RIS318052 Mogelijke belangenverstrengeling energieadviseurs

RIS-nummer: 318052 Schriftelijke vragen: mogelijke belangenverstrengeling energieadviseurs Indiener: Vincent Thepass, GroenLinks Datum: 20 februari 2024 Aan de voorzitter van de gemeenteraad, GroenLinks heeft verschillende signalen van bewoners ontvangen over energieadviseurs die via de gemeente aangevraagd kunnen worden voor een energiescan. Hierbij wordt specifiek het bedrijf Susteen genoemd. Verschillende bewoners ervaren bij die adviezen dat deze vooral gericht lijken te zijn op het verdienen van geld, in plaats van het bieden van kwalitatief gedegen advies. Zo wordt er vaak weinig tijd genomen om bewoners te spreken en wordt er niet altijd goed naar ingevulde vragen bij de aanvraag gekeken. Dit resulteert in verwarring en afschrikking om maatregelen te nemen, of zelfs maatregelen die negatief uitpakken voor het woonklimaat, zoals slechte gevelisolatie die tot vochtproblemen leidt. Dat de kwaliteit van de adviezen soms te wensen overlaat heeft vermoedelijk te maken met het verdienmodel: opdrachtnemers worden betaald per energiescan, in de nieuwe aanbesteding is te lezen dat het gaat om een bedrag van 350 euro. GroenLinks Den Haag ontving bovendien signalen dat er wordt gewerkt met quota en dat er financiële banden zijn met aannemers waar bewoners naar worden doorverwezen.

Daarmee lijken energieadviseurs in de praktijk ook verkoper te zijn, ten behoeve van aannemers en op kosten van de gemeente. Energieadviseurs presenteren zichzelf als ' uwenergiecoach’ waardoor zij verward kunnen worden met de reguliere vrijwillige energiecoaches. Uit een lopende aanbesteding1 voor energiescans, waar GL eerder al andere vragen over stelde (RIS 317717), is te lezen dat het gaat om een bedrag van 2,1 miljoen euro per jaar voor activiteiten die door maximaal 2 opdrachtnemers kunnen worden uitgevoerd. Volgens de planning wordt de nieuwe gunning binnenkort definitief. Overeenkomstig art. 30 van het Reglement van orde stelt raadslid Thepass de volgende vragen: 1. Is het college bekend met bovenstaande signalen over energieadviseurs? Kan het hierop reageren? 2. Hoe ziet de samenwerking tussen de gemeente met de opdrachtnemers die de energiescan uitvoeren in elkaar, in het bijzonder met betrekking tot de kwaliteitsstandaard- en controle? Welke acties onderneemt het college om de kwaliteit te verbeteren? 3. Deelt het college de mening van GroenLinks dat deze signalen zorgelijk zijn, omdat het gaat om gemeenschapsgeld en dit kan leiden tot het uitblijven van noodzakelijke maatregelen van bewoners aan hun huizen, of tot dure maatregelen die niet goed bij de woning passen? Graag een toelichting.

1 https://s2c.mercell.com/today/57522?type=requirements

4. Klopt het dat de adviseurs bij de nieuwe aanbesteding per advies 350 euro betaald worden? Deelt het college de mening dat dit tot een perverse prikkel kan leiden? Hoe verhoudt dit bedrag zich tot de oude situatie en waar is de hoogte van het bedrag op gebaseerd? 5. Is het college bekend met signalen dat energieadviseurs quota te hanteren van een minimaal aantal te realiseren energiescans binnen een bepaalde tijd en deelt het de analyse dat ook dit perverse prikkels oplevert die ten koste gaan van de kwaliteit en integriteit van energieadviezen? Is het bereid om de aanbieders erop aan te dringen met dergelijke quota te stoppen? Graag een toelichting. 6. Ziet het college mogelijkheden om de financieringsconstructie aan te passen waar deze botst met de kwaliteitsbepalingen, bijvoorbeeld door in plaats van een tarief per cliënt voortaan een uurtarief te hanteren? 7. Kan het college aangeven of Susteen het enige bedrijf is dat in opdracht van de gemeente energiescans levert, of zijn er ook contracten met andere partijen? Zo ja, welke andere partijen zijn dit? Welke afspraken zijn er met deze andere partijen gemaakt, en (hoe) verschillen zij van de handelswijze die met Susteen gehanteerd wordt? Zo nee, waarom is deze opdracht slechts aan 1 partij gegund? Hoe is de aanbesteding hiervoor gegaan? 8.

Hoe verhouden de energiescans zich tot de adviezen van energiecoaches? Zijn de aanpakken op elkaar afgestemd en hoe verhouden de kwaliteitsstandaarden zich tot elkaar? 9. Is het college het met GroenLinks eens dat het onwenselijk is dat energieadviseurs zichzelf presenteren als energiecoaches en dat dit tot verwarring én mogelijke reputatieschade voor de reguliere, vrijwillige energiecoaches kan leiden? Kan het college bij aanbieders aandringen om dit niet te doen? GroenLinks heeft signalen ontvangen dat er mogelijk sprake is van financiële banden tussen partijen die energiescans bieden en aannemers. Zij zouden geld kunnen verdienen aan het doorgeven van cliënten en offerteopvragers, wat het hanteren van quota kan verklaren. In de ogen van GroenLinks is dit een vorm van financiële belangenverstrengeling en ondermijnt dit de geloofwaardigheid van de energiescan. 10. Deelt het college de mening van GroenLinks dat die financiële banden tussen energieadviseur en aannemer, als die er inderdaad zijn, leiden tot belangenverstrengeling en daarmee niet combineerbaar zijn met het geven van energieadviezen? Graag een toelichting. 11.

Herkent het college deze signalen? Zo ja, zijn hier afspraken over gemaakt en welke acties onderneemt het college om deze onwenselijke situatie tegen te gaan? Zo nee, is het bereid om onderzoek te doen naar deze mogelijke contracten met aannemers, mogelijke perverse verdienmodellen én de kwaliteit van de energiescans? 12. Klopt het dat er in de aanbestedingsleidraad nu geen eisen zijn gesteld om belangenverstrengeling te voorkomen? Indien dat wel het geval is, kan het college wijzen op de afspraken die belangenverstrengeling tegengaan?

13. Ziet het college mogelijkheden om met de definitieve gunning te wachten, totdat er duidelijkheid is en belangenverstrengeling kan worden uitgesloten? Graag een toelichting. Vincent Thepass GroenLinks