RIS317999 Evaluatie Samenwonen op proef

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

SZW/10694374 RIS317999 Contactpersoon

Joke ten Berge Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

13 februari 2024

E-mailadres

Joke.tenberge@denhaag.nl Onderwerp

Evaluatie Samenwonen op proef

Geachte voorzitter, Vanuit het oogpunt van de menselijke maat heeft het college vanaf juni 2022 het samenwonen op proef mogelijk gemaakt. Hiermee sluit het college aan op de wensen van de gemeenteraad om de Participatiewet vooruitlopend op het wetstraject ‘Participatiewet in balans’ te verruimen. De regeling samenwonen op proef is begin 2024 geëvalueerd. Onderdeel van de evaluatie was een telefonische peiling naar de ervaringen van de deelnemers. Door de deelnemers wordt de regeling hoog gewaardeerd met gemiddeld een 8. Deelnemers geven aan dat door de regeling het makkelijker wordt om de stap naar samenwonen te zetten. Veel mensen die gaan samenwonen met een partner doen dit geleidelijk en nemen de tijd om aan elkaar en de nieuwe situatie te wennen en daarnaast allerhande praktische zaken te kunnen regelen. Met samenwonen op proef wordt dit ook mogelijk gemaakt voor mensen met een bijstandsuitkering. Van juni 2022 tot januari 2024 hebben in Den Haag 21 mensen op proef samengewoond en zijn 13 koppels definitief gaan samenwonen. Op basis van de evaluatie constateert het college dat het samenwonen op proef een succes is in Den Haag. In deze brief informeer ik u over de verdere uitkomsten van de evaluatie en hoe het college het samenwonen op proef komende jaren wil continueren.

Hoe werkt samenwonen op proef? Mensen met een bijstandsuitkering kunnen voor een periode van drie maanden gaan samenwonen op proef, met de mogelijkheid deze periode nogmaals te verlengen met drie maanden. Het samenwonen op proef heeft geen gevolgen voor de uitkering. Deze drie tot uiterlijk zes maanden kunnen mensen gebruiken om te wennen aan het samenwonen. Maar ook om alle praktische zaken goed te kunnen regelen, zoals opzegging van (huur)contracten, overschrijving BRP, het regelen van een school in geval van kinderen enz. De uitkering wordt gedurende deze periode niet verlaagd, omdat er sprake is van doorlopende lasten en eindafrekeningen. Na de proefperiode wordt de uitkering afgestemd op de feitelijke woon- en leefsituatie. Mensen die willen gaan samenwonen op proef kunnen zich telefonisch of per mail bij aanmelden bij de klantenservice SZW. Na aanmelding wordt er (telefonisch) contact met de mensen opgenomen. Vervolgens worden er afspraken gemaakt over de begindatum van het samenwonen op proef en het evaluatiemoment na 3 maanden. Na 3 maanden vindt er een telefonische tussentijdse evaluatie plaats en kan de periode van het samenwonen op proef nog eens worden verlengd met 3 maanden.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10694374

Gedurende dit evaluatiemoment krijgen mensen ook tips over de zaken die geregeld moeten worden als zij de keus maken om definitief te gaan samenwonen. Ook worden mensen gewezen op de mogelijke financiële risico’s van definitief gaan samenwonen voor toeslagen en mogelijke uitkeringen van andere instanties. Na afloop van de proefperiode moeten mensen zelf doorgeven of zij al dan niet definitief zijn gaan samenwonen. We controleren na de proefperiode of betrokkenen alle mogelijke wijzigingen in de persoonlijke situatie correct aan ons hebben doorgegeven. Het is overigens in dit eerste jaar niet voorgekomen dat mensen niet hebben gemeld aan ons of zij wel of niet definitief zijn gaan samenwonen. Mensen mogen een tweede keer gaan samenwonen op proef, maar met een tussenperiode van 9 maanden. Er zijn afgelopen jaar geen deelnemers voor een tweede keer gaan samenwonen op proef. Overzicht aantal deelnemers Van juni 2022 tot januari 2024 hebben zich 21 deelnemers aangemeld voor het samenwonen op proef. Van deze koppels zijn er 13 definitief gaan samenwonen, bij 6 stellen is het samenwonen beëindigd en bij 2 koppels loopt het samenwonen op proef nog. Bij 3 stellen is de uitkering gewijzigd naar de norm voor (echt)paren/gehuwden, 6 uitkeringen zijn ongewijzigd voortgezet en 10 uitkeringen zijn beëindigd.

In vergelijking met andere steden is het aantal deelnemers in Den Haag hoog te noemen. In de G4 hebben in Amsterdam afgelopen jaar 2 stellen deelgenomen aan samenwonen op proef, waarvan 1 stel definitief is gaan samenwonen. In Rotterdam is 1 aanvraag gedaan. Utrecht voert geen samenwonen op proef uit. In Tilburg, de gemeente die als eerste is gestart met een pilot samenwonen op proef, zijn er binnen een jaar 10 stellen gaan samenwonen op proef, waarvan uiteindelijk 7 definitief. In Tilburg is de pilot inmiddels omgezet naar een definitieve regeling. Ervaringen met samenwonen op proef Begin dit jaar hebben we, als onderdeel van de evaluatie, een telefonische peiling uitgevoerd onder alle deelnemers van samenwonen op proef om te vragen naar hun ervaringen met de regeling. De mogelijkheid om het samenwonen te kunnen uitproberen, zonder dat dit gelijk leidt tot financiële consequenties en risico op dakloosheid vanwege het moeten opgeven van de eigen woonruimte, wordt door de deelnemers zeer hoog gewaardeerd. Deelnemers geven aan dat de stap om te gaan samenwonen laagdrempeliger wordt gemaakt door de mogelijkheid om te kunnen gaan samenwonen op proef, maar geven aan dat de regeling niet heeft geleid tot het initiëren of versnellen van de stap tot samenwonen. Voor alle deelnemers was de aanvraagprocedure helder en voldoende toegankelijk.

Veel deelnemers waren op de hoogte van het bestaan van de regeling via www.denhaag.nl. De periode van 2 keer 3 maanden wordt door deelnemers als passend en voldoende ervaren. De informatie en tips die zij van de gemeente kregen over de financiële gevolgen en wat deelnemers moeten regelen bij definitief samenwonen werd als voldoende ervaren en gewaardeerd. Gedurende de periode van het samenwonen op proef wijzigt de financiële situatie van deelnemers in de meeste gevallen niet. Als deelnemers definitief gaan samenwonen verbetert voor veel van hen de financiële situatie. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat mensen gaan samenwonen met een partner met een inkomen. Het samenwonen op proef heeft afgelopen periode viermaal geleid tot het vrijkomen van beschikbare woonruimte. Dit betrof in 3 gevallen een sociale huurwoning en 1 maal een huurwoning in de vrije sector. Communicatie samenwonen op proef Bij de start van samenwonen op proef is de regeling bekend gemaakt via de uitkeringspecificatie en in de nieuwsbrief Den Haag Nieuws. Ook stond er een artikel in de Stadskrant, een item in het Haags journaal, diverse berichten via social media en een bericht op de startpagina van denhaag.nl. Ook de

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10694374

Klantenservice SZW attendeert mensen op de regeling. In het najaar heeft er een artikel gestaan op het intranet van de gemeente Den Haag om onze collega’s nogmaals te attenderen op deze mogelijkheid voor onze klanten. Begin 2023 is een artikel gepubliceerd in het SZW-magazine. In 2023 is nogmaals een bericht in de nieuwsbrief voor mensen met een bijstandsuitkering opgenomen. Uit de telefonische peiling onder deelnemers is de tip gekomen om de mogelijkheid van samenwonen op proef expliciet te noemen op het wijzigingsformulier voor mensen met een bijstandsuitkering. Dit pakken we op. Kosten en baten van samenwonen op proef Tijdens de periode van het samenwonen op proef behouden deelnemers hun uitkering. De meerkosten hiervan waren ruim 5.700 euro per deelnemer. Daarbij komen beperkte kosten voor de uitvoering van de regeling. Tegenover deze kosten staat dat we na afloop van de proefperiode 10 uitkeringen hebben kunnen beëindigen. Voortzetten van samenwonen op proef Gelet op de positieve effecten en het succes van de regeling wil het college de regeling samenwonen op proef continueren en op structurele basis mogelijk te maken voor mensen met een bijstandsuitkering. Het college wil de huidige regeling op 2 punten versimpelen. 1.

De inkeerregeling die was gekoppeld aan het samenwonen op proef en op 1 januari 2024 is afgelopen wordt definitief beëindigd. Afgelopen periode is er geen gebruik van gemaakt en mensen die zich hadden willen melden hebben daartoe ruimschoots de gelegenheid gehad.

2.

In de regeling was ook de mogelijkheid opgenomen om een uitzondering te maken op de kostendelersnorm in situaties waarin mensen in het kader van mantelzorg met elkaar min of meer verplicht samenwonen. In nood- en dringende situaties is het al mogelijk een uitzondering te maken op de kostendelersnorm. Daarom kiest het college ervoor om, met het oog op het maatwerk wat noodzakelijk is in dergelijke situaties, deze mogelijkheid niet meer op te nemen in de regeling samenwonen op proef. Binnen het kader van de regeling is ook geen enkele keer een beroep gedaan op deze mogelijkheid.

Het college blijft het samenwonen op proef komende jaren monitoren. Er is regelmatig contact met de deelnemers aan het samenwonen op proef en na afloop van de periode controleren we of mensen definitief zijn gaan samenwonen en of ze dit ook aan ons melden. Op deze manier voorkomen we scheve situaties en oneigenlijk gebruik van de regeling. Vanuit de menselijke maat hecht het college eraan dat mensen met een bijstandsuitkering, net als inwoners zonder uitkering, kunnen uitproberen of samenwonen bij hen past. Zoals één van de deelnemers aan het samenwonen op proef aangaf tijdens de telefonische peiling: “Deze regeling maakte het voor ons veel relaxter om de stap naar samenwonen te kunnen zetten”.

Met vriendelijke groet, de wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Mariëlle Vavier

3/3