarom de banden met GGZ-professionals en zet passende hulp in binnen de persoonsgerichte aanpak CTER. Het aantal meldingen dat de gemeente in 2023 ontving van anti-institutioneel extremisme is vergelijkbaar met dat van 2022. Op dit moment zijn er enkele anti-institutioneel extremisten opgenomen in de persoonsgerichte aanpak CTER. Risico op links-extremistisch geweld blijft relatief klein In 2023 zijn diverse ontwikkelingen, waaronder het klimaat, de oorlog tussen Israël en Hamas en de verkiezingsuitslag, aangegrepen door extreemlinkse groepen om aanhangers tot actie op te roepen. Deze acties roepen emoties op en hebben o.a. gezorgd voor grote (verkeers-)hinder in de stad, maar de dreiging op extremistisch geweld vanuit deze stroming is relatief klein. Het IPPR heeft in 2023 dan ook slechts een enkele melding van linksextremisme ontvangen en heeft momenteel geen personen vanuit dit gedachtengoed in de persoonsgerichte aanpak CTER. Wel hebben wij in het verleden linksextremistische casuïstiek in Den Haag gehad. Ik blijf daarom aandacht houden voor mogelijke dreigingen vanuit het linksextremisme.

Lokale professionals uit het zorg- en veiligheidsdomein worden voortdurend getraind door het IPPR om ook signalen van linksextremisme te kunnen herkennen en daarop adequaat te reageren. De aanpak van polarisatie, radicalisering en (gewelddadig) extremisme De kracht van de Haagse aanpak zit in de combinatie van gerichte interventies en generieke preventie en in de nauwe samenwerking tussen de gemeente en de zorg- en veiligheidspartners op rijksniveau, in de regio en in de stad. De gemeente signaleert (nieuwe vormen van) radicalisering en extremisme, versterkt de weerbaarheid tegen ongewenste polarisatie, radicalisering en extremisme en draagt bij aan de re-integratie van personen die uit detentie terugkeren in de maatschappij. Dit is georganiseerd in de vier speerpunten van het IPPR:

1

AIVD, “Anti-institutioneel extremisme in Nederland: een ernstige dreiging voor de democratische rechtsorde?” (25 mei 2023),

weblink.

3/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10696818

• • • •

Kennis en Kunde Netwerken Weerbaarheid PGA CTER

Speerpunt Kennis en Kunde De medewerkers van het speerpunt Kennis en Kunde zijn het eerste aanspreekpunt voor professionals bij zorgen over radicalisering. Vanuit dit speerpunt worden de ontwikkelingen binnen radicalisering en extremisme geanalyseerd en vertaald naar lokaal handelingsperspectief. Dit betekent dat lokale zorgen veiligheidsprofessionals actief worden meegenomen in de laatste trends en dat zij weten waar ze terecht kunnen met vragen over of signalen van ongewenste polarisatie of (gewelddadig) extremisme. Het afgelopen jaar is er vanuit Kennis en Kunde extra aandacht besteed aan de relatie tussen GGZproblematiek en extremisme en het versterken van de samenwerking tussen zorg- en veiligheidsprofessionals. Aantal meldingen van radicalisering gestegen Het is voor iedereen mogelijk om contact op te nemen met het IPPR bij vragen of zorgen over polarisatie, radicalisering of (gewelddadig) extremisme. In 2023 zijn er 37 meldingen ontvangen van vermoedelijke radicalisering. Dit zijn er meer dan in 2022, toen er 27 meldingen werden gemaakt bij het IPPR. De meeste meldingen in 2023 hadden betrekking op het jihadisme, maar er waren ook meldingen van rechts-, links- en anti-institutioneel extremisme. Vier meldingen hebben daadwerkelijk geleid tot opname in de Persoonsgerichte aanpak (PGA) CTER.

Om besproken te worden in de PGA CTER dient er sprake te zijn van een samenhangend gedachtengoed en een veiligheidsrisico dat uit dit gedachtengoed voortkomt. In sommige gevallen wordt een extreme uitspraak bij het IPPR gemeld, maar blijkt dat die het gevolg is van andere problematiek. Dergelijke meldingen worden waar nodig overgedragen aan collega's voor andere zorg- en veiligheidsaanpakken, zoals de Intensieve Levensloop Aanpak of de aanpak voor complexe multiproblematiek. Honderden professionals nemen deel aan kennissessies en trainingen Ook in 2023 is door het IPPR ingezet op het bevorderen van de kennis en vaardigheden van lokale professionals om te kunnen omgaan met (signalen van) radicalisering. Kern van de deskundigheidsbevordering zijn de trainingen van het Rijksopleidingsinstituut Tegengaan Radicalisering (ROR). Het IPPR draagt bij aan de inhoudelijke doorontwikkeling van deze trainingen en faciliteert pilottrainingen voor nieuwere vormen van extremisme, zoals anti-institutioneel extremisme. Hieronder vindt u een overzicht van ROR-trainingen die door het IPPR zijn uitgezet, 21 in totaal.

Type training Basistraining (extremisme breed) Rechts-, links- en milieuextremisme Interculturele professionaliteit Islamitisch extremisme Anti-institutioneel extremisme (pilot) Verschijningsvormen extremisme (pilot) Omgaan met Extreme Idealen (OMEI) Potentieel gewelddadige eenlingen Radicalisering voor GGZ-professionals Radicalisering voor aandachtsfunctionarissen

Aantal (21) 5 5 3 2 1 1 1 1 1 1

4/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10696818

Naast ROR-trainingen zijn er door het IPPR presentaties verzorgd bij diverse organisaties en zijn er twee themabijeenkomsten voor lokale professionals georganiseerd. Eén bijeenkomst gericht op bruggen bouwen tussen GGZ- en CTER-professionals en één bijeenkomst over samenwerking binnen het CTER-domein. De lessen uit beide bijeenkomsten worden gebruikt om het aankomende jaar de samenwerking met zorg- en veiligheidsprofessionals verder te versterken. In 2023 zijn er ruim 400 professionals bereikt met trainingen en kennissessies. Zij werken onder andere bij de gemeente, het OM, de politie, het onderwijs, jeugdzorg, wijkzorg, de GGZ en vluchtelingenwerk. Speerpunt Netwerken Goed contact met formele en informele organisaties in onze stad is onmisbaar voor de Haagse aanpak van polarisatie en radicalisering. Ook in 2023 heb ik veel contact gehad met maatschappelijke, religieuze en levensbeschouwelijke organisaties over maatschappelijke ontwikkelingen, juist als die raken aan polarisatie, radicalisering en extremisme. Daarnaast is er extra geïnvesteerd in goede contacten met onze formele partners, waaronder jeugd-, wijk- en GGZ-professionals. Verbinden in onzekere tijden Haagse burgers moeten niet alleen veilig zijn, zij moeten zich ook veilig voelen.

Daarom is het al bestaande contact met de verschillende Haagse levensbeschouwelijke- en religieuze organisaties naar aanleiding van de oorlog tussen Israël en Hamas geïntensiveerd. Ik heb veelvuldig met de islamitische en joodse gemeenschap gesproken over de onrust, gevoelens van onveiligheid en emoties naar aanleiding van het conflict. Daarbij heb ik voortdurend aandacht voor de manieren waarop de gemeente kan bijdragen aan hun veiligheidsgevoel. Daarnaast zijn er verschillende initiatieven geweest om de verbinding tussen gemeenschappen te behouden en te versterken. Zo heb ik samen met zo’n vijftig leden van diverse gemeenschappen bij het Haags Verhaal op 4 december mogen luisteren naar de persoonlijke verhalen van Haagse inwoners en de impact van de oorlog tussen Israël en Hamas op hun dagelijks leven. Ook in 2023 zijn er twee bijeenkomsten georganiseerd voor religieuze- en levensbeschouwelijke organisaties in onze stad. Beide bijeenkomsten hadden zo’n 40 deelnemers, die gezamenlijk 25 Haagse organisaties met een divers palet aan religieuze- en levensbeschouwelijke opvattingen vertegenwoordigden. Tijdens deze bijeenkomsten werd stilgestaan bij diverse thema’s, waaronder de verbinding tussen de gemeente en deze organisaties en de manieren waarop religieuze- en levensbeschouwelijke organisaties bij kunnen dragen aan het versterken van de democratische rechtstaat.

Bij de tweede bijeenkomst, die op 30 oktober plaatsvond, is bovendien uitgebreid stilgestaan bij hoe de diverse organisaties met elkaar en de stad verbonden kunnen blijven, juist in tijden van polarisatie – tegen de achtergrond van het conflict in Israël en Palestina. Om de fysieke veiligheid van religieuze- en levensbeschouwelijke organisaties te vergroten zijn er in 2023 zes BHV-trainingen georganiseerd. Hier hebben zo’n 45 vrijwilligers en bestuursleden van diverse religieuze- en levensbeschouwelijke organisaties aan deelgenomen. Hierbij is ook het handboek veiligheid religieuze instellingen (RIS302285) opnieuw verspreid en besproken. In het handboek staat informatie over hoe om te gaan met de dreigingen, risico’s en incidenten waar religieuze instellingen mee te maken kunnen krijgen. Investering in contact met lokale professionals Naast contacten met informele organisaties, is er ook geïnvesteerd in de samenwerking met lokale professionals. Buiten de reeds genoemde themabijeenkomsten, is er doorlopend contact geweest met de zogenoemde aandachtfunctionarissen die bij zorg- en welzijnsorganisaties in de stad werkzaam zijn. Aandachtfunctionarissen zijn professionals die naast hun reguliere werkzaamheden binnen hun organisatie als eerste aanspreekpunt fungeren voor zorgen over radicalisering en extremisme.

5/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10696818

Zij voeren het eerste gesprek met collega’s en bespreken zorgelijke signalen met het IPPR. Aandachtfunctionarissen die in 2023 zijn opgeleid waren onder andere werkzaam binnen het onderwijs, de GGZ, jeugdzorg en Veilig Thuis. Tot slot is tijdens de themabijeenkomsten voor lokale professionals van dit jaar ook actief ingezet op het verbinden van lokale professionals met elkaar en het uitwisselen van contacten. Speerpunt Weerbaarheid Binnen dit speerpunt worden weerbaarheidsprojecten uitgevoerd die helpen om ongewenste polarisatie en extremisme in Den Haag te voorkomen. Het gaat om projecten gericht op jongeren, (basis-) scholieren en ouders. Een aantal projecten worden ook ingezet onder professionals. De projecten vinden in alle stadsdelen van Den Haag plaats en worden zowel structureel als naar aanleiding van een specifieke behoefte vanuit scholen of buurthuizen aangeboden. Ongeveer 1200 jongeren, 100 ouders en 50 professionals bereikt De projecten voor jongeren zijn gericht op het vergroten van de weerbaarheid tegen extremistische verhaallijnen, terwijl ouders en professionals inzicht kregen in hoe zij (hun) jongeren hiertegen weerbaar kunnen maken. Een aantal voorbeelden:

➢

➢

➢

Trias Pedagogica en MaDonna zijn projecten gericht op moeders en op vaders waarbij zij pedagogische inzichten krijgen die helpen in het contact met hun kinderen. Ouders zijn een belangrijke beschermende factor binnen het radicaliseringsproces. Deze projecten ondersteunen ouders in hun beschermende rol. Mij/Mij jr en VIP zijn projecten die worden aangeboden op scholen en die jongeren helpen om hun eigen identiteit te ontwikkelen. Daarbij staat burgerschap en het bespreken van spannende/ moeilijke thema’s centraal. Radicalise is een game die inzet op online weerbaarheid en die scholieren helpt om de manipulatieve processen te leren herkennen die bij online radicalisering een rol kunnen spelen.

In 2023 namen 1200 jongeren, 100 ouders en 50 professionals deel aan weerbaarheidsprojecten. Dit getal is lager dan in 2022. Dit komt onder andere doordat verschillende projecten in 2023 extra tijd hebben besteed aan inhoudelijke doorontwikkeling. Zo heeft VIP ingezet op de verbinding met het jongerenwerk en docenten, met als doel om professionals structureel van handelingsperspectief te voorzien, en heeft Trias Pedagogica de inhoud doorontwikkeld om nog meer aansluiting te kunnen vinden met deelnemende vaders, ongeacht hun culturele achtergrond. Het online domein in weerbaarheidsprojecten Het online domein speelt een zeer grote rol bij radicalisering, zeker bij jongeren. Online weerbaarheid is daarmee een groot onderdeel geworden in de preventie van radicalisering. Denk bijvoorbeeld aan mediawijsheid, bewustzijn onder ouders en online imago/identiteit. Binnen elk weerbaarheidsproject heeft het online domein een plek gekregen, passend bij de doelgroep en de doelstelling van het project. Zo wordt er aandacht gegeven aan online ronselen, complottheorieën die online worden verspreid en de onlinewereld waarin jongeren zich bevinden. Ten slotte heeft het IPPR een toekenning ontvangen van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor de start en uitrol van een nieuw project: Under Pressure. Dit project richt zich op het herkennen van online desinformatie.

Om aan te sluiten op de leefwereld van jongeren, wordt er gebruikt gemaakt van een online game en van ‘peer educators’ – jongeren die zelf ervaring hebben op dit thema.

6/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10696818

Gerichte inzet daar waar het nodig is Het is belangrijk dat de projecten worden ingezet daar waar ze het hardste nodig zijn. Het afgelopen jaar heeft het IPPR daarom projecten gericht ingezet bij organisaties die specifieke signalen of behoeften hadden. Denk bijvoorbeeld aan het bespreekbaar maken van het Israël-Hamas conflict onder jongeren. In 2024 zetten we deze gerichte inzet door. Hierbij is er ook aandacht voor de vaardigheden en handelingsperspectieven van professionals. Verbreding naar het jongerenwerk en ondersteuning voor professionals Het afgelopen jaar zijn er stappen gezet om een aantal projecten die uitgerold worden op scholen, ook aan te bieden aan het jongerenwerk in de stad. Hierbij staan niet alleen de jongeren centraal, maar ook de professionals die met deze jongeren werken. Zij krijgen praktische tips aangereikt om moeilijke, polariserende thema’s op een laagdrempelige en veilige manier bespreekbaar te maken. Deze samenwerking met het jongerenwerk wordt in 2024 doorgezet. Speerpunt Persoonsgerichte aanpak (PGA) CTER In de PGA CTER worden personen besproken die geweld als legitiem middel zien om hun wereldbeeld te verwezenlijken. In de PGA CTER werken zorg- en veiligheidsprofessionals onder regie van de gemeente samen aan een plan van aanpak en stemmen zij interventies af.

Het doel van de persoonsgerichte aanpak is om de veiligheidsrisico’s zoveel mogelijk te verkleinen. Lichte afname in casuïstiek, hoofdmoot blijft jihadistisch Hoewel vier van de 37 meldingen hebben geleid tot opname in de PGA CTER, is het totale aantal casussen iets afgenomen. Dit komt doordat er in 2023 zo’n tien casussen zijn afgeschaald die al langer in de PGA CTER besproken werden en waarbij niet langer een concreet veiligheidsrisico zichtbaar was. Van de overgebleven casussen is iets meer dan de helft jihadistisch. De resterende casuïstiek is evenredig verdeeld tussen rechts- en anti-institutioneel extremisme. Maatwerk behouden bij nieuwe en diffuse vormen van extremisme Eén van de krachten van de PGA CTER is het casusgerichte maatwerk. Om dit maatwerk ook te leveren bij nieuwe en diffuse vormen van extremisme, is een divers palet aan vaardigheden en interventies nodig. Om deze reden zijn er twee kennissessies georganiseerd gericht op specifieke casuïstiek. Eén sessie betrof soevereinen en autonomen, waarvan er enkele zijn opgenomen in de PGA CTER. De tweede sessie richtte zich op terugkeerders uit strijdgebied en hun kinderen, met daarbij extra aandacht voor het terugkeerplan.

Beide sessies bespraken de risicofactoren binnen dergelijke casuïstiek, de interventies die professionals tot hun beschikking hebben en manieren om met de doelgroep in contact te komen en te blijven. Bij iets meer dan de helft van de casuïstiek in de PGA CTER spelen (vermoedens van) GGZproblematiek. Dit betekent dat er binnen de aanpak een belangrijke rol is weggelegd voor zorgprofessionals. Om de verbinding tussen de zorg- en veiligheidsaanpakken te versterken, is er, naast de al genoemde bijeenkomsten, geïnvesteerd in een verbindingsprofessional bij de Parnassia Groep om als eerste aanspreekpunt te fungeren bij vragen over GGZ-problematiek. Heldere interventies en doelen Hoewel maatwerk de kern is van de PGA CTER, moet er ook een duidelijke structuur zijn waar professionals zich aan vast kunnen houden. In 2023 is daarom de implementatie van het werkmodel ‘veilige re-integratie' voortgezet. Dit werkmodel werkt als meetinstrument, waarmee het casusoverleg de voortgang op specifieke leefgebieden en veiligheidsrisico’s kan monitoren. Daarnaast is er in 2023 gewerkt aan het opstellen van een interventietoolkit. Deze toolkit biedt een overzicht aan beschikbare interventies voor de diverse organisaties die deelnemen aan het casusoverleg.

7/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10696818

Dit maakt het mogelijk om systematisch bij te houden welke interventies al zijn ingezet in casuïstiek en welke interventies nog benut kunnen worden. De PGA CTER wordt hierdoor minder afhankelijk van de kennis, ervaring en vaardigheden van individuele professionals. Hierdoor wordt de kwaliteit van de aanpak gewaarborgd, ook bij personele wijzigingen. We blijven scherp op privacy kaders Zoals vermeld in de vorige voortgangsrapportage, is er in 2023 ook een Data Privacy Impact Assessment (DPIA) uitgevoerd op de PGA CTER. Deze ligt momenteel bij de functionaris gegevensbescherming van de gemeente. Uit de DPIA kwam naar voren dat de PGA CTER een goede balans houdt tussen veiligheidsbelangen en de privacybelangen van burgers. Wel blijft een expliciete wettelijke grondslag wenselijk. Begin 2024 wordt het wetsvoorstel casusoverleggen radicalisering behandeld door de Tweede Kamer. Het is de verwachting dat de wet in de loop van 2024 in werking zal treden. Het wetsvoorstel is gebaseerd op het modelconvenant (RIS297556) dat in 2017 aan uw raad is voorgelegd. De PGA CTER voldoet dan ook aan de kaders die in het wetsvoorstel worden geschetst. Financiering van de aanpak in 2023 In 2023 is de aanpak opnieuw gefinancierd middels een combinatie van Rijksgelden (de versterkingsgelden), en gemeentelijke middelen.

In 2023 ging het om €632.000,- vanuit gemeentelijke middelen en €863.620,- aan versterkingsgelden. Momenteel werken er negen professionals bij het IPPR aan de aanpak van ongewenste polarisatie, radicalisering en (gewelddadig) extremisme. Voor 2024 is er in aanvulling op de gemeentelijke middelen een bedrag van €891.217,- beschikbaar vanuit de versterkingsgelden. Vooruitblik op 2024 Juist nu de dreiging van terroristische geweld is toegenomen, is het van belang om onze aanpak op ongewenste polarisatie, radicalisering en (gewelddadig) extremisme voort te zetten. Ook in 2024 zal ik aandacht blijven besteden aan de nieuwste ontwikkelingen binnen dit thema en wordt de aanpak waar mogelijk verder versterkt. De relatie tussen ongewenste buitenlandse inmenging en radicalisering Hoewel het tegengaan van buitenlandse inmenging bij de Rijksoverheid is belegd, kunnen actoren uit het buitenland polarisatie en radicalisering aanwakkeren in onze stad. Denk bijvoorbeeld aan het aanjagen van spanningen tussen gemeenschappen of het steunen van extreme of radicale individuen. Het IPPR zal daarom in 2024 extra aandacht besteden aan buitenlandse inmenging en de wijze waarop deze mogelijk bijdraagt aan ongewenste polarisatie of radicalisering in onze stad.

De aanpak blijft in ontwikkeling Veranderlijke thema’s als ongewenste polarisatie, radicalisering en extremisme vragen om een aanpak die doorlopend in ontwikkeling is. Daarom zullen er ook in 2024 stappen worden gezet om de aanpak up-to-date te houden. Hieronder een kleine greep uit de plannen voor het aankomende jaar:

➢

Kennis en Kunde o In 2024 wordt er een fenomeenanalyse uitgevoerd naar extremisme in de politieeenheid Den Haag. Deze analyse kijkt naar signalen en incidenten van extremisme over de jaren 2018-2023 en wordt uitgevoerd door de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit Leiden. o Het duidingsinstrument dat door IPPR wordt gebruikt om meldingen te wegen, is voorzien van een update. Deze wordt geïmplementeerd. Het duidingsinstrument is gericht op jihadisme, rechts-, links-, complot-, en milieu-extremisme.

8/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10696818

Trainingen en presentaties van het IPPR worden geüpdatet aan de hand van het recentste dreigingsbeeld en de laatste ontwikkelingen op het gebied van ongewenste polarisatie, radicalisering en extremisme. Netwerken o Het netwerk van formele en informele organisaties waarmee het IPPR in contact staat wordt verder uitgebreid. Onder de bestaande contacten met onderwijsinstellingen zullen verder worden geïntensiveerd. o

➢

➢

➢

Weerbaarheid o Niet alleen jongeren, maar ook volwassenen kunnen kwetsbaar zijn voor radicalisering. Het IPPR zet er in 2024 op in om het bereik van weerbaarheidsprojecten onder volwassenen te vergroten. o Het project Under Pressure, gericht op omgaan met desinformatie, wordt uitgerold. o Weerbaarheidsprojecten, zoals MaDonna, worden verder ontwikkeld om aan te blijven sluiten bij nieuwe vormen van extremisme. o Het project Trias Pedagogica, gericht op het ondersteunen van vaders, wordt geëvalueerd. PGA CTER o De Toolkit PGA CTER wordt opgeleverd en geïmplementeerd. o Er worden kennis- en intervisiesessies georganiseerd met professionals binnen de PGA CTER, gericht op het leveren van maatwerk.

Tot slot Hagenaars en Hagenezen moeten zich veilig voelen in hun stad. Ook als het dreigingsniveau hoger is dan voorheen. Om dit te bewerkstelligen is een structurele aanpak op ongewenste polarisatie, radicalisering en extremisme van groot belang. Daarom blijft de gemeente, samen met lokale- en Rijkspartners, zich keihard inzetten om in 2024 en daarna de dreiging van radicalisering en extremisme zoveel mogelijk te voorkomen en te bestrijden. met vriendelijke groet, Jan van Zanen

9/9